II SA/Wr 492/04

II SA/Wr 492/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alicja Palus
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Siedlecka
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 73 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Anna Siedlecka Asesor WSA Alicja Palus Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych kserokopii pism z akt sprawy dotyczącej robót budowlanych wykonanych w budynku mieszkalnym w S. przy ul. B. [...] I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 100(sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]Nr [...], podjętym na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 2 kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. odmówił skarżącemu E. K. wydania uwierzytelnionych kserokopii następujących pism znajdujących się w aktach sprawy nr [...]dotyczącej robót budowlanych wykonywanych przez D. J. w budynku mieszkalnym dwurodzinnym położonym w S. przy ul. B. [...]: poz. nr 18 według wykazu akt sprawy - notatka służbowa spisana na okoliczność odstąpienia w dniu [...]od przeprowadzenia dowodu z oględzin; załącznik do poz. 16 według wykazu akt sprawy, tj. załącznik do pisma D. J. z dnia [...]przekazującego do akt sprawy kserokopie postanowienia Sądu Rejonowego w S. dnia [...] (sygn. akt [...]o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej J. J.); załączniki do poz. 15 według wykazu akt sprawy, tj. załączniki do pisma Starosty S. z dnia [...] – kserokopie dokumentów dotyczących zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych przez D. J., do których organ administracji nie wniósł sprzeciwu; poz. nr 13 wykazu akt sprawy – wypis z rejestru gruntów z dnia [...]określający stan władania działką nr [...]w S. przy ul. B.; załącznik do poz. 5 wykazu akt sprawy, tj. załącznik do protokołu przesłuchania strony, D. J., w dniu [...] – kserokopia rzutu części parteru projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją Starosty S. z dnia [...]Nr [...]udzielającą D. J. pozwolenia na rozbudowę wewnętrznej instalacji gazowej do celów grzewczych w lokalu mieszkalnym przy ul. B. [...] w S. oraz załącznik do poz. 5 – kserokopia zapisów kierownika budowy na str. nr 5 kopii dziennika budowy nr [...]dotyczących realizacji robót budowlanych przy prowadzonej przez D. J. robót budowlanych wewnętrznej instalacji gazowej.
Na powyższe postanowienie E. K. złożył zażalenie, zarzucając temu postanowieniu podważanie zasadności posiadania przez niego ważnego interesu w żądaniu dokumentów, które są związane bezpośrednio z postępowaniem administracyjnym prowadzonym z jego wniosku. Zdaniem skarżącego jego ważny interes wyraża się w tym, że żądane dokumenty mają posłużyć w szczególności do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz w oczyszczeniu się z fałszywych oskarżeń przed sądem.
Postanowieniem z dnia [...]Nr [...]D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po rozpatrzeniu tego zażalenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a przytoczone w nim argumenty nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, materiale dowodowym oraz ustaleniach poczynionych w toku postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż zgodnie z dyspozycją art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, tzn. stanu, w którym konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany określonym sposobem załatwienia sprawy, ale nie może tego zainteresowania wesprzeć poprzez odwołanie się do przepisów prawa materialnego. Status prawny strony wynika zatem z przepisów prawa materialnego, a nie uznania organu administracji publicznej. Uregulowania prawne zawarte w przepisach art. 73 i 74 kpa ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej, ponieważ prawo ich przeglądania służy stronie. Jest to jedna z podstawowych zasad postępowania, którą trzeba rozpatrywać łącznie z zasadami ogólnymi statuowanymi w art. 8 i 10 kpa. Strona może wykonywać prawo wglądu do akt sprawy w każdym stadium postępowania prowadzonego w trybie zwykłym lub w trybach nadzwyczajnych, a więc od jego wszczęcia w zasadzie do jego zakończenia. Przepis art. 73 § 1 kpa obliguje organ do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W prawie do przeglądania akt mieści się zapoznawanie z treścią wszystkich dokumentów, przejrzenie map, planów, notatek urzędowych, jak również utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie lub wykonywanie odpisów. W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń w przepisie art. 73 § 1 kpa. Uzyskiwanie natomiast uwierzytelnionych odpisów, a uwzględniając nowe techniki - potwierdzonych kopii kserograficznych – pozostaje poza kontrolą organu administracyjnego, ponieważ powstają nowe dokumenty, które mogą być wykorzystane poza prowadzonym postępowaniem. Od uznania organu zależy zatem wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnienia sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy (art. 73 § 2 kpa). Tych ostatnich dokumentów strona może żądać, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem, co jednak podlega ocenie organu (art. 74 § 2 kpa). W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się wezwanie z dnia [...]do odbioru pięciu uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, objętych wnioskiem E. K. z dnia [...] oraz z dnia [...], które wnioskodawca odebrał osobiście. Jak wskazano powyżej od uznania organu zależy wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelniania sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy (art. 73 § 2 kpa). Tych ostatnich dokumentów strona może żądać, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem, co jednak podlega ocenie organu (art. 74 § 2 kpa). Organ odwoławczy stwierdził zatem, że organ I instancji dokonał oceny posiadania przez wnioskodawcę "ważnego interesu" w kontekście żądanych dokumentów. Po dokonaniu tejże oceny wydał uwierzytelnione kserokopie niektórych dokumentów. Natomiast w odniesieniu do pozostałych żądanych dokumentów stwierdził, że strona nie wykazała ważnego interesu. Zgodnie z art. 74 § 2 kpa odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelniania takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis ten winien mieć zastosowanie również wtedy, gdy organ administracyjny odmawia wydania odpisu z akt administracyjnych, dlatego że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania lub stronę nie wykazała ważnego interesu w sprawie. Odnosząc się do argumentów zawartych w treści zażalenia organ odwoławczy stwierdził, że pozostają one bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Dotyczą one bowiem zastrzeżeń co do zgodności z prawem przyjętego przez Starostę S. zgłoszenia wykonania robót budowlanych przy ul. Br. [...] w S.
Na powyższe postanowienie E. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 7, art. 75 oraz art. 106 kpa poprzez arbitralne potraktowanie strony oraz brak uzasadnienia co jest ważnym interesem posiadania uwierzytelnionych kserokopii. Wywodząc, iż objęte jego wnioskiem dokumenty są mu potrzebne dla potrzeb prowadzonego postępowania, zarzucił, że zaskarżone postanowienie jest arbitralne i nie uznaje go za stronę postępowania, czym narusza elementarną zasadę równości obywatela wobec prawa i przepisy art. 6, 7, 8 i 9 kpa. Zdaniem skarżącego wprawdzie art. 74 kpa stanowi podstawę odmowy wydania odpisu, jednakże ze względu na możliwość zapewnienia obywatelowi prawa do sądu winien być on interpretowany w sposób rozszerzający. Nadto nie wydanie dokumentu przez organ daje możliwość manipulacji przez zastąpienie go innym dokumentem. Pozbawia to stronę uczestnictwa w rzetelnym postępowaniu, co stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 10 kpa, oraz możliwości weryfikacji autentyczności dokumentu przez sąd czy prokuratora w innym postępowaniu mającym na celu dobro postępowania. Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1995 r. i z dnia 8 kwietnia 1998 r. skarżący zarzucił, że odmowa wydania kserokopii wnioskowanych dokumentów została dokonana z naruszeniem art. 73 § 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaskarżone postanowienie i argumenty zawarte w jego uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej (jego) nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wydania mu uwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt sprawy, w której był stroną. Zdaniem skarżącego jego ważny interes w uzyskaniu wnioskowanych kserokopii wyraża się w tym, że żądane dokumenty są mu potrzebne w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., a także mają posłużyć w szczególności do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz do oczyszczenia się z fałszywych oskarżeń przed sądem.
Powodem odmowy wydania żądanych odpisów przez organy administracyjne było – w ocenie organów – nie wykazanie przez skarżącego ważnego interesu uzasadniającego jego wniosek.
Przepis art. 73 § 1 kpa stanowi, iż w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów.
W myśl § 2 tego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Stosownie do art. 74 § 1 kpa przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy, objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.
Zgodnie z § 2 art. 74 kpa odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Powyższe przepisy regulują problematykę udostępniania akt określając zarówno zakres prawa strony wglądu do akt, jak również ograniczenia tego wglądu.
W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący jest stroną zarówno w postępowaniu, w którego aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, których uwierzytelnione kserokopie chciał uzyskać, jak i w postępowaniu, w którym miał zamiar wykorzystać żądane odpisy (uwierzytelnione kserokopie), a zatem już z tego względu miał on ważny interes w uzyskaniu tych odpisów. Jak bowiem podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 770/96 – LEX nr 31771).
Nie jest istotne i pozostaje poza oceną zarówno organów administracyjnych, jak i Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, czy żądane odpisy (uwierzytelnione kserokopie) mogą być w rzeczywistości przydatne do wykazania lub przedstawienia określonych okoliczności, uzasadnienia zajmowanego stanowiska lub też poparcia przedstawianych argumentów. Ocena taka może mieć miejsce jedynie w postępowaniu, w którym skarżący ma zamiar posłużyć się przedmiotowymi odpisami.
Podkreślić trzeba, iż przepis art. 73 § 2 kpa wymaga istnienia ważnego interesu strony, a nie jej interesu prawnego. Rozróżnianie zatem przez organ administracyjny interesu prawnego i interesu faktycznego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia, gdyż ważnym interesem strony w rozumieniu art. 73 § 2 kpa może być zarówno interes prawny, jak i interes faktyczny. Konieczne jest tylko, by był to interes ważny, a takim niewątpliwie jest możliwość posłużenia się dokumentem (jego uwierzytelnioną kserokopią) w postępowaniu prawnym.
Uznając za błędne stanowisko organów odmawiające wydania skarżącemu wnioskowanych kserokopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej, w której jest on (lub był) stroną, zauważyć wypada, że art. 74 kpa wyraźnie określa ograniczenia wglądu do akt sprawy oraz możliwości uzyskania z nich odpisów i nie ma podstaw do rozszerzającego interpretowania ograniczeń w tym zakresie, w szczególności poprzez zbyt rygorystyczną wykładnię zawartego w art. 73 § 2 kpa unormowania dotyczącego ważnego interesu strony.
Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały zatem wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 73 § 2 kpa, przy czym naruszenie to niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.