II SA/Wr 516/22

II SA/Wr 516/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 153
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 16 pkt 65 lit. i
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. i W. G. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 maja 2022 r. nr 509/2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki muru oporowego podtrzymującego grunt I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 1014 zł (słownie: tysiąc czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 24 czerwca 2019 r., w związku z pismem C. P. z dnia 23 kwietnia 2019 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Legnicy (dalej: organ I instancji, PINB) przeprowadził kontrolę na działce nr [...] w S., Gmina K. W trakcie kontroli W. G. (dalej: skarżący) oświadczył, że trap będący częścią składową tratwy przymocowany jest do opaski brzegowej, która nie jest murem oporowym. PINB stwierdził, że mur oporowy ma długość około 19 m i wysokość około 1 m nad powierzchnią wody. Wykonany jest z kostek granitowych. Skarżący oświadczył, że nie jest inwestorem muru oporowego (jego zdaniem jest to opaska brzegowa).
W związku z powyższymi ustaleniami, zawiadomieniem z dnia 9 lipca 2019 r., PINB poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy muru oporowego podtrzymującego grunt na działce nr [...] położonego wzdłuż działki nr [...].
Jednocześnie pismem z dnia 9 lipca 2019 r., organ I instancji wystąpił do Starosty Legnickiego - Wydziału Architektury i Środowiska z prośbą o udzielenie informacji, czy na budowę przedmiotowego muru oporowego udzielono pozwolenia na budowę lub dokonywano zgłoszenia. W odpowiedzi na powyższe zapytanie pismem z dnia 11 lipca 2019 r., wyjaśniono, że w bazach archiwalnych organu brak pozwoleń i zgłoszeń obejmujących ww. mur oporowy.
Pismem z dnia 25 lipca 2019 r., PINB zwrócił się do Wójta Gminy K. o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla działki nr [...]. W odpowiedzi na powyższe Gmina K. przesłała do organu I instancji wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Postanowieniem nr 67/2019 z dnia 30 sierpnia 2019 r., organ I instancji umożliwił legalizację przedmiotowego muru nakładając obowiązek przedłożenia następujących dokumentów legalizacyjnych, w terminie 3 miesięcy od dnia kiedy postanowienie stanie się ostateczne: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; ustawy Prawo budowlane tj.: czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Ze względu na niewypełnienie powyższego obowiązku zawiadomieniem z dnia 10 lutego 2020 r., PINB poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów przed wydaniem decyzji administracyjnej kończącej postępowanie.
W dniu 9 czerwca 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr 38/2020, którą nakazał K. G. (dalej: skarżąca) i skarżącemu rozbiórkę ww. muru oporowego.
Po zapoznaniu się z odwołaniem od ww. decyzji Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji) wydał decyzję nr 835/2020 z dnia 21 września 2020 r., którą utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
Na skutek wniesionej skargi do sądu administracyjnego w dniu 4 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok o sygn. akt II SA/Wr 571/20, którym uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. gdyż organy nie poczyniły odpowiednich ustaleń faktycznych celem ustalenia zakresu podmiotowego decyzji. Treść zaskarżonej decyzji sugeruje, że w ocenie PINB jak i DWINB mur zlokalizowany jest w całości na działce skarżących nr [...]. Tymczasem znajdujący się w aktach administracyjnych projekt zagospodarowania terenu działki nr [...] wskazuje, że mur częściowo znajduje się na terenie sąsiedniej działki nr [...]. Rację więc mają skarżący, że w takim stanie rzeczy niejasne jest, z jakich powodów obowiązek rozbiórki całości muru nałożony został wyłącznie na nich. Sprawa w tym zakresie wymaga zatem dodatkowych ustaleń w celu weryfikacji dokładnej lokalizacji muru i określenia zakresu podmiotowego decyzji w sposób adekwatny do zebranego materiału dowodowego. Za nieuzasadniony Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia właściwości rzeczowej orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego. Przy ocenie spornej samowoli budowlanej polegającej na budowie muru oporowego nie można doszukać się cech charakterystycznych dla urządzeń wodnych akcentujących konieczny rozmiar inwestycyjny, doniosłość z punktu widzenia interesów Państwa, czy też charakterystycznej lokalizacji obiektu. Zresztą w orzecznictwie trafnie zwraca się uwagę, że przypisanie określonemu obiektowi budowlanemu charakteru urządzenia wodnego jest możliwe, gdy jego zasadnicza (podstawowa) funkcja sprowadza się do kształtowania zasobów wodnych i korzystania z nich (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2017 r., VII SA/Wa 2351/16, CBOSA). W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy podstawową funkcją samowolnie wykonanego muru oporowego jest ustabilizowanie podwyższonego poziomu gruntu na nieruchomości skarżących, nie zaś kształtowanie zasobów wodnych i korzystanie z nich. Z powyższych względów nie można też zgodzić się z zarzutem braku dostatecznych ustaleń w zakresie określenia funkcji muru oporowego. Organy zasadnie uznały, że mur pełni przede wszystkim funkcję oporową wobec podwyższonego poziomu gruntu na nieruchomości skarżących. Należy przy tym dodać, że organy nie kwestionują dodatkowych funkcji, jakie przy okazji ten mur pełni. Jest oczywiste, że przy okazji ustabilizowano zarazem linię brzegową, przez co można w obiekcie tym dopatrzeć się funkcji opaski brzegowej. Nie zmienia to jednak faktu, że podstawowym celem realizacji tego obiektu było utrwalenie i zabezpieczenie podwyższonego poziomu gruntu, nie zaś kształtowanie zasobów wodnych.
W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB zwrócił się do Starosty Legnickiego z prośbą o przekazanie mapy zasadniczej obejmującej dz. nr [...] oraz działkę nr [...].
Dnia 3 listopada 2021 r. pracownicy PINB dokonali kontroli nieruchomości dz. nr [...], z tych czynności sporządzony został protokół, w którym stwierdzono, że: "dokonano pomiarów na terenie działki odnośnie odległości - usytuowania muru oporowego, wymiary-odległości zaznaczono na zał. nr 1 do protokołu (na ksero projektu zagospodarowania terenu z 27 sierpnia 2019 r., załącznika do decyzji o pozwoleniu na budowę nr 83/19 z dnia 6 grudnia 2019 r.). Wykonano dokumentację fotograficzną - zał. nr 2".
W dniu 23 listopada 2021 r. PINB zawiadomił o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i zamiarze podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
Dnia 14 marca 2022 r. PINB wydał decyzję nr 25/2022, którą nakazał skarżącym rozbiórkę muru oporowego. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że w momencie zakupu działki przez skarżących sporny mur oporowy już istniał (sierpień 2015). Poprzedni właściciel nieruchomości T. K. (zgodnie z informacją z KW) zakupił tę nieruchomość w roku 2012 i w związku z znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją zdjęciową należy stwierdzić, że mur oporowy podtrzymujący grunt na działce nr [...] został wybudowany przez poprzedniego właściciela, przy czym w ocenie organu nakaz rozbiórki muru winien zostać nałożony na aktualnych właścicieli działki nr [...] z następujących względów. Zdaniem organu przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe udowodniło ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotowy mur oporowy nie jest położony w całości na granicy działek nr [...] i [...] (zbiornik wodny). Budowla ta w znacznej części położona jest na działce nr [...] przy czym w pewnym zakresie jej usytuowanie wkracza na działkę nr [...] (zbiornik wodny). Już na projekcie zagospodarowania działki załączonym do pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr [...] widoczny jest mur, częściowo przekraczający granicę działki. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez organ dokonano pomiarów, z których wynika że częściowo mur wykracza poza granicę ww. działki. Organ podniósł, że nabywając w roku 2015 nieruchomość tj. działkę nr [...] aktualni jego właściciele mieli świadomość stanu nieruchomości, a więc tego że integralną częścią nieruchomości jest mur oporowy położony wzdłuż granicy z działką na której znajduje się zbiornik wodny. Domniemać należy, że nabywca nieruchomości nie zażądał od sprzedającego dokumentów potwierdzających że mur oporowy wybudowany został legalnie, lub o ile zażądał i takich dokumentów nie uzyskał musiał godzić się z okolicznością zakupu nieruchomości wraz z samowolnie wybudowanym obiektem, który jedyną funkcją jest podtrzymywanie mas ziemnych na działce nr [...]. Nałożenie obowiązku rozbiórki muru na właściciela zbiornika wodnego, w tych fragmentach w których sporna budowla przekracza granicę działki nr [...] jest nieuzasadnione jeszcze z jednego względu. Sporny mur oporowy stanowi obiektu o techniczno-użytkowym przeznaczeniu jakim jest podtrzymywanie mas ziemnych znajdujących się na ww. działce. Dokonując takiej rozbiórki właściciel działki nr [...] musi uwzględnić skutki takiej rozbiórki i konieczność zastosowania rozwiązań zabezpieczających te masy ziemne, stanowiące część jego działki. Trudno wyobrazić sobie aby właściciel zbiornika wodnego mógł wykonać rozbiórki od strony zbiornika wodnego przy uwzględnieniu ww. okoliczności. Rozbiórka obiektu jest możliwa jedynie od strony działki nr [...] bowiem obiekt ten jest funkcjonalnie związany z ww. działką.
Od ww. decyzji w terminie przewidzianym na skuteczne wniesienie środka zaskarżenia skarżący wnieśli odwołanie. W uzasadnieniu wskazano, że bezsporne jest, że mur częściowo znajduje się na terenie sąsiedniej działki [...], więc w dalszym ciągu nie jest możliwe nałożenie obowiązku rozbiórki tylko i wyłącznie na właścicieli działki [...]. Podniesiono, że nie mają oni prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wskazanym w decyzji, a prawo to nie może zostać zastąpione wydanym aktem administracyjnym. Odwołujący nie zgadzali się również z ustaleniami organu, że przeznaczeniem obiektu jest tylko podtrzymywanie mas ziemnych znajdujących się na dz. nr [...]. Konstrukcje oporowe, czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu. W przedmiotowej sprawie funkcja ta niewątpliwie zachodzi, ale organ nie zwrócił uwagi, że nie jest to funkcja jedyna. Mur został tak posadowiony, aby zabezpieczał brzeg zbiornika wodnego, także przed niekontrolowanym przedostaniem się wody na grunt nieruchomości. Mur oporowy ma zatem na celu także umocnienie brzegu zbiornika wodnego i ochronę nieruchomości przed jej zalewaniem przez wody stawu. Nawet przyjmując, że przedmiotowa budowla jest murem oporowym, to jest również urządzeniem wodnym. Należy wskazać, iż fundamenty budowli znajdują się w wodzie i przy wyższym poziomie wody w zbiorniku, woda sięga ona znacznie wyżej ponad fundamenty. Mur jest zatem również urządzeniem służącym kształtowaniu zasobów wodnych oraz służącym do korzystania z nich. Z kolei, w myśl art. 82 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wojewoda jest organem pierwszej instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych: hydrotechnicznych piętrzących, upustowych, regulacyjnych, melioracji podstawowych oraz kanałów i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, wraz z obiektami towarzyszącymi. W konsekwencji powyższego, PINB wydał decyzję jako organ niewłaściwy, co kwalifikuje ją jako obarczoną wadą nieważności. Jednocześnie odwołujący w dalszym ciągu nie zgadzali się z kwalifikacją prawną obiektu jako konstrukcji oporowej i podtrzymują stanowisko, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia jedynie z opaską brzegową, stanowiącą rodzaj budowli regulacyjnej, stosowanej w hydrotechnice, której funkcją jest umocnienie i zabezpieczenie przed erozją istniejącego brzegu cieku lub zbiornika wodnego, na którą nie jest wymagane ani pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił bezspornie, dlaczego obiektu nie można uznać za opaskę brzegową.
Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. nr 509/2022 DWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 marca 2022 r. nr 25/2022.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgromadzone mapy zasadnicze, oraz zdjęcie lotnicze uzyskane z zasobów posiadanych przez Głównego Geodetę Kraju, ukazujące działkę nr [...] i dz. nr [...] oraz [...] z roku 2014, razem z pozostałymi dokumentami pozwalają na bezsprzeczne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, skutkujących właściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego. Podniesiono że uzyskane zdjęcie lotnicze, w porównaniu z powszechnie dostępnymi zdjęciami satelitarnymi programu Google Earth Pro oraz wyjaśnieniami skarżącego, wskazują, że mur oporowy, został wykonany w latach 2012- 2017, nadto istniał on w 2014 r., co wskazuje, że inwestorem robót budowlanych nie mogli być aktualni właściciele nieruchomości nr [...], gdyż zakupili ją dopiero w 2015 r., co wynika z prowadzonej Księgi Wieczystej dla ww. nieruchomości. Równocześnie podkreślono, że okres wykonania muru został zaaprobowany przez WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 marca 2021 r., którymi to ustaleniami organy orzekające w niniejszej sprawie są związane. Odnosząc się do kwalifikacji wykonanych robót budowlanych i powstałego obiektu budowlanego, DWINB stwierdził, że powstały mur o funkcji oporowej nie zmienił swojego przeznaczenia od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, w dalszym ciągu wspiera powierzchnię terenu podwyższoną w stosunku do poziomu zbiornika wodnego i jest to jego podstawowa funkcja, co jak wynika z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlanego spowodowało uznanie tego obiektu za konstrukcję oporową będącą budowlą zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w tym przepisie. Na podstawie informacji uzyskanych z organu administracji architektoniczno- budowlanej ustalono, że na wykonanie tego muru oporowego na przedmiotowej działce nie wydawano decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również nie zgłaszano zamiaru wykonania takich robót budowlanych. DWINB wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom skarżących zawartym w odwołaniu, że w sprawie nie mamy do czynienia z opaską brzegową, korzystającą ze zwolnienia z uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż z przepisu art. 29 ust. 1 pkt 17 Pb (w brzmieniu sprzed wprowadzonych zmian 19 września 2020 r., Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 t. j.), wynika, że taki obiekt nie może pełnić funkcji konstrukcji oporowej, co jak już wyjaśniono przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Zdaniem DWINB powyższe wskazuje na to, że prawidłowo zastosowano w sprawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Innymi słowy ustalone zostało, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym na budowę, którego było wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, wykonanym w warunkach samowoli budowlanej. Wskazano, że do dnia wydania decyzji DWINB oraz w trakcie toczącego się postępowania przed organem l instancji, skarżący nie złożyli wymaganych dokumentów, których obowiązek przedłożenia został nałożony postanowieniem PINB nr 67/2019 z dnia 30 sierpnia 2019 r. Powyższe, według DWINB, na podstawie art. 48 ust. 4 prawa budowalnego zobligowało organ I instancji do zastosowania ust. 1 z uwzględnieniem charakteru obiektu, do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Uwzględniając całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, oraz zapadły w dniu 4 marca 2021 r. wyrok DWINB wskazał, że niewłaściwym byłoby nakazywanie wykonania rozbiórki muru oporowego na właściciela sąsiedniej nieruchomości tj. dz. nr [...]. Stwierdzono, że rzeczywiście w części mur oporowy wkracza na działkę nr [...], na której znajduje się zbiornik wodny, jednakże w znaczącej części znajduje się na dz. nr [...], nieznacznie wkracza na dz. nr [...]. Wobec powyższego badany mur oporowy w całości służy działce nr [...], równocześnie nie służy do wspólnego użytku sąsiadujących ze sobą działek, zatem nie można mówić tutaj o konieczności wspólnego ponoszenia kosztów np. związanych z utrzymaniem tego muru oporowego. Organ podniósł, że zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, właściciel nieruchomości, której naruszono granice przy robotach budowlanych może domagać się przywrócenia stanu poprzedniego, a jak wynika z akt administracyjnych sprawa rozpoczęła swój bieg z uwagi na wniesioną skargę właściciela dz. nr [...], który wyrażał niezadowolenie z usytuowania murów oporowych, jak też równych urządzeń przy granicy działki zbiornika wodnego. Zdaniem organu II instancji w tym kontekście wykonanie nakazu przez właścicieli działki nr [...], nie będzie naruszało prawa własności właściciela sąsiedniej nieruchomości. Ponadto zgodnie z ww. art. 52 prawa budowlanego, w momencie, gdy inwestor robót budowlanych utracił możliwość dysponowania nieruchomością na cele budowlanego (w badanym przypadku poprzedni właściciel nieruchomości), zasadne jest nałożenie obowiązku wykonania rozbiórki na aktualnego właściciela obiektu budowlanego, wskazać przy tym należy że kupując daną nieruchomość kupujący musi liczyć się z tym, że przejmuje ją ze wszelkimi pożytkami i wadami, czy też obciążeniami, którymi może ona zostać w przyszłości objęta. Aktualni właściciele tj. skarżący, nie przedstawili żadnych dowodów wskazujących na jakiekolwiek zobowiązania poprzednich właścicieli nieruchomości w stosunku do dokonanego zakupu przedmiotowej działki na której znajduje się mur oporowy. Na marginesie należy wskazać, również że ustawodawca posługuje się w tym przepisie określeniem "właściciel obiektu budowlanego", w tym kontekście podkreślono, że nie można w żadnym stopniu uznać za właściciela muru oporowego właściciela sąsiedniej nieruchomości na której znajduje się zbiornik wodny, gdyż są to 2 różne obiekty budowlane, a rzeczony mur oporowy w żadnym stopniu nie stanowi części tego zbiornika, czy też nie jest urządzeniem z nim związanym, co już wcześniej wskazywano w uzasadnieniu decyzji. Konkludując, organ stwierdził, że w związku z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów przez właścicieli dz. nr [...], którzy zostali do tego właściwie zobowiązani na podstawie obowiązujących przepisów prawa budowlanego, koniecznym stało się zastosowanie art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ww. ustawy i nakazanie skarżącym rozbiórki obiektu budowlanego tj. budowli będącej murem oporowym, znajdującym się na dz. nr [...], a biegnącym wzdłuż działki nr [...], częściowo naruszając jej granice. Odnosząc się do wniesionego przez skarżących odwołania, w ocenie organu II instancji, PINB zastosował się do wskazań wyroku WSA we Wrocławiu zapadłego w niniejszej sprawie, wykonanie rozbiórki nie będzie wykraczało poza granice przysługującego prawa własności, mając na uwadze przytoczone przepisy Kodeksu cywilnego oraz niezadowolenie właściciela sąsiedniej nieruchomości z istniejącego muru oporowego w części na dz. nr [...]. Co do kwalifikacji wykonanego obiektu budowlanego organ wypowiedział się w uzasadnieniu niniejszej decyzji, ponadto zostało to przesądzone w wyroku WSA we Wrocławiu dot. badanej sprawy.
Skarżący w dniu 28 czerwca 2022 r. działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika złożyli skargę na powyższą decyzję DWINB, zarzucając naruszenie: 1/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez przeprowadzenie w sposób wadliwy kontroli instancyjnej, w skutek której bezzasadnie utrzymano w mocy decyzję, 2/ art. 19 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zachodzi nieważność decyzji pierwszej instancji wobec wydania decyzji przez organ niewłaściwy, 3/ art. 7 i 77 oraz 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie dokonano weryfikacji funkcji budowli będącej przedmiotem postępowania, 4/ art. 82 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art, 16 pkt 65 lit. i ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2020.310 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie w wyniku przyjęcia błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że jeśli konstrukcja oporowa jest murem oporowym, to jest również urządzeniem wodnym służącym kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich w myśl ustawy Prawo wodne, zatem winna być zaliczona do kategorii "innych obiektów służący kształtowaniu zasobów wodnych korzystaniu z nich", a tym samym organem właściwym w pierwszej instancji jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, 5/ art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji gdy budowla jest w istocie opaską brzegową, niewymagającą pozwolenia na budowę ani zgłoszenia oraz w sytuacji skierowania decyzji jedynie do skarżących oraz wnieśli o: 1/ wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji, 2/ uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, 3/ zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych na rzecz skarżących. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że w świetle wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku z dnia 4 marca 2021 r., należy podkreślić, że wytyczne wyroku nie zostały przez organ pierwszej instancji uwzględnione. Zdaniem pełnomocnika Sąd wyraźnie zaznaczył, że jeśli właściciel obiektu nie jest sprawcą samowoli budowlanej, a jego odpowiedzialność administracyjna i związany z tym nakaz rozbiórki wynikać ma z prawa własności samowolnie zrealizowanego obiektu, to jest oczywiste, że odpowiedzialność ta nie może wykraczać poza granice przysługującego mu prawa własności. Nakaz nałożony zaskarżoną decyzją został ponownie wydany na skarżących jako właścicieli działki nr [...], na której mur częściowo się znajduje. Bezsporne na tym etapie jest że, mur częściowo znajduje się na terenie sąsiedniej działki [...], więc w dalszym ciągu nie jest możliwe nałożenie obowiązku rozbiórki tylko i wyłącznie na właścicieli działki [...]. Właściciele nie są sprawcami samowoli budowlanej i nie posiadają uprawnienia do władania obiektem budowlanym w części znajdującej się na dz. [...]. Nie mają oni prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w ww. zakresie, a prawo to nie może zostać zastąpione wydaną decyzją. Twierdzenie organu, że "nakładanie na właściciela nieruchomości pokrzywdzonego wkroczeniem takiej budowy na jego grunt " jest całkowicie niepoważne w sytuacji, gdy to nie właściciele działki [...] dokonali samowoli budowlanej i można powiedzieć, że to oni stali się stroną pokrzywdzoną, będąc zobowiązywanymi do dokonania rozbiórki. Bezprzedmiotowe i całkowicie niepoparte żadnymi dowodami jest również powoływanie się na domniemywaną przez organ świadomość właścicieli działki, że integralną częścią nabywanej przez nich nieruchomości był samowolnie postawiony mur oporowy. W świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2017 r., na który powołał się organ w uzasadnieniu decyzji należy wskazać, że w oparciu o art, 52 p.b. inwestor nielegalnego obiektu może zostać określony jako adresat decyzji nakazującej rozbiórkę - co do zasady - tylko wtedy, jeżeli w momencie orzekania przez organy nadzoru budowlanego posiada on prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest jej właścicielem. Jeżeli więc inwestor po dokonaniu samowoli budowlanej utracił tytuł prawny umożliwiający wykonanie decyzji rozbiórkowej albo jeżeli dane inwestora samowoli nie mogą zostać ustalone, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych właściwe organy mają obowiązek obciążenia obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki aktualnego właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest nielegalny obiekt budowlany lub jego część. Sąd wyraźnie zatem wskazuje na potrzebę wydania nakazu na aktualnego właściciela obiektu budowlanego lub jego części. W dalszej części wyroku Sąd wskazuje, że "Jedynie wyjątkowo istnieje możliwość nałożenia obowiązku wykonania rozbiórki na inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości. Taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie, bowiem nakaz nie jest nakładany na inwestora, lecz właściciela. Możliwość ta pojawia się w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości, a aktualny właściciel wyraża zgodę na wykonanie obowiązku rozbiórki przez inwestora. Dopiero w trzeciej kolejności - w razie niemożności ustalenia inwestora albo skierowania do niego nakazu rozbiórki oraz stwierdzenia, że aktualnie prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest wykonywane przez podmiot, na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, lub przez podmiot, któremu powierzono z mocy ustawy lub na podstawie umowy dysponowanie nieruchomością na cele budowlane - decyzja rozbiórkowa może zostać skierowana do tego rodzaju podmiotu jako zarządcy nieruchomości. Organ całkowicie błędnie zatem zinterpretował wyrok. W przedmiotowej sprawie znani są właściciele działek, na których położony jest mur i nie ma uzasadnionych podstaw by obciążać obowiązkiem tylko i wyłącznie właścicieli działki [...]. Powoływanie się przez organ wyższego stopnia na przepisy Kodeksu cywilnego również nie znajduje uzasadnienia, gdyż przepisy te nie mają tu zastosowania, w szczególności powoływany przez organ odwoławczy - art. 151 KC. Przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej dla wydanego nakazu, tylko z tego względu, że budowla usytuowana jest na obu działkach. Nieistotne jest również niezadowolenie właściciela działki nr [...], który pierwotnie nie zgłaszał żadnych roszczeń w stosunku do ówczesnych właścicieli działki, na której powstała opaska brzegowa ( mur w opinii organów). W odniesieniu do twierdzenia organu, że ustawodawca w tym przepisie posługuje się określeniem "właściciel obiektu budowlanego", co skutkuje brakiem możliwości uznania za właściciela muru oporowego właściciela sąsiedniej nieruchomości, na której znajduje się zbiornik wodny, należy wskazać iż organ zapomina o nadrzędnej zasadzie rzeczowego prawa cywilnego - superficies solo cedit, która wyraża się tym, że to, co znajduje się na gruncie, przypada gruntowi. Częścią składową rzeczy jest wszystko to, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego). Roszczenie z art. 151 KC daje tylko prawo właścicielowi nieruchomości, której granice naruszono żądania albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. Z powyższego wynika bezspornie, że własność części obiektu budowlanego znajdująca się na cudzej działce jest własnością tegoż właściciela i dopiero uregulowanie prawne tej kwestii może dać prawo właścicielowi naruszającemu granice do swobodnego dysponowania tą częścią obiektu. Reasumując osoby na które nałożono nakaz rozbiórki w dalszym ciągu nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wykonania rozbiórki na sąsiedniej działce. Nieprawidłowe jest zatem twierdzenie organu, że w aktualnym stanie faktycznym skarżący są podmiotami posiadającymi faktyczną możliwość rozbiórki całości obiektu. Podkreślić należy, że w takim kształcie decyzja jest po prostu niewykonalna i nie ma tu znaczenia fakt, iż mur oporowy służy działce [...], co w ocenie skarżących nie jest takie oczywiste. skarżący nie zgadzają się również z ustaleniami organu, że przeznaczeniem obiektu jest tylko podtrzymywanie mas ziemnych znajdujących się na dz. [...]. Konstrukcje oporowe, czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu. W przedmiotowej sprawie funkcja ta niewątpliwie występuje, ale organ nie zwrócił uwagi, iż nie jest to funkcja jedyna. Mur został tak posadowiony, aby zabezpieczał brzeg zbiornika wodnego, także przed niekontrolowanym przedostaniem się wody na grunt nieruchomości. Mur oporowy ma zatem na celu także umocnienie brzegu zbiornika wodnego i ochronę nieruchomości przed jej zalewaniem przez wody stawu. Jeśli nawet przedmiotowa budowla stanowi mur oporowy, to należy wskazać że zgodnie z przepisami art. 16 pkt 65 lit. i ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2020.310 ze zm. ) ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach wodnych rozumie się przez to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności: mury oporowe, bulwary, nabrzeża, pomosty, przystanie, kąpieliska. Zatem jeśli przyjąć, iż przedmiotowa budowla jest murem oporowym, to jest również urządzeniem wodnym. Należy wskazać, iż fundamenty budowli znajdują się w wodzie i przy wyższym poziomie wody w zbiorniku, woda sięga ona znacznie wyżej ponad fundamenty. Mur jest zatem również urządzeniem służącym kształtowaniu zasobów wodnych oraz służącym do korzystania z nich. Z kolei, w myśl art. 82 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wojewoda jest organem pierwszej instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych: hydrotechnicznych piętrzących, upustowych, regulacyjnych, melioracji podstawowych oraz kanałów i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, wraz z obiektami towarzyszącymi. W konsekwencji powyższego, PINB wydał decyzję jako organ niewłaściwy, co kwalifikuje ją jako obarczoną wadą nieważności. Jednocześnie skarżący w dalszym ciągu nie zgadzają się z kwalifikacją prawną obiektu jako konstrukcji oporowej i podtrzymują stanowisko, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia jedynie z opaską brzegową, stanowiącą rodzaj budowli regulacyjnej, stosowanej w hydrotechnice, której funkcją jest umocnienie i zabezpieczenie przed erozją istniejącego brzegu cieku lub zbiornika wodnego, na którą nie jest wymagane ani pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił bezspornie, dlaczego obiektu nie można uznać za opaskę brzegową. Taki mur oporowy jest urządzeniem wodnym służącym kształtowaniu zasobów wodnych i winien być zaliczony do kategorii innych obiektów budowlanych służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, o których mowa w art. 82 ust. 3 pkt 2 p.b. Podstawą kwalifikacji obiektu budowlanego jest jego zasadnicza funkcja. Wykonany mur oporowy służy kształtowaniu zasobów wodnych, skoro tworzy brzeg zbiornika wodnego. Budowla służy też korzystaniu z zasobów wodnych ponieważ stabilizuje grunt znajdujący się powyżej i w ten sposób ogranicza ruch mas ziemnych, które mogłyby osuwać się do zbiornika. Poza tym, kuriozalne jest stwierdzenie, że dokonując rozbiórki właściciele dz.nr [...] muszą uwzględnić skutki takiej rozbiórki i konieczność zastosowania rozwiązań zabezpieczających te masy ziemne. Jeśli mur oporowy stanowi właśnie takie zabezpieczenie, to całkowicie nielogiczne jest stanowisko organu zawarte w decyzji orzekającej rozbiórkę.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Mając na uwadze zakreśloną wyżej kognicję sądów administracyjnych i określone w art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a. przyczyny wzruszenie decyzji administracyjnej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa mający wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a). Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zostały przez Sąd podzielone.
Przy ocenie zaskarżonej decyzji kluczowe znaczenie ma, że sprawa w której została ona wydana już raz poddana była kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 4 marca 2021r. sygn.akt II SA/Wr 571/21 uchylił decyzję DWINB z dnia 21 września 2020 r. jak też poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 9 czerwca 2020 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę muru oporowego podtrzymującego grunt na działce nr [...], położonego wzdłuż działki nr [...] we wsi S.
W związku z powyższym zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Związanie organów i sądów w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami, lecz zobowiązane są do podporzadkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna i wskazania tracą moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia sądu. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że organy nadzoru budowlanego orzekające ponownie (w wyniku przywołanego wyżej wyroku WSA), związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wprost wynikającym z tego wyroku. Nie zaistniały też przesłanki wyłączające to związanie. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie uległy zmianie przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte bowiem zostało w 2019 r. zatem organy przy orzekaniu uwzględnić musiały przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w wersji sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r. (por. art. 25 ustawy z dnia 19 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane). W sprawie zastosowanie więc miały - i mają nadal - przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. Także kontrola sądowa przeprowadzona wyrokiem z dnia 4 marca 2021 r. uwzględniała brzmienie przepisu prawa materialnego w tej właśnie wersji. W sprawie nie doszło także do zmiany istotnych okoliczności faktycznych w takim zakresie, że niemożliwe byłoby uwzględnienia ocen prawnych i wskazań wynikających z przywołanego wyroku.
Przypomnieć zatem należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy prawidłowości legalizacji samowolnie wykonanego muru znajdującego się na granicy działki skarżących i zbiornika wodnego. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że przedmiotowy mur wykonany został w latach 2012 – 2017 bez pozwolenia na budowę kwalifikując go jako konstrukcję pełniącą funkcję oporową tj. wspierającą powierzchnię terenu podwyższonego (tj. działki skarżących) w stosunku do poziomu niżej położonego tj. zbiornika wodnego. W efekcie uznały, że do jego legalizacji zastosowanie znajduje przepis art. 48 Prawa budowlanego. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 30 lipca 2019 r. nałożono na skarżących obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji przedmiotowego obiektu. Wobec niewykonania w terminie powyższego obowiązku, zarówno PINB jak i DWINB, stwierdziły konieczność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.
Uchylając powyższe decyzje, Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2021 r. zaakceptował ocenę organów dotyczącą kwalifikacji spornego obiektu jako konstrukcji oporowej (tj. budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego). Sąd zaakceptował także ustalenia organów wykazujące, że obiekt ten wykonano w latach 2012 -2017 (a więc pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r.) bez pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu, organy nie przeprowadziły jednak ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie lokalizacji spornego muru oporowego. Treść obu decyzji wskazuje bowiem, że sporny mur w całości ulokowany jest na działce skarżących. W konsekwencji, kierując się art. 52 Prawa budowlanego, obowiązek nałożono wyłącznie na skarżących jako na właścicieli tej działki (a nie inwestorów). Sąd stwierdził, że taką ocenę można zaakceptować jedynie pod warunkiem, że samowolnie wykonany obiekt budowlany w całości położony jest na nieruchomości skarżących. Wyraził też stanowisko, że w sytuacji, gdy właściciel obiektu nie jest sprawcą samowoli budowlanej a jego odpowiedzialność administracyjna i związany z tym nakaz rozbiórki wynikać ma z prawa własności samowolnie zrealizowanego obiektu, to jest oczywiste, że odpowiedzialność ta nie może wykraczać poza granice przysługującego mu prawa własności. Tymczasem w niniejszej sprawie organy nałożyły na skarżących obowiązek rozbiórki nie wyjaśniając w dostateczny sposób zakresu przestrzennego wykonanych robót budowlanych i pomijając, że w aktach sprawy znajduje się projekt zagospodarowania terenu działki nr [...] według którego, mur częściowo znajduje się na terenie działki sąsiedniej. W tej sytuacji nie jest jasne, z jakich powodów obowiązek rozbiórki całości muru nałożony został wyłącznie na skarżących. Sąd uznał, że sprawa w tym zakresie wymaga dodatkowych ustaleń w celu weryfikacji dokładnej lokalizacji muru i w konsekwencji prawidłowego określania zakresu podmiotowego decyzji. Sąd zalecił także, aby w ponownym postępowaniu organy dokonały dodatkowych ustaleń w zakresie usytuowaniu spornego muru celem wiarygodnego rozstrzygnięcia, czy znajduje się on wyłącznie w granicach nieruchomości skarżących, czy też obejmuje nieruchomości sąsiednie. Sąd zaznaczył, że okoliczność ta ma istotny wpływ na ukształtowanie zakresu podmiotowego nakazu, chyba, że ustalone zostałoby dodatkowo, że to skarżący byli inwestorami, a więc, że ich wyłączna odpowiedzialność jest uzasadniona faktem dopuszczenia się samowoli budowlanej.
Z przedstawionych akt administracyjnych, jak też z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu I instancji) wynika, że, w ponownym postępowaniu organy uwzględniły zalecenia Sądu dotyczące podjęcia dodatkowych ustaleń w celu dokładnej weryfikacji lokalizacji spornego muru. Po wyroku z dnia 4 marca 2021 r. PINB przeprowadził bowiem w dniu 3 listopada 2021 r. kontrolę na nieruchomości dokonując jednocześnie pomiarów usytuowania spornego muru oporowego. Nadto wystąpił do Starosty Legnickiego o przekazanie mapy zasadniczej obejmującej działkę skarżących oraz działkę stanowiącą zbiornik wodny.
W oparciu o tak uzupełnione materiały dowodowe ustalone zostało, że sporny mur oporowy w części wkracza na działkę nr [...] na której znajduje się zbiornik wodny – nie będącą własnością skarżących. W pozostałej (większej części) znajduje się na nieruchomości skarżących. Organy potwierdziły również wcześniejsze ustalenia, że mur oporowy wykonany został w latach 2012-2017, precyzując, że istniał on już w 2014 r. Tym samym inwestorem robót budowlanych nie mogli być skarżący, którzy zakupili nieruchomość dopiero w 2015 r.
Pomimo, że organy wykonały zalecanie Sądu co do konieczności przeprowadzenia dodatkowych ustaleń w zakresie usytuowania samowolnie wykonanego muru oporowego, to jednak nie uwzględniły oceny prawnej wyjaśniającej jak na gruncie niniejszej sprawy należy ustalić podmiot zobowiązany do wykonania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Zakres podmiotowy decyzji orzekającej nakaz rozbiórki Sąd uzależnił bowiem od wyniku postępowania wyjaśniającego dotyczącego usytuowania spornego muru wskazując, że okoliczność czy znajduje się on wyłącznie w granicach nieruchomości skarżących, czy też obejmuje nieruchomości sąsiednie, ma istotne znaczenie dla określenia w jakim zakresie skarżący powinni być objęci nakazu rozbiórkowym. Zgodnie z oceną Sądu odpowiedzialność skarżących za wykonanie tego nakazu nie może wykraczać poza granice przysługującego im prawa własności – czyli poza granice ich działki.
Organy nie uwzględniły jednak powyższego stanowiska Sądu i zobowiązały skarżących do wykonania rozbiórki muru oporowego w całości – a więc także w częściach które wykraczają poza granice ich działki. Tymczasem zgodnie z oceną Sądu, wydanie takiego rozstrzygnięcia – w sytuacji gdy mur wykracza poza granice ich działki – byłoby możliwe w przypadku ustalenia, że skarżący są jednocześnie jego inwestorami. Takie ustalenie zostało zaś jednoznacznie w wyniku postępowania dowodowego wykluczone. W tej sytuacji uznać należy, że nałożenie na skarżących obowiązku rozbiórki przedmiotowego muru także w części w jakiej jest on zlokalizowany na innej nieruchomości pozostaje w oczywistej sprzeczności z oceną wyrażoną w omówionym wyżej wyroku. W sposób jednoznaczny stwierdzono w nim bowiem, że w sytuacji gdy właściciel obiektu nie jest równocześnie sprawcą samowoli budowlanej - co bezsprzecznie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – a jego odpowiedzialność administracyjna i związany z tym nakaz rozbiórki ma wynikać z prawa własności samowolnie zrealizowanego obiektu, to jego odpowiedzialność nie może wykraczać poza granice prawa własności – które co jasno wynika z wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku z 4 marca 2021 r. należy wiązać z własnością nieruchomości. Tym samym Sąd uznał, że obciążenie nakazem rozbiórki wyłącznie skarżących można zaakceptować pod warunkiem, że wykonany samowolnie obiekt w całości zlokalizowany jest na terenie nieruchomości do której przysługuje im tytuł prawny.
W tych okolicznościach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 153 p.p.s.a przez nie zastosowanie się do wskazań i oceny prawnej wynikającej z prawomocnego wyroku. Powyższe naruszenie skutkuje zaś koniecznością jej uchylenia. Raz jeszcze podkreślić należy, że związanie wynikające z art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez organ lub sąd, oceną co do zgodności z prawem określonych spornych kwestii związany jest zarówno organ, którego rozstrzygnięcie zaskarżono, jak i każdy kolejny sąd orzekający w tej sprawie. Odmienne działanie narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę poszanowania wartości – pewności prawa, zaufania obywateli do państwa, spójności działania organów państwowych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2000 r., sygn. akt SK 22/99). Niezgodne z przywołanymi zasadami jest też podważenie stanowiska, zawartego w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Tym samym dywagacje organu odwoławczego co do możliwości nałożenia na skarżących (jako na właścicieli obiektu) nakazu rozbiórki całości konstrukcji oporowej stanowią nieuprawnioną polemikę z prawomocnym wyrokiem i są niedopuszczalne.
W konsekwencji uzasadniony okazał się zarzut skargi podnoszący, że nie zostały wykonane wskazania wynikające z wyroku wydanego w dniu 4 marca 2021 r. Natomiast pozostałe zarzuty skargi nie mogą być uwzględnione przede wszystkim z tego względu, że były one już przedmiotem oceny w przywołanym wyżej wyroku. Zauważyć trzeba, że w skardze na decyzję DWINB z dnia 21 września 2020r. pełnomocnik skarżących podniósł tożsame zarzuty: nieważności postępowania ze względu na brak właściwości PINB, braku weryfikacji funkcji budowli w postaci muru będącego przedmiotem postępowania, błędnej wykładni art. 82 ust. 3 pkt 2 Prawa budowalnego w zw. z art. 16 pkt 65 lit.i ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, polegającej na przyjęciu, że jeśli konstrukcja oporowa jest murem oporowym to nie jest również urządzeniem wodnym służącym kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich w myśl Prawa wodnego, zatem winna być zaliczona do kategorii "innych obiektów służący kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich", a tym samym organem właściwym w pierwszej instancji jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, bezzasadnego zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w sytuacji gdy budowla jest w istocie opaską brzegową, nie wymagającą pozwolenia na budowę. Do zarzutów powyższych w obszernych motywach wyroku z 4 marca 2021 r. odniósł się orzekający wówczas Sąd, przesądzając jednoznacznie kwestię prawidłowej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych jako konstrukcji oporowej oraz zastosowanego trybu legalizacji tychże robót. Sąd nie uwzględnił także zarzucanej wówczas (z tożsamą argumentacją) nieważności postępowania w postaci braku właściwości do orzekania PINB. Wobec wiążącej w tym względzie oceny prawnej wynikającej z prawomocnego wyroku, na obecnym etapie postępowania ponowione w skardze zarzuty nie mogą więc podlegać ocenie ani organu administracji ani Sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt II wydane zostało przy uwzględnieniu art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.