II SA/Wr 501/01

II SA/Wr 501/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Skrzypczak /przewodniczący/
Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/
Tadeusz Kuczyński
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi F. M. na decyzję Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję utrzymaną nią w mocy; II. zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz F. M. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W.; zwany dalej Kierownik Urzędu, na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 142 z dnia 27 listopada 1997r. poz. 950 ze zm./; zwanej dalej ustawą odmówił F. M. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż F. M. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich. Wniosek uzasadnił tym, że od [...]r. do [...]r. pełnił służbę konspiracyjną w Armii Krajowej. Na potwierdzenie tego faktu przedstawił oświadczenie świadków: J. Ż. i S. B. oraz własny życiorys. Wniosek ten nie uzyskał rekomendacji Zarządu Okręgowego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej i Byłych Więźniów Politycznych w W. /pismo z dnia [...]r./.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Przepis ten stanowi "Za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny [...]-[...]".
Dalej Kierownik Urzędu podniósł, iż dokonując analizy przedstawionego materiału dowodowego stwierdzono, że obaj świadkowie nie posiadają uprawnień kombatanckich z wnioskowanego przez F. M. tytułu, w związku z czym ich oświadczenia nie mają mocy prawnej i na podstawie art. 22 ust. 1 stanowiącego, iż uprawnienia kombatanckie przyznawane są na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji podjął decyzję o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F. M. wyjaśnił, iż S. B. i J. Ż. widywali i rozmawiali z nim przy okazji spotkania się grup partyzanckich AK z partyzantką radziecką. S. B. był także z wnioskodawcą w jednym oddziale AK, do chwili wkroczenia na te tereny armii radzieckiej. Następnie S. B. został wcielony w szeregi LWP i walczył do zakończenia wojny. Z tego tytułu jest kombatantem. F. M. nadmienia, iż walczył również w "jednym oddziale AK z A. Ż.".
Dodatkowo podnosi, iż wszyscy chłopcy w jego wieku należeli do oddziałów partyzanckich. Początkowo walczyli z Niemcami a potem z bandami UPA.
Wnioskodawca uważa decyzję Kierownika Urzędu za krzywdzącą. Wnosi więc o ponowne i wnikliwe rozpatrzenie sprawy i przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu walk w oddziałach Armii Krajowej [...] Dywizji Wołyńskiej.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] - wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy - Kierownik Urzędu, powołując się na art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...].
W motywach decyzji wskazano, iż rozpatrując ponownie sprawę ustalono, że F. M. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w Armii Krajowej w okresie od [...]r. do [...]r. Jako dowody przedstawił oświadczenia świadków: S. B. i J. Ż. oraz relację własną.
W niniejszej sprawie starano się ustalić, czy udokumentowany przez wnioskodawcę stan faktyczny odpowiada warunkom określonym przez ustawodawcę w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Przepis ten stanowi: "Za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945". Takiej działalności w przedstawionym wniosku nie stwierdzono. Świadek J. Ż. posiada uprawnienia z tytułu działalności w partyzantce radzieckiej w okresie od [...] do [...]r. a świadek S. B. posiada uprawnienia z tytułu służby w Wojsku Polskim w okresie od [...]r. do [...]r. a więc nie mogli oni być uczestnikami opisywanych przez siebie zdarzeń i dotyczących służby F. M. w Armii Krajowej.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, uznano, że dotychczasowe ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu a decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich nie narusza prawa. Z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony, postanowiono jak w sentencji decyzji.
W skardze na powyższą decyzję F. M. podniósł, iż S. B. był razem z nim w jednym oddziale AK, do chwili wkroczenia "na tamte tereny", armii radzieckiej. Następnie S. B. został wcielony w szeregi Wojska Polskiego i walczył do zakończenia wojny i z tego tytułu jest kombatantem. Na potwierdzenie faktu wspólnej walki w oddziale AK skarżący załączył dodatkowe oświadczenie S. B. Sprawę służby skarżącego mogą także wyjaśnić: J. Ż. i A. Ż. Skarżący wskazuje, iż z A. Ż. walczył w jednym oddziale AK. Na dowód tego przedkłada jego oświadczenie.
Dalej skarżący wyjaśnia, iż R. B., miejsce jego zamieszkania, leżała w centrum Puszczy W. Było to największe skupisko oddziałów partyzanckich AK i radzieckich. Chłopcy w jego wieku należeli do oddziałów partyzanckich, które walczyły z Niemcami a potem z bandami UPA. Zdaniem skarżącego, w sposób dostateczny udokumentował stan faktyczny odpowiadający warunkom określonym przez ustawodawcę w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że przedstawione w skardze zeznania nowego świadka A. Ż., nie potwierdzają działalności konspiracyjnej strony. Znajdował się on bowiem w oddziale dowodzonym przez kpt. K. ps. "[...]", zaś skarżący podaje, iż należał do oddziału kapitana, który nosił pseudonim "[...]".
Wojewódzki Sądu Administracyjny zważył co następuje:
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./.
Ustawa ta jednak utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1271/.
Art. 97 § 1 tych przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa.
Decyzja jest przedwczesna bowiem zgromadzony dotychczas materiał dowodowy jest niepełny.
Zachodzi więc konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego - zgodnie z wymogami art. 7 i 77 kpa.
W niniejszej sprawie F. M. ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w Armii Krajowej w okresie od [...]r. do [...]r.
Na potwierdzenie swojej działalności skarżący przedstawił oświadczenia świadków: S. B. i J. Ż. oraz relację własną.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantów oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997r. Nr 142 poz. 650 ze zm./ za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945".
Jak wynika w powyższego unormowania ustawodawca uznaje za działalność kombatancką "pełnienie służby" /.../.
W rozpatrywanej sprawie organ orzekający nie wyjaśnił należycie okoliczności pełnienia służby przez skarżącego we wskazanym oddziale partyzanckim.
Trzeba zwrócić uwagę, iż w życiorysie skarżący podaje, że wykonywał różne prace w komórce kwatermistrzowskiej /gospodarczej/. Należałoby więc ocenić czy czynności wówczas przez niego wykonywane można uznać za pełnienie służby w rozumieniu cytowanego przepisu.
Organ orzekający powinien był także ustalić strukturę oddziału w szeregach którego miał być.
Przy tym należałoby wyjaśnić kto pełnił funkcję dowódcy, czy miał pseudonim, według jakich kryteriów następował nabór do oddziału, czy małoletni byli zaprzysiężani, czy nadawano im pseudonim i stopień wojskowy /jaki/.
W toku prowadzonego postępowania Kierownik Urzędu nie ustosunkował się do zebranych dowodów w sprawie, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego /art. 7, art. 77, art. 80 kpa/.
Skarżący bowiem w piśmie z dnia [...]r. wskazał, iż razem z A. Ż. walczył w tym samym oddziale AK.
Na tę okoliczność A. Ż. złożył dwa oświadczenia z dnia [...]r., które zostały przedstawione przy skardze.
Stwierdził m.in., że "W oddziale kpt. "[...]" byłem od dnia [...]r. do [...]r." Wyżej wymieniony F. M. ps "[...]" w [...] roku dołączył do mego plutonu na placówce we wsi G., odtąd byliśmy razem brał udział w Bitwie pod M. "[...]" B., w [...] roku straciłem z nim łączność. Los skierował niego gdzieś w nieznane tak to w życiu bywa."
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu powinien wnikliwie wyjaśnić kwestie poruszone w tych oświadczeniach. Mogą one mieć bowiem istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Słusznym byłoby także uzupełniające przesłuchanie stosownie do art. 83 § 3 kpa - świadka S. B.
Skarżący bowiem twierdzi, w powołanym wyżej piśmie, iż "S. B. był również ze mną w jednym oddziale AK do chwili wkroczenia na te tereny armii radzieckiej."
S. B. pominął ten fakt w złożonym oświadczeniu z dnia [...]r.
Dopiero w dodatkowym oświadczeniu dołączonym do skargi, świadek przyznaje: "znany mi jest F. M. gdyż w roku [...] od [...] do [...] razem walczyliśmy w jednym oddziale Armii Krajowej pod dowództwem kapitana K. /pseudonim "[...]"/.
Okoliczność ta wymaga zatem dokładnego wyjaśnienia.
Kierownik Urzędu powinien więc uzupełnić postępowanie wyjaśniające w kierunku wskazanym przez Sąd, dokonać ewentualnie innych ustaleń jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i załatwiając sprawę swoje ustalenia faktyczne ocenić zgodnie z powyższymi uwagami sądu.
Mając powyższe na względzie należało orzec na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c w związku z art. 135 - ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne, nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu .../.