II SA/Wr 499/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-08-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo miejscoweuchwałataryfywodaściekisamorząd gminnykontrola sądowaniezgodność z prawem

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził niezgodność z prawem uchwały Rady Gminy Lubin zatwierdzającej taryfy za wodę i ścieki, która zawierała nieprawidłowe warunki rozliczeń.

Wojewoda Dolnośląski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Lubin zatwierdzającą taryfy za wodę i ścieki, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących określania praw i obowiązków odbiorców. Sąd uznał, że warunki rozliczeń zawarte w załączniku do uchwały powinny znaleźć się w regulaminie, a nie w taryfie, i że sposób ustalania opłat w przypadku braku wodomierzy lub ich uszkodzenia był niezgodny z prawem. W konsekwencji, sąd stwierdził niezgodność uchwały z prawem.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Lubin z dnia 31 maja 2005 r. nr XXIX/126/2005, w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków. Wojewoda zarzucił naruszenie art. 24 ust. 1 w związku z art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 88 Konstytucji RP, wskazując, że warunki rozliczeń zawarte w pkt IV załącznika do uchwały powinny być uregulowane w regulaminie, a nie w taryfie. Sąd, analizując przepisy ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego, stwierdził, że definicja taryfy nie obejmuje warunków rozliczeń, które powinny być zawarte w regulaminie. Ponadto, sąd uznał, że sposób ustalania opłat w przypadku braku wodomierzy (odsyłanie do opłat ryczałtowych zamiast norm zużycia) oraz w przypadku uszkodzenia wodomierza głównego (okres 3 miesięcy zamiast 6 miesięcy) był niezgodny z obowiązującymi przepisami. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem, podkreślając, że rada gminy ma kompetencje kontrolne i może zatwierdzić lub odmówić zatwierdzenia taryf, ale nie może samodzielnie ingerować w ich treść, jeśli są one sprzeczne z prawem. Ponieważ uchwała była czasowa i jej okres obowiązywania upłynął, sąd nie zastosował art. 152 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, warunki rozliczeń powinny być zawarte w regulaminie, a nie w taryfie. Taryfa powinna zawierać jedynie ceny i stawki opłat oraz warunki ich stosowania.

Uzasadnienie

Definicja taryfy w ustawie nie obejmuje warunków rozliczeń, które są domeną regulaminu. Umieszczenie ich w taryfie narusza przepisy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (19)

Główne

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 24 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Rada gminy zatwierdza taryfy, ale ma kompetencje kontrolne i może odmówić zatwierdzenia, jeśli taryfa jest niezgodna z prawem. Taryfa nie może zawierać warunków rozliczeń.

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Podstawa prawna skargi Wojewody na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 147 § ust.1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza niezgodność aktu organu jednostki samorządu terytorialnego z prawem.

u.s.g. art. 24 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy zatwierdza taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

WSA sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § §1 w związku z §2 pkt 1 i 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli WSA obejmuje skargi na akty organów jednostek samorządu terytorialnego.

u.s.g. art. 94 § ust. 2 zdanie pierwsze

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Sąd stwierdza niezgodność uchwały z prawem.

Pomocnicze

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 19

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków powinien określać prawa i obowiązki odbiorców, w tym sposób rozliczeń.

u.o.a.n.

Ustawa z dnia 20 lipca 2002 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i innych aktów prawnych

Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jako akt powszechnie obowiązujący podlega ogłoszeniu w dzienniku wojewódzkim.

rozp. MI z 12.03.2002 art. 4 § ust. 1 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania

Taryfy powinny określać warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe.

rozp. MI z 12.03.2002 art. 16

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania

W przypadku braku wodomierzy, ilość dostarczonej wody ustala się zgodnie z przeciętnymi normami zużycia.

rozp. MI z 12.03.2002 art. 18 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania

W przypadku niesprawności wodomierza głównego, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności.

rozp. MI z 14.01.2002

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia

Określa przeciętne normy zużycia wody.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 2 § pkt 12

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Definicja taryfy.

u.s.g. art. 19 § ust. 1 i 2 pkt 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który jest aktem prawa miejscowego.

u.s.g. art. 24 § ust. 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Wójt, burmistrz, prezydent sprawdza, czy taryfy zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 23 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Delegacja do wydania rozporządzenia w sprawie określenia taryf i warunków rozliczeń.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 27 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Delegacja do określenia przeciętnych norm zużycia wody.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Warunki rozliczeń powinny być zawarte w regulaminie, a nie w taryfie. Sposób ustalania opłat w przypadku braku wodomierzy i ich uszkodzenia był niezgodny z przepisami wykonawczymi.

Odrzucone argumenty

Taryfy zostały opracowane zgodnie z ustawą i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury. Rada Gminy nie posiada kompetencji do dokonywania zmian w taryfie przedstawionej przez przedsiębiorstwo.

Godne uwagi sformułowania

Definicja taryfy nie obejmuje zatem swoim zakresem warunków (lub sposobu) rozliczeń. Uregulowanie tej materii przewidziane zostało dla regulaminu, który po uchwaleniu przez radę gminy, zyskuje rangę aktu prawa miejscowego. Kompetencje należące do rady gminy w granicach władztwa nie mogą sprowadzać się do automatycznej akceptacji w formie uchwały o zatwierdzeniu taryfy bądź do braku jakiegokolwiek działania (milczenia) w sytuacji, kiedy taryfa zostanie opracowana niezgodnie z prawem.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Anna Siedlecka

członek

Olga Białek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących taryf i regulaminów w sektorze wodociągowo-kanalizacyjnym, kompetencje organów gminy w zakresie zatwierdzania taryf."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2005/2006 roku, ale zasady dotyczące podziału kompetencji między taryfą a regulaminem oraz kontroli sądowej pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu usług komunalnych – ustalania cen za wodę i ścieki, co ma bezpośredni wpływ na obywateli. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów i podział kompetencji między różnymi aktami prawnymi.

Rada Gminy zatwierdziła taryfy za wodę z błędami? Sąd wyjaśnia, gdzie leży granica między taryfą a regulaminem.

Sektor

usługi komunalne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 499/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Anna Siedlecka
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono niezgodność z prawem  zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 72 poz 747
art. 24 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia WSA Anna Siedlecka Asesor WSA Olga Białek /sprawozdawca/ Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Lubin z dnia 31 maja 2005 r. nr XXIX/126/2005 w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 31 maja 2005 r., nr XXIX /126/2005, Rada Gminy Lubin zatwierdziła taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków. Jako podstawę prawną działania wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 142 z późn.zm.) oraz art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2001 r., Nr 72, poz. 747 z późn.zm.). W § 1 wskazanej uchwały zatwierdzono taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków przedstawione przez Zakład Remontowo-Budowlany "W." Spółka Jawna R. J., Z. W. K. W. [...], które stanowią załącznik do uchwały. W § 2 wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy zaś w § 3 postanowiono, że uchwała wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2005 r. i podlega ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy.
Wojewoda Dolnośląski w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2005 r., na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zaskarżył pkt IV: "Warunki rozliczeń", załącznika do powyższej uchwały, zarzucając naruszenie art. 24 ust. 1 w związku z art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków i art. 88 Konstytucji RP. Z tego względu, na podstawie art. 147 ust.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie zaskarżenia .
W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że w załączniku do uchwały wskazano wysokość zatwierdzonych taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i w pkt IV: "Warunki rozliczeń" dodatkowo postanowiono: "1.Należność za zużycie i dostawę ścieków ustala się jako iloczyn taryfowej opłaty i ilości świadczonej usługi na podstawie odczytów wodomierzy a w przypadku braku wodomierzy na podstawie opłat ryczałtowych 2. W przypadku uszkodzenia wodomierza głównego, ilość pobranej wody i odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy, przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza".
Zacytowany przepis w ocenie organu nadzoru w sposób istotny narusza art. 24 ust. 1 w związku z art. 19 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
2
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 88 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483).
Zgodnie bowiem ze wskazanym w podstawie prawnej uchwały art. 24 ust. 1 i 3 przywołanej wyżej ustawy, taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku. Wskazana kompetencja pozwala radzie jedynie na zatwierdzenie taryf, natomiast nie jest podstawą do określenia praw i obowiązków odbiorców. Ustanowienie generalnych i abstrakcyjnych norm kształtujących prawa i obowiązki obywatela w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, może odbywać się tylko na podstawie art. 19 wskazanej ustawy, o ile nie są sprzeczne z ustawą. Z przepisu tego wynika, że rada gminy po dokonaniu analizy projektów regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na obszarze gminy. Regulamin ten powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo -kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym między innymi, sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki ustalone w taryfach.
Wobec powyższego - w ocenie Wojewody - warunki rozliczeń ustanowione w załączniku, powinny się znaleźć w regulaminie, który określa sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach. Regulamin zaopatrzenia w wodę jest aktem powszechnie obowiązującym i zgodnie z art. 88 Konstytucji warunkiem jego wejścia w życie jest ogłoszenie w dzienniku wojewódzkim. Normy zawarte w pkt IV załącznika do uchwały nie są publikowane w tym dzienniku, w związku z tym nie mogą obowiązywać, gdyż nie zostały skutecznie opublikowane. Zasady publikacji normuje zaś ustawa z dnia 20 lipca 2002 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i innych aktów prawnych. Ponadto Wojewoda zauważył, że sposób i terminy rozliczeń powinna określać także umowa, co wynika z art. 6 pkt 2 przywołanej wcześniej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Gmina Lubin wniosła o jej oddalenie w całości.
Strona przeciwna podniosła, że w zaskarżonej uchwale Rada Gminy nie określiła praw i obowiązków odbiorców tych usług a jedynie zatwierdziła taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków. Taryfy zostały opracowane zgodnie z ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o
3
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków oraz warunki ich stosowania (Dz.U. Nr 26, poz. 257). Według § 4 ust. 1 przywołanego aktu wykonawczego w omawianych taryfach określa się: 1) rodzaje prowadzonej działalności; 2) taryfowe grupy odbiorców usług; 3) rodzaje i wysokości cen i stawek opłat; 4) warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe; 5) warunki stosowania cen i stawek opłat. W niniejszej sprawie taryfa została opracowana przez przedsiębiorcę i składa się z pięciu punktów, których tytuły zostały określone zgodnie z cytowanym przepisem. Kwestionowany punkt IV odpowiada zaś treści § 4 ust. 1 pkt 4 wskazanego aktu. Podkreślono również, że zawarte w omawianym przepisie sformułowanie "określa się" oznacza, że są to uregulowania, które musi zawierać każda taryfa. Zauważono ponadto, że nie są one sprzeczne z obowiązującym na terenie Gminy regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków podjętym uchwałą Rady Gminy Lubin z dnia 20 września 2002 r. nr XLIV/484/2002 i opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego. Regulamin określa sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalonych w taryfach, a taryfa - warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzania pomiarowe. Podkreślono również, że rada gminy nie posiada kompetencji do dokonywania zmian w taryfie przedstawionej przez przedsiębiorstwo. Może natomiast podjąć uchwałę o jej zatwierdzeniu lub powstrzymać się od jej podjęcia.
Konkludując stwierdzono, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Gminy nie naruszyła wskazanych w skardze przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres powyższej kontroli obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn.zm.), a także na akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej (art 3 §1 w zw. z §2 pkt 6 przywołanej ustawy). Kryterium legalności przewidziane art. 1 §
4
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
2 ustawy ustrojowej ogranicza zakres sądowej kontroli do zbadania, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy. Dokonując kontroli Sąd uwzględnia stan prawny i faktyczny istniejący w dniu wydania zaskarżonego aktu. Podkreślić jednak należy, że po myśli art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Zakwestionowana przez Wojewodę uchwała podjęta została między innymi na podstawie art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 z późn. zm.). Stanowiąca podstawę orzekania w niniejszej sprawie ww. ustawa, w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia uchwały, określała zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zasady zbiorowego odprowadzenia ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków a także ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów (art. 1). Realizując powyższe zasady w art. 20 ust.1 przewidziano, że taryfę za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków określa przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Chroniąc zaś interesy odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne ustawodawca wyposażył w art. 24 ustawy organy gminy w kompetencje kontrolne dotyczące wysokości stosowanych cen i opłat. W myśl art. 24 ust 1 rada gminy zatwierdza bowiem proponowane przez przedsiębiorstwo taryfy w drodze uchwały. Wcześniej jednak, zgodnie z art. 24 ust. 5 wójt, burmistrz, prezydent sprawdza, czy przedstawione do zatwierdzenia taryfy zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy, weryfikuje też przyjęte przez przedsiębiorstwo koszty pod względem celowości ich ponoszenia. Następnie taryfy zatwierdza w drodze uchwały rada gminy, rozstrzygając w ten sposób ostatecznie o prawidłowości taryfy opracowanej przez przedsiębiorstwo.
5
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
W czasie podjęcia zaskarżonej uchwały w doktrynie i orzecznictwie prezentowano sprzeczne poglądy w przedmiocie interpretacji art. 24 w zakresie odnoszącym się do przyznania radzie gminy uprawnienia do podjęcia uchwały odmawiającej zatwierdzenia taryf. Ostatecznie w uchwale 7 sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r., II OPS 1/05, ONSAiWSA 2005/5/87, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w regulacjach art. 24 ust. 1 i 3 należy upatrywać możliwości podjęcia przez radę gminy uchwały zatwierdzającej taryfy lub odmawiającej jej zatwierdzenia. Sąd wyjaśnił, że: "użytemu w art. 24 ust. 1 i 3 ustawy terminowi "zatwierdzenie" należy przypisać swoiste znaczenie prawne, wynikające z kontekstu normy kompetencyjnej tj. normy nakładającej na organ obowiązek zajęcia się sprawą taryfy w granicach kompetencji władczych nad przedsiębiorstwem wodociągowo -kanalizacyjnym. Sprawa taryfy może być rozstrzygnięta przez jej zatwierdzenie w sytuacji, gdy taryfa odpowiadać będzie prawem określonym wymaganiom (...) Kompetencje należące do rady gminy w granicach władztwa nie mogą sprowadzać się do automatycznej akceptacji w formie uchwały o zatwierdzeniu taryfy bądź do braku jakiegokolwiek działania (milczenia) w sytuacji, kiedy taryfa zostanie opracowana niezgodnie z prawem". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "pozbawienie rady gminy możliwości podjęcia uchwały o odmowie zatwierdzenia taryfy przeczyłoby zasadności powierzenia organom gminy jakichkolwiek kompetencji w tym zakresie, iluzoryczne byłoby realizowanie wskazanych w art. 1 ustawy jej priorytetów. Jeżeli rada mogłaby jedynie zatwierdzać taryfy, to tym samym nie mogłaby chronić mieszkańców gminy przed nieuzasadnionym wzrostem cen i opłat za usługi dostarczania wody i odprowadzania ścieków". Ponadto "jeżeli rada byłaby ograniczona wyłącznie do możliwości zatwierdzania taryfy lub powstrzymania się od jej zatwierdzenia, to należałoby zaakceptować realną możliwość zatwierdzania taryfy niezgodnej z prawem. Taka sytuacja w żaden sposób nie pozostaje w zgodzie ze standardami demokratycznego państwa prawa".
Akceptując przedstawione wyżej wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić zatem wypada, że nie może znaleźć akceptacji prezentowane w odpowiedzi na skargę stanowisko, że Rada Gminy mogła albo zatwierdzić przedstawione jej taryfy albo powstrzymać się od działania. W myśl tego co wyżej powiedziano, nie można bowiem odmówić radzie gminy kompetencji dokonania własnej oceny, czy organ wykonawczy prawidłowo wywiązał się z obowiązku i dokonał "wstępnej weryfikacji taryfy" uwzględniając również wymogi i
6
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
cele ustawy. W zależności od wyników tej oceny rada gminy powinna więc podjąć uchwałę o zatwierdzeniu bądź o odmowie zatwierdzenia taryfy.
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w istocie zarzucił, iż Rada Gminy w Lubinie zatwierdzając taryfy, które określały miedzy innymi warunki rozliczeń, w sposób istotny naruszyła art. 24 ust. 1 w związku z art. 19 omawianej ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. Przywołany przepis art. 24 ust. 1 nie jest bowiem podstawą do określania praw i obowiązków odbiorców. Może odbywać się to jedynie na podstawie art. 19 przyznającego radzie gminy kompetencję do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązującego na obszarze gminy. Regulamin ten powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo -kanalizacyjnego, w tym sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki ustalone w taryfach. Dlatego warunki rozliczeń ustalone w załączniku powinny znaleźć się w regulaminie, który jest aktem powszechnie obowiązującym i podlega ogłoszeniu w dzienniku wojewódzkim.
Powyższym zarzutom nie można odmówić słuszności, w szczególności jeżeli zważy się, że zgodnie z art. 2 pkt 12 przywołanej ustawy, przez taryfę rozumie się zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków oraz warunki ich stosowania. Według ustawowej definicji taryfy nie obejmują zatem swoim zakresem warunków (lub sposobu) rozliczeń. Uregulowanie tej materii przewidziane natomiast zostało dla regulaminu, który po uchwaleniu przez radę gminy, zyskuje rangę aktu prawa miejscowego (art. 19 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy).
Z drugiej strony, rozważenia wymaga jednak argumentacja podnoszona przez stronę przeciwną, która wskazuje, że umieszczenie w taryfach opracowanych przez przedsiębiorstwo wodno - kanalizacyjne warunków rozliczeń, wynikało z obowiązku zastosowania się do wymogów określonych w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Rozporządzenie powyższe wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 23, art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W interesującym, z punktu widzenia niniejszej sprawy, zakresie delegacja dla wydania aktu wykonawczego zawarta została w art. 23 przywołanej ustawy, który w ust. 1 stanowił, iż minister właściwy do spraw gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej
7
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe sposoby określania taryf, w tym: 1/ kryteria ustalania niezbędnych przychodów; 2/ alokację kosztów na taryfowe grupy odbiorców, 3/ kryteria różnicowania cen i stawek opłat.
W § 4 ust. 1 przywołanego wyżej aktu postanowiono, że w taryfach za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków określa się, między innymi, warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe. Wykładania gramatyczna przywołanego przepisu wskazuje, -jak słusznie podniosła strona przeciwna - że wskazane w nim elementy należy traktować jako elementy obligatoryjne każdej taryfy, to zaś oznacza, że podmiot opracowujący taryfy, zobowiązany był do umieszczenia warunków rozliczeń w opracowanych taryfach. Rada Gminy będąc zaś związana również przepisami podustawowymi, wydanymi na podstawie delegacji ustawowej, tego elementu taryf nie zakwestionowała.
Podnoszone przez Radę Gminy okoliczności mogą mieć znaczenie dla oceny stopnia ewentualnego naruszenia prawa. Nawet jednak, przy przyjęciu interpretacji prezentowanej przez Gminę zaskarżona uchwała, zdaniem Sądu, w istotny sposób narusza prawo. Skoro bowiem w zatwierdzonych przez nią taryfach umieszczono już warunki rozliczeń, to powinny być to takie warunki, które opracowane zostały zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów omawianej ustawy oraz wydanego na jej podstawie aktu wykonawczego z dnia 12 marca 2002 r. Tymczasem taryfy zatwierdzone uchwałą Rady Gminy Lubin z dnia 31 maja 2005 r. , wymogów tych nie spełniają. W pkt IV ppktl taryf - stanowiących załącznik do ww. uchwały - ustalono bowiem, że "należność za zużycie wody i dostawę ścieków ustala się jako iloczyn taryfowej opłaty i ilości świadczonej usługi, na podstawie odczytów wodomierzy a w przypadku braku wodomierza na podstawie opłat ryczałtowych" /podkreśl. Sądu/. Natomiast w § 16 powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r., wskazano, że w przypadku braku wodomierzy, ilość dostarczonej wody (stanowiącej podstawę ustalenia należności za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków), w razie braku wodomierza głównego, ustala się zgodnie z przeciętnymi normami zużycia wody, określonymi w odrębnych przepisach. Dodać należy, że normy takie określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia (Dz.U. Nr 8, poz. 70), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 27 ust. 3 omawianej ustawy. Trzeba też
8
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
zauważyć, że również w § 17 regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na obszarze gminy Lubin (uchwała Rady Gminy Lubin nr XLIV/484/2002 z dnia 20 września 2002 r.) ustalono, że w przypadku braku wodomierza, ilość wody określa się na podstawie przeciętnych norm zużycia, określonych zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy. Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny i precyzyjny wynikają zasady ustalania ilości zużytej wody w przypadku braku wodomierza, a wobec tego zapis w pkt IV ppkt 1 omawianych taryf odsyłający do bliżej nieokreślonych opłat ryczałtowych, należy uznać za istotnie naruszający ww. przepisy.
W podobny sposób należy ocenić zapis zawarty w ppkt 2 pkt IV taryf, ustalający, że w przypadku uszkodzenia wodomierza głównego, ilość pobranej wody i odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy, przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza. Przyjęta regulacja stoi w oczywistej sprzeczności z zasadami określonymi w § 18 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 12 marca 2002 r., według których, ilość pobranej wody, w przypadku niesprawności wodomierza głównego - jeżeli umowa nie stanowi inaczej - ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.
W konsekwencji stwierdzić wypada, że organ gminy podejmując uchwałę o zatwierdzeniu taryf, które opracowane zostały z istotnym naruszeniem ww. przepisów, również w sposób istotny naruszył art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Dla dokonanej oceny istotne jest i to, że na mocy przywołanych przepisów rada gminy została wyposażona jedynie w kompetencje kontrolne - sprowadzające się do możliwości zatwierdzenia lub nie, opracowanych przez przedsiębiorstwo taryf. Rada nie jest natomiast uprawniona do ustalania cen i opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę, co oznacza, że nie może samodzielnie ingerować i dokonywać zmian w projekcie taryf (nie wyłącza to oczywiście uprawnienia rady do zakreślenia przedsiębiorstwu - wodnokanalizacyjnemu terminu do dokonania stosownych korekt z uwzględnieniem jednak ograniczeń czasowych wynikających z art. 24 ust. 8 ustawy). Jeżeli zatem przedstawione do zatwierdzenia taryfy - tak jak w
9
Sygn.akt II SA/Wr 499/05
rozpoznawanej sprawie - w jakiejkolwiek części są sprzeczne z obowiązującym prawem, rada gminy powinna podjąć uchwałę o odmowie ich zatwierdzenia, niezależnie od zakresu stwierdzonych uchybień.
Wobec powyższego również i Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżoną przez Wojewodę uchwałę organu gminy ograniczony był jej przedmiotem, którym było zatwierdzenie taryf a nie uchwalenie tych taryf. Z tego też powodu, uznając, że przedmiotowa uchwała z podanych wyżej względów istotnie narusza przepisy art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, Sąd korzystając z uprawnień wynikających z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz uwzględniając, że od podjęcia kwestionowanej uchwały minął przeszło rok, stwierdził niezgodność uchwały z prawem, do czego zobowiązuje art. 94 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn.zm.). Ponieważ zaskarżona uchwała była uchwałą czasową i okres jej obowiązywania już upłynął, Sąd nie zastosował art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych orzeczono jak w sentencji wyroku.
10

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI