II SA/Wr 528/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-12-11
NSAochrona środowiskaWysokawsa
opłaty za korzystanie ze środowiskaskładowanie odpadówopłata podwyższonaprawo ochrony środowiskadecyzja administracyjnapostępowanie sądowoadministracyjneWSAodpady niebezpiecznerekultywacja składowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą wymierzenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez wymaganej decyzji.

Spółka M. S.A. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Dolnośląskiego o wymierzeniu opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w 2019 r. bez uzyskania wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska. Spółka podnosiła liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędnego ustalenia stanu faktycznego, niewłaściwej wykładni przepisów oraz braku uwzględnienia zwolnień. Sąd administracyjny, po analizie sprawy, uznał, że spółka nie legitymowała się wymaganą decyzją, a opłata podwyższona została naliczona prawidłowo za okres, w którym odpady były składowane na czynnej kwaterze bez wymaganego pozwolenia.

Sprawa dotyczyła skargi M. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Dolnośląskiego o wymierzeniu spółce opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w 2019 r. bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów Konstytucji RP, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa ochrony środowiska, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej, a także wadliwą wykładnię przepisów dotyczących składowania odpadów i zwolnień podmiotowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekając co do istoty sprawy, uchyliło decyzję Marszałka i wymierzyło spółce opłatę podwyższoną w niższej kwocie, wskazując na brak wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska, która wygasła w 2010 r. i została stwierdzona jej nieważność. Kolegium podkreśliło, że spółka nie uzyskała nigdy własnego pozwolenia na budowę ani użytkowanie składowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, uznając, że nie legitymowała się ona wymaganą decyzją, a opłata podwyższona została naliczona prawidłowo za okres, w którym odpady były składowane na czynnej kwaterze bez wymaganego pozwolenia. Sąd nie podzielił zarzutów spółki dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, błędnego ustalenia stanu faktycznego ani wadliwej wykładni prawa materialnego. Sąd uznał, że opłata podwyższona ma charakter formalny i nie zależą od późniejszych okoliczności, takich jak zamknięcie składowiska czy rekultywacja terenu. Sąd odniósł się również do kwestii przedawnienia, zastosowania przepisów o karach pieniężnych oraz zwolnień podmiotowych, uznając je za niezasadne w niniejszej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, opłata podwyższona jest sankcją o charakterze formalnym za składowanie odpadów bez wymaganego zatwierdzenia instrukcji prowadzenia składowiska. Późniejsze zamknięcie składowiska i rekultywacja terenu nie sanują naruszenia formalnego i nie wpływają na obowiązek uiszczenia opłaty za okres naruszenia.

Uzasadnienie

Opłata podwyższona jest naliczana za naruszenie formalne, jakim jest brak wymaganej decyzji. Późniejsze działania naprawcze, takie jak zamknięcie składowiska, nie eliminują obowiązku zapłaty za okres, w którym naruszenie miało miejsce.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (61)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.ś. art. 293 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 276 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293 § ust. 1 i 7

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 276 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.ś. art. 276 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 276 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.ś. art. 293 § ust. 7

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

o.p. art. 53 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.o. art. 148 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 123 § pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

p.o.ś. art. 273 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 275

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 281 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 282

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 284 § ust 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 285 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 288 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 273 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 274 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 2 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 146 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.ś. art. 273 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 297

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 275

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

p.o.ś. art. 274 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293 § ust. 3-5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 293 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.o. art. 240 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 240 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 2 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

k.p.a. art. 189c

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189b

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189g

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189a § § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 272 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 273 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 276 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

o.p.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.p.a.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego

o.p.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata podwyższona jest sankcją formalną i nie zależy od późniejszych działań naprawczych. Odpady powstałe w wyniku pożaru na składowisku bez wymaganych pozwoleń nie korzystają ze zwolnienia jako odpady powstałe w wyniku akcji ratowniczej. Data zaprzestania przyjmowania odpadów na kwaterę jest graniczną datą naliczania opłaty podwyższonej. W przypadku wątpliwości co do ilości odpadów na poszczególnych kwaterach, rozstrzygnięcie następuje na korzyść strony.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów Konstytucji RP, KPA i Prawa ochrony środowiska przez organy. Błędne ustalenie stanu faktycznego i wadliwa wykładnia przepisów. Naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej i zasady proporcjonalności. Niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 KPA (organ odwoławczy powinien uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania). Pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zastosowanie art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa ochrony środowiska do odpadów powstałych w wyniku pożaru. Niezastosowanie przepisów KPA dotyczących kar pieniężnych, w tym przedawnienia i możliwości odstąpienia od nałożenia kary.

Godne uwagi sformułowania

opłata podwyższona [...] naliczana jest za naruszenie o charakterze formalnym późniejsze zamknięcie składowiska nie sanuje składowania odpadów na kwaterach czynnych bez wymaganej prawem instrukcji wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony data zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko powinna stanowić granicę naliczania opłaty podwyższonej

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący sprawozdawca

Olga Białek

sędzia

Dominik Dymitruk

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat podwyższonych za składowanie odpadów bez wymaganej decyzji, zwolnień podmiotowych, daty granicznej naliczania opłat oraz zastosowania przepisów KPA w postępowaniach o nałożenie opłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska oraz interpretacji przepisów Prawa ochrony środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii związanych z opłatami za korzystanie ze środowiska i odpowiedzialnością podmiotów za składowanie odpadów. Interpretacja przepisów dotyczących daty granicznej naliczania opłat oraz zwolnień podmiotowych ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców.

Czy zamknięcie składowiska zwalnia z opłat za nielegalne składowanie odpadów? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 14 255 907 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 528/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1973
art. 293 ust. 1, art. 276 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2025 r. Nr SKO 4135/3/22/25 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 marca 2022 r. (Nr DOW-S-1.7253.69.2021.AH), Marszałek Województwa Dolnośląskiego (dalej: Marszałek, organ I instancji), działając na podstawie art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 281 ust. 1, art. 282, art. 284 ust 1, art. 285 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 oraz art. 293 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm., dalej: p.o.ś.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 2490, dalej: rozporządzenie), art. 21 § 3, art. 23 § 1 pkt 1, art. 23 § 3 pkt 3, art. 53 § 1, art. 53 § 4, art. 54 § 1, art. 55 § 1 i art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm., dalej: o.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a), wymierzył M. S.A. z siedzibą w N. (dalej: Spółka, Skarżąca) opłatę podwyższoną za składowanie odpadów w 2019 r. bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne z wydzieloną kwaterą do składowania odpadów niebezpiecznych zawierających azbest przy ul. [...] w W. w kwocie 69 377 154,00 zł.
Odwołanie od tej decyzji złożyła Spółka. W jego treści, uzupełnionym pismami z dnia 24 stycznia 2022 r., z dnia 16 września 2022 r., z dnia 4 października 2022 r., z dnia 18 października 2022 r., z dnia 18 listopada 2022 r., z dnia 8 grudnia 2022 r., z dnia 8 grudnia 2022 r. oraz z dnia 5 sierpnia 2024 r. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 2, w zw. z art. 7 Konstytucji RP, w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez władztwa administracyjnego, polegające na:
a) sprzecznych zachowaniach Marszałka, który z jednej strony przez wiele lat akceptował funkcjonowanie składowiska odpadów i wydając decyzje zezwalające na zamknięcie poszczególnych kwater składowiska odpadów zatwierdził prawidłowość (zgodność z prawem) umieszczenia tamże odpadów, natomiast po zakończeniu przyjmowania odpadów na składowisko odpadów podjął działania sprzeczne z wyżej wskazanym, a to wszczął postępowania w przedmiocie wymierzenia Spółce sankcji (opłaty podwyższonej) za składowanie tamże odpadów z naruszeniem przepisów prawa, a to bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, której braku Marszałek dotychczas nie kwestionował,
b) bierności (bezczynności) w wykonywaniu kompetencji (obowiązku działania), a to wobec przyjęcia przez Marszałka - po wielu latach - że składowisko odpadów powinno było zostać w 2014 r. zamknięte i zrekultywowane z powodu spełnienia wymagań formalnych. Organ pierwszej instancji miał wobec przyjętego stanowiska obowiązek zastosowania art. 148 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a czego nie uczynił, co pozwala na wniosek, że przesłanki, o których mowa w tym przepisie nie zachodziły (a więc składowisko odpadów spełnia wymogi techniczne i formalne określone w przepisach prawa),
c) naruszeniu zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej, wynikającej wprost z art. 8 § 1 k.p.a., a to wyżej wskazane wieloletnie akceptowanie funkcjonowania składowiska odpadów i wskazana wyżej bierność (bezczynność) stanowiły uzasadnione oczekiwanie Spółki (działanie w zaufaniu do Marszałka), że organ pierwszej instancji nie kwestionuje eksploatacji składowiska odpadów, podczas gdy działania Odwołującej się zostały następcza, bezpodstawnie zakwestionowane, prowadząc nie tylko do nietrafnej próby wymierzenia sankcji niezgodnie z jej celem, ale również skutkując realizacją jedynie interesu fiskalnego, co jest działaniem niedopuszczalnym;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., przez nieprawidłowe i arbitralne
oraz nieuwzględniające art. 81a § 1 k.p.a., ustalenie stanu faktycznego, a w efekcie błędne przyjęcie, że Spółka w 2019 r. składowała odpady bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, nie dysponowała decyzjami udzielającymi pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów, odpady powstałe w wyniku akcji ratowniczej w 2015 r. nie korzystają ze zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś., jak również ustalenie stanu faktycznego w oparciu o dowody znane Marszałkowi z urzędu, na które nie zwrócił uwagi Spółki w trybie art. 77 § 4 k.p.a., podczas gdy poprawne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do wniosków odmiennych, a to konieczności przyjęcia, że nie zaktualizowały się przesłanki, o których mowa w art. 293 ust. 1 p.o.ś. Nie można przyjąć, że Spółka nie posiada wskazanych wyżej decyzji, jak również odpady powstałe w wyniku akcji ratowniczej są objęte zakresem art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś., a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujący wydanie nieodpowiadającego prawu rozstrzygnięcia;
3) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte umotywowanie podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności brak odpowiedniego wyjaśnienia sposobu wykładni art. 293 ust. 1 p.o.ś. oraz pominięcie podnoszonych przez Skarżącą istotnych faktów, tzn. potwierdzenia przez Marszałka, że odpady w 2019 r.
nie były składowane na składowisku odpadów (korespondencja e-mail z dnia 15 maja 2020 r.), nieustosunkowania do niezastosowania art. 148 ust. 1 u.o.o. (tzn. niewyjaśnienia, dlaczego w latach 2014 - 2020 Marszałek nie zamknął z urzędu składowiska odpadów, jeśli w tym czasie miało ono nie spełniać wymogów technicznych lub formalnych), jak również braku wyjaśnienia, dlaczego następcze wydanie decyzji zezwalających na zamknięcie składowiska odpadów nie potwierdza w ocenie organu pierwszej instancji prawidłowości umieszczenia odpadów na składowisku odpadów, podczas gdy obowiązkiem Marszałka było przedstawienie nie tylko stanu faktycznego, ale również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji (w tym umotywowanie przyjętego sposobu wykładni) oraz odniesienie się do kwestii podniesionych przez Spółkę w toku postępowania (które nadto zostały poparte przedłożonymi opiniami specjalistów), tak, aby w uzasadnieniu decyzji znalazło się kompleksowe, spójne i logiczne umotywowane rozstrzygnięcie, a co nie miało miejsca;
4) art. 293 ust. 1 p.o.ś., poprzez nieprawidłową wykładnię, której rezultatem było nietrafne przyjęcie, że pojęcie "składowania odpadów" oznacza nieograniczone w czasie znajdowanie się na terenie danego składowiska odpadów, zaś pojęcie "bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów" oznacza brak dysponowania wskazaną wyżej decyzją w czasie składowania odpadów, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu (tzn. uwzględniająca nie tylko wykładnię językową, ale także systemową i celowościową) prowadzi do wniosku, że:
a) przez "składowanie odpadów" należy rozumieć umieszczenie odpadów na składowisku odpadów w danym roku ewidencyjnym,
b) pod pojęciem "bez uzyskania" należy rozumieć brak uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów przed rozpoczęciem eksploatacji tej instalacji (tzn. przed rozpoczęciem korzystania ze środowiska polegającym na umieszczaniu odpadów na składowisku);
5) art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w tym przepisie nie jest ograniczone jakimkolwiek terminem, co oznacza, że zwolnienie z obowiązku ponoszenia wszelkich opłat (w tym opłat podwyższonych) obejmuje korzystanie ze środowiska będące wynikiem prowadzenia działań ratowniczych i jest zwolnieniem bezterminowym, a tym samym umieszczenie odpadów na składowisku odpadów powstałych w wyniku działań ratowniczych miało miejsce w warunkach określonych w art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś., co oznacza, że przepis ten uniemożliwia obciążenie Odwołującej się konsekwencjami finansowymi w stosunku do odpadów o kodzie 16 81 02, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujący wymierzeniem Spółce sankcji w wysokości nieodpowiadającej przepisom prawa;
6) art. 16 § 1-3 w zw. z art. 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., przez przekroczenie granic sprawy administracyjnej oraz naruszenie zasady res iudicata, a to bezzasadne wielokrotne wymierzenie Spółce sankcji za tożsamy okres czasu, tzn. wymierzenie opiaty podwyższonej za składowanie odpadów bez decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów w roku 2014, 2015, 2016, 2017 i 2018, podczas gdy naprowadzone sprawy były już przedmiotem innych postępowań, a nadto możliwość wymierzenia opiaty podwyższonej w odniesieniu do działań mających miejsce w 2014 r. uległa przedawnieniu (co jest potwierdzone prawomocną i ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu), stąd też nie ma jakiejkolwiek podstawy do wymierzenia sankcji za tenże okres, zaś działanie Marszałka stanowi próbę obejścia prawa w tym zakresie.
W toku postępowania odwoławczego, Skarżąca przedstawiła 7 opinii prawnych w kontekście kwalifikacji odpadów powstałych w wyniku pożaru, jak również w aspekcie zamknięcia składowiska i zasadności naliczenia opłaty podwyższonej.
Pismem z dnia 22 września 2022 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw zawiadomił Kolegium o wstąpieniu do postępowania odwoławczego przedstawiając swoje stanowisko w sprawie.
Decyzją z dnia 21 maja 2025 r. (Nr SKO 4135/3/22/25), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) uchyliło w całości decyzję Marszałka z dnia 16 marca 2022 r. i orzekając co do istoty sprawy wymierzyło Skarżącej opłatę podwyższoną za składowanie odpadów w 2019 r. bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, z wydzieloną kwaterą do składowania odpadów niebezpiecznych zawierających azbest, przy ul. [...] w W., w wysokości 14 255 907,00 zł.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Spółka, w dacie złożenia wniosku z dnia 12 października 2009 r. o zatwierdzenie nowej instrukcji eksploatacji składowiska odpadów, rzeczywiście posiadała ważną instrukcję eksploatacji składowiska odpadów, zatwierdzoną decyzją Prezydenta W. z dnia 20 grudnia 2002 r. Wszczęte wnioskiem Spółki z dnia 12 października 2009 r. postępowanie nie zakończyło się wydaniem w terminie do dnia 12 czerwca 2010 r. decyzji "dostosowującej". Decyzja Prezydenta W. z dnia 20 grudnia 2002 r. zatwierdzająca instrukcję eksploatacji składowiska odpadów z upływem dnia 12 czerwca 2010 r. wygasła zatem ex lege, a dodatkowo w maju 2013 r. została stwierdzona jej nieważność, z mocą wsteczną, od dnia jej wydania. Jednocześnie zaznaczono, że na Spółkę nigdy nie zostały przeniesione prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia na budowę oraz z warunkowego pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów przy ul. [...] w W., udzielone jej poprzednikom. Spółka nie legitymowała się też własnym pozwoleniem na budowę składowiska odpadów, jak również własnym pozwoleniem na jego użytkowanie. Jednocześnie, jedyne pozwolenia wydane dla podmiotu wcześniej eksploatującego to składowisko, przewidywały zakończenie składowania tam odpadów najpóźniej do dnia 21 grudnia 2012 r. Próby zmiany tego terminu, jakie podjęła Spółka, okazały się nieskuteczne.
W ocenie Kolegium w ustalonym stanie faktycznym Spółka składowała w roku 2019 odpady na składowisku przy ul. [...] w W. nie dysponując odpowiednim pozwoleniem na korzystanie ze środowiska (instrukcją eksploatacji/prowadzenia składowiska odpadów). Spółka nie mogła powołać się na oczekiwanie jego wydania, twierdząc, że jego czasowy brak jest tylko przejściowy i nastąpił z przyczyn leżących wyłącznie po stronie organów administracji publicznej. Brak decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji/prowadzenia składowiska odpadów nie był związany z wadliwym działaniem organów administracji publicznej podczas rozpatrywania wniosku Spółki z 2009 r. Przyczyny tego stanu leżały po stronie Spółki. Miały też charakter obiektywny (zmiana stanu prawnego). Co jednak w załatwianej sprawie jest kluczowe, Spółka nigdy nie uzyskała zatwierdzenia, ani instrukcji eksploatacji składowiska odpadów, ani instrukcji prowadzenia składowiska odpadów. Nie doszło zatem do "legalizacji" jej działań polegających na składowaniu odpadów w roku 2019. Jeśli mimo braku pozwolenia Spółka nie powstrzymała się od przyjmowania odpadów i ich składowania, to jako profesjonalista musiała liczyć się z obowiązkiem samonaliczenia i uiszczenia także opłaty podwyższonej za tego rodzaju korzystanie ze środowiska. W rozpatrywanej sprawie, obejmującej rok rozliczeniowy 2019, nie występuje zatem sytuacja, w której przyczyna braku odpowiedniego pozwolenia na korzystanie ze środowiska leżała wyłącznie po stronie organu.
W kwestii kwalifikacji odpadów powstałych w wyniku pożaru w lipcu 2015 r., Kolegium stwierdziło, że był awarią techniczną, przy czym nie miał ustawowych znamion klęski żywiołowej. Ze zgromadzonych akt sprawy nie wynika też, aby pożar został przez właściwe organy zakwalifikowany jako poważna awaria lub poważna awaria przemysłowa, albo jako szkoda w środowisku. Jak wskazano zmiana stanowiska Spółki na etapie wymierzenia, z urzędu, opłaty podwyższonej, w oparciu o tę samą kwalifikację odpadów, ale z zastosowaniem stawki nie 0,00 zł, lecz 120,76 zł, nie zwalniała organu określającego opłatę za korzystanie ze środowiska z obowiązku ustalenia rzeczywistego charakteru spornych odpadów. Kolegium podzieliło kwalifikację spornych odpadów dokonaną przez pracowników organu I instancji zawartą w Protokole z kontroli Nr [...] z dnia 22 września 2015 r. oraz przedstawioną przez Spółkę w jej piśmie z dnia 12 maja 2021 r. Odpady z tego pożaru powinny być zatem zakwalifikowane jako odpady o kodzie 16 81 02 (Odpady powstałe w wyniku wypadków i zdarzeń losowych, odpady inne niż wymienione w 16 81 01 ).
Co do podniesionego przez Spółkę zarzutu wieloletniej bezczynności organu I instancji - pomimo obiektywnie istniejącej możliwości wszczęcia postępowania - Kolegium stwierdziło, że jakkolwiek dostrzega zasadność tegoż twierdzenia, to jednak nie może ona mieć wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. Organ podjął bowiem decyzję przed upływem ustawowego terminu do jej wydania. Wobec ewentualnej bezczynności bądź przewlekłości prowadzonego postępowania Spółce zaś służyły instrumenty prawne określone w art. 37 k.p.a. Jednocześnie zdaniem Kolegium w sprawie zachodziły przesłanki do podjęcia przez Marszałka wskazanych w art. 148 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, ze zm., dalej: u.o.). działań, których to Marszałek zaniechał. W ocenie Kolegium podjęcie tychże działań wyeliminowałyby trwający do dziś stan braku prawnej legitymizacji prowadzenia przez Spółkę składowiska odpadów.
Kolegium nie podzieliło sformułowanych w postępowaniu odwoławczym zarzutów naruszenia przepisów procesowych wywodząc, że organ I instancji w sposób należyty ustalił okoliczności stanu faktycznego, nie przekraczając granic sprawy administracyjnej oraz nie naruszając zasady res iudicata. Wyjaśniło przy tym, że przepisy p.o.ś. przesądzają, że ilość odpadów zdeponowana na składowisku odpadów w danym roku bez instrukcji eksploatacji/prowadzenia tego składowiska ma wpływ na wysokość opłaty należnej za rok kolejny. Dzieje się tak z powodu ustawowego mechanizmu jej wyliczania. Zgodnie z art. 293 ust. 7 p.o.ś., opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku. Zatem częścią składową opłaty za 2019 r. jest opłata podwyższona za dalsze składowanie odpadów zdeponowanych na składowisku w latach wcześniejszych. W kolejnym okresie rozliczeniowym za odpady umieszczone w okresie poprzednim nie uiszcza się już co prawda opłaty zwykłej (czyli za samo ich umieszczenie na składowisku), ale uiszcza się opłatę podwyższoną za ich dalsze składowanie bez instrukcji eksploatacji/prowadzenia składowiska opadów za każdą dobę składowania. Stąd kwota opłaty należnej za 2019 r. obejmuje opłaty podwyższone naliczone od odpadów zeskładowanych w latach wcześniejszych bez wymaganego pozwolenia, a które nadal tam pozostawały, bo były składowane przez cały rok 2019 r. (ściśle przez 365 dób).
W zakresie zastosowania regulacji dot. kar pieniężnych, określonych w k.p.a., Kolegium wskazało, że dostrzega, że przepisy p.o.ś. o opłatach za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych karach pieniężnych odsyłają do stosowania działu III o.p., jednak pośród przepisów tego działu (zwłaszcza rozdziału 7a "Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych") brak jest odpowiednika art. 189f k.p.a., regulującego problematykę odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej Tym samym na etapie orzekania o wymierzeniu opłaty podwyższonej możliwe jest odniesienie się do regulacji prawnej zawartej w powołanym wyżej przepisie. Zdaniem jednak Kolegium nie jest możliwe w rozpatrywanej sprawie zastosowanie dyspozycji art. 189f § 1 k.p.a., bowiem Spółka, pomimo oczywistych zaniedbań Marszałka miała świadomość braku wymaganej instrukcji prowadzenia składowiska, a mimo to dalej prowadziła składowisko i gromadziła na nim odpady. Okres składowania oraz ilość zdeponowanych odpadów nie pozwalają zakwalifikować tego działania jako naruszenia prawa o znikomej wadze (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.). Za to samo działanie na Spółkę nie została nałożona - na mocy prawomocnej decyzji - administracyjna kara pieniężna. Za to samo działanie Spółka nie została także prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, co z kolei uniemożliwia zastosowanie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Na tle okoliczności rozpatrywanej sprawy nie sposób również mówić o usunięciu naruszenia prawa, co mogłoby uzasadniać zastosowanie art. 189f § 2 i § 3 k.p.a., bowiem zakończenie procesu rekultywacji składowiska nie można uznać za szczególne działanie podjęte przez Spółkę w celu usunięcia skutków powstałego stanu naruszenia prawa (prowadzenia składowiska bez ważnej instrukcji prowadzenia składowiska), bowiem proces rekultywacji składowiska został przez samego ustawodawcę zaliczony do normalnych czynności, mieszczących się w eksploatacyjnej fazie korzystania ze składowiska (art. 123 pkt 2 u.o.).
Natomiast co do poruszonej w przedłożonych opiniach kwestii końcowej daty naliczania opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez ważnej instrukcji prowadzenia składowiska odpadów, jak również wydanego w tym zakresie wyroku tut. Sądu z 4 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II SA/Wr 108/24), w których to wskazano, że momentem takim powinno być wydanie decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części, o której mowa w art 146 u.o. Kolegium wskazało, że nie podziela tegoż stanowiska. Jego zdaniem prawidłową datą, którą należy traktować jako graniczny moment ponoszenia opłaty za składowanie odpadów, jest data zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko. Decyzja bowiem o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska nie powoduje automatycznie skutku w postaci zamknięcia składowiska, a jedynie inicjuje proces do tego prowadzący. Nie można więc z jej wydaniem wiązać skutku w postaci zaprzestania naliczania opłaty za składowanie odpadów na składowisku. Skoro bowiem decyzja ta ma określać datę zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisku, zaś data ta nie może być późniejsza niż 3 miesiące od dnia doręczenia decyzji, to może mieć miejsce sytuacja, że odpady będę przyjmowane na składowisko jeszcze po wydaniu tej decyzji (choć nie dłużej niż przez 3 miesiące od dnia jej doręczenia). W takim zaś przypadku naliczanie opłaty za składowanie odpadów po wydaniu decyzji byłoby jak najbardziej uzasadnione.
Kolegium wskazało, że jednym z problemów, jaki ujawnia się w związku z określeniem daty zamknięcia poszczególnych kwater składowiska odpadów, jest rozbieżność pomiędzy datą wydania decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonych części (kwater) a wskazaną w takiej decyzji datą zaprzestania przyjmowania odpadów. Rozbieżność ta ma swoje źródło w sformułowaniu przepisów ustawy o odpadach i to w obu jej wersjach. Otóż zgodnie z art. 54 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, zgoda na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części powinna określać datę zaprzestania przyjmowania odpadów do składowania na składowisku odpadów, która stanowi datę zamknięcia składowiska. Stosownie zaś do art. 54 ust. 8 tej ustawy, data zaprzestania przyjmowania odpadów do składowania na składowisku odpadów, o której mowa w ust. 6 i 7, nie może być późniejsza niż 3 miesiące od dnia doręczenia decyzji o zgodzie na zamknięcie składowiska odpadów. Również, zgodnie z art. 147 ust. 1 pkt 1 obecnie obowiązującej ustawy o odpadach, decyzja o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części zawiera datę zaprzestania przyjmowania odpadów do składowania na składowisku odpadów lub jego wydzielonej części, przy czym data ta nie może być późniejsza niż 3 miesiące od dnia doręczenia tej decyzji.
Zdaniem Kolegium użycie przez ustawodawcę zwrotu "nie może być późniejsza niż 3 miesiące od dnia doręczenia decyzji" było podyktowane tym, aby od momentu wydania decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska lub jego wydzielonej części podmiot prowadzący składowisko mógł zakończyć prowadzone jeszcze czynności związane ze składowaniem odpadów. Innymi słowy, domniemaną intencją prawodawcy było niezaskakiwanie przedsiębiorcy faktem wydania decyzji o zamknięciu składowiska i koniecznością natychmiastowego zakończenia prowadzonej działalności. Przy przyjęciu takiego założenia data zaprzestania przyjmowania odpadów na składowiska mogła być późniejsza niż data doręczenia decyzji, ale nie powinna być od niej wcześniejsza. Jednak organ orzekający w sprawach zamknięcia składowiska odpadów zastosował do powołanych przepisów wnioskowanie a contrario i przyjął, że skoro wskazana w decyzji o zamknięciu składowiska data zaprzestania przyjmowania odpadów nie może być późniejsza niż 3 miesiące od dnia doręczenia tej decyzji, to może być wcześniejsza. Doprowadziło to do paradoksalnych - w opinii Kolegium - sytuacji, ujawnionych na tle rozpatrywanej sprawy, że decyzja z 2017 r. orzeka, że zaprzestanie przyjmowania odpadów na składowisko nastąpi w 2013 r. Co więcej, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy z 2001 r., data zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko stanowi jednocześnie datę zamknięcia tego składowiska. Czyli decyzja dopiero orzekająca o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska i określająca harmonogram prac z tym związanych rozstrzyga z mocą wsteczną i - jak należy sądzić - w sposób konstytutywny o skutku (zamknięciu składowiska), który nastąpił przed wydaniem tej decyzji (z dniem zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko).
Wskazano dalej, że ponieważ Kolegium orzekając w sprawie opłaty za składowanie odpadów jest związane ostatecznymi decyzjami Marszałka o wyrażeniu zgody na zamknięcie poszczególnych kwater należącego do Spółki składowiska odpadów, to musi uwzględnić te decyzje podczas ustalania, jakie daty należy przyjąć, jako daty zamknięcia tych kwater.
Wyjaśniając natomiast stanowisko, że to data zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko powinna stanowić granicę naliczania opłaty podwyższonej, Kolegium wskazało, że kwestia ta nie może budzić żadnych wątpliwości w odniesieniu do kwatery nr I, bowiem dotycząca tej kwatery decyzja Marszałka z dnia 16 marca 2012 r. wydana została na podstawie art. 54 ust. 7 pkt 2 ustawy z 2001 r., który stanowi, że data zaprzestania przyjmowania odpadów do składowania na składowisku odpadów stanowi jednocześnie datę zamknięcia składowiska. Zatem wskazany w powyższej decyzji Marszałka dzień 30 kwietnia 2011 r. należy przyjąć jako datę zamknięcia tej kwatery.
Jednak obecnie obowiązująca ustawa o odpadach nie powtarza wcześniejszej regulacji prawnej dotyczącej zamknięcia składowiska wraz ze wskazaną w tej decyzji datą zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko. Konieczne jest zatem poczynienie odrębnych ustaleń w stosunku do decyzji wydanych po dniu wejścia w życie tej ustawy.
W tym kontekście w pierwszej kolejności należy, zdaniem Kolegium, dostrzec, że wskazana w decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie składowiska data zaprzestania przyjmowania odpadów otwiera kolejny etap eksploatacji składowiska, zmierzający już wyłącznie do jego zamknięcia poprzez rekultywacje. Ponieważ ze względu na wielkość składowiska i uwarunkowania techniczne etap ten może być długotrwały, to przyjęcie, że również w tym okresie przedsiębiorca powinien ponosić opłatę podwyższoną za składowanie odpadów, pomimo, że nie ma już miejsca fakt składowania odpadów, wydaje się niemożliwy do zaakceptowania na gruncie aksjologii polskiego porządku prawnego.
Po drugie, za przyjęciem takiej interpretacji przemawia - zdaniem Kolegium - dyspozycja art. 7a § 1 k.p.a. Ponieważ postępowanie mające na celu wymierzenie opłaty podwyższonej za składowanie odpadów z pewnością jest postępowaniem zmierzającym do nałożenia na stronę obowiązku, a w rozpatrywanej sprawie występują wątpliwości co do treści normy prawnej określającej graniczny moment ponoszenia tej opłaty, to wątpliwości te powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony. Bez wątpienia przyjęcie najwcześniejszych z możliwych dat zamknięcia poszczególnych kwater składowiska odpadów, (tzn. dat zaprzestania przyjmowania na nie odpadów), jest korzystne dla Spółki, co sama przyznała w piśmie z dnia 17 października 2024 r., zawierającym ustosunkowanie się Spółki do wniosku Kolegium o wykładnię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II SA/Wr 108/24).
Rozstrzygnięcie kwestii daty, jaką należy przyjąć, jako końcową datę ponoszenia opłaty za składowanie odpadów prowadzi do kolejnego, spornego zagadnienia, a mianowicie problematyki ustaleń, na których kwaterach składowiska Spółka deponowała przyjmowane odpady. Jak wskazano kwestia ta jest istotna ze względu na fakt, że decyzje o wyrażeniu zgody na zamknięcie poszczególnych kwater składowiska określają różne daty zaprzestania przyjmowania odpadów na te kwatery.
Decyzje Marszałka Województwa Dolnośląskiego określają następujące daty zaprzestania przyjmowania odpadów na poszczególnych kwaterach należącego do Spółki składowiska odpadów:
1) na kwaterze nr I: 30 kwietnia 2011 r.;
2) na kwaterze nr II: 31 grudnia 2013 r.;
3) na kwaterze nr III: 19 marca 2019 r.;
4) na kwaterze nr IV: 23 stycznia 2015 r.
Organ I instancji w zaskarżonej decyzji przyjął rok 2014, jako pierwszy okres, za który naliczył Spółce opłatę podwyższoną za składowanie odpadów, które znajdowały się na składowisku w roku 2019. Tymczasem w 2014 r. odpady mogły być przyjmowane na dwóch kwaterach: kwaterze nr III i kwaterze nr IV. Ponieważ jednak nie wiadomo, jaka ilość odpadów została zeskładowana na każdej z tych kwater (albo czy też odpady te w całości zostały zdeponowane tylko na jednej z tych kwater), Kolegium odstąpiło od uwzględnienia tego okresu (tzn. całego roku 2014 r.) przy obliczaniu opłaty podwyższonej. Kolegium kierowało się w tym względzie dyspozycją art. 81 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Kolegium przyjęło zatem, że całość odpadów przyjętych na należące do Spółki składowisko zostało zdeponowanych na kwaterze nr IV, na której zaprzestanie przyjmowania odpadów nastąpiło 23 stycznia 2015 r., co zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami oznacza, że nie mogą one być podstawą do naliczenia opłaty podwyższonej za rok 2019. idąc tym tokiem myślenia Kolegium przyjęło, że opłatą za składowanie odpadów mogą być objęte wyłącznie odpady zdeponowane na składowisku po 23 stycznia 2015 r, tzn. po dniu zamknięcia kwatery nr IV, bowiem od tego momentu wszystkie odpady musiały być zgodnie z posiadanymi przez Spółkę decyzjami składowane wyłącznie na jedynej czynnej wtedy kwaterze, tzn. kwaterze nr III. Kolegium uważa, że jest to jedyne możliwe do zaakceptowania stanowisko, bowiem Spółka zaprzeczała, aby wykorzystywała przyjmowane odpady do rekultywacji składowiska, zaś brak jest jakichkolwiek dowodów na to, by nielegalnie deponowała odpady na nieczynnych kwaterach, zapewniała natomiast o prowadzeniu ich sukcesywnej rekultywacji po uzyskaniu decyzji o wyrażeniu zgody na ich zamknięcie.
W taki też sposób, w dalszej części, Kolegium dokonało wyliczenia i wydało w rezultacie rozstrzygniecie reformatoryjne w kwestii wysokości należnej opłaty.
Skargę na powyższą decyzję SKO wniosła Spółka, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 20 w zw. z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nadużycie przez Kolegium, a wcześniej przez Marszałka prawa oraz władztwa administracyjnego, które polega na:
a) wymierzeniu Skarżącej sankcji, której jedynym celem jest swoiste "przymuszenie" do przestrzegania prawa (uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów) w sytuacji, kiedy naprowadzony cel nie może zostać spełniony, bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji Spółka dysponuje prawomocnymi i ostatecznymi decyzjami zezwalającymi na zamknięcie składowiska odpadów, na którym odpady nie są już od ponad 4 lat składowane, a dodatkowo zakończona została rekultywacja składowiska, zgodnie z terminami wynikającymi z decyzji,
b) zaakceptowanie przez organ odwoławczy zaniechania wszczęcia przez Marszałka jakiegokolwiek postępowania w przedmiocie opłaty podwyższonej przez ponad 2 lata, od chwili zaistnienia (w ocenie organu I instancji) sprawy administracyjnej, co stanowi oczywiste naruszenie "prawa do sądu", którego treść obejmuje niezwłoczne rozpatrzenie sprawy, a tym bardziej sprawy, której długość procedowania ma istotny wpływ na wysokość sankcji administracyjnej (przy uwzględnieniu wysokości odsetek),
c) zaakceptowanie przez organ odwoławczy zaniechania przez organ I instancji jakichkolwiek działań mogących przemawiać za kwestionowaniem przez Marszałka prowadzonej przez Spółkę działalności, zwłaszcza w sytuacji dysponowania przez organ I instancji z urzędu wieloletnią wiedzą o stanie prawno-faktycznym Składowiska Odpadów, zwłaszcza w kontekście wszczynania przez organ I instancji ze zwłoką postępowań w sprawie wymierzenia opłaty podwyższonej za poszczególne lata nie bez zbędnej zwłoki, a wprost przeciwnie - przy upływie ustawowych terminów;
d) obciążeniu Skarżącej negatywnymi konsekwencjami fiskalnymi (w tym odsetkami) za wieloletnie zaniechanie procedowania przez organ I instancji, co również stanowi nadużycie władztwa administracyjnego, powodujące bezpodstawne zwiększenie wymiaru sankcji,
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji kiedy wobec braków postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, w szczególności braku uwzględniania przez organ I instancji własnych (tj. Marszałka) decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie poszczególnych kwater nr I, II, III i IV, a które organ odwoławczy uwzględnił z urzędu, stan faktyczny i prawny ustalony przez organ odwoławczy odbiega od stanu faktycznego i prawnego analizowanego przez organ I instancji, a wobec tego organ odwoławczy w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. powinien był uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i przekazać sprawę do rozpoznania, a czego wadliwie nie uczynił,
3. naruszenie art 75 w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez pominięcie rozpoznania wniosku Spółki o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia ilości składowanych odpadów na poszczególnych kwaterach w kontekście wydanych prawomocnych i ostatecznych decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie poszczególnych kwater, na zasadność którego to dowodu wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt 108/24 dot. opłaty podwyższonej za 2017 r., do którego w uzasadnieniu skarżonej decyzji niejednokrotnie odwołuje się organ odwoławczy, a zamiast przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, aprioryczne przyjęcie, niepoparte żadnym merytorycznym uzasadnieniem, że wykonanie takiego dowodu nie jest możliwe,
4. naruszenie art. 293 ust. 1 p.o.ś. poprzez jego wadliwe zastosowanie, albowiem skoro celem opłaty podwyższonej jest zdyscyplinowanie podmiotu korzystającego ze środowiska do usunięcia rozbieżności między stanem rzeczywistym a stanem faktycznym, a cel ten został osiągnięty z racji faktycznego zrealizowania przez Spółkę działania naprawczego w postaci zamknięcia składowiska odpadów i zrekultywowania terenu po składowisku zgodnie z wydanymi decyzjami o wyrażeniu zgody na zamknięcie poszczególnych kwater nr I, II, III i IV, to zakładając racjonalność ustawodawcy, za niezgodne z naczelnymi zasadami państwa demokratycznego uznać trzeba obciążanie Spółki jakąkolwiek sankcją — w tym wypadku opłatą, kiedy usunięta została rozbieżność warunkująca nałożenie opłaty, a co wadliwie nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy,
5. art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś., poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez organ odwoławczy, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy umieszczenie odpadów (na polecenie Państwowej Straży Pożarnej) na składowisku odpadów powstałych w wyniku działań ratowniczych miało miejsce w warunkach określonych w art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś., co oznacza, że zaktualizowało się wyłączenie przedmiotowe i tym samym nie jest dopuszczalne obciążenie Skarżącej sankcją za niezależne od Spółki działania, jednocześnie będące wynikiem działań ratowniczych,
6. naruszenie art. 189c w zw. z art. 189b w zw. z art. 189g k.p.a, poprzez ich niezastosowanie, jak również art. 189d k.p.a. w zakresie całkowitego pominięcia dyrektywy wymiaru kary pieniężnej w kontekście prawidłowej oceny pojęcia "braku wymaganego pozwolenia", w sytuacji kiedy Organ II instancji dostrzega zasadność odniesienia się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na etapie orzekania o wymierzeniu opłaty podwyższonej wynikającej z art. 189f k.p.a. - aczkolwiek wadliwie stwierdza brak podstaw faktycznych do jej zastosowania, co Spółka w całości kwestionuje - jednocześnie Organ II instancji w całości pomija zasadność zastosowania regulacji dotyczącej 5-letniego terminu przedawnienia, gdzie przy jego zastosowaniu termin nałożenia opłaty podwyższonej upłynął z dniem 1 kwietnia 2025 r., co powoduje konieczność umorzenia sprawy w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., jak również brak analizy zasadności zmiarkowania kary pieniężnej w kontekście analizy przesłanek, które zaskutkowały brak posiadania przez Spółkę pozwolenia - w tym wypadku instrukcji prowadzenia składowiska.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i wywodząc, że wobec stwierdzenia, iż zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, uprawnione było do wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego. Decyzje o zamknięciu poszczególnych kwater znane były organowi I instancji, ponieważ zostały przez niego wydane. Natomiast rozpatrując odwołanie Kolegium dokonało innej oceny materiału dowodowego, co nie stanowiło jednak przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej.
Kolegium wskazało także, że niemożliwy jest do zrealizowania wniosek dowodowy dot. powołania biegłego w przypadku gdy od zaprzestania przyjmowania odpadów na ostatnią czynną kwaterę upłynęło 6 lat. Podniosło też, że opłaty, o których mowa w art. 293 p.o.ś. nie są karami, zatem nie mogą mieć do nich zastosowania przepisy działu IV k.p.a.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego, Skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 18 listopada 2025 r., w którym podtrzymała skargę oraz podsumowała swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie zasadności zastosowania działu IVa k.p.a. w sprawie.
Nadto, w dniu 19 listopada 2025 r., do tut. Sądu, wpłynęło pismo Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, który wskazał, iż w dniu 10 września 2025 r. został poinformowany, że Skarżąca jest dużym przedsiębiorcą. Stąd Rzecznik nie jest uprawniony do podejmowania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu podlegała decyzja Kolegium z dnia 21 maja 2025 r. (Nr SKO 4135/3/22/25), uchylająca w całości decyzję Marszałka z dnia 16 marca 2022 r. i wymierzająca Skarżącej opłatę podwyższoną za składowanie odpadów w 2019 r. bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, z wydzieloną kwaterą do składowania odpadów niebezpiecznych zawierających azbest, przy ul. [...] w W., w wysokości 14 255 907,00 zł.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy p.o.ś. Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za składowanie odpadów. Według art. 297 tej ustawy opłatę za składowanie ponosi się za umieszczenie odpadów na składowisku, z zastrzeżeniem art. 293 ust. 1 i 3-5. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska - według art. 275 p.o.ś. - są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska. Zaś art. 3 pkt 20 p.o.ś. określa, że podmiotem korzystającym ze środowiska jest m. in. przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Wysokość opłaty za składowanie odpadów, stosownie do art. 274 ust. 5 p.o.ś., zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów. Sytuację korzystania ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji reguluje art. 276 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którym podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W świetle art. 293 ust. 1 p.o.ś. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi, z zastrzeżeniem ust. 3-5, opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Stosownie do art. 293 ust. 2 p.o.ś., magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania traktuje się jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska, z zastrzeżeniem ust. 3.
Obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej powstaje z mocy prawa. Decyzja o wymierzeniu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska jest decyzją administracyjną o charakterze deklaratoryjnym.
W realiach badanej sprawy nie może być wątpliwości, co do tego, że Skarżąca
nie legitymuje się decyzją zatwierdzającą instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. Wydana bowiem przez Prezydenta W. decyzja z dnia 20 grudnia 2002 r. zatwierdzająca instrukcję eksploatacji spornego składowiska wygasła w dniu 12 czerwca 2010 r. Ponadto, w trybie nadzwyczajnym, Kolegium decyzją z dnia 5 marca 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 17 maja 2013 r. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta W.. Skarżąca podjęła działania ukierunkowane na uzyskanie decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji/prowadzenia składowiska odpadów, ale jej nie uzyskała. W chwili wejścia w życie ustawy o odpadach, tj. w dniu 23 stycznia 2013 r. jako podmiot zarządzający przedmiotowym składowiskiem w świetle art. 240 ust. 1 u.o. miała obowiązek złożenia wniosku o wydanie nowej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów najpóźniej do dnia 23 stycznia 2015 r. i taki wniosek w istocie złożyła, jednakże nie uzyskała oczekiwanej decyzji.
W tej sytuacji wystąpiły przesłanki do wymierzenia opłaty podwyższonej, która to w realiach badanej sprawy została – zaskarżoną decyzją - ustalona za 2019 r. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do podzielenia zarzutu kwestionującego zasadność wymierzenia spornej sankcji w sytuacji, gdy Spółka dysponuje ostatecznymi decyzjami zezwalającymi na zamknięcie składowiska odpadów, a nawet została zakończona rekultywacja. W tym kontekście przede wszystkim trzeba bowiem nadmienić, że opłata podwyższona - jak zauważył NSA w wyroku z 1 lipca 2025 r. (sygn. akt III OSK 1931/24) - naliczana jest za naruszenie o charakterze formalnym, tj. za składowanie odpadów bez wymaganego zatwierdzenia instrukcji prowadzenia składowiska. Z puntu widzenia przesłanek wymierzenia tejże opłaty nie mają znaczenia późniejsze okoliczności związane z funkcjonowaniem składowiska. Nawet późniejsze zamknięcie składowiska nie sanuje składowania odpadów na kwaterach czynnych bez wymaganej prawem instrukcji (por. wyrok NSA z 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 2216/22). Stąd w niniejszej sprawie istotne jest to, że wymierzona zaskarżoną decyzją opłata dotyczy 2019 r. i swym zakresem obejmuje odpady zdeponowane na składowisku po dniu 23 stycznia 2015 r, tzn. po dniu zamknięcia kwatery nr IV, bowiem od tego momentu wszystkie odpady musiały być zgodnie z posiadanymi przez Spółkę decyzjami składowane wyłącznie na jedynej czynnej wtedy kwaterze, tzn. kwaterze nr IlI.
W zakresie z kolei zarzutu nadużycia władztwa administracyjnego, którego Skarżąca upatruje w zaniechaniu podjęcie przez Marszałka niezwłocznych działań związanych z ewentualnym zakwestionowaniem złożonego wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, i dalej zaniechania wszczęcia postępowania przez ponad 2 lata, należy zauważyć, że podniesione w tym zakresie zarzuty naruszenia zasady zaufania i zasady proporcjonalności wynikających z art. 8 § 1 k.p.a. znajdują uzasadnienie. Nie miały one jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko taki charakter naruszenia obliguje Sąd do wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Odnosząc się więc z jednej strony do wieloletnich działań spółki zmierzających do uzyskania instrukcji eksploatacji składowiska odpadów, a następnie instrukcji prowadzenia składowiska odpadów, z drugiej zaś zaniedbań ze strony Marszałka w zakresie przewlekłości prowadzonych postępowań administracyjnych oraz niepodjęcia działań zmierzających do wyeliminowania stanu niezgodnego z prawem, poprzez wydanie na podstawie art. 148 u.o. decyzji o zamknięciu składowiska, w sytuacji, gdy nie spełniało ono wymogów technicznych lub formalnych określonych w przepisach prawa, to zdaniem Sądu, w świetle opisanych okoliczności, wydane w sprawie decyzji organów obu instancji mogą budzić zastrzeżenia z perspektywy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Nie zmienia to jednak tego, że wobec braku przepisów prawnych pozwalających skorygować zaskarżone rozstrzygnięcie ze względu na stwierdzone zaniechania, nie można było w sprawie rozstrzygnąć inaczej - co do samej zasady - niż o istnieniu obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych, będących prawną konsekwencją prowadzenia przez Spółkę działalności polegającej na składowaniu odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. Treść regulacji prawnomaterialnej, uregulowanej w art. 293 p.o.ś. nie wskazuje bowiem dodatkowych przesłanek pozwalających choćby miarkować wysokość opłat podwyższonych ze względu przykładowo na długotrwałość postępowania administracyjnego. Argumenty w tym zakresie wymykają się spod kontroli organów orzekających w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej. Podobnie rozpoznający w niniejszej sprawie Sąd nie ma podstaw do oceny wskazywanych przez spółkę okoliczności dotyczących długotrwałego zaniechania wszczęcia przez Marszałka postępowania w przedmiocie opłaty podwyższonej, ponieważ zakresem skargi objęty jest konkretny akt administracyjny, nie zaś bezczynność organu czy przewlekłość prowadzonego postępowania, co też zauważył tut. Sąd orzekając w zakresie wymierzonej opłaty za 2017 w wyroku z dnia 4 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II SA/Wr 108/24).
W ocenie Sądu nie można podzielić również trafności zarzutu kwestionującego zasadność wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego zamiast decyzji kasatoryjnej. Przede wszystkim należy zauważyć, że wydanie decyzji z art. 138 § 2 k.p.a. ma miejsce tylko w przypadkach wyjątkowych, a zatem gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, a zakres koniecznego postępowania dowodowego przekracza granice uzupełniającego postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ Kolegium swoje rozstrzygnięcie oparło na materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji, odnosząc się nadto do decyzji dot. zamknięcia poszczególnych kwater spornego składowiska odpadów, które były znane Marszałkowi, gdyż sam je wydał. Określone w nich daty zaprzestania przyjmowania odpadów nie były kwestionowane na żadnym etapie postępowania. Do tychże decyzji, jak również określonych w nich dat zaprzestania przyjmowania odpadów odnosił się Sąd w wyroku z 4 kwietnia 2024 r.
W kontekście wymierzonej przez Kolegium opłaty trzeba więc zauważyć, że jej wysokość została obliczona w oparciu o dowody zebrane przez organ I instancji, przy czym nie zgadzając się ze sposobem wyliczenia opłaty przez Marszałka dokonano jej pomniejszenia o rok 2014 i 23 dni 2015 r. Jednocześnie, do wyliczenia opłaty należnej za 2019 r., uwzględniono okres do dnia 19 marca 2019 r. (taką datę zaprzestanie przyjmowania odpadów określała decyzja Marszałka z dnia 23 lipca 2019 r. Nr Z 125/2019). Ilości odpadów zeskładowanych na terenie składowiska odpadów w W. przy ul. [...] Kolegium ustaliło w oparciu o karty ewidencji odpadów i karty przekazania odpadów przekazane przez przy piśmie z dnia 15 września 2021 r.
W kwestii zaś zmiany stanowiska Kolegium w zakresie określenia granicznej daty ponoszenia ciężarów przyjmującej, że prawidłową datą, którą należy traktować jako graniczny moment ponoszenia opłaty za składowanie odpadów jest data zaprzestania przyjmowania odpadów na składowisko, trzeba zauważyć, co też przyznała Skarżąca na etapie postępowania kasacyjnego w sprawie wymierzenia opłaty za 2017 r., że jest to stanowisko na korzyść strony. W rozpatrywanej tu sprawie jest to też stanowisko na korzyść strony z tego względu, że wszystkie decyzje wyrażające zgodę na zamknięcie poszczególnych kwater zostały wydane później niż określona w nich data zaprzestania przyjmowania odpadów na poszczególne kwatery. Z kolei wypowiadając się w zakresie opłaty podwyższonej za 2017 r. NSA wskazał, że momentem granicznym, do którego dopuszczalne jest naliczenie opłaty podwyższonej za składowanie odpadów jest wydanie decyzji wyrażającej zgodę na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części (por. wyrok z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 1931/24, publ. CBOSA). Skoro więc w myśl tego stanowiska ostatnim momentem, do którego jest możliwe naliczenie opłaty jest zamknięcie składowiska odpadów lub jego części, to datą tą może być data wcześniejsza. Stąd nie można czynić zarzutu Kolegium, iż przyjęło ono w niniejszej sprawie datę względniejszą dla strony, a które to daty wskazane zostały w wydanych decyzjach dot. zamknięcia poszczególnych kwater i nie były kwestionowane przez Skarżącą. Tym samym jeżeli SKO wzięło pod uwagę termin wcześniejszy (względniejszy dla strony) to nie jest to sprzeczne z rozumowaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyżej wskazanym orzeczeniu. Przyjęcie natomiast innego momentu byłoby działaniem na niekorzyść strony, czego Sąd czynić nie może.
W tych okolicznościach i będąc związanym brzmieniem art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie dostrzegł w poglądzie Kolegium uchybienia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie tegoż stanowiska przez Kolegium przełożyło się następnie na odstąpienie od naliczenia opłaty za 2014 r. i 23 dni 2015 r. Wynika to z tego, iż w tym okresie Spółka mogła przyjmować odpady na dwie czynne kwatery, tj. nr III i nr IV. Ponieważ jednak nie wiadomo jaka ilość mogła zostać zeskładowana na każdej z nich i kierując się brzmieniem art. 81a § 1 k.p.a., istotne w tym zakresie wątpliwości co do stanu faktycznego, Kolegium rozstrzygnęło na korzyść strony przyjmując, że całość odpadów została zdeponowana na kwaterze IV, na której zaprzestano przyjmowania odpadów 23 stycznia 2015 r. W rezultacie Kolegium przyjęło, że opłata za składowanie odpadów za 2019 mogą być objęte wyłącznie odpady zdeponowane na składowisku po tej dacie, tj. kiedy czynna była wyłącznie jedna kwatera, tj. nr III. Od tego bowiem dnia, możliwe było przyjmowanie odpadów wyłącznie na tą kwaterę. W tak zakreślonych okolicznościach faktycznych Spółka nie miała innej możliwości, jak przyjmować odpady wyłącznie na kwaterę nr III, co potwierdzają również niezakwestionowane przez Spółkę twierdzenia Kolegium co do tego, iż Skarżąca zaprzecza aby po pierwsze przyjmowane odpady wykorzystywała do rekultywacji, a po drugie Kolegium wskazało, że nie znalazło dowodów potwierdzających nielegalne deponowanie odpadów na nieczynnych kwaterach. Można tu jeszcze nadmienić, wskazując na przywołane okoliczności, że jakkolwiek Kolegium nie zgodziło się z poglądem Sądu zawartym w wyroku w sprawie II SA/Wr 108/24, to jednak rozważyło podniesioną w tym wyroku potrzebę weryfikacji czy Spółka w procesie rekultywacji wykorzystywała odpady zeskładowane na kwaterach do tego nieprzeznaczonych wskazując, właśnie, że Spółka wyklucza aby przyjmowane odpady wykorzystywała do rekultywacji. Wypowiedziało się także w kwestii ewentualnego deponowania odpadów na kwaterach nieczynnych, wskazując, iż brak jest jakichkolwiek dowodów to potwierdzających.
W tym miejscu należy odnieść się do zarzutu skargi dotyczącego pominięcia przez Kolegium wniosku Spółki o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia ilości składowanych odpadów na poszczególnych kwaterach w kontekście wydanych prawomocnych i ostatecznych decyzji o wyrażeniu zgody na zamknięcie poszczególnych kwater. Skarżąca zaznaczyła, że na zasadność przeprowadzenia takiego dowodu wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 108/24. Przyjdzie wskazać, że w powyższym wyroku Wojewódzki Sąd we Wrocławiu uchylił decyzję Kolegium z dnia 7 listopada 2023 r. (Nr SKO 4135/5/21/23) w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w 2017 r. Istotnie, w orzeczeniu tym Sąd wskazał, że "(...) w celu jednoznacznego ustalenia, gdzie (na których kwaterach) składowane były odpady przyjmowane w poszczególnych latach, w przypadku braku przedłożenia w tym zakresie wiarygodnych dokumentów przez spółkę, a także nieposiadania takich informacji przez podmioty odpowiedzialne za kontrolę i nadzór nad składowiskiem odpadów, koniecznym będzie powołanie przez organ biegłego". Należy jednak zwrócić uwagę, że w świetle ustaleń Kolegium rekultywacja terenu składowiska odpadów jest na tyle zaawansowana, że w praktyce nie będzie możliwe ustalenie rzeczywistej ilości oraz czasu składowania odpadów na poszczególnych kwaterach w odniesieniu do okresów historycznych. Nie może umykać z pola widzenia (na co zresztą zwróciła uwagę sama Spółka w skardze), że proces rekultywacji trwał od 2019 r. i zakończył się w 2023 r. Na marginesie wskazać przyjdzie, że Marszałek wydał decyzję o zamknięciu składowiska, która stosownie do treści art. 146 ust. 5 u.o. poprzedzona jest m.in. kontrolą składowiska. Tym samym kompetentny organ dokonał weryfikacji stanu faktycznego, w tym rzetelności podawanych przez zarządzającego składowiskiem odpadów danych we wniosku o zamknięcie, a także tego, czy składowisko rzeczywiście kończy fazę eksploatacyjną. Zatem odmiennie niż w tamtej sprawie, zdaniem sądu w tym składzie, nie ma podstaw do uzupełniania postępowania dowodowego, a w konsekwencji do uchylenia decyzji organu 1szej instancji.
W zakresie zaś klasyfikacji odpadów powstałych po pożarze Sąd podziela pogląd co do braku podstaw do zastosowania w analizowanej sprawie przepisu art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś. W tym zakresie Skład orzekający nie znalazł podstaw do akceptacji stanowiska Spółki, która twierdziła, że umieszczenie odpadów powstałych w wyniku działań ratowniczych na składowisku odpadów, nastąpiło w warunkach określonych w tym przepisie, a więc warunkach wyłączających stosowanie p.o.ś., w tym przepisów dotyczących opłat podwyższonych. W ocenie Sądu, prawidłowo odczytane powoływane przez Spółkę przepisy, odnoszą się wyłączenie do takich przypadków, gdy prowadzenie działań ratowniczych może doprowadzić (po raz pierwszy) do powstania odpadów. Wówczas racjonalnym jest zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Inaczej jest w przypadku Spółki, która nie dość, że w sposób wieloletni zarządzała składowiskiem odpadów nie dysponując odpowiednimi pozwoleniami na korzystanie ze środowiska (instrukcji eksploatacji/prowadzenia składowiska odpadów), to jednocześnie nie zapobiegła powstaniu pożaru na składowisku, a obecnie oczekuje, aby w sposób nielegalny zeskładowane odpady, uznać w związku z tym zdarzeniem za odpady powstałe w wyniku akcji ratowniczej. Na taką interpretację przepisu art. 2 ust. 2 pkt 2 p.o.ś. nie może być zgody Sądu. Przedmiotem podlegającym opłacie nie były bowiem odpady powstałe w bezpośrednim następstwie akcji ratowniczej (substancje lub przedmioty, które nie miały statusu odpadów), lecz odpady, które miały taki status jeszcze przed zdarzeniem powodującym konieczność przeprowadzenia działań ratowniczych i były już składowane na składowisku odpadów.
Wreszcie, ustosunkowując się do ostatniego z zarzutów, tj. naruszenia art. 189c w zw. z art. 189b w zw. z art. 189g k.p.a. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że sankcyjny charakter opłat podwyższonych nie jest kwestionowany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie prawa. Podkreślenia przy tym wymaga, że instrumenty finansowe o charakterze sankcyjnym są określane odmiennie w różnych aktach prawnych. I tak art. 272 ust. 1 p.o.ś. do katalogu środków finansowo-prawnych ochrony środowiska zalicza między innymi administracyjne kary pieniężne. Administracyjna kara pieniężna jest ponoszona za przekroczenie lub naruszenie warunków korzystania ze środowiska, ustalonych decyzją w zakresie określonym w ust. 1, a także w zakresie magazynowania odpadów i emitowania hałasu do środowiska (art. 273 ust. 2 p.o.ś.). Ponadto p.o.ś. wyróżnia także opłaty podwyższone za korzystanie ze środowiska przez podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji (art. 276 ust. 1 p.o.ś.). Dostrzegając to zróżnicowanie ustawodawca w art. 189b k.p.a. zdefiniował pojęcie administracyjnej kary pieniężnej, do której zastosowanie mogą mieć przepisy działu IVa k.p.a. Przez administracyjną karę pieniężną rozumie się - zgodnie ze wskazaną regulacją - określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Opłata podwyższona nakładana za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów niewątpliwie wypełnia wskazane przesłanki, a zatem Dział IVa k.p.a. ma do niej zastosowanie w określonym tam zakresie (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 103/23, CBOSA). Stąd istotne znaczenie ma brzmienie art. 189a § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Jednocześnie wymaga wskazania, że zgodnie z art. 281 ust. 1 p.o.ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. W myśl zaś art. 276 ust. 2 p.o.ś. do ponoszenia opłat, o których mowa w art. 276 ust. 1, w części, w jakiej przewyższają one kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa dotyczących odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę, chyba że przepisy działu IV stanowią inaczej. Norma z art. 276 ust. 1 w zw. 276 ust. 2 p.o.ś. odsyła do odpowiedniego stosowania działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Mając na uwadze wszystkie wskazane regulacje uznać należy, że ustawodawca wprowadzając Dział IVa k.p.a. przewidział konstrukcję prawną, zgodnie z którą przepisy tego działu mają zastosowanie do wszystkich, zdefiniowanych administracyjnych kar pieniężnych, o ile brak jest konkretnych regulacji w przepisach odrębnych. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, jakie kwestie muszą zostać uregulowane w przepisach odrębnych, żeby wyłączone zostało stosowanie Działu IVa k.p.a. Wynika to ze wskazanego art. 189a § 2 k.p.a. Jeżeli zatem jedna z kwestii, do których odnosi się art. 189a § 2 k.p.a. została uregulowana w przepisach odrębnych zastosowanie regulacji zawartych w Dziale IVa k.p.a. jest wyłączone (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 103/23, CBOSA).
Nie może być zatem wątpliwości, że przywołane przepisy p.o.ś. odsyłają do odpowiedniego stosowania działu III o.p., w którym to uregulowana zaś została kwestia przedawnienia. Stąd w niniejszej sprawie, w zakresie biegu terminów przedawnienia znajdą zastosowanie regulacje zawarte w o.p., a nie art. 189g. Zgodnie zaś z art. 70 § 1 k.p.a. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W niniejszej sprawie był to zatem koniec 2025 r., stąd należało przyjąć, że zaskarżona decyzja wydana w dniu 21 maja 2025 r. i doręczona Skarżącej w dniu 4 czerwca 2025 r., nie została podjęta w warunkach przedawnienia.
Przechodząc do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 189c k.p.a. wskazać należy, że nie mógł on wywołać zamierzonego skutku. Przepis ten dotyczy bowiem okoliczności nie znajdujących w sprawie zastosowania a mianowicie sytuacji kolizji ustawy obowiązującej w czasie wydawania decyzji z ustawą obowiązującą w czasie naruszenia prawa. Nadto trzeba zauważyć, że kierując się brzmieniem art. 189f k.p.a., Kolegium uznając, iż przepis ten znajduje w sprawie zastosowanie, poczyniło w zaskarżonej decyzji rozważania w zakresie braku wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia spornej opłaty. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do zakwestionowania poczynionych w tym zakresie ustaleń. Wadliwe przy tym są twierdzenia zawarte w piśmie procesowym Skarżącej z dnia 18 listopada 2025 r. wskazujące jakoby w wyroku Sądu z dnia 2 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 134/25 Sąd wskazał na możliwość zastosowania w stanie faktycznym sprawy (zbliżonym do obecnie rozpatrywanego – bowiem dotyczył wymierzenia Skarżącej opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w 2018 r.) art. 189d k.p.a. Przeciwnie, jak wynika z uzasadnienia wskazanego orzeczenia - Sąd bardzo precyzyjnie stwierdził, iż nie znalazł podstaw jego zastosowania. W tym zakresie wskazano bowiem, że sporna opłata ma charakter sztywny i jest naliczana w sposób ściśle określony w art. 293 ust. 1 p.o.ś., co wyklucza zastosowanie art. 189d k.p.a. Uwagi te rozbudowano o stwierdzenie, że przywołany przepis był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 10 września 2020 r. przyjął, iż jest on zgodny z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów w sztywno określonej wysokości, tj. 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania odpadów, bez względu na inne okoliczności dotyczące tego czynu. Ocenę tę Sąd, w składzie orzekającym, w całości podziela i przyjmuje za swoją.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI