II SA/WR 487/25

II SA/Wr 487/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 maja 2025 r. nr 549/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 maja 2025 r. (nr 549/2025), Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418; dalej: p.b.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB) nr 157/2025 z dnia 21 stycznia 2025 r. o odmowie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budowy jednokondygnacyjnego budynku portierni/stróżówki, o wymiarach 2,88 m x 4,35 m o płaskim dachu i wysokości 2,83 m, składającego się z przedsionka, jednego pomieszczenia i toalety, na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. (dz. nr [...], AM-[...], obręb S.), którego budowę zakończono dnia 31 grudnia 1968 r.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 24 czerwca 2024 r. do PINB wpłynęła skarga dotycząca budynku portierni/stróżówki na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W., na której podstawie podjęto interwencję. W dniu 17 lipca 2024 r. PINB przeprowadził kontrolę przedmiotowego obiektu, w trakcie której ustalono, że przy wjeździe na teren nieruchomości znajduje się jednokondygnacyjny budynek o wymiarach 2,88 m x 4,35 m, o płaskim dachu i wysokości 2,83 m. Dwie ściany budynku posiadają okna i drzwi wejściowe. Budynek składa się z przedsionka, jednego pomieszczenia i toalety. W obrębie dachu zamontowano stalową konstrukcję i wykończenie z blachy, które łączy się z pobliską wiatą śmietnikową i ogrodzeniem. Technologia wykonania budynku wskazuje, że został on wybudowany co najmniej 30 lat temu. Przedstawiciel P. sp. z o.o. z/s w W.(1) (dalej: Skarżąca, Spółka), uczestniczący w kontroli, wskazał, że budynek do czasu około 2 lat wstecz użytkowany był jako portiernia, a obecnie nie jest użytkowany.
W ramach czynności wyjaśniających, PINB zwrócił się do Prezydenta Wrocławia jako organu administracji architektoniczno-budowlanej z prośbą o udostępnienie archiwalnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi otrzymał teczkę archiwalną, zawierającą m.in. decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław-[...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 24 czerwca 1968 r. (znak DBUAI- NE-6200-65/917/68), udzielającą S. we W. pozwolenia na budowę portierni - jako obiektu tymczasowego (do chwili uporządkowania wnętrza blokowego), na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, przy ul. [...] we W. (obecnie [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 1 czerwca 1968 r. (znak DBUAI-A/600A- 83/917/68) zatwierdzającą projekt podstawowy portierni na posesji przy ul. [...] we W., jako obiektu tymczasowego - do czasu uporządkowania wnętrza międzyblokowego.
W dniu 30 lipca 2024 r. do siedziby PINB wpłynął wniosek Spółki z dnia 22 lipca 2024 r. o legalizację przedmiotowego budynku, który został rozpatrzony w ramach czynności wyjaśniających, prowadzonych w związku z otrzymaną skargą.
Dnia 16 października 2024 r. PINB dla miasta Wrocławia otrzymał z kolei wniosek P. sp. z o.o. o uproszczoną legalizację wskazanego obiektu, którego budowę zakończono w dniu 31 grudnia 1968 r.
Postanowieniem nr 157/2025 z dnia 21 stycznia 2025 r. PINB, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budowy spornego jednokondygnacyjnego budynku portierni/stróżówki.
Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenia.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, DWINB, wyjaśnił, że de lege lata uproszczone postępowanie legalizacyjne może zostać wszczęte zarówno z urzędu, jak i na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, z tym że w odniesieniu do obiektów budowlanych, których budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r. postępowanie takie prowadzi się wyłącznie na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 p.b.).
Podstawą do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, czy to z urzędu przez organ, czy to z wniosku legitymowanego podmiotu, jest spełnienie przesłanek, które zostały ściśle określone w art. 49f ust. 1 p.b. Procedura uproszczonego postępowania legalizacyjnego znajdzie zatem zastosowanie w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
DWINB wyjaśnił, że uproszczone postępowanie legalizacyjne, w zależności od okoliczności, kończy się wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki albo decyzji o legalizacji, która stanowi podstawę do użytkowania obiektu. Zgodnie natomiast z art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki.
DWINB zauważył, że budynek stróżówki/portierni został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że pierwsza z wymienionych przesłanek w przepisie art. 49f ust. 1 p.b. nie zaistniała. Pojawienie się tej okoliczności przy badaniu zasadności wszczęcia przedmiotowego postępowania uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia. DWINB wyjaśnił, że w niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z nieuzyskaniem decyzji właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Spór w sprawie wyniknął natomiast z tego, że wspomniane pozwolenie na budowę budynku portierni/stróżówki dotyczy obiektu tymczasowego, który miał zostać rozebrany po uporządkowaniu wnętrza blokowego. Pozostawiając bez oceny, czy ten moment nastąpił w stosunku do przedmiotowego obiektu, organ przychylił się do stanowiska PINB, że brak uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i zaniechanie rozbiórki legalnie wybudowanego obiektu tymczasowego to dwie różne sytuacje. Przepis art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b. nie przewiduje bowiem możliwości zastosowania określonej w nim procedury legalizacyjnej w przypadku zaniechania rozbiórki obiektu, której konieczność wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, tj. dotyczyć innych sytuacji niż te, które z niego expressis verbis wynikają, za czym przemawiają reguły wykładni prawa.
W myśl przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46), na podstawie której udzielono pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku portierni/stróżówki, przez tymczasowe obiekty budowane (art. 1 ust. 4 pkt 3 tej ustawy) należało rozumieć obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytku, które po upływie okresu, oznaczonego w pozwoleniu na budowę, ulegają rozbiórce lub przeniesieniu. Przepisy p.b. z 1961 r. określały również sytuację prawną inwestora, gdy zaniechał on rozbiórki legalnie wybudowanego obiektu, którego termin istnienia określono w decyzji o pozwoleniu na jego budowę. Zgodnie z art. 53 ust. 1 p.b. z 1961 r. tymczasowe obiekty budowlane powinny być rozebrane po upływie okresu oznaczonego w pozwoleniu na budowę, na jaki zostały wzniesione. Jeżeli właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązku tego nie dokona, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego wezwie go do dokonania rozbiórki w oznaczonym terminie. W myśl art. 53 ust. 2 p.b. z 1961 r., jeżeli pomimo wezwania obiekt budowlany, o którym mowa w ust. 1, nie został rozebrany, a właściciel lub zarządca nie uzyskał przedłużenia terminu użytkowania tego obiektu, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego obowiązany jest wydać nakaz przymusowej rozbiórki, określając przy tym termin jej wykonania. Zgodnie z art. 54 p.b. z 1961 r. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego w przypadkach, o których mowa w art. 53 ust. 2, był obowiązany swoim kosztem dokonać rozbiórki i uporządkować teren w terminie wskazanym w nakazie przymusowej rozbiórki (ust. 1). W przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, należy wdrożyć postępowanie przymusowe zgodnie z przepisami o postępowaniu przymusowym w administracji (ust. 2).
Mając na uwadze powyższe, DWINB wskazał, że brak jest podstaw do wydania jakichkolwiek innych decyzji rozstrzygających o możliwości użytkowania przedmiotowego budynku portierni/stróżówki (taki jest m.in. zakres decyzji o legalizacji w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym), zwalniających inwestora z obowiązku jego rozbiórki, który to obowiązek był skutkiem wydania pozwolenia na budynek tymczasowy. Jest tak nawet pomimo tego, że z upływem okresu użytkowania budynku nie podjęto wobec właściciela czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku rozbiórki oraz nie wydano, na podstawie przepisów p.b. z 1961 r., decyzji o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego. Już bowiem udzielone pozwolenie na budowę miało taki skutek, tj. zobowiązujący do rozbiórki obiektu, co wynikało z art. 53 ust. 1 p.b. z 1961 r. DWINB zauważył przy tym, że ustawa późniejsza, tj. ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229) nie przewidywała (w art. 38 ust. 2 tej ustawy) konieczności wydania, w sytuacji uchylania się przez inwestora od dokonania rozbiórki obiektu, dodatkowej decyzji o przymusowej rozbiórce przez organ nadzoru budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest zaś pogląd, że decyzja o pozwoleniu na budowę, określająca maksymalny czas istnienia obiektu budowlanego, jest równoznaczna w skutkach z nakazem rozbiórki.
Odwołując się do wyroku WSA w Białymstoku z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 692/21, wskazano iż wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 49f ust. 1 p.b., w odniesieniu do obiektu tymczasowego, którego byt prawny i czas istnienia określono w decyzji o pozwoleniu na budowę, powodowałoby obarczenie decyzji kończącej to postępowanie kwalifikowaną wadą prawną, powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności. Uproszczone postępowanie legalizacyjne może zakończyć się bowiem wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu albo decyzji o legalizacji. W obrocie prawnym funkcjonuje już natomiast decyzja określająca termin użytkowania obiektu, o skutkach nakazu rozbiórki, w przypadku, gdy dopuszczalny termin istnienia obiektu upłynął.
Wobec tak zakreślonych okoliczności, DWINB wskazał, że uproszczone postępowanie legalizacyjne w sprawie budowy budynku portierni/stróżówki nie mogło zostać wszczęte, właśnie z uwagi na brak popełnienia samowoli budowlanej, uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu tymczasowego oraz funkcjonowanie w obrocie prawnym właśnie decyzji określającej czas istnienia obiektu, z jednoczesną koniecznością jego rozbiórki, która powinna zostać wyegzekwowana przez właściwy organ. W tych okolicznościach zasadnie, zdaniem DWINB, PINB wydał postanowienie w oparciu o brzmienie art. 61 a § 1 k.p.a.
Wreszcie, organ odwoławczy wskazał, że w realiach badanej sprawy nie ma podstaw do podjęcia innych działań w odniesieniu do przedmiotowego budynku. Mogą one natomiast zostać podjęte przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, który posiada zarówno kompetencje do wzruszenia decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i jej wyegzekwowania.
Na koniec, ustosunkowując się do zarzutów zawartych w środku zaskarżenia, DWINB wyjaśnił, że nie mogły one zostać uwzględnione. Wobec bowiem jednoznacznego uzyskania pozwolenia na budowę słusznie zauważono brak podstaw do wszczęcia postępowania nawet w przypadku obiektu tymczasowego. Sytuacja ta może wydawać się niesprawiedliwa dla strony Skarżącej, bowiem stawia ją w gorszej sytuacji niż podmiot, który nie posiadałby żadnej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, niemniej jednak przepis wyraźnie określa przesłanki możliwości prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Nadto, byt prawny i czas istnienia przedmiotowego obiektu został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę, co także przemawia za brakiem podstawy do interwencji ze strony organów nadzoru budowlanego. Skoro bowiem decyzja o pozwoleniu na budowę określa czas istnienia obiektu tymczasowego to nie można inną decyzją legalizować jego dalszego istnienia. Powodowałoby to bowiem funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą decyzji różnych organów. Co więcej, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej może dochodzić jej wyegzekwowania w części dotyczącej rozbiórki obiektu, co dodatkowo nakazuje przepis art. 49f ust. 1 p.b. rozumieć w sposób ściśle literalny, bez rozszerzania go na inne sytuacje niż te, które można wywieść po jego prostym odczytaniu.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła P. sp. z o.o. z/s w W.(1) wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Kwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na braku ustalenia przez organ faktu, czy przedmiotowy budynek stróżówki stanowi samowolę budowalną, czy też nie spełnił się warunek graniczny jego legalności - zakreślony w pozwoleniu na budowę - w postaci uporządkowania wnętrza blokowego,
- art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez niewłaściwą wykładnie tego przepisu polegającą na przyjęciu, że nie można prowadzić postępowania legalizacyjnego w sytuacji, gdy budynek być może i stanowi aktualnie samowolę budowlaną, ale został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę z 1968 r., w sytuacji gdy przepis ten winien być rozumiany w ten sposób, że przepis ten dotyczy wszystkich obiektów budowlanych stanowiących w dniu wszczęcia procedury legalizacyjnej samowolę budowlaną - niezależnie od przyczyny powstania tej samowoli.
W uzasadnieniu Skarżąca rozwinęła zarzuty skargi podkreślając, że organ winien dokonać wykładni przepisu art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b., prowadzącej do wniosku, że postępowaniu legalizacyjnemu podlegają nie tylko obiekty wybudowane bez pozwolenia na budowę, ale również wszelkie inne obiekty stanowiące samowolę budowlaną, w szczególności te, którym pozwolenie na budowę wygasło z uwagi na upływ terminu w nim zakreślonego.
W ocenie Skarżącej, sytuacja prawna obiektu wzniesionego bez pozwolenia na budowę lub użytkowanego po terminie zakreślonym w pozwoleniu na budowę jest tożsama. Oba takie obiekty winny być rozebrane, gdyż stanowią samowolę budowlaną (uprzednią - bez zezwolenia od początku lub następczą - użytkowanie po terminie). Tym samym w ocenie Skarżącej - stosując zasady wykładni celowościowej 49f ust. 1 pkt 1 p.b., nie znajduje jakiegokolwiek logicznego uzasadnienia różnicowanie obiektów stanowiących samowolę na te, które mogą podlegać legalizacji oraz na te, które legalizacji nie podlegają W ocenie Skarżącej, zastosowana przez organ wykładnia ww. przepisu "premiuje" obiekty wzniesione z całkowitym pogwałceniem przepisów prawa budowlanego - gdyż mogą one podlegać legalizacji, jednocześnie niejako dyskryminując obiekty, które wzniesione zostały na podstawie pozwolenia na budowę, ale z różnych powodów stały się z czasem samowolami.
Odnosząc się do kwestii legalności przedmiotowej portierni, to w ocenie Skarżącej nie stanowi ona aktualnie samowoli budowlanej. Skarżąca w toku postępowania uzyskała informację, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę, o czym - wszczynając postępowanie - nie wiedziała. Pozwolenie na budowę traktowało ten budynek jako tymczasowy, który należy rozebrać w chwili spełnienia się określonego warunku tj. uporządkowania wnętrza blokowego. W ocenie Skarżącej warunek ten jeszcze nie nastąpił. Istotą budowy i funkcjonowania do chwili obecnej budynku portierni na działce nr [...] było i jest uniemożliwienie nieograniczonego dostępu do nieruchomości Spółki. Skarżąca podniosła, że wnętrze blokowe, o którym mowa w pozwoleniu na budowę to wnętrze obejmujące zabudowane działki nr [...], [...], [...], [...] oraz niezbudowane nr: [...] i [...]. W ocenie Spółki do chwili obecnej wnętrze blokowe nie zostało uporządkowane. Będzie ono uporządkowane w momencie domknięcia zabudowy wnętrza blokowego poprzez wzniesienie budynku na działce nr [...], i zamontowaniu w przejściu do wnętrza blokowego z ul. [...] bramy, który uniemożliwi nieograniczony dostęp do niego.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym.
Dalej trzeba zauważyć, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Co istotne – zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem dokonuje on zbadania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie.
Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie DWINB z dnia 6 maja 2025 r. (nr 549/2025), utrzymująca w mocy postanowienie PINB nr 157/2025 z dnia 21 stycznia 2025 r. o odmowie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budowy jednokondygnacyjnego budynku portierni/stróżówki, o wymiarach 2,88 m x 4,35 m o płaskim dachu i wysokości 2,83 m, składającego się z przedsionka, jednego pomieszczenia i toalety, na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. (dz. nr [...], AM-[...], obręb S.), którego budowę zakończono dnia 31 grudnia 1968 r.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie, z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a., należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. np.: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 683/24, CBOSA).
W realiach badanej sprawy Sąd podzielił twierdzenia organu, iż wystąpiła uzasadniona przyczyna, związana z brakiem możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Stosownie bowiem do art. 49f p.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Nadto, stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki.
Tym samym wprowadzając instytucję uproszczonego postępowania legalizacyjnego prawodawca określił celowość jego regulacji i podstawy do wszczęcia, a nadto wskazał, ze wykluczone jest jego prowadzenie względem obiektów wobec których wydano decyzję o nakazie rozbiórki. Zasadniczymi okolicznościami warunkującymi możliwość przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest zatem ustalenie, że konkretny obiekt został wzniesiony samowolnie (bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, albo pomimo sprzeciwu do tego zgłoszenia) oraz że od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat, względnie, że jego budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. lub przed tą datą zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Tymczasem w realiach badanej sprawy sporny obiekt portierni/stróżówki nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. Decyzją bowiem Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław-[...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 24 czerwca 1968 r. (znak DBUAI- NE-6200-65/917/68), udzielono S. we W. pozwolenia na budowę portierni, jako obiektu tymczasowego (do chwili uporządkowania wnętrza blokowego), na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, przy ul. [...] we W. (obecnie [...]), a wcześniej decyzją z dnia 1 czerwca 1968 r. (znak DBUAI-A/600A- 83/917/68) zatwierdzono projekt podstawowy portierni na posesji przy ul. [...] we W., jako obiektu tymczasowego - do czasu uporządkowania wnętrza międzyblokowego.
W tych okolicznościach nie budzi więc wątpliwości to, że w realiach badanej sprawy mamy do czynienia z obiektem tymczasowym, który jako przeznaczony do czasowego użytku, po upływie okresu, oznaczonego w pozwoleniu na budowę, ulega rozbiórce lub przeniesieniu (por art. 1 pkt 3 prawa budowlanego z 1961 r.). Na taki obiekt zostało wydane pozwolenie na budowę, a samo jego pozostawanie w obrocie prawnym i zrealizowanie w oparciu o jego treść spornego obiektu, wyklucza w świetle obowiązujących regulacji, zainicjowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, brak jest podstaw do rozciągania określonej, w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, przesłanki z art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b., również na obiekty tymczasowe, które w myśl udzielonego pozwolenia na budowę powinny zostać rozebrane. Jak bowiem zasadnie zauważył DWINB, skoro byt prawny i czas istnienia takiego obiektu został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę, to to pozwolenie określa czas istnienia obiektu tymczasowego i nie można inną decyzją, wydaną w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, legalizować jego dalszego istnienia. Skutkowałoby to bowiem funkcjonowaniem w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą decyzji różnych organów.
Przyjętej przez Sąd oceny nie mógł zmienić także kolejny ze sformułowanych zarzutów, tj. kwestionujący zaniechanie ustalenia przez organ faktu, czy przedmiotowy budynek stróżówki stanowi samowolę budowalną, czy też nie spełnił się warunek graniczny jego legalności - zakreślony w pozwoleniu na budowę - w postaci uporządkowania wnętrza blokowego. Jednocześnie zdaniem Skarżącej do chwili obecnej wnętrze budynku nie zostało uporządkowane. Tu należy przede wszystkim zauważyć, że kwestia oceny czy doszło do uporządkowania wnętrza budynku czy też nie, pozostaje irrelewanta w sprawie, w sytuacji przyjętych przesłanek wszczęcia postępowania uproszczonego. Nawet gdyby zaś przyjąć, co zdaje się dowodzić Skarżąca, że jeszcze nie doszło do uporządkowania wnętrza blokowego, to tym bardziej przemawia to za brakiem możliwości przyjęcia, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną, o której mowa w art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b.
Tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanego w skardze, art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy w sposób kompleksowy zgromadziły materiał dowodowy, niezbędny do wydania postanowienia i dokonały jego wszechstronnej oceny z poszanowaniem reguł określonych w przywołanych przepisach.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.