II SA/WR 504/20

II SA/Wr 504/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Olga Białek /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1836/21 - Wyrok NSA z 2022-11-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art. 48, art. 29 ust. 2 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: sędzia WSA Olga Białek (spr.), asesor WSA Wojciech Śnieżyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - samowolnie zrealizowanego zbiornika wodnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej DWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej PINB) z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] nakazującą K. J. oraz B. J. i M. J. rozbiórkę obiektu budowlanego – samowolnie zrealizowanego zbiornika wodnego usytuowanego na działkach nr [...] i nr [...] w L.
Decyzja ta wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
PINB w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2014 r. kontroli na działkach nr [...] i nr [...] zlokalizowanych przy ul. L. w L. (w związku z budową budynków mieszkalnych jednorodzinnych) stwierdził istnienie zbiornika wodnego zlokalizowanego częściowo na obu wymienionych działkach.
W reakcji na wezwanie organu M. J. (pełnomocnik K. J.) w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r., oświadczyła, że wraz z mężem nie posiadają jakiejkolwiek dokumentacji związanej z przedmiotowym zbiornikiem. Wyjaśniła także, że "wykop ziemi z tego miejsca miał za zadanie podniesienie i wyrównanie części działki znajdującej się bezpośrednio przy wybudowanej nieruchomości. Nie sądziliśmy, że na to potrzebne jest jakiekolwiek zezwolenie". Wypełnienie wykopu wodą wynika z faktu, że niżej położona część działki leży na terenie zalewowym rzeki K. Pełnomocnik stwierdziła, że ta część działki już przed wybraniem ziemi pod wyrównanie wyżej położonej części, cyklicznie zalewana była przez wody podskórne po obfitych deszczach lub roztopach. Jej zdaniem, wpływ na podniesienie się wód podskórnych miał też remont drogi. Dzięki wykonaniu zbiornika w skuteczny sposób możliwe jest odprowadzanie wód deszczowych z wyżej położonej części działki.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2014 r. PINB ustalił, że działka nr [...] stanowi własność M. i B. J. a działka nr [...] własność K. J. Na części obu działek usytuowany jest zbiornik wodny w kształcie prostokąta o wymiarach 63m x13m i o głębokości około 70 cm. Obiekt od strony południowej posiada w całości obwałowanie a od strony wschodniej na 1/3 długości. Nie posiada odpływu i dopływu. Obwałowanie porośnięte jest trawą a w zbiorniku brak roślinności. Wzdłuż strony wschodniej znajduje się porośnięty trawą rów melioracyjny. Według oświadczenia M. J. zbiornik powstał wiosną 2014 r.
Po wszczęciu z urzędu postępowania (o czym zawiadomiono strony w dniu [...] listopada 2014 r.), PINB na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Miasta ustalił, że według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego wzdłuż rzeki K., przyjętego uchwałą Rady Miasta L. z dnia [...] grudnia 2011r. ww. działki znajdują się w jednostce planistycznej RM3 – zabudowa zagrodowa, w ramach której dopuszczono lokalizację budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących i zabudowy gospodarczej. W opublikowanej w dniu [...] października 2014 r. uchwale Rady Miasta L. z dnia [...] października 2014r. dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania miasta L. wzdłuż rzeki K., działki te znajdują się w jednostce planistycznej 21 ZE – ciągi ekologiczne, zieleń naturalna, zieleń nieurządzona w dolinie rzeki K. Według ustaleń tego planu działki nie znajdują się już w terenie zalewowym rzeki K. - nowy plan opracowany w uzgodnieniu z RZGW uwzględnia mapę zagrożenia powodziowego.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. K. J. wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka Z. P. – w celu poświadczenia, że wyniku wybudowania zbiornika doszło do osuszenia znacznej części gruntu graniczącego z działkami zainwestowania co zwiększa możliwości uprawy osuszonej części łąki, oraz J. K. i J. K. na okoliczność poprawy sytuacji w zakresie możliwości dojazdu do ich posesji. Autor pisma potwierdził, że nie występowano o zgodę na wykonanie wykopu, ale nie było też zamiaru wykonania zbiornika wodnego a jedynie wyrównanie położonych wyżej części działek. Powstały w ten sposób zbiornik nie jest stawem. Jego zdaniem - ze względu na pełnioną funkcję – jest to urządzenie melioracji wodnej szczegółowej o której mowa w art. 73 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z wykonaniem zbiornika i nałożył na B. i M. J. oraz na K. J. obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych dla jego legalizacji, w terminie do dnia [...] maja 2015 r. Postanowienie nie podlegało zaskarżeniu.
W uzasadnieniu organ stwierdził, między innymi, że pojęcie zbiornika wodnego zawiera się w definicji budowli. Zbiornik wodny o wymiarach 63 m x13 m wymaga pozwolenia na budowę. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie przydomowe baseny i oczka wodne o nawierzchni do 30 m2 (art. 29 pkt 15 Prawa budowlanego). Zbiornik wodny jest bardziej skomplikowaną inwestycją bardziej ingerującą w istniejący stan zagospodarowania. Dalej organ stwierdził, że przedmiotowy zbiornik jest urządzeniem melioracji wodnej w rozumieniu art. 70 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. do którego zastosowanie znajdują także przepisy Prawa budowlanego wymagające uzyskania pozwolenia na budowę.
W piśmie z dnia [...] maja 2015 r K. J. odnosząc się do ww. postanowienia podtrzymał stanowisko, że zbiornik wodny nie wyczerpuje definicji stawu. Stwierdził, że jest to urządzenie wodne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d Prawa wodnego z 2001 r. Z przepisów tej ustawy wywiódł także, że PINB nie legitymuje się właściwością rzeczową do orzekania, gdyż zastosowanie znajdują przepisy Prawa wodnego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], PINB nakazał B. i M. J. i K. J. rozbiórkę opisanego wyżej zbiornika wodnego.
W uzasadnieniu do tej decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, odnosząc się do wniosku K. J. z dnia [...] stycznia 2015 r. o przesłuchanie świadków PINB stwierdził, że wnioskowany dowód nie wpłynie na dokonane wcześniej ustalenia, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i z tej przyczyny nie uwzględnił wniosku. Analizując, czy wykonanie przedmiotowego zbiornika wodnego mogło być objęte zwolnieniem z art. 29 ust. 2 pkt 14 i pkt 15 i pkt 9 Prawa budowalnego – odnoszącym się, między innymi, do robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem: a/ ziemnych stawów hodowlanych; b/ urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin, PINB stwierdził, że spornego zbiornika nie można traktować jako urządzenia wskazanego w przywołanym przepisie. W świetle rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać urządzenia hydrotechniczne nie jest to bowiem budowla piętrząca ani urządzenie upustowe. Zbiornik nie posiada także znamion urządzenia melioracji wodnych szczegółowych w myśl art. 73 ustawy - Prawo wodne z 2001 r (Dz.U z 2015 poz. 469). Zdaniem organu może być natomiast uznane za urządzenie melioracji wodnej w rozumieniu art. 70 ust. 1 ww. ustawy, co oznacza, że nie był zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Zasadnym było zatem wdrożenie trybu postępowania z art. 48 Prawa budowlanego a wobec nie wywiązania się z obowiązków nałożonych na inwestorów postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. należało orzec nakaz rozbiórki zgodnie z art. 48 ust.1 i ust. 4 ww. ustawy.
Po wydaniu ww. decyzji stwierdzając, że nałożony nią obowiązek nie został wykonany, w dniu [...] stycznia 2016 r. PINB wystosował do inwestorów w trybie egzekucyjnym upomnienie.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2016 r. K. J. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji PINB z dnia [...] lipca 2015 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wystąpił także o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją PINB.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. DWINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB o nakazie rozbiórki zbiornika wodnego. Od decyzji tej wniesiono odwołanie.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. PINB wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. o nakazie rozbiórki a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. odmówił jej uchylenia. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018r. DWINB utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2016 r.
Natomiast decyzją z dnia [...] września 2018 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję DWINB z dnia [...] września 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] lipca 2015 r. o nakazie rozbiórki.
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn.akt II SA/Wr 805/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję DWINB z dnia [...] sierpnia 2018 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2016 o odmowie uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki oraz umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania. W wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd stwierdził, że doręczenie decyzji PINB z dnia [...] lipca 2015 r. orzekającej o rozbiórce zbiornika wodnego nastąpiło z naruszeniem art. 44 k.p.a. W związku z powyższym nakazał doręczenie decyzji o rozbiórce pełnomocnikowi skarżącego na dotychczasowy lub dodatkowo podany adres (art. 41 K.p.a.) przy zachowaniu procedury doręczeń i wskazał, że doręczenie to otworzy K. J. termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 6 marca 2019 r.
Natomiast wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2670/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję DWINB z dnia [...] września 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika wodnego. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 24 września 2019r.
W toku dalszych czynności PINB powołując się na wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2019 r. doręczył pełnomocnikowi K. J. – M. J. uwierzytelnioną kserokopię decyzji PINB z dnia [...] lipca 2015 r. W odwołaniu od powyższej decyzji profesjonalny pełnomocnik K. J. zarzucił, między innymi, naruszenie art. 109 § 1 k.p.a. przez doręczenie stronie jedynie poświadczonej kserokopii decyzji zamiast oryginału. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. DWINB stwierdził niedopuszczalność tego odwołania uznając, że jest ono przedwczesne i nie wywołujące skutków prawnych, gdyż doszło do błędu proceduralnego przez doręczenie stronie kopii decyzji a nie jej oryginału. W związku z powyższym, PINB przy piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. dokonał dręczenia oryginału decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. o nakazie rozbiórki profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego.
Po doręczeniu decyzji PINB o nakazie rozbiórki zbiornika wodnego pełnomocnikowi K. J., wniósł on od niej odwołanie w której zarzucił naruszenie:
- art. 7 art. 77 § 1 k.p.a. ze względu na nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków oraz odpowiednich ekspertyz;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozważania materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i nałożeniem na skarżącego i uczestników obowiązków podczas, gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego wskazuje na to, że nie doszło do wybudowania zbiornika wodnego a jedynie do wybudowania urządzeń melioracyjnych niewymagających pozwolenia na budowę;
- naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego przez jego niezastosowanie w przypadku, gdy doszło do wybudowania urządzeń melioracji wodnych.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania.
Utrzymując w mocy decyzję PINB organ odwoławczy, przywołując art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego stwierdził, że przedmiotowy zbiornik wodny stanowi budowlę w rozumieniu ww. przepisu. Pomimo bowiem, że w przywołanym przepisie ustawodawca wymienia ogólnie "zbiorniki", to – jak wskazuje się w orzecznictwie - wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne zalicza się do budowli jeżeli są efektem robót budowlanych. Z materiału dowodowego wynika, że sporny zbiornik powstał w wyniku wykopu ziemnego mającego na celu podniesienie i wyrównanie części działki. W tak powstałym zagłębieniu zgromadziły się wody opadowe, gruntowe i zalewowe z rzeki Kwisy. Według organu, roboty budowlane polegające na wybraniu z terenu obu działek znacznej ilości ziemi przy uwzględnieniu naturalnych warunków przyrodniczych, musiały prowadzić do gromadzenia się tam wód – a więc powstania zbiornika wodnego, czyli budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wymagającej pozwolenia na budowę.
DWINB stwierdził także, że w sprawie nie było podstaw do stosowania art. 29 Prawa budowlanego w zakresie zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż wykonany zbiornik nie zalicza się do żadnej z wymienionych kategorii w tym urządzeń melioracji szczegółowych (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji). Tym samym prawidłowo wdrożono postępowanie w trybie art. 48 przywołanej wcześniej ustawy. Nakaz rozbiórki jest natomiast konsekwencją nie wykonania obowiązków nałożonych przez PINB postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r.
W ocenie organu II instancji, zarzuty odwołania nie są uzasadnione. Brak bowiem podstaw do zakwalifikowania obiektu jako urządzenia melioracji wodnej i objęcie go zwolnieniem z art. 29 ust. 2 pkt 9 P.b w brzmieniu obecnie obowiązującym. Zgodnie z art. 197 Prawa wodnego urządzeniami melioracji wodnych są bowiem : 1/ rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie; 2/ drenowania; 3/ rurociągi; 4/ stacje pomp służące wyłącznie celem rolniczym; 5/ ziemne stawy rybne; 6/ groble na obszarach nawadnianych; 7/systemy nawodnień grawitacyjnych i systemy nawodnień ciśnieniowych. Zbiornik wodny nie znajduje się zatem w tym katalogu. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na przepis art. 170 p.p.s.a. i prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019r. (sygn.akt VII SA/Wa 2670/18) w którym w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji PINB uznano, że kwalifikacja obiektu w świetle przepisów Prawa budowlanego była prawidłowa. Tym samym prawidłowa była również wdrożona procedura legalizacyjna.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:
- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – sąsiadów skarżącego oraz odpowiednich ekspertyz hydrologicznych;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego skutkujący błędnym ustaleniem stanu faktycznego podczas, gdy prawidłowa analiza wskazuje na to, że nie doszło do wybudowania zbiornika wodnego a jedynie wybudowania urządzeń melioracji wodnych niewymagających pozwolenia na budowę;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji podczas, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania;
- naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowalnego (obecnie art. 29 ust. 2 pkt 14 tej ustawy) przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy doszło do wykonania urządzenia melioracji wodnej;
Zarzucając powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty przedstawione w jej petitum akcentując zwłaszcza brak uwzględnienia przez organ wniosków skarżącego o przeprowadzenie dowodów ze świadków i z opinii hydrologicznej oraz ograniczenie czynności dowodowych tylko do kontroli na działkach oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Wskazano, że skarżący "w ramach dalszych odwołań i skarg" wyjaśniał, że celem wykonanych prac było wybudowanie urządzeń melioracyjnych które zabezpieczałyby obie działki przed podtopieniami. Wybrana ziemia miała służyć tylko i wyłącznie regulacji wód zalegających na jego działce. Zdaniem pełnomocnika, przedstawiony cel wykonania spornych robót potwierdza, że doprowadziły one do powstania urządzenia melioracji wodnych. Powyższe potwierdzać mają przywołane w skardze fragmenty pisma z dnia [...] stycznia 2014r. z których wynikać ma, że działanie skarżącego miało na celu zabezpieczenie jego nieruchomości przez wykonanie urządzeń melioracyjnych w rozumieniu art. 197 Prawa wodnego. Pominięcie przez organ tych okoliczności, doprowadziło – według autora skargi - do naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2021 r. Przewodniczącego Wydziału II – w związku z zarządzeniem Prezesa WSA we Wrocławiu nr 21/2020 z dnia 28 maja 2020 r. w sprawie organizacji pracy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w czasie trwania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów (art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z kryteriami legalności określonymi w art. 145 § 1 w związku z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej także jako p.p.s.a) wykazała, że nie narusza ona prawa procesowego które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym skargę należało uznać za niezasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, podobnie jak decyzji organu pierwszej instancji, stanowiła ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019r. poz. 1186 ze zm., dalej jako "Pr. bud.", “p.b."), w szczególności art. 48 ust. 1, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w art. 48 ustawodawca określił procedurę legalizacji obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, która nie musi prowadzić do wydania nakazu rozbiórki obiektu. Od nakazu określonego w ust. 1 tej normy należy bowiem odstąpić, jeżeli samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (albo w przypadku jego braku z ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu) oraz gdy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Wówczas, w przypadku wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej, organ nakłada na inwestora postanowieniem obowiązek przedstawienia wymaganych przepisem art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane dokumentów (art. 48 ust. 3).
W rozpoznawanej sprawie PINB umożliwił skarżącemu (oraz uczestnikom postępowania) legalizację spornego obiektu wydając w dniu [...] lutego 2015 r. postanowienie w którym zobowiązał go do przedłożenia dokumentów określonych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Inwestorzy z tego uprawnienia nie skorzystali, czego konsekwencją było wydanie decyzji PINB z dnia [...] lipca 2015 r. Opiera się ona bowiem na art. 48 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego, czyli normie, która nakazuje organowi nadzoru budowlanego nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego, jeżeli nie zostaną wykonane w wyznaczonym terminie obowiązki nałożone postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
Lektura przedstawionych Sądowi akt sprawy wskazuje jednoznacznie, że skarżący wraz z uczestnikami postępowania, wiosną 2014 r. zrealizowali roboty budowlane polegające na wykonaniu na części działek nr [...] i nr [...] wykopu o ziemnego wymiarach 63 x 13 m celem wybrania ziemi i wykorzystania jej do podniesienia i wyrównania powierzchni tych działek w okolicach budynków mieszkalnych. W wykonanym w ten sposób zagłębieniu terenu gromadziły się wody opadowe i gruntowe (a jak twierdzą strony także i zalewowe rzeki K.) w wyniku czego powstał zbiornik. Okoliczności tej skarżący nie kwestionuje. Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny prawidłowości zakwalifikowania skutków wykonania przedmiotowych robót. Zdaniem strony skarżącej w wyniku przeprowadzonych robót powstało urządzenie melioracji wodnej nie wymagające pozwolenie na budowę ze względu na zwolnienie z art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wykonania. Natomiast organy obu instancji uznały, że w wyniku opisanych wcześniej robót budowlanych powstał zbiornik wodny, którego wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę i który nie korzystał ze zwolnienia wynikającego z ww. przepisu.
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego dokonały prawidłowej kwalifikacji wykonanych robót i przedmiotowego obiektu, przy czym – wbrew twierdzeniom skargi – materiał dowodowy zgormadzony w toku postępowania stanowił wystarczającą podstawę dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy niezbędnego dla poczynienia niewadliwych ustaleń w kwestii kwalifikacji spornego obiektu.
Należy zgodzić się z wyrażonym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem, że na skutek wykonanych przez skarżącego (i uczestników postępowania) robót budowlanych polegających na wybraniu gruntu, na tej części działek doszło do obniżenie terenu (zagłębienia) w którym w sposób naturalny gromadziły się wody opadowe i gruntowe (oraz jak twierdzą skarżący zalewowe rzeki K.). W ten sposób powstał zbiornik wodny, który zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi budowlę, czyli obiekt mieszczący się w bardziej ogólnym pojęciu "obiektu budowlanego". Przez obiekt budowlany należy bowiem rozumieć – zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego – "budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych". Z powyższego wynika, że ustawodawca przez "budowlę" rozumie "każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury", przy czym art. 3 pkt 3 ww. ustawy, zawiera przykładowe wyliczenie obiektów zaliczanych do budowli. Godzi się zauważyć, że w wyliczeniu tym znalazł się m.in. zbiornik. Na gruncie reguł znaczeniowych ogólnego języka polskiego termin "zbiornik", w analizowanym tu kontekście znaczy tyle, co "naturalne lub sztucznie utworzone zagłębienie terenu wypełnione wodą" (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S Dubisza, Warszawa 2003, hasło "zbiornik" w zn. 3). Jest przy tym jasne, że w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego może chodzić wyłącznie o "zbiornik" rozumiany jako zagłębienie terenu utworzone "sztucznie". Zaakcentować także wypada, że ocenę legalności spornego zbiornika (a więc kwestię zaistnienia samowoli budowlanej) należało przeprowadzić biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie jego wykonywania (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2013 r., II SA/Gl 637/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się bowiem, że naruszenie ustawy - Prawo budowlane powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowalnej, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków tej samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie orzekania. Pod względem stosowania przepisów istotne jest zatem rozróżnienie daty samego zdarzenia prawnego jakim jest samowola budowlana od likwidacji jej skutków (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. II OSK 1974/10, uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przy ocenie, czy wykonanie spornych robót objęte było reżimem Prawa budowlanego i wymagało pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia dodatkowy warunek uznania danego obiektu (w tym budowli) za obiekt budowlany, według którego, musi być on wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Warunek ten dodany został do przepisu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego od dnia 28 czerwca 2015 r. (ustawą z dnia 20 lutego 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015 r. poz. 443). Natomiast w dacie realizacji spornego zbiornika tj w 2014r. przepis art. 3 pkt 1 warunku tego nie przewidywał. Na marginesie można też zauważyć, że przedmiotowy obiekt ze względu na jego rozmiary musiał być wykonany przy użyciu ciężkiego sprzętu i w sposób zorganizowany, co jest okolicznością wystarczającą dla uznania, że tego rodzaju zbiornik jest obiektem wykonanym "z użyciem wyrobów budowlanych" (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2016r., II SA/Gd 625/15).
Wskazać także trzeba, że prezentowane przez organy stanowisko co do kwalifikacji spornego zbiornika znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1077/12 Naczelny Sąd Administracyjny do "budowli" zaliczył wprost staw będący zbiornikiem w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego; w wyroku z dnia 7 maja 2001r., sygn. akt II SA/Łd 418/00, Sąd stwierdził, że budowa zbiornika wodnego (stawu) jest budowlą, której realizacja bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę jest samowolą budowlaną w świetle art. 48 Pr. bud. (podobnie wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1834/99, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 184/09). "Utworzony przez człowieka - poprzez pogłębienie obniżenia terenu - zbiornik wodny, niezależnie od tego, czy będzie ziemnym stawem rybnym czy też będzie służył celom rekreacyjno - wypoczynkowym będzie budowlą o charakterze hydrotechnicznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt SA/Bk 1530/02; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 1105/05).
Trafne jest także stanowisko organów, że wykonanie przedmiotowego zbiornika, w stanie prawnym obowiązującym w dacie jego wykonania (por. Prawo budowlane Dz.U z 2013 r., poz. 1409) wymagało pozwolenia na budowę. W szczególności nie można zgodzić się z oceną strony skarżącej, że wykonanie tego obiektu objęte było zwolnieniem wynikającym z art. 29 ust. 2 pkt 9 obowiązującej wówczas ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych z wyjątkiem: a/ ziemnych stawów hodowlanych; b/urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. A contrario zatem uznać należy, że budowa wszelkich innych urządzeń melioracji wodnych – w tym urządzeń melioracji wodnych podstawowych – na mocy art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego wymagała pozwolenia na budowę. Po myśli obowiązującej wówczas ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne, urządzenia melioracji wodnych dzieliły się na podstawowe i szczegółowe w zależności od ich funkcji i parametrów (art. 70 ust. 2 Prawa wodnego). Do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (a więc objętych zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę) ustawodawca zaliczał wówczas: 1/ rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, 1a/ drenowania, 2/rurociągi średnicy poniżej 0,6m, 3/ stacje pomp do nawodnień ciśnieniowych, 4/ ziemne stawy rybne, 5/groble na obszarach nawadnianych, 6/ systemy nawodnień grawitacyjnych i ciśnieniowych - jeżeli urządzenia te służyły celom o których stanowi art. 70 ust. 1 – czyli regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami. Zauważyć także należy, że zawarte w art. 73 ust. 1 Prawa wodnego wyliczenie urządzeń zaliczonych do melioracji wodnych szczegółowych ma charakter zamknięty. Tym samym nie obejmuje ono zbiorników wodnych niezależenie od tego, czy służą one celom wskazanym w art. 70 ust. 1 Prawa wodnego, czy też nie. Zgodnie natomiast z art. 71 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy – Prawo wodne zbiorniki wodne służące regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami, zaliczone zostały wprost do urządzeń melioracji wodnych podstawowych. Odniesienie przedstawionych regulacji do przepisów Prawa budowlanego jednoznacznie wskazuje, że oba rodzaje urządzeń melioracji poddane zostały reglamentacji Prawa budowlanego, przy czym tylko w odniesieniu do wskazanych w art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego melioracji wodnych szczegółowych (przy uwzględnieniu zawartego w nim wyłączenia), przewidziano zwolnienie z obowiązku wykonania tych urządzeń na podstawie pozwolenia na budowę.
W tym stanie rzeczy, organy prawidłowo uznały, że wykonanie przedmiotowego zbiornika wodnego, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami należało uzyskać pozwolenie na budowę. Obiekt ten, niezależnie od tego jaki cel przyświecał jego wykonaniu, w myśl obowiązujących wówczas przepisów Prawa wodnego nie mógł być bowiem zaliczony do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych a ewentualnie do melioracji wodnych podstawowych - ile oczywiście wykazane zostałoby, że miałby on służyć celom określonym w art. 70 ust. 1 Prawa wodnego. Jak jednak wcześniej wskazano, kategoria urządzeń melioracji wodnych (podstawowych) nie została objęta zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W konsekwencji, wobec braku tego pozwolenia, organy prawidłowo wdrożyły postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 ustawy – Prawo budowlane.
Zdaniem Sądu, przy kwalifikacji przedmiotowych robót nie można także pomijać, że kwestia legalności zastosowania przepisów ustawy – Prawo budowane wobec przedmiotowego obiektu, w tym także trybu określonego w art. 48 Prawa budowlanego, była już przedmiotem oceny wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2019 r. (syg.akt VII/Wa 2670/18). Orzeczenie to zapadało co prawda w odniesieniu do decyzji wydanych w trybie nadzwyczajnym, w którym badana była legalność decyzji o nakazie rozbiórki w kontekście przesłanek stwierdzenia jej nieważności, ale ze względu na wynikającą z art. 170 p.p.s.a. zasadę związania prawomocnym wyrokiem, orzeczenia tego nie można pomijając w niniejszym postępowaniu przy rozstrzyganiu kluczowych kwestii, dotyczących oceny prawidłowości przyjętych jako podstawa orzekania norm prawa materialnego. Uregulowana w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się bowiem w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - również inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Pomimo, że opisany stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, to w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne do określenia jego zakresu (tak też w wyroku NSA z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 799/20). W sytuacji zatem, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie, dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować więc, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1939/12.). Mając zatem na uwadze, że kwalifikacja prawna wykonanych robót budowlanych została prawomocnie przesądzona w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r. dotyczącym oceny legalności decyzji PINB w kontekście przesłanek rażącego naruszenia prawa, także orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie może oceny tej pominąć. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w postępowaniu o stwierdzeniu nieważności decyzji PINB o nakazie rozbiórki, dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w kontekście przesłanek rażącego naruszenia prawa - Sąd badał legalność tego rozstrzygnięcia pod względem prawidłowości zastosowania przepisów Prawa budowlanego a zwłaszcza przyjętego przez organy trybu legalizacji z art. 48 tej ustawy. Tym samym oceniać musiał prawidłowość kwalifikacji wykonanych robót jako wymagających lub niewymagających pozwolenia na budowę. W ramach tej kontroli Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwalifikowanego naruszenia prawa, co ma istotne znaczenie dla rozpoznawanej obecnie sprawy. W wyroku z dnia 25 kwietnia 2019 r. Sąd podzielił bowiem stanowisko organów, iż w wyniku wykonanych robót doszło do powstania budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego – zbiornika wodnego, którego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Co istotne, zaakceptował także tryb postępowania legalizacyjnego z art. 48 Prawa budowlanego. Gdyby bowiem organy nadzoru budowlanego zastosowały tryb określonego w art. 48 Prawa budowlanego w stosunku do obiektu nie objętego reżimem Prawa budowalnego i nie wymagającego pozwolenia na budowę, to zaistniałe naruszenie prawa miałoby charakter kwalifikowany - prowadziłaby do stwierdzenia nieważność decyzji o rozbiórce. Skoro zatem wymóg uzyskania pozwolenia na budowę i prawidłowość trybu legalizacji została w stosunku do przedmiotowego obiektu prawomocnie przesądzona wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019r. to, także w obecnym postępowaniu kwestia ta nie mogłaby być inaczej oceniona.
W tej sytuacji podnoszone w skardze zarzuty wskazujące na wadliwość kwalifikacji wykonanych robót jako objętych zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego nie mogły być w niniejszym postępowaniu uwzględnione. Za takim stanowiskiem przemawia prawidłowa kwalifikacja wykonanych robót przeprowadzona przez organy w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji znajdująca wsparcie w prawomocnym wyroku WSA z dnia 25 kwietnia 2019 r.
Zasadnie zatem organ I instancji, wskazując najpierw na przepis art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego obowiązujący w dacie orzekania, podjął czynności zmierzające do umożliwienia inwestorowi zalegalizowania samowolnie wybudowanego zbiornika. Z możliwości tej skarżący jednak świadomie nie skorzystał, nie przedkładając niezbędnej dokumentacji i nie zgadzając się z przyjętym trybem legalizacji. W konsekwencji, zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ww. ustawy, PINB zobligowany był orzec rozbiórkę ww. zbiornika.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi – dotyczących naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i ekspertyzy hydrologicznej oraz niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego – należy stwierdzić, że także one nie zasługiwały na uwzględnienie.
Nie ulga bowiem wątpliwości, że uregulowania zawarte w art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a. – których naruszenie zarzuca autor skargi – nakładają na organ obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego w kwestiach mających znaczenie dla sprawy Taki też materiał dowodowy poddawany jest wnikliwej ocenie i analizie organu. Stwierdzić zatem trzeba, że materiał dowodowy jest kompletny wówczas, gdy dotyczy wszystkich okoliczności faktycznych które mają znaczenie w sprawie i gdy pozwala na ich ustalenie. Jako dowolne należy natomiast traktować ustalenia faktyczne dokonane na podstawie niepełnego materiału dowodowego, jeżeli na jego podstawie nie można stwierdzić zaistnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Wyrazem podejmowanych przez organ w postępowaniu wyjaśniającym działań, a także dokonanej oceny, winno być uzasadnienie decyzji, które powinno spełniać wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, po analizie przedstawionych wraz ze skargą akt sprawy, Sąd stwierdził, że zgromadzony w nich materiał dowodowy pozwalał na ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Potwierdzał bowiem w sposób niesporny, okoliczność wykonania przez skarżącego i uczestników postępowania wiosną 2014 r. robót polegających na wybraniu z części działek ziemi (wykonanie wykopu) celem wyrównania i podwyższenia terenu tych działek w okolicach budynków mieszkalnych. Potwierdzał także, że wykonane w ten sposób zagłębienie w kształcie prostokąta o wymiarach 63 m x 13 m wraz z obwałowaniami napełniło się w sposób naturalny wodami opadowymi, gruntowymi i zalewowymi. Powyższe ustalenia są zatem wystarczające dla stwierdzenia, że wyniku wykonanych robót polegających na wybraniu z działek znacznej ilości ziemi powstało zagłębienie terenu które następnie wypełniło się wodą, co spełnia cechy zbiornika wodnego. Powyższe ustalenia pozwoliły także zakwalifikować, że w wyniku wykonanych robót powstał zbiornik wodny stanowiący budowle. Bezsporne w sprawie jest także, że inwestorzy na wykonanie tych robót nie uzyskali stosownej zgody właściwego organu.
Fakt, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadków – o co wnioskował skarżący – nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Dowody te miały być bowiem przeprowadzone głównie na okoliczność wykazania, że celem przedmiotowych robót było – jak podano to skardze - wykonanie "urządzeń melioracyjnych nie wymagających pozwolenia na budowę", które zabezpieczałyby działkę przed podtopieniami. Autor skargi nie precyzuje jednak które konkretnie z wymienionych w art. 73 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. urządzenie wodne miałoby powstać w wyniku przedmiotowych robót. W toku postępowania, skarżący twierdził natomiast, że wykonano urządzenie melioracji wodnej szczegółowej określone w art. 73 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego (por. pismo z dnia [...] stycznia 2015 r. w aktach I instancji). Zauważyć zatem należy, że w przepisie tym jako ww. urządzenie wymieniony był ziemny staw rybny a więc obiekt do którego nie znajduje zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego. Następie skarżący twierdził jednak, że przedmiotowy obiekt nie jest stawem hodowlanym. W konsekwencji jego stanowisko w tym względzie nie jest więc jasne.
W ocenie Sądu w sprawie nie budzi zaś wątpliwości, że w wyniku wykonanych robót powstał zbiornik wodny (co potwierdza także prawomocne orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019r.) a więc obiekt który – co wynika wprost z treści przepisu Prawa wodnego - nie zalicza się do urządzeń wodnych melioracji szczegółowej. W tej sytuacji nie było potrzeby przeprowadzania przez organ dowodu z przesłuchania świadków dla ustalenia jaki był cel wykonania wykopu na części działek. Nawet bowiem jeżeli przyjąć twierdzenia skarżącego, że obiekt ten został wykonany w celu zabezpieczenia działki przed podtopieniami (co zdaniem Sądu w świetle składanych w toku postępowania oświadczeń i wyjaśnień stron budzi uzasadnione wątpliwości), to okoliczność ta, wobec brzmienia omówionych wyżej regulacji Prawa wodnego z 2001r. nie powoduje, że przedmiotowy obiekt mógłby być zaliczony do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Jak już wcześniej wskazano zbiornik wodny służący regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochrony użytków rolnych przed powodziami należy do melioracji wodnych podstawowych, które nie są objęte zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Oznacza to, że organ może nie uwzględnić wniosku dowodowego, jeśli dojdzie do przekonania, że dana okoliczność została wykazana innym dowodem lub nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy a jedynie może powodować zwłokę w załatwieniu sprawy. Organ jest zatem uprawniony a zarazem zobowiązany do oceny wniosku dowodowego strony pod względem jego przydatności dla rozpoznania danej sprawy. W niniejszej sprawie PINB takiej oceny dokonał, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że nie uwzględnił wniosku skarżącego o przesłuchanie świadków dla ustalenia celu wykonania przedmiotowych robót, gdyż nie wpłynie on na wcześniejsze ustalenia, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym. W ocenie Sądu, nie przeprowadzając powyższego dowodu organ nie naruszył więc przepisów prawa procesowego. Zupełnie nieuzasadniony jest także zarzut nie przeprowadzenia przez organ dowodu z ekspertyzy hydrologicznej – pomimo wniosku skarżącego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący z takim wnioskiem w ogóle występował a wobec poczynionych wyżej spostrzeżeń, organ nie miał obowiązku zlecenia takiego dowodu z urzędu.
Niezależenie od powyższego, twierdzenia skargi wskazujące, że zbiornik wodny wykonany został w celu jaki spełniają melioracje wodne (poprawa zdolności produkcyjnej gleby, ochrona przed powodziami) w świetle złożonych w toku postępowania oświadczeń pełnomocnika skarżącego (M. J. żony skarżącego) i samego skarżącego budzą uzasadnione wątpliwości. Już na wstępnym etapie czynności procesowych M. J. informowała bowiem organy, że zbiornik wodny był efektem wykonania prac porządkujących po budowie budynków związanych z podniesieniem i wyrównaniem części działki znajdującej w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy. W przywołanym w skardze piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego podała istotnie, że zamiarem inwestorów nie było wykonanie jakiegokolwiek zbiornika wodnego – ale nie jest to jednoznaczne ze stwierdzeniem (jak sugeruje skarga) - że celem wykonanych robót było zabezpieczenie działki przed zalewaniem. W tym samym piśmie oświadczono bowiem wyraźnie, że "wykop ziemi z tego miejsca miał za zadanie podniesienie i wyrównanie części działki znajdującej się przy wybudowanej nieruchomości". W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący sam potwierdził, że zamiarem inwestorów nie było wykonanie zbiornika wodnego a jedynie wyrównanie wyżej położonej części działki. Również w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. (odwołanie od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2016 r.) skarżący potwierdził, że zbiornik postał w wyniku wyrównania terenu. Z powyższych twierdzeń jasno wynika, że wybierając ziemię i przemieszczając ją w inną część działek zamiarem inwestorów nie było wykonanie urządzenia melioracji wodnej ale wyrównanie, podwyższenie i uporządkowanie terenu przy budynkach. Tym samym nie można uznać, że celem wykonania przedmiotowych robot budowlanych było zabezpieczenie działki przed podtopieniami nawet jeżeli skarżący wskazuje, że w efekcie taki cel osiągnięto, gdyż wykonane roboty przyczyniają się do skutecznego odprowadzania wody z wyżej położonej części działki. Wskazywane przez stronę skutki – takie jak, lepsze odprowadzanie wód, osuszanie przyległego terenu - o ile faktycznie wystąpiły, mogłyby być uznane za dodatkowy efekt (poza wyrównaniem powierzchni działek) wykonania prac w wyniku których powstał zbiornik wodny. Jak jednak zostało wcześniej wskazano, nawet jeżeli powstanie zbiornika wodnego powoduje powyższe skutki, to i tak nie uzasadnia to zaliczenia go do melioracji wodnych szczegółowych.
W kontekście przedstawionych wyżej uwag nie można zgodzić się z autorem skargi, że organy nie przeprowadziły wyczerpujących, jednoznacznych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, w tym, co do celu wykonania przedmiotowego zbiornika oraz, że nie dokonały właściwej oceny zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.