II SA/WR 496/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-04-12
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpady wydobywczeochrona środowiskazarządzenie pokontrolnegospodarowanie odpadamizwałowiskoinspekcja ochrony środowiskaustawa o odpadach wydobywczychkontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki K. sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące gospodarowania odpadami wydobywczymi.

Spółka K. sp. z o.o. zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, które nakładało obowiązki w zakresie gospodarowania odpadami wydobywczymi. Spółka argumentowała, że przepisy ustawy o odpadach wydobywczych nie mają zastosowania do jej działalności, a zwałowisko nie jest obiektem unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. Sąd uznał jednak, że zwałowisko zewnętrzne, na którym deponowane są masy skalne niebędące nadkładem ani produktem, stanowi odpad wydobywczy, a spółka naruszyła przepisy ustawy, nie posiadając zatwierdzonego programu gospodarowania odpadami wydobywczymi i nie prowadząc monitoringu.

Spółka K. sp. z o.o. wniosła skargę na zarządzenie pokontrolne Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, które zobowiązywało ją do uregulowania formy prawnej gospodarowania odpadami wydobywczymi, prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych oraz przedkładania sprawozdań. Kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami wydobywczymi bez zatwierdzonego programu, braku monitoringu oraz niedopełnienia obowiązku przedkładania sprawozdań. Spółka twierdziła, że przepisy ustawy o odpadach wydobywczych nie mają zastosowania do jej działalności, a zwałowisko zewnętrzne nie jest obiektem unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając stanowisko organu za prawidłowe. Sąd wyjaśnił, że zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną, ale aktem sygnalizacyjnym. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że zwałowisko zewnętrzne, na którym deponowane są masy skalne niebędące nadkładem ani produktem, stanowi odpad wydobywczy w rozumieniu ustawy. Sąd podkreślił, że ustawa o odpadach wydobywczych jest regulacją szczególną i kompleksową w stosunku do ustawy o odpadach. W związku z tym, spółka miała obowiązek przedłożenia programu gospodarowania odpadami wydobywczymi i uzyskania decyzji zatwierdzającej ten program, a także prowadzenia monitoringu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, masy te stanowią odpad wydobywczy, ponieważ nie są nadkładem, nie są produktem, a ich zwałowanie poza wyrobiskiem wskazuje na wolę pozbycia się ich.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zwałowisko zewnętrzne, na którym deponowane są masy skalne niebędące nadkładem ani produktem, stanowi odpad wydobywczy. Ustawa o odpadach wydobywczych jest regulacją szczególną i kompleksową, a definicje zawarte w ustawie o odpadach wydobywczych oraz w Prawie geologicznym i górniczym potwierdzają, że materiał zdeponowany na zwałowisku zewnętrznym poza wyrobiskiem podlega przepisom tej ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.o.w. art. 8 § ust. 1

Ustawa o odpadach wydobywczych

Obowiązek posiadacza odpadów wydobywczych przedłożenia właściwemu organowi programu gospodarowania odpadami wydobywczymi przed rozpoczęciem działalności.

u.o.w. art. 11 § ust. 1

Ustawa o odpadach wydobywczych

Obowiązek posiadacza odpadów wydobywczych uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi.

u.o.w. art. 27 § ust. 1

Ustawa o odpadach wydobywczych

Obowiązek prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.

Pomocnicze

u.o.w. art. 3 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o odpadach wydobywczych

Definicja obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.

u.o.w. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o odpadach wydobywczych

Definicja odpadu.

u.o.w. art. 3 § ust. 1 pkt 7

Ustawa o odpadach wydobywczych

Definicja odpadów wydobywczych.

u.o.w. art. 3 § ust. 1 pkt 15

Ustawa o odpadach wydobywczych

Definicja przemieszczania.

u.o.w. art. 2 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o odpadach wydobywczych

Wyłączenie stosowania ustawy do mas ziemnych i skalnych przemieszczanych w związku z wydobywaniem kopalin, jeżeli koncesja lub plan ruchu określają warunki ich zagospodarowania.

u.o.w. art. 2 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o odpadach wydobywczych

Wyłączenie stosowania ustawy do nadkładu, o ile nie stanowi odpadu i jego zagospodarowanie jest określone zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym.

u.i.o.ś. art. 12 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Możliwość wydania zarządzenia pokontrolnego.

u.i.o.ś. art. 12 § ust. 2

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Obowiązek poinformowania o zakresie podjętych działań.

u.i.o.ś. art. 31a § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Wykroczenie związane z niepoinformowaniem o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zaskarżalne akty z zakresu administracji publicznej.

p.g.g. art. 6 § ust. 1 pkt 17

Ustawa - Prawo geologiczne i górnicze

Definicja wyrobiska górniczego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o odpadach

Definicja odpadu.

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 roku w sprawie katalogu odpadów

Katalog odpadów, kod 01 01 02 - Odpady z wydobywania kopalin innych niż rudy metali.

Dz.U. 2013 poz 1136 art. 3 § ust. 1 pkt 5

Nieznany akt prawny, prawdopodobnie błąd w tekście orzeczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwałowisko zewnętrzne, na którym deponowane są masy skalne niebędące nadkładem ani produktem, stanowi odpad wydobywczy w rozumieniu ustawy o odpadach wydobywczych. Spółka naruszyła obowiązek posiadania zatwierdzonego programu gospodarowania odpadami wydobywczymi i prowadzenia monitoringu. Zastosowanie przepisów ustawy o odpadach wydobywczych jest prawidłowe, gdyż jest to regulacja szczególna w stosunku do ustawy o odpadach. Zarzuty naruszenia przepisów KPA w postępowaniu o wydanie zarządzenia pokontrolnego są bezzasadne, gdyż nie stosuje się ich do tego typu postępowań.

Odrzucone argumenty

Przepisy ustawy o odpadach wydobywczych nie mają zastosowania do działalności spółki. Zwałowisko zewnętrzne nie jest obiektem unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. Masy ziemne i skalne deponowane na zwałowisku nie są odpadem w rozumieniu ustawy. Naruszenie przepisów KPA przy ustalaniu stanu faktycznego przez organ.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym ustawa o odpadach wydobywczych stanowi regulację szczególną w zakresie odpadów wydobywczych w stosunku do regulacji zawartej w ustawie o odpadach.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący

Marta Pawłowska

sprawozdawca

Władysław Kulon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o odpadach wydobywczych, w szczególności definicji odpadu wydobywczego, obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych oraz stosowania przepisów KPA do zarządzeń pokontrolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwałowiska zewnętrznego w kopalni.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska w kontekście działalności wydobywczej, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej interpretacji przepisów prawa materialnego i procesowego.

Czy zwałowisko poza kopalnią to odpad? WSA we Wrocławiu wyjaśnia.

Sektor

górnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 496/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Władysław Kulon
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1968/22 - Wyrok NSA z 2024-05-07
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1136
art. 3 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Sławomir Mirowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. sp. z o. o. z/s w K. na zarządzenie pokontrolne Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr DW 32/2021 w przedmiocie nałożenia obowiązków w zakresie stwierdzonych uchybień oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 18 marca 021 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził w Kopalni G. w P., której właścicielem jest K. Sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej "skarżąca, strona skarżąca"), kontrolę stosowania przepisów o odpadach wydobywczych. W protokole pokontrolnych zawarto nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska, tj.:
1. gospodarowanie odpadami wydobywczymi bez decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi,
2. niedopełnienie obowiązku prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych w trakcie jego prowadzenia,
3. niedopełnienie obowiązku w zakresie przedkładania sprawozdań o wynikach monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych właściwemu wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
Z protokołem tym nie zgodziła się skarżąca, a kierownik kopani złożyła obszerne uwagi wyjaśniające stanowisko Spółki i wnosząc w konkluzji o zmianę treści protokołu poprzez przyjęcie, że działalność Kopalni nie narusza przepisów ustawy o odpadach wydobywczych z uwagi na fakt, że przepisy tej ustawy w odniesieniu do kopalni w ogóle nie znajdują zastosowania oraz w konsekwencji o uchylenia nałożonych na nią mandatów karnych.
Nie godząc się ze stanowiskiem Spółki, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej DWIOŚ) wydał w dniu 3 sierpnia 2021 r. zarządzenie pokontrolne nr [...], w którym zarządził uregulować formę prawną w zakresie gospodarowania odpadami wydobywczymi z terminem realizacji – niezwłocznie oraz prowadzić monitoring obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych w trakcie jego eksploatacji i dopełnić obowiązek przedkładania sprawozdań z monitoringu obiektu unieszkodliwiana odpadów wydobywczych właściwemu wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Z terminem realizacji – od dnia otrzymania zarządzenia.
W uzasadnieniu zarządzenia wyjaśniono, że oględziny terenu kopalni należącej do skarżącej, wykazały, że Kopalnia G. posiada zwałowisko zewnętrzne, zlokalizowane poza wyrobiskiem, w północno - zachodniej części obszaru górniczego na działce nr [...], obręb M., gmina K.(1). W trakcie procesów wydobywania i przeróbki kopaliny gnejsu następuje wydzielenie części materiału skalnego kwalifikującego się do dalszego przetwarzania (lub bezpośredniego wykorzystania) oraz części materiału nienadającego się do zastosowania, stanowiącego odpad. Na ww. obiekcie deponowane są zarówno masy ziemne i skalne (niebędące nadkładem) oraz zwietrzelina gnejsu, rumosz gnejsowy i rumosz skalny, które stanowią przeważającą część zwałowiska. Deponowane na zwałowisku materiały nie pełnią funkcji pełnowartościowego produktu w miejscach ich pozyskania, czyli nie są kierowane do zakładu przetwarzania ani do sprzedaży, przez co zostały przeznaczone do zwałowania. Odpady te łącznie są sklasyfikowane pod kodem 01 01 02 - Odpady z wydobywania kopalin innych niż rudy metali, zgodnie z katalogiem odpadów stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 roku w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10). Organ uznał, że sposób postępowania z tymi materiałami (zwałowanie części nienadających się do dalszego przetwarzania lub bezpośredniego wykorzystania) wskazuje na przesłankę pozbycia się ich, przez co stanowią one odpad. Definicja odpadu znajduje się w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779 z późn. zm.), zgodnie z którą, przez odpad rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ wyjaśni że wolę pozbycia się określonego przedmiotu (substancji) należy łączyć z kryterium jego zaistniałej nieprzydatności, która wiąże się ze zmianą sposobu użytkowania przedmiotu polegającą na użytkowaniu go w inny sposób aniżeli nakazuje to jego przeznaczenie.
Dalej organ wywodził, że mając na uwadze definicję zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 10 lipca 2008 roku o odpadach wydobywczych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 784, z późn. zm. - dalej u.o.w.) definiującą obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych jako obiekt przeznaczony do składowania odpadów wydobywczych w formie stałej, ciekłej, w roztworze lub zawiesinie, w tym hałdy i stawy osadowe, obejmujący tamy lub inne konstrukcje służące do powstrzymywania, zatrzymywania, ograniczania lub umacniania takiego obiektu; za obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych nie uznaje się wyrobiska górniczego wypełnianego odpadami wydobywczymi w celach rekultywacyjnych i technologicznych, wyżej opisane zwałowisko jest obiektem unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.
Spółka nie przedłożyła programu gospodarowania odpadami wydobywczymi, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 1 u.o.w., stanowiącego, że posiadacz odpadów wydobywczych jest obowiązany do przedłożenia właściwemu organowi programu gospodarowania odpadami wydobywczymi przed rozpoczęciem działalności związanej z wytwarzaniem lub gospodarowaniem odpadami wydobywczymi. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 1 u.o.w., posiadacz odpadów wydobywczych jest obowiązany do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi.
Dodatkowo Spółka nie prowadzi monitoringu, obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, co jest niezgodne z art. 27 ust. 1 u.o.w.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Spółka wniosła na zarządzenie pokontrolne skargę do sądu administracyjnego, zarzucając 1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § k.p.a., 2. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7b oraz art. 8 § 2 k.p.a., 3. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., 4., przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 pkt 4) u.o.w. i powołując się na powyższe naruszenia wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
W uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazano na naruszenia procedury administracyjnej przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym postępowania dowodowego, które legło u podstaw jego wydania. Strona skarżąca podniosła również, że Skarżący twierdzi, że zwałowisko zlokalizowane poza wyrobiskiem na działce nr [...] obręb M. nie jest obiektem unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, ponieważ do tego zwałowiska nie mają zastosowania przepisy u.o.w., na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 i 5 tejże ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ szczegółowo ustosunkował się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Nadto pełnomocnik organ jako dowód w sprawie złożył kserokopię fragment Małego Leksykonu Górnictwa Odkrywkowego, na okoliczność zobrazowania różnicy pomiędzy zwałowiskiem zewnętrznym i wewnętrznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zobowiązujące. do podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalnoprawnego dotyczącego gospodarowania odpadami wydobywczymi, zgodnie z art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1336).
Mając na względzie wskazane kryterium legalności wojewódzki sąd administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i obowiązujących przepisów nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej, wskazać należy, iż w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że zarządzenie pokontrolne jest innym aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do istoty sprawy wskazać należy, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 995), zwanej nadal ustawą. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 ustawy kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Zaznaczyć przy tym również trzeba, że stosownie do art. 31a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy, niepoinformowanie w wyznaczonym terminie organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą organu Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych stanowi wykroczenie zagrożone karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.
Na gruncie niniejszej sprawy, w szczególności w świetle zarzutów skargi, wskazać również należy, iż zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną, gdyż na gruncie art. 12 ust. 1 ustawy ta forma działania została wyraźnie odróżniona przez ustawodawcę od decyzji, wymienionej w pkt 2 tego przepisu. Niewątpliwie jednak władczy charakter zarządzenia przejawia się tu w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a ustawy. Równocześnie należy zwrócić uwagę, że ów władczy charakter zarządzeń pokontrolnych jest ograniczony do wskazanych wyżej obowiązków informacyjnych wynikających z art. 12 ust. 2 ustawy. W szczególności zarządzenia te nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2272/19 i wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II SA/Go 383/20 oraz oraz wyrok WSA W Poznaniu sygn. Akt II SA/Po 595/21 i powołane tam orzecznictwo; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu.
Jednym słowem wydanie zarządzenia pokontrolnego ma na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa (por. wyroki WSA w Opolu z dnia 25 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 5/08 i z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18, CBOSA).
Ponadto mając na uwadze zarzuty stawiane w skardze wskazać w tym miejscu należy, iż postępowanie w przedmiocie wydania zarządzenia pokontrolnego toczy się w oparciu o przepisy ustawy, a zatem stan faktyczny sprawy zostaje ustalony na podstawie wyników kontroli oraz protokołu kontroli, który ma odzwierciedlać przebieg kontroli na miejscu. W postępowaniu tym sąd dokonując oceny nie bada natomiast legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym poczynienia tych ustaleń w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k.p.a.). Wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli.
Z powyższych względów do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a., w tym również art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. odnośnie ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyroki NSA: z 15 lutego 2011 r., II OSK 181/10; z 18 stycznia 2011 r., II OSK 2036/09; z 21 czerwca 2012 r. II OSK 723/12; z 28 maja 2013 r., II OSK 262/12).
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego – błędnej wykładni i zastosowania przepisów ustawy o odpadach wydobywczych, Sąd w niniejszej sprawie wskazuje, że stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonym akcie oraz w odpowiedzi na skargę jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, posiadacz odpadów wydobywczych jest obowiązany do przedłożenia właściwemu organowi programu gospodarowania odpadami wydobywczymi przed rozpoczęciem działalności związanej z wytwarzaniem lub gospodarowaniem odpadami wydobywczymi.
W myśl art. 11 ust. 1, posiadacz odpadów wydobywczych jest obowiązany do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi.
Nałożony na skarżąca spółkę obowiązek uregulowania stanu formalnoprawnego gospodarowania odpadami wydobywczymi jest wynikiem ustalenia przez organ, że skarżąca jest posiadaczem odpadów wydobywczych w postaci mas ziemnych i skalnych (niebędące nadkładem) oraz zwietrzelin gnejsu, rumoszu gnejsowego i rumoszu skalnego, które nie pełnią funkcji pełnowartościowego produktu w miejscach ich pozyskania, czyli nie są kierowane do zakładu przetwarzania ani do sprzedaży, przez co zostały przeznaczone do zwałowani i deponowane są na zwałowisku zewnętrznym, zlokalizowanym poza wyrobiskiem na działce nr [...] obręb M.
Według skarżącej, przedmiotowa masa nie jest substancją lub przedmiotem, której pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Nie jest więc "odpadem" w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21) – art. 3 ust. 1 pkt 6. Nadto, zwałowisko na którym masy te są deponowane nie jest zwałowiskiem zewnętrznym, zatem nie jest nie jest obiektem unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, bowiem do tego zwałowiska nie mają zastosowania przepisy u.o.w., na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 i 5 tejże ustawy.
Artykuł 2 ust. 1 pkt 4 u.o.w. wyklucza ze stosowania ustawy o odpadach wydobywczych masy ziemne i skalne przemieszczane w związku z wydobywaniem kopalin ze złóż, jeżeli koncesja na wydobywanie kopalin ze złóż lub plan ruchu zakładu górniczego zatwierdzone decyzjami, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, lub miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego określają warunki i sposób ich zagospodarowania.
Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy w zaistniałych okolicznościach sprawy zastosowanie ma ustawa o odpadach, czy przepisy ustawy o odpadach wydobywczych, a w rezultacie do ustalenia, czy organ prawidłowo zakwalifikował masę zgromadzoną na zwałowisku jako odpad wydobywczy, co do którego posiadacz musi spełniać odpowiednie wymogi określone ustawą.
Przypomnieć należy, że ustawa o odpadach wydobywczych określa m.in. zasady gospodarowania odpadami wydobywczymi oraz procedury związane z uzyskiwaniem zezwoleń i pozwoleń związanych z gospodarowaniem tymi odpadami. Ustawa o odpadach wydobywczych stanowi regulację szczególną w zakresie odpadów wydobywczych w stosunku do regulacji zawartej w ustawie o odpadach. Stosownie do art. 1 ust. 3 tej ustawy, jedynie w zakresie nieuregulowanym, dotyczącym postępowania z odpadami wydobywczymi, ustawa ta odsyła do przepisów ustawy o odpadach. Oznacza to, że reguluje ona kwestie odpadów wydobywczych, stanowiących fragment zbiorczego pojęcia odpadów, w sposób szczególny i kompleksowy.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach wydobywczych, odpady wydobywcze to odpady pochodzące z poszukiwania, rozpoznawania, wydobywania, przeróbki i magazynowania kopalin ze złóż.
W art. 3 ust. 1 pkt 15 u.o.w wyjaśniono przemieszczanie jako gospodarowanie masami ziemnymi i skalnymi związane z wydobywaniem kopalin ze złóż w obrębie wyrobiska górniczego w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze. Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 17 ustawy Prawo geologiczne i górnicze definiuje wyrobisko górnicze jako przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstała w wyniku robót górniczych. Prawidłowo zatem Inspektor wskazał, że art. 2 ust. 1 pkt 4 u.o.w. o odpadach ma jedynie zastosowanie do mas ziemnych i skalnych, które znajdują się na zwałowisku wewnętrznym lub luzem w wyrobisku. Zwałowisko Kopalni G. jest zwałowiskiem zewnętrznym i znajduje się poza wyrobiskiem, na działce [...] obręb M., w związku z czym materiał zdeponowany na nim nie może zostać wykluczony ze stosowania ww. na podstawie artykułu 2 ust. 1 pkt 4 u.o.w.
Art. 2 ust. 1 pkt 5 u.o.w. wyklucza również ze stosowania ustawy o odpadach wydobywczych nadkład stanowiący masy ziemne łub skalne usuwane znad złoża w celu umożliwienia wydobycia kopaliny użytecznej, zwałowanego na obszarze górniczym, o ile nie stanowi odpadu w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, a termin i sposób jego zagospodarowania zostały określone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze dotyczącymi ruchu zakładu górniczego. Jak wynika z akt sprawy, nadkład w Kopalni strony skarżącej zdejmowany jest ze stropu złoża i deponowany jest na dwóch zwałowiskach, z których jedno jedno zlokalizowane jest w południowo - wschodniej części zakładu górniczego (dalej "zwałowisko Nr [...]"), a drugie w północno - zachodniej części zakładu górniczego (dalej "zwałowisko Nr [...]").
Oba zwałowiska znajdują się poza granicą złoża, co potwierdzają przedstawione przez skarżącą stronę dokumenty w postaci Planu ruchu zakładu górniczego. Dodatkowo, dokument ten, jak trafnie zauważył organ, określa sposób zagospodarowania jedynie w odniesieniu do: "wierzchniej warstwy gleby, która zostanie przewieziona na oddzielne zwałowisko w celu zabezpieczenia humusu na potrzeby późniejszej rekultywacji" . Zatem masy skalne zawierające rumosz słusznie uznane zostały za odpad, albowiem z omawianego dokumentu nie wynika ab skarżąca spółka zamierzała materiał ten wykorzystać.
Zasadnie również organ przytoczył zapisu dokumentu zgodnie z którym jednym z rodzajów odpadów powstających w kopalni są: odpady wytwarzane w Kopalni G.: "-powstałe w wyniku eksploatacji maszyn.. - masy ziemne i skalne zdejmowane w miarę postępu robót eksploatacyjnych. " Dla tych odpadów skarżąca nie posiada określonego w decyzjach administracyjnych sposobu zagospodarowania.
Analogiczna zapisy istnieją w treści Projektu rekultywacji terenów eksploatacyjnych Kopalni G. w punkcie 7.
Zaprezentowane okoliczności wskazują jednoznacznie na fakt, że na terenie kopalni funkcjonują dwa zwałowiska . Wbrew stanowisku strony skarżącej nie są to zwałowiska wewnętrzne, znajdujące się wewnątrz wyrobiska górniczego, stąd prawidłowe jest stanowisko organu o zastosowaniu w sprawie przepisów ustawy o odpadach wydobywczych.
W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a skarga podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI