II SA/WR 484/25

II SA/Wr 484/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art.  51 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.), Protokolant: starszy referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr 542/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku garażowego wraz z wiatą oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy), zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. (nr 542/2025), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Środzie Śląskiej (dalej: PINB, organ pierwszej instancji) z dnia 5 marca 2025 r. (nr [...]) nakazującą J. G. (dalej: skarżąca) wykonać, w terminie do dnia 31 lipca 2025 r., rozbiórkę budynku garażowego wraz z wiatą położonego w miejscowości S., gmina Ś. przy ul. [...] na dz. nr [...], w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną w toku instancji decyzję PINB w mocy.
Przedmiotowa decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 8 sierpnia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo T. B., w którym zażądano - w związku z powstałym budynkiem na dz. nr [...] sąsiadującej z dz. nr [...], będącej własnością T. B. (obręb S., gmina Ś.) - wszczęcia postępowania w celu usunięcia tego budynku. W celu weryfikacji twierdzeń zawiadamiającego, PINB ustalił, że Starosta Średzki w dniu 6 września 2018 r. przyjął od skarżącej zgłoszenie nr [...] (o sygn. akt [...]) budowy garażu wolno stojącego do 35 m2 w miejscowości S., dz. nr [...], gmina Ś.
Następnie, w dniu 18 października 2023 r., przeprowadzono kontrolę, podczas której stwierdzono budowę budynku z dachem dwuspadowym oraz wiaty przyległej do budynku, z której ustalenia zawarto w protokole nr [...]. Z kolei pismem z dnia 19 października 2023 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku garażowego z wiatą blisko granicy działki położonej w miejscowości S., na dz. nr [...], gmina Ś.
W dniu 4 kwietnia 2024 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości skarżącej przeprowadzono zapowiedziane czynności kontrolne, z których spisano protokół nr [...]. W czasie czynności kontrolnych potwierdzono stan faktyczny stwierdzony uprzednio podczas kontroli w dniu 18 października 2023 r.
Następnie, decyzją z dnia 20 maja 2024 r. (nr 15/2024), PINB nakazał skarżącej wykonanie robót budowlanych w zakresie budynku będącego przedmiotem postępowania mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, tj. zgłoszeniem nr [...] z dnia 24 sierpnia 2018 r. budowy obiektów lub robót nie wymagających pozwolenia na budowę, do którego Starosta Średzki nie wniósł sprzeciwu, w terminie 60 dni do dnia otrzymania tej decyzji.
Po przenalizowaniu całości zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji stwierdził, że budynek garażowy z wiatą na dz. nr [...] przy ul. [...] w miejscowości S., gmina Ś., został wykonany niezgodnie ze zgłoszeniem przystąpienia do budowy nr [...] z dnia 6 września 2018 r. w zakresie:
1) powierzchni zabudowy - według opisu zawartego we wspomnianym zgłoszeniu przystąpienia do budowy powierzchnia zabudowy miała wynosić do 35,0 m2. Podczas czynności kontrolnych w dniu 18 października 2023 r. dokonano pomiarów budynku i zapisano długość 4,04 m i szerokość 9,15 m, co daje powierzchnię zabudowy 4,04 m x 9,15 m = 36,97 m2;
2) odległości ścian zewnętrznych od granicy działki - dołączona do przedmiotowego zgłoszenia przystąpienia do budowy mapa wskazywała 3,0 m, jako odległość planowanej budowy od granicy z dz. nr [...] i [...]. Podczas czynności kontrolnych w dniu 18 października 2023 r. dokonano pomiarów odległości budynku od granic działki. Jako granicę przyjęto istniejące ogrodzenie. Odległość od dz. nr [...] wynosi 0,75 m. Odległość od dz. nr [...] wynosi 1,22 m. Przyjmując nawet, że ogrodzenie nie pokrywa się z faktyczną granicą działki, to różnica między zgłoszeniem a stanem faktycznym jest na tyle duża, że nie można mieć wątpliwości, że zgłaszane odległości nie zostały zachowane;
3) wiata - według opisu zawartego we wspomnianym zgłoszeniu przystąpienia do budowy oraz dołączona cło niego mapa nie pokazywała zamiaru budowy wiaty przy budynku garażu.
Przy takich okolicznościach PINB nie miał wątpliwości, że wybudowany garaż na dz. nr [...], wykonany został niezgodnie ze zgłoszeniem nr [...] ([...]) z dnia 6 września 2018 r.
W dniu 16 września 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło skarżącej w sprawie przedłużenia terminu wykonania decyzji z dnia 20 maja 2024 r. (nr 15/2024) do końca października 2024 r. ze względu na opóźnienie w podjęciu stanowiska przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu, co z kolei opóźnia pracę geodety mającego wyznaczyć i sprawdzić poprawność przebiegu granicy dz. nr [...].
Pismem zaś z dnia 22 listopada 2024 r. skarżąca poinformowała PINB o wykonanych robotach budowlanych mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. W ramach tych robót wykonano odsunięcie ściany budynku od granicy z dz. nr [...] na odległość 3,0 m, natomiast pozostała w wyniku tych robót część konstrukcji dachu oparta została na dwóch słupach pełniąc rolę wiaty na narzędzia i sprzęt ogrodniczy. W przedmiotowym piśmie poinformowano również, że od strony granicy z dz. nr [...] inwestor proponuje wykonanie robót, w wyniku których powstanie wiata oparta na słupach powstałych w wyniku częściowej rozbiórki istniejących ścian. Wyjaśniła przy tym, że przesunięcia ściany przy granicy z działką nr [...] nie jest proste ze względu na konstrukcję dachu oraz konieczną jego rozbiórkę. Cała konstrukcja spełniałaby wówczas funkcję wiaty rekreacyjnej. Propozycja ta podyktowana jest możliwościami finansowymi inwestora.
Pismem z dnia 11 grudnia 2024 r. PINB poinformował skarżącą, że zmiana terminu wskazanego w decyzji administracyjnej możliwa jest tylko w trybie art. 155 k.p.a., a więc wymaga wydania nowej decyzji zmieniającej decyzję dotychczasową. Zgodnie z przywołanym powyżej art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna na mocy, której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W tym samym piśmie poinformowano również, że niewykonanie wskazanej powyżej decyzji będzie skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku a PINB, wyrażając swoje daleko idące zrozumienie sytuacji, wyznaczy termin kontroli wykonania przedmiotowej decyzji w miesiącu styczniu 2025 r.
W dniu 29 stycznia 2025 r. została przeprowadzona przez PINB kontrola, z której sporządzono protokół nr [...]. W trakcie kontroli ustalono, że do dnia przeprowadzenia kontroli: rozebrano częściowo tylną ścianę budynku oraz ściany boczne po lewej i prawej stronie budynku; wymurowano ścianę gr. 12 cm z bloczków gazobetonowych; w zakresie natomiast dachu nie wykonano żadnych robót budowlanych. Obecny w trakcie kontroli T. B. oświadczył, że w kwestii dachu nie zastosowano się do poleceń PINB, pozostawione ściany nie mogą pełnić funkcji słupów, wspólne fundamenty i belki podtrzymujące dach stanowią całokształt budynku jako garaż.
Organ pierwszej instancji, w następnie przeprowadzonych czynności kontrolnych, decyzją z dnia 5 marca 2025 r. (nr [...]) nakazał skarżącej wykonać, w terminie do dnia 31 lipca 2025 r., rozbiórkę budynku garażowego wraz z wiatą położonego w miejscowości S., gmina Ś. przy ul. [...] na dz. nr [...].
Organ odwoławczy, zaskarżoną decyzją 30 kwietnia 2025 r. (nr 542/2025), uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną w toku instancji decyzję PINB w mocy.
DWINB wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że z ostatnio przeprowadzonej kontroli w dniu 29 stycznia 2025 r. wynika, iż do tego dnia rozebrano częściowo tylną ścianę budynku oraz ściany boczne lewą i prawą oraz wymurowano ścianę gr. 12 cm z bloczków gazobetonowych, a w zakresie dachu nie wykonano żadnych robót budowlanych. Takiego stanu rzeczy nie można uznać jako zgodnego z treścią zapadłej uprzednio decyzji PINB nr 15/2024 z dnia 20 maja 2024 r., gdyż obowiązek nakazywał doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego ze zgłoszeniem nr [...] z dnia 24 sierpnia 2018 r., a zatem budynku o pełnych ścianach, którego ściany od działek sąsiednich powinny znajdować się w odległości 3 m, bez wiaty. W tej sytuacji, zdaniem DWINB, nie można mówić o wykonaniu przez skarżącą obowiązku wynikającego z decyzji zobowiązującej, która nie była przez nią wcześniej kwestionowana. Jak wyjaśniono dalej, organ nadzoru budowlanego na obecnym etapie dokonuje badanie jedynie, czy obowiązek nałożony decyzją na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. został zrealizowany, a w przypadku braku takiego stwierdzenia jest on zobligowany do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. W ocenie organu odwoławcze, w analizowanym przypadku nakaz rozbiórki jest zasadny, ponieważ w stosunku do pierwotnie wykonanej inwestycji nie istnieje jej inny stan poprzedni, który nie byłby równoznaczny z rozbiórką, natomiast zaniechanie dalszych robót budowlanych spowodowałoby utrzymanie stanu niezgodnego z prawem.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, DWINB wyjaśnił, że co prawda organ pierwszej instancji nie zastosował do rozpoznania wniosku skarżącej o zmianę terminu wykonania decyzji w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem właściwej formy przewidzianej prawem, ale z pisma tego organu z dnia 11 grudnia 2024 r. wynika, iż PINB przychylił się do wniosku o przesunięcie terminu (obowiązek miał zostać wykonany do dnia 23 sierpnia 2024 r.) informując, że wyznaczy termin kontroli wykonania przedmiotowej decyzji w miesiącu styczniu 2025 r. Obowiązek ten nie został natomiast wykonany do dnia wydania zaskarżonej decyzji, a zatem do dnia 5 marca 2025 r.
Zdaniem organu odwoławczego, również brak doręczenia zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego nie można uznać za skuteczny argument, gdyż takie zawiadomienie skarżąca odebrała w dniu 15 lutego 2025 r., co bezsprzecznie wynika z akt sprawy. Nadto, w dniu 25 lutego 2025 r. skarżąca skorzystała z prawa wglądu do akt sprawy, o czym świadczy notatka służbowa z tego dnia.
Co do zaś orzeczenia kasatoryjnego, DWINB wskazał, że art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. nie przewiduje określenia terminu wykonania obowiązku, gdyż decyzja organu odwoławczego, jako decyzja ostateczna podlega wykonaniu. W tych warunkach zasadne stało się zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w celu uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Natomiast w pozostałym zakresie należało zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.
W skardze na powyższą decyzję DWINB wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła organowi:
1) obrazę prawa materialnego, a to art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. poprzez jego przedwczesne zastosowanie,
2) obrazę art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., naruszenie dyspozycji art. 8 i art. 9 k.p.a., niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. oraz zaniechanie w zastosowaniu art. 155 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że co prawda organ wydający rozstrzygnięcie powinien podejmować działania w kierunku oceny, czy wykonane przeze nią roboty doprowadziły do zgodności z prawem wykonanego garażu, jednakże tego nie uczyniono. Zdaniem skarżącej wykonanie robót doprowadzających garaż do zgodności z prawem, ale w inny sposób niż w decyzji opartej na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., nie może powodować nakazu rozbiórki, bowiem sposobów doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem może być więcej, niż ten określony w decyzji. Nawet jeżeli organ powiatowy nie zatwierdził wykonania swojej decyzji w całości, powinien się kierować zasadą określoną w art. 9 k.p.a. i wyjaśnić dlaczego nie uwzględni wykonanych przeze nią dodatkowych robót, albo jakie jeszcze powinnam wykonać roboty, aby organ powiatowy mógł je zaakceptować. Tego działania nie podjęto.
Dalej skarżąca wyjaśniła, że PINB nie rozpatrzył na zasadach określonych przepisami k.p.a. jej wniosku złożonego w dniu 26 listopada 2024 r. - nie przeprowadzono postępowania, nie wydano decyzji, skarżąca nie miała możliwości ochrony swoich praw. Jak wyjaśniła, otrzymała jedynie pismo z dnia 11 grudnia 2024 r., w którym poinformowano o konieczności uzyskania zgody stron. W przekonaniu skarżącej, jest inicjatorką postępowania, natomiast o zgodę stron powinien wystąpić w toku odrębnego postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. powiatowy organ nadzoru budowlanego. Skutkiem tego doszło do istotnego naruszenia prawa.
W ocenie skarżącej doszło także do naruszenie dyspozycji art. 10 k.p.a. Nie otrzymała bowiem zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego. Nie mogła zatem wypowiedzieć się w postępowaniu i przedstawić swoich argumentów co do wykonanych robót, po wydaniu decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., a w jej odczuciu wpłynęły one korzystnie na zgodność z przepisami prawa. Zawiadomienia z art. 10 k.p.a. nie otrzymała również od organu odwoławczego, nie sygnalizował zatem ten organ gotowości do wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł jej oddalenie, podtrzymując uprzednio wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Sąd, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddana została decyzja organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, którego budowa została dokonana z naruszeniem warunków zgłoszenia zamiaru przystąpienia do realizacji inwestycji.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej: p.b.), który w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., stanowi, że w przypadku niewykonania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w zakreślonym terminie, organ nadzoru budowlanego nakazuje zaniechania dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Decyzja wydana w oparciu o art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. jest elementem tzw. postępowania naprawczego uregulowanego w art. 51 p.b., które jest dwuetapowe. W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora określone obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3, po czym sprawdza, czy obowiązki te zostały wykonane i w zależności od tego wydaje odpowiednią decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 albo art. 51 ust. 4 lub ust. 5 p.b. Na drugim etapie postępowania naprawczego chodzi tylko o sprawdzenie, czy nałożone na inwestora obowiązki zostały wykonane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1499/14 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić ponadto należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 3 p.b. nie jest decyzją uznaniową. Organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do podjęcia decyzji określonej w art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. w każdym przypadku stwierdzenia wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Natomiast w każdym przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. organ bezwzględnie musi podjąć decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Każda z podjętych decyzji kończy bowiem postępowanie naprawcze.
W warunkach przedmiotowej sprawy należy także wskazać, że dokonanie zgłoszenia, zwłaszcza w sytuacji przekroczenia jego zakresu (niezgodności wykonanej inwestycji), powoduje, że skarżącemu nie można zarzucić klasycznej samowoli budowlanej. Niemniej jednak jeżeli zrealizowane w wyniku zgłoszenia roboty budowlane odbiegają od tych, które objęte były zgłoszeniem, a mimo to właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, to okoliczność taka może stanowić podstawę do przeprowadzenia odrębnego postępowania przez organ nadzoru budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 282/18). Podobne stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1411/17, wskazując, że z treści art. 51 ust. 1 i ust. 7, a także art. 83 p.b. wynika, że organ nadzoru budowlanego jest właściwy do prowadzenia tak zwanego postępowania naprawczego w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych lub wykonanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 p.b., a taki właśnie przypadek zaistniał w tej sprawie.
Podnieść należy, że z treści art. 51 ust. 1 i 2 p.b. wynika, że organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, o ile nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Należy przy tym wyjaśnić, że przepis ten ma zastosowanie także w przypadku wykonania robót budowlanych na podstawie zgłoszenia, co do którego organ nie wniósł sprzeciwu. Dokonanie takiego zgłoszenia ma jednak ten skutek, że postępowanie naprawcze w odniesieniu do takiego obiektu toczy się w trybie art. 50 i 51 p.b., a nie art. 48, czy też art. 49b ust. 1, gdyż w tej sytuacji wykonanie robót budowlanych nie może być uznane za samowolę budowlaną. Tryb przewidziany w art. 50-51 p.b. ma zastosowanie bowiem zarówno w sytuacji prowadzenia robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia (art. 50 ust. 1 pkt 1), jak i w sytuacji prowadzenia robót na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (art. 50 ust. 1 pkt 3).
W realiach badanej sprawy zaskarżona decyzja stanowi konsekwencję zaniechania wykonania obowiązków nałożonych ostateczną decyzją PINB z dnia 20 maja 2024 r. w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Dokonane ustalenia potwierdzają bowiem, że przedmiotowy obiekt został wykonany na podstawie zgłoszenia, co do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie zgłosił sprzeciwu. Skarżąca, co nie jest sporne, zrealizowała budynek garażowy z dachem dwuspadowym oraz wiatą przylegającą do budynku z naruszeniem art. 30 ust. 1 p.b. w zakresie jego powierzchni zabudowy, odległości ścian zewnętrznych od granicy działki oraz w związku z wzniesieniem wiaty, która nie była objęta wskazanym zgłoszeniem. Doprowadzenie robót budowlanych do stanu odpowiadającego prawu wymagało - zgodnie z treścią decyzji PINB z dnia 20 maja 2024 r. - dokonania zmian tak w zakresie parametrów zabudowy (powierzchnia zabudowy), jak również w powyżej wskazanym zakresie dotyczącym konieczności zachowania odległości ścian zewnętrznych budynku od granicy działki oraz usunięcia wiaty przylegającej do budynku. Co prawda taki zakres nie wynika wprost z sentencji wskazanego rozstrzygnięcia, w którym PINB ograniczył się jedynie do nakazania wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, tj. zgłoszeniem nr [...] z dnia 24 sierpnia 2018 r. budowy obiektów lub robót nie wymagających pozwolenia na budowę, do którego Starosta Średzki nie wniósł sprzeciwu, to jednak z uwagi na stwierdzone wprost naruszenia warunków określonych we wskazanym zgłoszeniu, zakres robót budowlanych nie budził wątpliwości. Dla wykonania tych robót organ pierwszej instancji zakreślił termin 60 dni od daty otrzymania decyzji, tj. do dnia 22 lipca 2024 r. Podkreślić należy, że zakres koniecznych do wykonania robót budowlanych nie budził wątpliwości samej skarżącej, na co wskazuje korespondencja prowadzona przez nią z organem pierwszej instancji w zakresie podjętych przez nią czynności w celu wykonania decyzji z dnia 20 maja 2024 r.
Co istotne, przywołana decyzja nie została przez skarżącą zaskarżona w administracyjnym toku instancji. Jako więc ostateczna wiąże organy nadzoru budowlanego, które wobec tego były uprawnione wyłącznie do sprawdzenia, czy nałożone na inwestora obowiązki zostały wykonane, nie mogąc odmiennie ocenić tego, czy określone roboty budowlane mają charakter samowolny i jakie działania są wymagane do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca nie wykonała w terminie obowiązków nakazanych ostateczną decyzją PINB z dnia 20 maja 2024 r. I to mając na względzie, że wskutek wniosku z dnia 16 września 2024 r. o przedłużenie terminu wykonania robót budowlanych do końca października 2024 r., organ pierwszej instancji przystąpił do czynności kontrolnych w celu stwierdzenia wykonania obowiązku dopiero w dniu 29 stycznia 2025 r. Sąd stwierdza, że istotnie, jak wykazała skarżąca, nie doszło do rozpoznania jej wniosku o zmianę decyzji 20 maja 2024 r. w zakresie terminu wykonania robót budowlanych w trybie do tego przewidzianym, jednakże nie budzi wątpliwości, iż organ przychylił się do niego, wyznaczając termin czynności kontrolnych dopiero w dniu 29 stycznia 2025 r., a więc znacznie później niż termin wskazany przez samą skarżącą. Dostrzec także należy, że swoje stanowisko w tej sprawie, zgodne z żądaniem skarżącej, PINB przedstawił w treści pisma z dnia 11 grudnia 2024 r., które jednak błędnie skierował na nieprawidłowy adres skarżącej, doprowadzając do zwrotu przesyłki. Pismo to zostało ponownie przesłane skarżącej i doręczone dopiero w dniu 11 marca 2025 r. Choć w ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów postępowania, to jednak nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a tylko w takim przypadku Sąd mógł skargę uwzględnić.
Jeszcze przed datą wyznaczonej kontroli skarżąca, w piśmie z dnia 11 listopada 2024 r., poinformowała PINB o wykonanych robotach budowlanych mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. W ramach tych robót wykonano odsunięcie ściany budynku od granicy z dz. nr [...] na odległość 3,0 m, natomiast pozostała w wyniku tych robót część konstrukcji dachu oparta została na dwóch słupach pełniąc rolę wiaty na narzędzia i sprzęt ogrodniczy. W przedmiotowym piśmie skarżąca poinformowała również, że od strony granicy z dz. nr [...] inwestor proponuje wykonanie robót, w wyniku których powstanie wiata oparta na słupach powstałych w wyniku częściowej rozbiórki istniejących ścian. Wyjaśniła przy tym, że przesunięcia ściany przy granicy z działką nr [...] nie jest proste ze względu na konstrukcję dachu oraz konieczną jego rozbiórkę. Cała konstrukcja spełniałaby wówczas funkcję wiaty rekreacyjnej.
W trakcie przeprowadzonej w dniu 29 stycznia 2025 r. kontroli potwierdzono stan opisany przez skarżącą, a mianowicie stwierdzono, że rozebrano częściowo tylną ścianę budynku oraz ściany boczne lewą i prawą; wymurowano ścianę o grubości 12 cm z bloczków gazobetonowych, natomiast w zakresie dachu nie wykonano robót budowlanych. Powyższe potwierdza dołączony do protokołu materiał zdjęciowy, z którego wynika ponadto, że nie doszło do rozbiórki przylegającej do budynku wiaty, która nie była objęta zgłoszeniem.
Przywołane okoliczności niewątpliwie więc dowodzą, że skarżąca zaniechała wykonania obowiązków nałożonych ostateczną decyzją PINB z dnia 20 maja 2024 r., a więc doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego ze zgłoszeniem nr [...] z dnia 24 sierpnia 2018 r., a zatem budynku o pełnych ścianach bez wiaty, którego ściany od działek sąsiednich powinny znajdować się w odległości 3 m, co obligowało organ do wydania zaskarżonej decyzji. W realiach sprawy nie doszło więc do przedwczesnego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., co sugerowała skarżąca w treści skargi.
Zdaniem Sądu, prawidłowo także organy nadzoru budowlanego zastosowały najdalej idąca sankcję w postaci nakazu rozbiórki. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że budynek garażowy wraz z wiatą tworzy użytkową całość, o czym świadczą przede wszystkim przyjęte rozwiązania konstrukcyjne, natomiast usytuowanie obiektu na działce skarżącej w istocie wyłącza możliwości orzeczenia jego częściowej rozbiórki. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego można wydać tylko wówczas, gdy część ta da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1117/17). Biorąc pod uwagę odstępstwa od dokonanego przez skarżącą zgłoszenia, wykonanie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem wymagało nie tylko dokonania korekty powierzchni zabudowy, lecz także odsunięcia wszystkich ścian budynku od granic działki na odległość 3 m. Przeprowadzenie tych zmian wiązałoby się z usunięciem całego dachu, na co wskazywała zresztą sama skarżąca wzmiankując o trudnościach w przeprowadzeniu wskazanych robót budowlanych. Wszystko to prowadzi do przekonania, że zastosowana przez organy nadzoru budowlanego sankcja została prawidłowo orzeczona.
Nie sposób zgodzić się ponadto z argumentacją skarżącej, jakoby wykonanie obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem mogło nastąpić w inny sposób aniżeli wskazany przez PINB w decyzji z dnia 20 maja 2024 r. Opisane w piśmie z dnia 22 listopada 2024 r. roboty budowlane, które skarżąca planowała wykonać w razie aprobaty organu nadzoru budowlanego, spowodowałyby powstanie obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę, a zatem w dalszym ciągu innego obiektu niż wynikający z dokonanego przez nią zgłoszenia. W rezultacie bowiem powstałaby wolnostojąca wiata o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2, która nie stanowi wskazanej w art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c p.b. tego typu konstrukcji o powierzchni zabudowy do 35 m2, której budowa nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Tym samym roboty budowlane związane z budową wiaty o powierzchni powyżej 35 m2 wymagałyby więc pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 28 ust. 1 p.b. (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1279/24).
Sąd ocenił także, że choć przed wydaniem zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak również decyzji organu odwoławczego skarżąca nie była zawiadamiana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, to jednak - w postępowaniu przed PINB - w dniu 25 lutego 2025 r. zapoznała się z materiałem dowodowym, nie wnosząc do niego uwag, jak również nie sformułowała żadnych nowych twierdzeń oraz nie wniosła o przeprowadzenie nowych dowodów. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniano, że dla skuteczności zarzutu naruszenia prawa strony do czynnego udziału (art. 10 k.p.a.), koniecznym jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego, realizację przysługujących jej praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Skarżąca, formułując taki zarzut, powinna zatem wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 842/20; 18 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 6/22; 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1536/21; 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2157/20; z 20 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 48/22). W przedmiotowej sprawie także zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie okazał się więc usprawiedliwiony.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a sformułowane w skardze zarzuty nie mogły znaleźć uzasadnienia. Stwierdzić bowiem należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wykazała, by naruszało ono prawo i to w stopniu wymagającym usunięcia jego z obrotu prawnego. W ocenie Sądu analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a przeprowadzona przez nie ocena jest prawidłowa i logiczna, w sprawie zaś nie występuje przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego. W sposób bowiem należyty wyjaśniono okoliczności stanu faktycznego oraz dokonano prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy.
Mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.