II SA/Wr 518/24

II SA/Wr 518/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art. 29 ust. 1 pkt 8, art. 48, art. 48a,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. i J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 maja 2024 r. nr 495/2024 w przedmiocie wstrzymania budowy pomostu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 8 marca 2024 r. nr 46/2024, wstrzymujące roboty budowlane polegające na samowolnej budowie pomostu na działce nr [...] w S., gmina K.
Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
PINB w dniu 16 lutego 2024 r. przeprowadził kontrolę na działce oznaczonej geodezyjnie nr [...], położonej w S., gmina K. W trakcie kontroli ustalono, że na działce znajduje się m.in. pomost wybudowany w latach 2022-2023, o wymiarach wskazanych w wydruku z systemu IntraEWID, załączonym do protokołu. W dokumencie tym podkreślono, że inwestor nie posiada pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej.
W związku z powyższym, pismem z dnia 8 marca 2024 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy ww. pomostu, a następnie postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r. nr 46/2024, wydanym na podstawie art. 48 i 48a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: p.b.), wstrzymał prowadzenie jego budowy. W uzasadnieniu, powołując się na przepis art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b., wyjaśniono, że nie wymaga pozwolenia na budowę natomiast wymaga zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, budowa pomostu o długości całkowitej do 25 m i wysokości liczonej od korony pomostu do dna akwenu do 2,50 m. Przedmiotowy pomost ma wymiary przekraczające parametry wskazane w ww. przepisie – wysokość od korony pomosty do dna akwenu wynosi bowiem maksymalnie 2,70 m. W związku z powyższym, zdaniem organu, przed jego wybudowaniem należało uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie PINB poinformował strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego w wysokości 125 000 zł.
Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli A. K. i J. K. (dalej również: skarżący) ograniczając ich treść do wniosku o uchylenie zaskarżonego aktu.
W wyniku rozpoznania ww. zażaleń DWINB zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji przychylił się do oceny PINB, że przedmiotowy budynek nie spełnia parametrów wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b. oraz podkreślił, że organ I instancji podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego i prawnego, w związku z czym w rozważanym wypadku zasadne było zastosowanie trybu przewidzianego w art. 48 p.b.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli A. K. i J. K. , zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 61 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wnieśli o wydanie postanowienia, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że skarżący z przeprowadzonej przez PINB kontroli nie otrzymali kopii protokołu, gdyż protokół był spisywany odręcznie w jednym egzemplarzu. Wskazano, że w czasie kontroli inspektorzy nie mieli przy sobie odpowiednich urządzeń pomiarowych, posłużyli się zwykłą miarką (bez legalizacji, metalową i giętką) udostępnioną przez skarżących. Inspektorzy dokonali w ten sposób i przy użyciu miarki pomiaru nie tylko długości pomostu, ale i głębokości tj. wysokości korony pomostu do dna akwenu. Taki pomiar budzi, zdaniem skarżących, poważne zastrzeżenie co do jego prawidłowości. Podniesiono również, że pełniący władzę do 7 maja 2024 r. Wójt Gminy K., który to 12 czerwca 2023 r. dokonał zgłoszenia do PINB o samowoli budowlanej na działkach w miejscowości S., uczynił to wbrew interesowi mieszkańców, właścicieli działek i interesowi Gminy. Przed 12 czerwca 2023r. Gmina nie stała na przeszkodzie powstawaniu dotychczas takich budynków a nawet pobierała opłaty od ich właścicieli okolicznych działek. Jak zapewniał skarżących zbywca nieruchomości i jednocześnie wykonawca prac, to władzom Gminy zależało na powstaniu i wypromowaniu terenów rekreacyjnych w Gminie K. Obecne władze Gminy dostrzegają problem właścicieli działek w miejscowości S. i dlatego też podjęły intensywne działania w zakresie kontynuacji prac związanych ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego i tym samym wsparcie właścicieli działek w zakresie legalizacji powstałych licznie budynków. Takie działania są też w interesie gminy i przychodów gminy wnikających z wpływu do budżetu gminy podatków od nieruchomości. W sytuacji rychłej zmiany przez władze gminy planu zagospodarowania przestrzennego i co za tym idzie możliwości legalizacji przedmiotowego budynku, byłoby ogromną szkodą dla skarżących konieczność wykonania zaskarżonego postanowienia, w sytuacji rychłej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podkreślili również, że działali w zaufaniu do zbywcy działki oraz pracowników Gminy K., którzy zapewniali właścicieli okolicznych działek, że inwestycja nie jest obarczona wadami prawnymi.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 518/24, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., na podstawie którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy z kolei wytyczone są aktem, który jest przedmiotem skargi, którym w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w trybie przepisów art. 48 p.b.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji, w pierwszej kolejności – ustosunkowując się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie – wskazać trzeba, że niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że w trybie tym może być rozpoznana sprawa, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepisy ww. ustawy procesowej nie przewidują wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie na etapie postępowania w pierwszej instancji, co wprawdzie nie oznacza, że wniosek taki jest niedopuszczalny, nie ma jednak dla Sądu charakteru wiążącego.
Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie DWINB utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o wstrzymaniu budowy pomostu położonego na działce nr [...] w S., gmina K.
Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji postanowień są przepisy ustawy – Prawo budowlane. Wynika z nich, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1/ bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2/ bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 p.b.). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się zarówno w trakcie budowy (gdy nie zostanie jeszcze zakończona) jak również w przypadku zakończenia budowy (por. ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeśliby jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złożył wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia parametrów przedmiotowego pomostu, które to determinują zasadność wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 p.b. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje fakt, że roboty budowlane dotyczące spornego obiektu nie zostały poprzedzone uzyskaniem decyzji o pozwolenie na budowę ani zgłoszeniem zamiaru ich wykonania.
Zasadniczo, na podstawie art. 29 ust. 1, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych organowi administracji architektoniczno-budowlanej), budowa m.in. pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m (pkt 8).
Na tle tak ustalonego stanu prawnego – zdaniem Sądu – PINB, po przeprowadzeniu kontroli na działce nr [...] w S., gmina K., prawidłowo stwierdził, że obiekt będący przedmiotem kontroli nie należy do kategorii pomostów zwolnionych, na podstawie art. 29 p.b., z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Istotnym w niniejszej sprawie jest stwierdzenie przez organ, że wysokość przedmiotowego pomostu sięga do 2,70 m, co wykazano na rysunku naniesionym na wydruk z systemu IntraEWID, załączonym do protokołu kontroli dokonanej w dniu 16 lutego 2024 r.
Powyższe ustalenia zostały poczynione podczas kontroli, z której sporządzony został nie tylko protokół, ale również dokumentacja zdjęciowa. Protokół został podpisany przez skarżących, którzy byli obecni podczas przeprowadzonych oględzin. Trudno zatem doszukiwać się potrzeby gromadzenia dalszych dowodów celem ustalenia stanu faktycznego dla stwierdzenia, że obiekt jest pomostem, którego budowa wymaga stosownego zgłoszenia. Skarżący natomiast poza ogólnym kwestionowaniem prawidłowości dokonanych przez organy nadzoru budowlanego ustaleń nie przedstawili żadnego dowodu świadczącego o tym, że sporny pomost mógłby nie przekraczać wysokości określonej w przepisie art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b. Co więcej, uczestnicząc w czynnościach oględzin, nie podnieśli żadnych zastrzeżeń odnoszących się do prawidłowości dokonanych przez organ pomiarów a w efekcie co do ustaleń dotyczących położenia pomostu i jego parametrów. Tego rodzaju zastrzeżeń nie zgłoszono także na etapie zażalenia. Dlatego też podnoszone dopiero na etapie skargi wątpliwości odnoszące się do podanych w protokole wyników z pomiaru pomostu, bez poparcia ich odpowiednimi dowodami, nie mogły wywołać oczekiwanego rezultatu. Bez znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia pozostaje także argumentacja, że skarżący nie otrzymali przed wydaniem postanowieni kopii protokołu z oględzin. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby wystąpili do organu o wydanie takiego dokumentu, a żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku przekazania stronom kopii protokołu z oględzin, z urzędu.
Na podstawie art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), organy, działając na podstawie przepisów prawa, zobowiązane są do podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zwrócić należy uwagę, że tak sformułowana zasada prawdy obiektywnej nie obliguje do czynienia ustaleń faktycznych wszechstronnie, bez ograniczeń – konieczne jest ich ustalenie wyłącznie w zakresie niezbędnym. W takim samym też zakresie – w sposób wyczerpujący – organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i w oparciu o całokształt tak zebranego materiału stwierdzić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie okazał się wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia. Organy nie naruszyły ww. przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd dostrzega co prawda, niedostatki w uzasadnieniach postanowień organów, w których mało wyczerpująco jest opisany stan faktyczny. Nie zmienia to faktu, że został on ustalony w sposób rzetelny, nie budzący wątpliwości co do zaistniałych okoliczności faktycznych i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Z kolei uchybienia o charakterze procesowym, które nie mają, nawet potencjalnie, istotnego wpływu na wynik sprawy, nie mogą warunkować eliminacji aktu administracyjnego z obiegu prawnego.
W tym stanie rzeczy zasadnie organy stwierdziły, że w sprawie zastosowanie znajduje przywołana wyżej regulacja art. 48 ust. 1 pkt 2 p.b. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b. Prawidłowo też – zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 48 ust. 3 p.b. – organ I instancji w postanowieniu zawarł informację o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Tak dokonana kontrola zaskarżonego aktu nie wykazała zatem jakichkolwiek naruszeń, które warunkowałby uchylenie przedmiotowego postanowienia. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.