II SA/WR 476/25

II SA/Wr 476/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 200 par. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
par. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Asesor WSA Dominik Dymitruk, Protokolant: starszy referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 marca 2025 r. nr SKO 4116.14.2024 w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania nieruchomości gruntowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2024 r. (SKO 4116.6.2024), stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa - wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa w Urzędzie Miejskim W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK.R.7224-9403/08/09), stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy prawa, przez przedsiębiorstwo państwowe P. (z siedzibą w W.(1)) prawa użytkowania wieczystego, na okres 99 lat, nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W., położonej we W. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działka gruntu nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] oraz stwierdzającej nabycie własności budynku podstacji trakcyjnej znajdującego się na tym gruncie i urządzeń wymienionych w wykazie budynków i urządzeń, stanowiącym załącznik do wniosku strony z dnia 8 lipca 1999 r., a także ustalającej warunki użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, W., dnia 24 marca 2025 r.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej działającej pod firmą P.(1) z siedzibą w W.(1) - reprezentowanej przez pełnomocnika, radcę prawnego P. C., o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako: Kpa), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie organ wskazał, że decyzją z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK.R.7224-9403/08/09), organ pierwszej instancji stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy prawa, przez przedsiębiorstwo państwowe P. (z siedzibą w W.(1)) prawa użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości gruntowej oraz nabycie własności budynku podstacji trakcyjnej, znajdującego się na tym gruncie i urządzeń wymienionych w wykazie budynków i urządzeń, stanowiącym załącznik do wniosku strony z dnia 8 lipca 1999 r., a także ustalił warunki użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięci wskazano - między innymi - art. 200, art. 33, art. 71 ust. 1 i ust. 4, art. 72 ust. 1 i ust. 3 pkt 5, art. 77 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.) oraz art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, z późn. zm.). W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego stwierdzono, iż na podstawie decyzji z dnia 12 kwietnia 1974 r. (nr 667/MZGT/PT/3389/74), nieruchomość położona we W. przy ul. [...], oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W., w obrębie K. jako działka gruntu nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, została przekazana w użytkowanie na czas ograniczony do 1989 r. (na okres 15 lat) D. we W. na cele związane z jej działalnością. Po przeprowadzonej w 1980 r. odnowie operatu ewidencji gruntów w obrębie K., działka gruntu nr [...], AM - [...], otrzymała nr [...], AM - [...], ze zmienioną powierzchnią [...] m2. Wskazano, że decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z dnia 11 grudnia 1987 r. (nr WGGG/GT/8224/71/IT/87), zobowiązująca D. do uiszczania opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem położonym przy ul. [...], oznaczonym w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działki gruntu nr [...] i nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, dotyczyła jedynie działki gruntu nr [...], AM - [...], ponieważ powierzchnia samej działki gruntu nr [...] to [...] m2. Wyjaśniono, że najprawdopodobniej pomyłka w decyzji opłatowej wynikała ze sporządzonego błędnie przez Oddział Geodezyjny D., a znajdującego się w materiale dowodowym, opisu i mapy według stanu na 1987 r., w którym wpisano następujące działki gruntu: nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, obręb K. (użytek Bi) i nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, obręb K. (użytek dr), zamiast poprawnie działka gruntu nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, obręb K. (użytek Bi, o powierzchni [...] m2, użytek dr, o powierzchni [...] m2). Organ pierwszej instancji podniósł, że wydanie decyzji o naliczeniu opłaty rocznej powinno być poprzedzone wydaniem decyzji przekazującej teren w użytkowanie lub zarząd, jak to miało miejsce w tym przypadku. Wyjaśniono również, że w decyzji opłatowej stwierdzono, iż nieruchomość nie ma uregulowanego stanu prawnego, co może świadczyć o tym, że decyzja ta została wydana bez świadomości istnienia decyzji z dnia 12 kwietnia 1974 r. w sprawie przekazania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, z późn. zm.), decyzja o naliczeniu opłat jest dokumentem, na podstawie którego stwierdza się prawo zarządu bez konieczności współistnienia decyzji regulującej tytuł do terenu. W ocenie organu pierwszej instancji, powyższe nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu faktu posiadania przez przedsiębiorstwo prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Poza tym podkreślono, że nieruchomość położona we W. przy ul. [...], oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działka gruntu nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m. znajdowała się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla przebiegu północnego odcinka Obwodnicy [...] od ul. [...] do al. [...] we W. i została przeznaczona pod ulicę (uchwała Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] września 2007 r.). Jako przeznaczenie uzupełniające terenu ustalono między innymi stacje transformatorowe. W dniu 15 lutego 2019 r., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wpłynęło pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Nieruchomości Komunalnych w Urzędzie Miejskim we W., w którym zawiadomiono o istnieniu przesłanek do stwierdzenia, z urzędu, nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK. R. 7224-9403/08/09), stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy prawa, przez przedsiębiorstwo państwowe P. z siedzibą w W.(1), prawa użytkowania wieczystego, na okres 99 lat, nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W., położonej we W. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działka gruntu nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] oraz stwierdzającej nabycie własności budynku podstacji trakcyjnej znajdującego się na tym gruncie i urządzeń wymienionych w wykazie budynków i urządzeń, stanowiącym załącznik do wniosku strony z dnia 8 lipca 1999 r., a także ustalającej warunki użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r., stosownie do art. 61 § 1 i 4 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zawiadomiło strony o wszczęciu - z urzędu - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, zgodnie z art. 156 § 1 kpa, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., wyżej opisanej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK.R.7224-9403/08/09). W dniu 2 maja 2019 r., do Kolegium wpłynęło pismo Spółki Akcyjnej P.(1) - reprezentowanej przez pełnomocnika, radcę prawnego K. K. - w którym zwrócono się z wnioskiem o wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji uwłaszczeniowej z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009). W obszernym uzasadnieniu tego żądania przedstawiono wybrane poglądy prezentowane w orzecznictwie, dotyczące wykładni przepisów prawa, oceny rażącego naruszenia prawa i wydania decyzji bez podstawy prawnej według art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a także rygorów dowodowych w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Zwrócono uwagę na znaczenie decyzji tzw. ,,opłatowej" dla oceny, czy potwierdza ona prawo zarządu. Ponadto podniesiono, że nie można zrównywać ze sobą odmiennych podstaw prawnych w odniesieniu do dwóch zupełnie różnych podstaw faktycznych, jakimi są uwłaszczenie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz uwłaszczenie spółdzielni i związków spółdzielczych. W wyniku przeprowadzonego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze – decyzją z dnia 16 maja 2019 r. (SKO 4112/7/19) - stwierdziło nieważność, opisanej na wstępie – wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa w Urzędzie Miejskim W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK.R.7224-9403/08/09). Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że materialną podstawę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił przede wszystkim art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]". Ustawa o gospodarce nieruchomościami, w art. 200 ust. 1, nawiązuje bezpośrednio do uchylonej ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 1998 r., na podstawie art. 241 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Celem przepisów przejściowych zamieszczonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w tym również uregulowania zawartego w przepisie art. 200 tej ustawy, było umożliwienie dalszej realizacji procesu uwłaszczeniowego rozpoczętego na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podano, że stosownie do art. 37 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", nabycie przez P. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prawa użytkowania wieczystego gruntów następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty, a nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje nieodpłatnie. Wyjaśniono, że zgodnie z wyżej powołanym art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz B., które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. Wyjaśniono, że proces uwłaszczenia dotyczy państwowych i komunalnych osób prawnych, które w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, czyli w dniu 5 grudnia 1990 r., legitymowały się tytułem prawnym zarządu do gruntu stanowiącego wówczas własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego). Te podmioty, z tym dniem, z mocy prawa, nabyły prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własność budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na gruncie (zob. uzasadnienie uchwały Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 19/2000, ONSA 2001/3/103). Decydujące zatem dla procesu uwłaszczenia znaczenie ma stan faktyczny i prawny w dniu 5 grudnia 1990 r. Data 5 grudnia 1990 r. wyznacza przy tym nie tylko podmiot uzyskujący z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntu, ale i organ właściwy do orzekania w przedmiocie uwłaszczenia. W orzecznictwie podkreślono, że "są to, co do samego powstania prawa użytkowania wieczystego i związanej z tym własności budynków, innych urządzeń i lokali, decyzje o charakterze deklaratoryjnym i jedynie potwierdzają to, co nastąpiło z mocy prawa. Decyzje te mają również po części charakter decyzji konstytutywnych, ale odnosi się to wyłącznie do określenia warunków powstałego już z mocy prawa użytkowania wieczystego i sposobu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali - odpłatnego lub bezpłatnego, w zależności od tego, z czyich środków obiekty te powstały (ze środków własnych dotychczasowego zarządcy gruntu - państwowej lub komunalnej osoby prawnej - lub jego poprzednika prawnego czy z innych środków)" - zob. uzasadnienie ww. uchwały Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2000 r. Jak wskazano, analiza powołanego wyżej art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, że przekształcenia państwowych lub komunalnych osób prawnych dokonane po tym terminie nie stanowią przeszkody do wydania decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego i własności obiektów budowlanych na nim się znajdujących przez państwową lub komunalną osobę prawną, będącą w dniu 5 grudnia 1990 r. zarządcą gruntu Skarbu Państwa lub gminy. Decyzja wydana na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami - ma charakter deklaratoryjny, a więc o możliwości nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków decyduje stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., a nie stan w dniu wydania decyzji stwierdzającej fakt nabycia wymienionych praw rzeczowych (zob. E. Drozd, Z. Truszkiewicz, Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości. Komentarz, Kraków 1995, s. 346). Skoro więc decyzja uwłaszczeniowa uwzględnia stan prawny i faktyczny z dnia 5 grudnia 1990 r., to - jako nabywca z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności znajdujących się na nim budynków – może występować wyłącznie podmiot istniejący w tym dniu. Wobec tego data 5 grudnia 1990 r. wyznacza nie tylko podmiot uzyskujący z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntu, ale i organ administracji właściwy do orzekania w przedmiocie uwłaszczenia (zob. uchwałę NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 19/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 103). Stwierdzenie nabycia tych praw jest więc jedynie potwierdzeniem w drodze decyzji deklaratoryjnej prawa, które ukształtował sam przepis prawny, według stanu z dnia 5 grudnia 1990 r. Odnosi się to zarówno do podmiotu, który nabył prawo użytkowania wieczystego, jak i do właściciela gruntu, na którym prawo to powstało (tak: NSA w uchwale z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 19/00). Przy tym podkreślono, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że decyzją z dnia 29 września 2003 r. (nr KKU-171/03), Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę W. prawa własności nieruchomości, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działka gruntu nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2005 r. (I SA/Wa 945/05), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki Akcyjnej P.(1) na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 września 2003 r. (nr KKU-171/03). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wskazano, że postępowanie komunalizacyjne dotyczące wskazanej powyżej nieruchomości prowadzone było na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a więc w trybie przepisów prawa regulujących przejście z mocy samej ustawy, z dniem jej wejścia w życie, to jest w dniu 27 maja 1990 r., własności mienia ogólnonarodowego (państwowego), należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej na rzecz właściwych gmin. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Wyjaśniono, że w wyżej powołanym wyroku z dnia 23 czerwca 2005 r. (I SA/Wa 945/05), WSA w Warszawie wyjaśnił: ,,Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (. . .), mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (.. .) stanowi, że mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 - 3, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje. Decydujące znaczenie mają dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych." Wobec tego Kolegium podniosło, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż komunalizacji z mocy prawa, na podstawie wyżej powołanego art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie podlega mienie ogólnonarodowe (państwowe), należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których funkcje organu założycielskiego pełniły organy administracji inne niż rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego (zob. np. wyroki NSA z dnia 2 lutego 2006 r., I OSK 1295/05, LEX nr 194864, z dnia 16 marca 2006 r., I OSK 583/05). Wykładni określenia "należące do", użytego w art. 5 ust. 1, dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r., sygn. akt W.13/91 (Dz. U. Nr 97, poz. 486). Z uchwały tej wynika, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo wykonywało względem tego mienia płynące z ustanowionego zarządu różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne. Grunt niepozostający w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a pozostający jedynie w faktycznym władaniu, nie "należał do" tego przedsiębiorstwa. Powstanie prawa zarządu do gruntu w dniu 27 maja 1990 r. należy oceniać według przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu ustalonym w Dzienniku Ustaw z 1989 r. Nr 14, poz. 74. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nieruchomości, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zwrócono uwagę, że w konsekwencji, mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem takie, co do którego wskazane przedsiębiorstwa posiadały tytuł prawny, nie podlegało komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Natomiast jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Ponadto skład orzekający Kolegium podkreślił, że przejęcie mienia państwowego przez gminy w omawianym trybie ma charakter pochodny (zob. np. wyrok NSA z dnia 11 października 2012 r., I OSK 1321/11). Gmina W. nabyła prawo rzeczowe od Skarbu Państwa. Kształt nabywanego przez Gminę prawa do konkretnego składnika mienia państwowego uzależniony był i jest od istnienia oraz charakteru uprawnień do tego składnika mienia po stronie Skarbu Państwa. Jest to przy tym nabycie translatywne, a to oznacza, że nabywca uzyskuje prawo poprzednio już istniejące. Ten sposób nabycia mienia przez gminy jest wyrazem następstwa prawnego między dotychczasowym właścicielem a nabywcą. Poprzednikiem prawnym gminy jest tu zawsze Skarb Państwa, a nie jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, czy inna osoba prawna, która składnikiem tego mienia np. faktycznie zarządzała (vide: Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2011, s. 470; Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, A. Szewc, G. Jyż, Z. Pławecki, Warszawa 2012, s. 630). Wskazano, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, a więc w dniu 27 maja 1990 r., obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" (Dz. U. Nr 26, poz. 138, z późn. zm.), która w rozdziale 6 szczegółowo regulowała kwestie dotyczące mienia P., stanowiąc w art. 16 – między innymi - że mienie P. jest wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego, a Przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Jednak zauważono, że wskazana ustawa nie może być źródłem dowodu wskazującego na istnienie prawa zarządu do spornej nieruchomości, bowiem przepisy tej ustawy nie wskazywały, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji P., przysługuje temu przedsiębiorstwu prawo zarządu. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w piśmie Spółki Akcyjnej P.(1), skierowanym do Kolegium, wyjaśniono, że proces komunalizacji nie jest procesem powszechnego uwłaszczenia gmin na majątku Skarbu Państwa, jednak podmiot, któremu przysługuje tytuł prawny do takiego majątku, nie może zostać tego mienia pozbawiony w wyniku komunalizacji (zob. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I OSK 1050/08, CBOSA). Z drugiej zaś strony, dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy, bowiem pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są tożsame z pojęciem .należy do", które w swym zakresie semantycznym wskazuje na aspekt prawnorzeczowy. Zwrócono uwagę, że poza tym zarówno art. 34, jak i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...], nie dotyczą gruntów, których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa, stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (zob. np. wyroki NSA z dni: 3 stycznia 2013 r., I OSK 1417/11, CBOSA oraz 8 lutego 2018 r., I OSK 1912/17, CBOSA). Reasumując Kolegium wskazało, że skoro 27 maja 1990 r., Spółka P.(1) S.A. (z siedzibą w W.(1)) nie legitymowała się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, to w konsekwencji do dnia 26 maja 1990 r. sporna nieruchomość należała do rad narodowych oraz terenowych organów administracji państwowej i z tego względu podlegała komunalizacji z mocy prawa. Wobec tego nie można przyjąć, że w dniu 5 grudnia 1990 r. P. przysługiwał tytuł prawny do opisanej na wstępie nieruchomości gruntowej, skoro w tym okresie - od 27 maja 1990 r. do 5 grudnia 1990 r. - nie wydano decyzji i nie zawarto umowy, na mocy której przedsiębiorstwo to stałoby się użytkownikiem gruntu bądź objęłoby go w zarząd. Zdaniem Kolegium, skoro w obrocie prawnym pozostają wcześniej wymienione, ostateczne decyzje stwierdzające nabycie ex lege przez Gminę Miejską W., z dniem 27 maja 1990 r., nieruchomości obejmującej opisany na wstępie grunt, to wyłączona jest w odniesieniu do tego gruntu możliwość uwłaszczenia P. w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego - według stanowiska Kolegium - stwierdzenie nabycia, z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy prawa przez przedsiębiorstwo państwowe P. (z siedzibą w W.(1)) prawa użytkowania wieczystego, na okres 99 lat, opisanej na wstępie nieruchomości gruntowej rażąco naruszyło powołany wyżej art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśniono, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego zawsze chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać (zob. wyrok NSA z dnia 2 marca 2006 r., li GSK 398/05, LEX nr 197521). W rozważanym przypadku - w ocenie Kolegium - decyzja organu pierwszej instancji w sposób wyraźny wykazuje takie cechy. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka Akcyjna P.(1) zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zakwestionowano zasadność stwierdzenia nieważności opisanej decyzji uwłaszczeniowej. Uzasadniając obszernie złożony wniosek Spółka wskazała, że decyzja komunalizacyjna (decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 września 2003 r., nr KKU-171/03), na którą powołuje się Kolegium, nie stała na przeszkodzie wydaniu ocenianej decyzji uwłaszczeniowej. Spółka podniosła, że w jej ocenie, decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego W. z dnia 11 grudnia 1987 r. (Nr WGGG/GT/8224/-71/IT/87), zobowiązująca D. we W. do uiszczania opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem położonym przy ul. [...], oznaczonym w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działki nr [...] i nr [...], AM - [...], o powierzchni [...] m2, stanowi dowód legitymowania się przez Spółkę prawem zarządu tej nieruchomości. Strona podkreśliła także, że zmiana wykładni przepisów prawa, jaką - w jej ocenie, prezentuje Kolegium - nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 29 sierpnia 2019 r. (SKO 4112/19/19), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję tego Kolegium z dnia 16 maja 2019 r. (SKO 4112/7/19), podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu poprzedniej decyzji Kolegium. Spółka Akcyjna P.(1) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2019 r. (SKO 4112/19/19). Po rozpoznaniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 15 lipca 2020 r. (ll SA/Wr 799/19), oddalił skargę w całości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka Akcyjna P.(1). Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2020 r. (li SA/Wr 799/19), Naczelny Sąd Administracyjny – wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. (I OSK 2340/20) - uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2019 r. (SKO 4112/19/19) i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2019 r. (SKO 4112/7/19). W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz B., które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda -w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Sąd wskazał, że przepisy art. 200 u.g.n. wprost nawiązują do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na podstawie której nastąpiło przekształcenie przysługującego państwowym osobom prawnym zarządu częścią mienia ogólnonarodowego. Było to konsekwencją możliwości nabywania przez państwowe osoby prawne od dnia 1 lutego 1989 r. mienia na własność. Według Sądu, analiza przepisu art. 200 u.g.n. pozwala stwierdzić, że nie zawiera on żadnych postanowień, które wyłączałyby możliwość uwłaszczenia się na nieruchomości uprzednio skomunalizowanej. Możliwości uwłaszczenia się na podstawie tego przepisu nie obwarowano również żadnymi innymi warunkami czy spełnieniem dodatkowych przesłanek. Nie ma również w tym przepisie odwołań do jakichkolwiek pozaustawowych okoliczności, które ograniczałyby lub wyłączały uwłaszczenie. Jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 701/18). Zatem okoliczność pozostawania działki w zarządzie takiej osoby w dacie 5 grudnia 1990 r. przesądzała o konieczności stwierdzenia uwłaszczenia. Sąd zwrócił uwagę, że z art. 200 ust. 1 u.g.n. nie wynika też zasada pierwszeństwa postępowania komunalizacyjnego nad postępowaniem uwłaszczeniowym prowadzonym na podstawie tego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że jedno i drugie postępowanie, co pozostawało poza rozważaniami zarówno organów administracji, jak i Sądu I instancji, ma za przedmiot zupełnie odmienne prawo. O ile bowiem skutkiem wydania decyzji komunalizacyjnej jest nabycie prawa własności gruntu (co nie niweczy uprawnień użytkownika wieczystego do korzystania z gruntu na dotychczasowych zasadach), o tyle postępowanie uwłaszczeniowe prowadzi do nabycia przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego tego gruntu (co również nie wpływa na uprawnienia właścicielskie gminy). Z istoty użytkowania wieczystego wynika bowiem, że polega ono na korzystaniu z gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Postępowania te nie pozostają wobec siebie konkurencyjne ani nie wykluczają się. Przemawia za tym dodatkowo fakt, że niektóre z dokumentów, które mogą potwierdzić zarząd w postępowaniu uwłaszczeniowym (np. decyzja ustalająca lub aktualizująca opłatę, pod określonymi warunkami), w postępowaniu komunalizacyjnym, co wynika z aktualnie dominującej linii orzeczniczej, nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podniósł, że problem ten rozważał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 9 grudnia 1992 r. (sygn. akt W 13/91 ), która pomimo, że utraciła moc na podstawie art. 239 ust. 3 Konstytucji RP, zawiera rozważania aktualne i istotne z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy. Trybunał wyjaśnił, że określenie normatywne "należące do", użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe), będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych, oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych (a niestanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych o charakterze władczym "należały" do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych gruntów. Wynika z tego, że komunalizacja, która nastąpiła z mocy prawa 27 maja 1990 r., nie wykluczała uwłaszczenia państwowej osoby prawnej, które nastąpiło z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. Komunalizacja przynosiła natomiast taki skutek, że decyzję potwierdzającą uwłaszczenie państwowej osoby prawnej z mocy prawa wydawał wójt, burmistrz lub prezydent miasta (a nie wojewoda w imieniu Skarbu Państwa, jak mówi art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. (E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 200). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiska Sądu I instancji nie potwierdza przytoczona przez ten Sąd uchwała NSA z 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I OPS 2/16). Wynika z niej bowiem, że neguje się w niej tylko możliwość uznania decyzji w sprawie ustalenia lub aktualizacji opłaty za dokument potwierdzający oddanie gruntu w zarząd w postępowaniu komunalizacyjnym. Z treści tej uchwały w żaden sposób nie można wyprowadzić wniosku, że komunalizacja działki wyłącza uwłaszczenie się na niej przez państwową osobę prawną. Większość wywodu Sądu I instancji powtarzanego za organem administracyjnym w istocie nie odnosi się do sytuacji uregulowanej w art. 200 ust. 1 u.g.n., lecz w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...], w których to przepisach przesłanką uwłaszczenia P. było należenie mienia do przedsiębiorstwa państwowego albo posiadanie przez P. gruntu państwowego w oznaczonym dniu. W sytuacji posiadania gruntu skomunalizowanego (będącego własnością gminy) nabycie ex lege nie było możliwe. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wręcz przeciwnie niż wskazał Sąd I instancji, NSA w uzasadnieniu uchwały I OPS 2/16 stwierdził, że: "Decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu nie jest więc w postępowaniu komunalizacyjnym wystarczająca dla uznania istnienia po stronie P. zarządu. Natomiast w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez P. prawa użytkowania wieczystego decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu jest jednym z dowodów, na podstawie których dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu. Wynika to z treści § 4 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej - art. 2d ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn, zm.) i dotyczy wyłącznie postępowania o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego." Pogląd ten zdaniem Sądu należy podzielić, wynika on przede wszystkim z odmiennych stanów prawnych regulujących wcześniejszą komunalizację (dotyczącą własności mienia państwowego) i późniejsze uwłaszczenie (dotyczące słabszego prawa jakim jest użytkowanie wieczyste gruntów). Powyższe podważa stanowisko Sądu I instancji i organu administracyjnego. Sąd podkreślił, że w art. 200 u.g.n. ustawodawca nie zdefiniował dla potrzeb postępowań uwłaszczeniowych pojęcia zarządu i sposobu jego wykazywania. Na podstawie delegacji ustawowej z art. 206 u.g.n. wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. poz. 120). W jego § 4 uregulowano procedurę stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. W § 4 ust. 1 tego rozporządzenia znajduje się katalog dokumentów, w oparciu o które organ stwierdza fakt przysługiwania państwowym i komunalnym osobom prawnym prawa zarządu do nieruchomości. Natomiast w § 4 ust. 3 określono także sposób stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości jeżeli nie zachowały się dokumenty wymienione w ust. 1. Sąd podkreślił, że jak wynika jednocześnie z brzmienia § 4 ust. 1 właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1-10 dokumentów. Jednym z takich dokumentów, wskazanych w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, jest decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Odnotować przy tym trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę ustanowienia prawa zarządu (użytkowania) jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione to prawo, a konkretna decyzja wskazana w tej decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu (zob. np. wyrok NSA z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 651/11; wyrok NSA z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/13, czy wyrok NSA z 6 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 731/20). Sąd stwierdził, że słusznie zatem podnosi skarżąca kasacyjnie Spółka, iż za nieuprawnione należy uznać przyjęcie przez Sąd I instancji za organami administracji, że wydanie co do określonego gruntu prawomocnej decyzji komunalizacyjnej wyłącza możliwość uwłaszczenia co do tego samego gruntu. W konsekwencji - jak wskazał Sąd, ten błąd w wykładni prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 u.g.n. doprowadził Sąd I instancji i Kolegium do nieprawidłowego wniosku, że zarzuty Spółki dotyczące nieuwzględnienia i braku oceny decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z 11 grudnia 1987 r. nr WGGG/GT/8224/-71/IT/87 o uiszczaniu opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem oraz decyzji z 12 kwietnia 1974 r. nr 667/MZGT/PT/3389/74 o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, nie mogły być rozważane na tym etapie postępowania. Okoliczność posiadana przez P. decyzji opłatowej w kontekście uznania jej jako niewystarczający dowód na pozostawanie działki w zarządzie w postępowaniu komunalizacyjnym, nie może jednakże wyłączyć możliwości jej oceny w postępowaniu uwłaszczeniowym ze względu na zasadę pierwszeństwa wskazaną przez Sąd I instancji. Ponadto, zdaniem Sądu, skoro w postępowaniu badającym legalność decyzji z 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009) istotne jest ustalenie, czy decyzja ta jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, to istotą takiego stwierdzenia musi być zbadanie okoliczności, które organ przyjął, jako zasadnicze dla uwłaszczenia P. W decyzji uwłaszczeniowej z 2009 r. wskazano natomiast, że na podstawie decyzji z 12 kwietnia 1974 r. (nr 667/MZGT/PT/3389/74), nieruchomość położona we W. przy ul. [...], oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W., w obrębie K. jako działka gruntu nr [...], AM-[...], o powierzchni [...] m2, została przekazana w użytkowanie na czas ograniczony do 1989 r. (na okres 15 lat) na rzecz D. we W. na cele związane z jej działalnością. Po przeprowadzonej w 1980 r. odnowie operatu ewidencji gruntów w obrębie K., działka gruntu nr [...], AM-[...], otrzymała nr [...], AM-[...], ze zmienioną powierzchnią [...] m2. Wskazano także, że decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z 11 grudnia 1987 r. (nr WGGG/GT/8224/71/11787), zobowiązująca D. do uiszczania opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem położonym przy ul. [...], oznaczonym w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. w obrębie K. jako działki gruntu nr [...] i nr [...], AM-[...], o powierzchni [...]m2, dotyczyła jedynie działki gruntu nr [...], AM-[...], ponieważ powierzchnia samej działki gruntu nr [...] wynosi [...] m2. Dalej w decyzji z 2009 r. stwierdzono, że wydanie decyzji o naliczeniu opłaty rocznej powinno być poprzedzone wydaniem decyzji przekazującej teren w użytkowanie lub zarząd, jak to miało miejsce w tym przypadku. Wyjaśniono również, że w decyzji "opłatowej" stwierdzono, że nieruchomość nie ma uregulowanego stanu prawnego, co może świadczyć o tym, że decyzja ta została wydana bez świadomości istnienia decyzji z 12 kwietnia 1974 r. w sprawie przekazania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w niniejszej sprawie, zabrakło oceny w powyższym zakresie zarówno ze strony Sądu I instancji, jak i organu administracyjnego. Tym samym za błędne należało uznać stanowisko Sądu I instancji o prawidłowym przyjęciu przez Kolegium, że stwierdzenie - decyzją nr 76/2009 - nabycia, z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy prawa przez skarżącą Spółkę prawa użytkowania wieczystego, na okres 99 lat, opisanej nieruchomości miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż w sposób rażący został naruszony przepis, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a nadto przepis ten mógł być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Powyższe wskazuje, że ocena Sądu i organu administracyjnego co do wydania decyzji z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009) z rażącym naruszeniem prawa, jest co najmniej przedwczesna. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, mając na uwadze - stosownie do art. 153 w związku z art. 190 P.p.s.a. - przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, podda zgromadzony materiał dowodowy poprawnej ocenie i wyprowadzi zeń adekwatne do przepisów prawa wnioski. Po rozpatrzeniu sprawy, opisaną na wstępie decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. (SKO 4116.6.2024), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa w Urzędzie Miejskim W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK.R.7224-9403/08/09). Pismem z dnia 20 grudnia 2024 r., Spółka Akcyjna P.(1) - reprezentowana przez pełnomocnika, radcę prawnego P. C. – wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej opisaną na wstępie decyzją Kolegium z dnia 2 lipca 2024 r. (SKO 4116.6.2024), uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślono, że badana decyzja uwłaszczeniowa została wydana na podstawie "decyzji opłatowej", która stanowi dowód, w oparciu o który właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu do nieruchomości i nie musi ona spełniać żadnych dodatkowych warunków formalnych żeby stanowić podstawę uwłaszczenia. Jednocześnie Spółka zwróciła uwagę, że "zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca". W ocenie Odwołującej się nie można stwierdzić, że badana decyzja została bez podstawy prawnej, bowiem w przepisach § 4 ust. 1 pkt 6 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 1 O lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, wymieniono dokumenty, które mogą stanowić podstawę stwierdzenia przysługiwania zarządu państwowym osobom prawnym. Wobec tego decyzja o naliczeniu bądź aktualizacji opłaty "ma dokładnie taki sam walor dowodowy i wywołuje identyczne skutki jak pozostałe dokumenty wskazane w pkt 1-1 O." Ponadto Strona powołała się na art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którym grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Zdaniem Spółki skoro w dniu wejścia w życie tej ustawy, tzn. w dniu 1 sierpnia 1985 r., przysługiwało jej prawo użytkowania opisanej wyżej nieruchomości, to "z mocy prawa przekształciło się ono w zarząd na czas nieokreślony". Stanowisko Kolegium jest zatem "nieuprawnione", a badana decyzja uwłaszczeniowa odpowiada prawu i nie jest dotknięta wadą nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przy rozpatrywaniu tej sprawy związane jest oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2024 r. (I OSK 2340/20). Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu wykładnią prawa, czy oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2025 r., I SA/Po 52/25; orzeczenia publ. na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie: CBOSA). Należy wyjaśnić, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, określonej w art. 16 § 1 kpa, dlatego uprawniony organ administracji publicznej może stwierdzić nieważność decyzji tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia ? lipca 1983 r., li SA 581/83, Prob. Praw. 1984, nr 10, s. 28). Stwierdzenie nieważności decyzji umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami, przede wszystkim materialnoprawnymi. Należy przy tym podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym i ma charakter nadzwyczajny, a ochrona stanu legalności stanowi konkurencję w stosunku do zasady trwałości decyzji (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lutego 2012 r., lI SA/Gł 620/11 czy wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., li OSK 1211/09). Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięcie o tym, czy określony akt stosowania prawa zawiera kwalifikowane wady prawne wyliczone w art. 156 § 1 K.p.a. W postępowaniu tym organ nie przechodzi natomiast do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. Tak więc ocena dokonywana przez organ administracji w postępowaniu nieważnościowym dotyczy wyłącznie zbadania, czy decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania nieważnościowego ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją. W postępowaniu nieważnościowym działanie organu nadzoru winno być zatem nakierowane wyłącznie na poszukiwanie najcięższych (kwalifikowanych) wad prawnych w kontrolowanej decyzji (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2025 r., I OSK 86/22, CBOSA). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ nadzoru działa zatem jako organ kasacyjny, w związku z czym nie może rozstrzygać żadnej kwestii merytorycznej. Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem określającym konsekwencje prawne z mocą wsteczną, a zatem nawiązuje do stanu prawnego z dnia wydania wadliwego rozstrzygnięcia. Wobec tego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania rozstrzygnięcia, które się kwestionuje (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 stycznia 2025 r., ll SA/Go 582/24 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r., VI SA/Wa 1114/20, CBOSA; por. także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 maja 2024 r., li SA/Wr 415/23, CBOSA). To oznacza, że decyzja jest oceniana według przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia będącego przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności. Badana decyzja Prezydenta W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; WMK.R.7224- 9403/08/09), została wydana na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w dacie wydania tej decyzji tekst ustawy opublikowany był w Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.) oraz art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (w dacie wydania tej decyzji tekst ustawy opublikowany był w Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948, z późn. zm.). Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz B., które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: - pkt 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; - pkt 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; Stosownie zaś do art. 37 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", nabycie przez P. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami prawa użytkowania wieczystego gruntów następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty, a nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje nieodpłatnie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, który został wydany w tej sprawie i jest wiążący dla Kolegium, stwierdził, że jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami. Zatem okoliczność pozostawania działki w zarządzie takiej osoby w dacie 5 grudnia 1990 r. przesądzała o konieczności stwierdzenia uwłaszczenia. Ponadto, jak zwrócił uwagę Sąd, skoro w postępowaniu badającym legalność decyzji z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009) istotne jest ustalenie, czy decyzja ta jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, to istotą takiego stwierdzenia musi być zbadanie okoliczności, które organ przyjął, jako zasadnicze dla uwłaszczenia P., a zatem zbadanie decyzji z dnia 12 kwietnia 1974 r. (nr 667/MZGT/PT/3389/74), na podstawie której przekazano nieruchomość położoną we W. przy ul. [...], oznaczoną ewidencyjnie jako działka gruntu nr [...], AM - [...], obręb K. (po przeprowadzonej odnowie operatu ewidencji gruntów w obrębie K. działka gruntu nr [...], AM - [...], obręb K., otrzymała nr [...], AM - [...], ze zmienioną powierzchnią [...] m2), w użytkowanie na czas ograniczony do 1989 r. (na okres 15 lat) na rzecz D. we W. na cele związane z jej działalnością i decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z dnia 11 grudnia 1987 r. (nr WGGG/GT/8224/71/11787), w sprawie opłaty rocznej z tytułu zarządu tym gruntem. W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca Spółka dysponowała prawem zarządu opisanej wcześniej nieruchomości. Z badanej decyzji Prezydenta W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; WMK.R.7224-9403/08/09) wynika, że stwierdzenie posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe P. prawa zarządu w stosunku do uwłaszczanej nieruchomości nastąpiło na podstawie następujących dokumentów: 1) decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 12 kwietnia 1974 r. (nr 667/MZGT/PT/3389/74), orzekającej: ,,Przekazać w użytkowanie na czas ograniczony do roku 1989 nieodpłatnie na rzecz D. we W. z siedzibą przy ul. [...], teren zabudowany położony we W. przy ul. [...], obejmujący jedną parcelę, obręb K., o powierzchni [...] m2, oznaczoną na mapie geodezyjnej stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji obwódką koloru żółtego i numerem [...], nr rejestru gruntowego [...], karta mapy [...]. Wymieniony teren przeznaczony jest na cele związane z działalnością D. we W. Na przedmiotowym terenie znajduje się budynek murowany parterowy podstacji trakcyjnej o powierzchni użytkowej [...] m2. "; 2) decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z dnia 11 grudnia 1987 r. (nr WGGG/GT/8224/71/IT/87), orzekającej: "Zobowiązać D. do uiszczania opiaty rocznej z tytułu zarządu (użytkowania) gruntem zabudowanym, bez uregulowanego stanu prawnego, położonym we W., obręb K., oznaczonym na mapach geodezyjnych jako działki nr nr [...] i [...] przy ul. [...] o pow. [...] a [...] m2, AM – [...] (. . .). W ocenie Kolegium, z powołanych wyżej dokumentów jednoznacznie wynika, że opisana nieruchomość została przekazana w użytkowanie Odwołującej się Spółce na czas oznaczony, do 1989 r. Powołana wyżej decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia 12 kwietnia 1974 r. została wydana - między innymi - na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (teks ustawy obowiązujący na dzień wydania tej decyzji opublikowany był w: Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z późn. zm.). W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy, przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu; decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania. Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach uchylona została przez ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (zob. art. 100 pkt 5 tej ustawy - według pierwotnej numeracji i brzmienia; tekst pierwotny ustawy został opublikowany w: Dz. U. Nr 22, poz. 99). Nowa ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., w art. 87 (według pierwotnej numeracji i brzmienia) przewidziała, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Stosownie zaś do art. 40 ustawy (według pierwotnej numeracji i brzmienia) okres zarządu (ustanawianego decyzją) mógł być nie oznaczony lub oznaczony, nie dłuższy jednak niż 10 lat. W myśl art. 41 ust. 1 i 3 ustawy (według pierwotnej numeracji i brzmienia), wygaśnięcie zarządu następowało z upływem okresu, na który został on ustanowiony. Brzmienie ww. art. 40 i 41 nie uległo zmianie do roku 1989, do którego ustanowiono użytkowanie (od 1 sierpnia 1985 r. zarządu - czyli od wejścia w życie ustawy z 1985 r.). Z przytoczonych regulacji wynika, że użytkowanie (do 1 sierpnia 1985 r. ) i zarząd (od 1 sierpnia 1985 r.) stanowiły prawne formy korzystania z nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne i miały charakter terminowy bądź bezterminowy. Co istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, użytkowanie lub zarząd wygasały z upływem okresu, na który były ustanowione. Wobec powyższego, dokonana na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. zmiana uprawnienia do gruntu (z użytkowania na zarząd) miała charakter jedynie formalnoprawny i nie zmieniła okresu, na jaki pierwotnie uprawnienie do gruntu zostało ustanowione. W nauce prawa administracyjnego dopuszczono decyzje ograniczone terminem dla wykonywania uprawnień lub obowiązków wypływających z aktu (zob. Z. Janowicz: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Poznań 1982, str. 193). Możliwość ograniczenia mocy wiążącej decyzji wynika także z art. 107 § 2 k.p.a. – uprawniającego na podstawie przepisów szczególnych do zamieszczenia w decyzji także innych składników, niż wymienione w tym artykule. Przydanie terminu końcowego ogranicza moc wiążącą decyzji w ten sposób, że przestaje ona wiązać po upływie określonego czasu. Jeżeli ograniczenie to wynika z ustawy, to z upływem terminu końcowego decyzja przestaje obowiązywać. Wygasa i nie ma potrzeby ani też uzasadnienia stwierdzenia jej wygaśnięcia (zob. Woś Tadeusz, Termin, warunek i zlecenie w prawie administracyjnym, PiP 1994, nr 6, str. 27; powołano za wyrokiem WSA w Warszawie, I SA/Wa 77/11, CBOSA). Wobec powyższego decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia 12 kwietnia 1974 r. o przekazaniu opisanego w niej terenu w użytkowanie D. we W. na czas ograniczony - do roku 1989, wygasła z końcem tego właśnie roku, podobnie jak prawo zarządu przysługujące na podstawie tej decyzji. W dniu 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. nie mogło zatem władać tym gruntem jako zarządca skoro przysługujące mu wcześniej prawo zarządu wygasło z końcem 1989 r., a zatem nie spełniało ustawowej przesłanki pozwalającej na uwłaszczenie. Prawo zarządu do opisanego na wstępie gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. nie mogło zostać także wywiedzione z decyzji opłatowej Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z dnia 11 grudnia 1987 r. Decyzja ta była decyzją związaną z decyzją o oddaniu gruntu w zarząd (wcześniej w użytkowanie), niejako jedynie ją uzupełniając. Logicznym jest bowiem, że okres obowiązywania decyzji, w której ustalono zobowiązanie do uiszczania opłat rocznych z tytułu zarządu nieruchomością przysługującego określonej państwowej jednostce organizacyjnej nie mógł być dłuższy niż okres obowiązywania decyzji w sprawie ustanowienia tego zarządu (wcześniej użytkowania). Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (według brzmienia z 11 grudnia 1987 r.), terenowy organ administracji państwowej ustala opłaty za użytkowanie wieczyste, zarząd i użytkowanie w formie opłat rocznych, z tym że pierwsza opłata powinna wynosić ich wielokrotność. W razie zmiany wartości nieruchomości na podstawie art. 44, terenowy organ administracji państwowej ustala opłaty stosownie do tych cen. Byt prawny decyzji opłatowej Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z dnia 11 grudnia 1987 r. ustał więc wraz z decyzją, z której wynikało uprawnienie do gruntu, czyli z końcem 1989 r. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że organ pierwszej instancji, wydając badaną w niniejszym postępowaniu decyzję, nie uwzględnił okoliczności, że nieruchomość wymieniona w decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 12 kwietnia 1974 r. przekazana została D. we W. na czas oznaczony, czyli do roku 1989 i wraz z końcem tego roku przysługujące Spółce do tej nieruchomości prawo zarządu wygasło. Skoro -jak wcześniej wskazano - warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., który stanowił podstawę prawną badanej decyzji Prezydenta W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; WMK.R.7224-9403/08/09), było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami, to skoro Spółka nie spełniała tego warunku nie mogła zostać uwłaszczona w trybie tych przepisów. W ocenie Kolegium, decyzja Prezydenta W. z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; WMK.R.7224-9403/08/09), została wydana z rażącym naruszeniem przepisów powołanego wyżej art. 200 ust. 1 u.g.n., które polegało na stwierdzeniu nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (opisanej w decyzji) mimo, że przedsiębiorstwo państwowe P. nie władały już w tym dniu opisaną nieruchomością, jako jednostka, której przysługiwał zarząd. Jak już Kolegium wyjaśniało we wcześniejszym postępowaniu, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego zawsze chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać (zob. wyrok NSA z dnia 2 marca 2006 r., II GSK 398/05, CBOSA). W rozważanym przypadku - w ocenie Kolegium - decyzja organu pierwszej instancji w sposób wyraźny wykazuje takie cechy. Pomimo jednak stwierdzenia, że opisana na wstępie decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, Kolegium nie mogło stwierdzić jej nieważności. Stosownie bowiem do art. 156 § 2 kpa, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Według art. 158 § 2 kpa, jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. W tej sprawie okolicznością uniemożliwiającą stwierdzenie nieważności decyzji był upływ 10 lat od dnia jej wydania. Poddawana ocenie zgodności z prawem decyzja została bowiem wydana w dniu 16 grudnia 2009 r. Kolegium podkreśla, że według art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 [Kodeksu postępowania administracyjnego], w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Wyjaśnia także, że na podstawie powoływanej wyżej ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., z dniem 16 września 2021 r. znowelizowany został m.in. przepis art. 156 § 2 kpa, poprzez zakreślenie 10-letniego terminu, po upływie którego nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez Spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium zwraca uwagę, że badana decyzja uwłaszczeniowa została wydana przede wszystkim na podstawie decyzji z dnia 12 kwietnia 1974 r. (nr 667/MZGT/PT/3389/74), przekazującej nieruchomość położoną we W. przy ul. [...], oznaczoną ewidencyjnie jako działka gruntu nr [...], AM •- [...], obręb K. (po przeprowadzonej odnowie operatu ewidencji gruntów w obrębie K. działka gruntu nr [...], AM - [...], obręb K., otrzymała nr [...], AM - [...], ze zmienioną powierzchnią [...] m2), w użytkowanie na czas ograniczony do 1989 r. (na okres 15 lat) na rzecz D. we W. na cele związane z jej działalnością, a nie na podstawie decyzji opłatowej, która niejako jedynie uzupełniała to rozstrzygnięcie. Nie można tu zatem mówić o żadnych "dodatkowych warunkach". Jak wcześniej wskazano, skoro w dniu 5 grudnia 1990 r. Spółce nie przysługiwało już prawo zarządu gruntami oraz budynkami, to jest to okoliczność, która wykluczała uwłaszczenie Spółki na tym gruncie w trybie powołanych przepisów art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wbrew twierdzeniu Odwołującej się art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały przekształcenia się zarządu ustanowionego na czas określony w zarząd na czas nieoznaczony.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 marca 2025 roku (SKO 4116.14.2024), na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 1 oraz 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako "PPSA"), działając w imieniu spółki P.(1) S.A. (dalej również jako: P.(1) albo "Spółka"), pełnomocnik zaskarżył opisaną decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucił 1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które doprowadziło w konsekwencji do utrzymania w mocy decyzji I Instancji, to jest art. 6, 7, 11, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako "Kpa") poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z naruszeniem prawa, 2. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: a) art. 80 ust. 1 (pierwotnie art. 87) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t. j. Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zmianami dalej jako "uggwn") poprzez błędne uznanie, że z dniem wejścia w życie tej ustawy nie doszło z mocy prawa do przekształcenia dotychczasowego prawa użytkowania nieruchomości przez P.(1) w prawo zarządu na czas nieoznaczony, a tym samym istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. b) art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm., dalej jako "ugn") w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79 poz. 464 ze zm., dalej jako "uzggwn") poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że pomimo zaistnienia przesłanek wymienionych w powyższych przepisach warunkujących skutek prawny w postaci uwłaszczenia, organ uznał, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, c) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, iż Prezydent Miasta W. wydając w 2009 roku decyzję uwłaszczeniową rażąco naruszył prawo, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 158 § 2 Kpa poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji I instancji w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji I Instancji. W związku z powyższym skarżąca wnosi o: 1. uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c PPSA zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 PPSA poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2. umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 PPSA. 3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącej według norm przepisanych; ewentualnie: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Organowi do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny sprawy, a następnie wskazano, że z decyzją SKO nie sposób się zgodzić. Analiza zaskarżonej decyzji pozwala uznać, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a co za tym idzie, nie może się ona ostać w obrocie prawnym. Strona podniosła 1. zarzut naruszenia art. 80 ust. 1 uggwn. Wskazano, że SKO całkowicie pominęło okoliczność, na którą wskazano w decyzji uwłaszczeniowej tj. fakt oddania nieruchomości w użytkowanie na rzecz D. we W. na podstawie decyzji o użytkowaniu. Jak wynika natomiast z art. 80 ust. 1 uggwn (pierwotnie art. 87), grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Tym samym, skoro w dacie wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., poprzednikowi prawnemu P.(1) przysługiwało prawo użytkowania nieruchomości, to z mocy prawa przekształciło się ono w zarząd na czas nieokreślony. Oznacza to tym samym, iż wbrew twierdzeniom SKO, nieruchomość znajdowała się w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r. Fakt, iż decyzja opłatowa nie powołuje się na decyzję o użytkowaniu pozostaje irrelewantne dla przysługującego P.(1) zarządowi. Zarząd ten powstał bowiem z mocy prawa w miejsce użytkowania, które powstało na mocy decyzji administracyjnej. Organ administracyjny błędnie pominął ten skutek ustawowy, nie uwzględniając, że w przypadku nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, Spółka wykonywała trwały zarząd w rozumieniu przepisów prawa, a więc posiadała prawo zarządu o charakterze trwałym i bezterminowym. Przede wszystkim jednak wskazać należy, co zostało pominięte w dotychczas prowadzonym postępowaniu, że zgodnie z art. 80 ust. 1 uggwn (pierwotnie art. 87), grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Skoro zatem w dacie wejścia w życie uggwn tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., poprzednikowi prawnemu Spółki przysługiwało prawo użytkowania nieruchomości, to z mocy prawa przekształciło się ono w zarząd na czas nieokreślony. Oznacza to tym samym, iż nieruchomość znajdowała się w zarządzie P.(1) S.A. zarówno na dzień 27 maja 1990 r. jak i na 5 grudnia 1990 r. Powyższe potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 6 marca 2007 r. stwierdzając, iż po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości na mocy art. 87 ust. 1 grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Tak więc, formalnie ustanowione użytkowanie przekształciło się w zarząd. Stanowisko to znajduje potwierdzenie również w innych wyrokach: ,,Stosownie do ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. - w myśl art. 87 ust. 1 - przekształcało się w prawo zarządu. "Z omówionej wyżej regulacji prawnej wynika - zdaniem Sądu – że grunty związane z funkcjonowaniem kolei z mocy przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa P. oddalone zostały w jego użytkowanie i zarząd. Bez względu więc na to, czy wymienione przedsiębiorstwo legitymuje się obecnie dokumentem wykazującym przekazanie mu konkretnego gruntu, może ono udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie P.(1). Niewątpliwie, co potwierdza też organ I instancji, P.(1) wykazało, że sporny grunt związany jest z funkcjonowaniem kolei. Podkreślenia wymaga, że Spółce przysługiwało prawo zarządu zgodnie z powyżej powołanymi przepisami. Stosowanie również do art. 35 uggwn na żadnym etapie, a tym bardziej do 5 grudnia 1990 r. nie doszło do wygaśnięcia zarządu na skutek w wydania decyzji o wygaśnięciu.
2. Zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 uzggwn. Głównym argumentem SKO dla potwierdzenia słuszności, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z naruszeniem prawa jest to, że na dzień 5 grudnia 1990 r. Spółce nie przysługiwało prawo zarządu. Jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych w oparciu o art. 200 ugn było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami. Okoliczność pozostawania nieruchomości w zarządzie P. w dacie 5 grudnia 1990 roku przesądzała o konieczności stwierdzenia uwłaszczenia. Aby stwierdzić w oparciu o przepis art. 200 ust. 1 ugn prawo użytkowania wieczystego, trzeba wykazać, że dla przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu w rozumieniu przepisów uzggwn. Dokumenty służące stwierdzeniu istnienia prawa zarządu zostały wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120, dalej jako: ,,Rozporządzenie"). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością stanowi dowód, w oparciu o który właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu do nieruchomości. Decyzja taka nie musi spełniać żadnych dodatkowych warunków formalnych, aby mogła zostać uznana za wystarczający dowód oddania nieruchomości w zarząd, a tym samym stanowić podstawę uwłaszczenia. W niniejszej sprawie decyzja uwłaszczeniowa została wydana w oparciu o decyzję opłatową, która zgodnie z uzasadnieniem decyzji uwłaszczeniowej stanowi dokument, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Tym samym, za nieuprawnione należy uznać twierdzenie, że na dzień 5 grudnia 1990 r. Spółka nie zarządzała nieruchomością, szczególnie w kontekście § 5 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym "Właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.". Nadto, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia, właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie m.in. decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Prezydent W., prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie z wniosku P.(1) o uwłaszczenie nieruchomości ustalił, iż w 1974 r. wydana została na rzecz poprzednika prawnego P.(1) decyzja o użytkowaniu. Decyzja dotyczy co prawda działki nr [...] AM [...] o pow. [...] m2, jednakże jak ustalił ten organ, w wyniku odnowy operatu szacunkowego przeprowadzonego w 1980 r. teren ten oznaczony został jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2. Decyzja ta również potwierdza i stanowi wystarczający dowód potwierdzający przysługujące P.(1) prawo zarządu do działki.
3. Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa. Skarżąca stoi na stanowisku, iż w niniejszym postępowaniu SKO, wydając decyzję I i lI instancji, niesłusznie stwierdziło wydanie decyzji uwłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa, szczególnie w zakresie zaistnienia podstawy do stwierdzenia jej nieważności. a) rażące naruszenie prawa: Skarżąca wskazuje, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać, ani tolerować 5. w tym zakresie, w ślad za WSA w Łodzi, wskazać należy, iż rażące naruszenie prawa zachodzi "w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustawionym w przepisie, jak również wówczas, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania". Biorąc pod uwagę powyższe, wskazać należy po pierwsze, iż w niniejszej sprawie, nie można w ogóle mówić o rażącym naruszeniu prawa, skoro takie może mieć miejsce jedynie w przypadku sprzeczności decyzji z przepisem, który rozumiany jest w sposób jednoznaczny. Przepisy regulujące uwłaszczanie osób prawnych budzą zaś wiele wątpliwości interpretacyjnych - w szczególności w kontekście przekształcenia się użytkowania w prawo zarządu. Po drugie, w realiach niniejszej sprawy, należy dojść do wniosku, iż wydana decyzja uwłaszczeniowa nie spełnia żadnej z powyższych przesłanek. Nie miało miejsce bowiem oczywiste naruszenie przepisów poprzez wydanie decyzji z niedopuszczalnym przekroczeniem prawa. Przyznać należy także, że organ wydając decyzję uwłaszczeniową na podstawie art. 200 ugn oraz przepisów rozporządzenia działał w graniach prawa. Uzupełniająco jedynie do argumentacji przemawiającej za posiadaniem przez P. prawa zarządu nieruchomości wskazanej we wcześniejszej części uzasadnienia skargi, skarżąca wskazuje, iż o braku istnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w stosunku do decyzji uwłaszczeniowej, w przypadku wydania jej na podstawie istniejącej decyzji opłatowej przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 12 czerwca 2007 r. wprost wskazał, że "Za nietrafny uznać należy także zarzut, że C. S. A. z siedzibą w W. została uwłaszczona na przedmiotowych działkach z rażącym naruszeniem prawa, gdyż na dzień uwłaszczenia nie legitymowała się decyzją o zarządzie. Obowiązujące w dniu wydania ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 2d cyt. wyżej ustawy z dnia 29 września 1990 r. w § 4 ust. 1 pkt 7 stanowi, że stwierdzenie prawa państwowych i komunalnych osób prawnych do zarządu nieruchomościami dokonuje się na podstawie decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opiat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. W świetle powyższej regulacji pozostające w obrocie prawnym pismo o charakterze decyzji Zarządu Gospodarki Terenami m. Ł. z dnia 30 września 1981 r. zmieniające wysokość opiat rocznych z tytułu użytkowania terenu położonego w Ł. przy ul. [...], nie pozwala skutecznie podważać udokumentowania prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. C. S. A. z siedzibą w W. Wobec powyższego stwierdzić należy, że przesłanki uwłaszczenia wymienione w art. 2 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. zostały spełnione. Zatem nie można badanej decyzji postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa". Pogląd ten wyrażony w powyższym wyroku, pozostaje aktualny także w odniesieniu do niniejszego postępowania; b) brak podstawy prawnej
Skarżąca podnosi, iż brak jest również podstaw, aby twierdzić, iż decyzja uwłaszczeniowa spełnia drugą z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. że została wydana bez podstawy prawnej. Katalog dokumentów, w oparciu o które wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu został wprost określony w przepisach rozporządzenia, o czym była mowa wyżej. Analiza akt sprawy pozwala uznać, iż P.(1) legitymuje się dwoma decyzjami, które przesądzają o przysługującym zarządzie nieruchomością. W ocenie P.(1), okoliczność nieuwzględnienia przez Prezydenta decyzji o użytkowaniu jako jednego z dokumentów potwierdzających zarząd nie może stanowić o wydaniu decyzji uwłaszczeniowej bez podstawy prawnej skutkującej stwierdzeniem nieważności. O ile może to zostać zakwalifikowane jako uchybienie organu to nie na tyle istotne aby mogło stanowić argument w postępowaniu nadzwyczajnym. Biorąc pod uwagę powyższe, nie można stwierdzić, że skoro organ wydający decyzję uwłaszczeniową, uznał, iż P.(1) w sposób dostateczny wykazało prawo zarządu, zgodnie z przepisami rozporządzenia, to decyzja ta została wydana jednak bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa; c) cel postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji: Niezależnie od powyższego, wskazać należy, iż przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której decyzja uwłaszczeniowa została wydana. W ślad za tym, wskazanie naruszeń organu, które mogłyby okazać się skuteczne w zwykłym postępowaniu, może okazać się niewystarczające w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Celem postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia. a mianowicie - czy dotknięta jest ona jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Organ jedynie dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Innymi słowy, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie przeprowadza postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym i nie orzeka ponownie co do istoty sprawy. Organ jedynie dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Kontroluje zatem, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana w granicach prawa oraz w sposób zgodny z aktualną linią orzeczniczą, obowiązującą w dniu jej wydania. Organ, stwierdzając wydanie decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, dokonał de facto ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, należy stwierdzić, iż decyzja uwłaszczeniowa odpowiada prawu i nie jest dotknięta jakąkolwiek wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. 4. Zarzut naruszenia art. 6, 7, 11, 77 § 1 i 80 Kpa: Skarżąca pragnie zauważyć, iż analiza uzasadnienia decyzji lI instancji nie przesądza o tym, że SKO działało zgodnie z art. 6 Kpa. Szczególnie, że SKO nie wyjaśnia (w oparciu o przepisy prawa) dlaczego zdaniem Organu lI instancji prawo zarządu wygasło. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie jest istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 Kpa. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Takie działanie organu pozostanie nadto w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 8 Kpa, tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Ponadto, zgodnie z art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przepis powyższy ustanawia tzw. zasadę legalności (praworządności). Ustawa nakłada na organy administracji publicznej kategoryczny obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, a więc organy nie mają innego wyboru, jak właśnie tak czynić. Obowiązek ten wynika ze sformułowania komentowanego przepisu - to jest użycia zdania oznajmującego - co na gruncie zasad wykładni prawa wyraża obligatoryjność. Działanie niezgodne z prawem może spowodować usunięcie wyników takiego działania organów administracji z obrotu prawnego, bowiem decyzje (i inne akty i czynności administracji) mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach, w tym przede wszystkim w PPSA. SKO dopuściło się naruszenia zasady legalności poprzez nieuwzględnienie decyzji o użytkowaniu jako dowodu potwierdzającego zarząd, pominięciu okoliczności przekształcenia z mocy prawa użytkowania w zarząd, błędne przyjęcie, że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie może stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu nieruchomością przez P.(1). Taka interpretacja pozostaje contra legem, i jako niezgodna z zasadą praworządności winna stanowić o uchyleniu Decyzji li instancji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.2022.2492 t. j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023.259 t. j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja samorządowego kolegium odwoławczego wydana została w trybie stwierdzenia nieważności, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. Z wyrażonej w art. 16 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji wynika, że wykluczona jest rozszerzająca wykładnia przepisów, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji. Ponadto trzeba zaznaczyć, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie wyłącznie kwestii czy remostrowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym (stwierdzenia nieważności) - odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym – organy nie mogą rozpatrywać sprawy co do istoty (w tym zakresie sąd podziela stanowisko strony zawarte w skardze). Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest bowiem kwestionowana decyzja, a nie sprawa rozpoznawana uprzednio w postępowaniu "zwykłym". W postępowaniu nadzorczym są rozważane kwestie prawne, a organ odwoławczy (tu: sko) działa wyłącznie jako organ kasacyjny. Konstrukcja instytucji nieważności w kodeksie postępowania administracyjnego oparta jest na założeniu istnienia przyczyny nieważności w momencie podejmowania decyzji administracyjnej. Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani zmiana interpretacji przepisu prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 396/14, CBOSA). Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem sądu, zgodzić się należy z oceną kolegium, że w kontrolowanej ostatecznej decyzji wystąpiła podstawa stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...]". Stwierdzona przesłanka rażącego naruszenia prawa winna doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego remostrowanej decyzji ostatecznej. Należy pamiętać, że określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanka "rażącego naruszenia prawa" stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. np. wyroki NSA z dnia: 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11; 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2565/10; 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2449/10; 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11; 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10 - CBOSA). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., można mówić, gdy w odniesieniu do decyzji zachodzą kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga stosowania wykładni; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 27 marca 2012 r., sygn. akt III UK 77/11, LEX nr 1213420). Przy korzystaniu z tej instytucji wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (tak m.in. NSA w wyrokach z 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 878/10 i z 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, CBOSA). Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. np. wyrok NSA z 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1192/10; CBOSA). W judykaturze podkreśla się, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Nie można więc utożsamiać tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa". Samo naruszenie prawa materialnego lub przepisów procedury mające nawet istotny wpływ na wynik sprawy nie stanowi bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Dalej trzeba powiedzieć, że z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, Sąd stwierdził, że samorządowe kolegium odwoławcze wydało decyzje zgodne z prawem.
Materialnoprawną przesłanką decyzji ostatecznej był przepis art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 344) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (t. j. Dz.U. z 1998 r. Nr 23 poz. 120). Pierwszy z nich wymienia zasady, jakie stosuje się "w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne (...), które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w tym: - nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; - w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; - nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego, o którym mowa w ust. 1 i 2, nie może naruszać praw osób trzecich. Z kolei § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U.1998.23.120), wydanego na podstawie delegacji z art. 206 ustawy upoważniającej Radę Ministrów do określenia szczegółowych zasad i trybu stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach wskazano, że stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu następuje na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Następnie trzeba mieć na względzie, że na gruncie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U.1961.32.159) tereny państwowe mogły być przekazywane jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie. Zgodnie z art. 10 ustawy przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym w użytkowanie następowało w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej rady narodowej. Decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania. Z kolei według § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U.1962.35.159) decyzja ostateczna o przekazaniu stwarza pomiędzy przekazującym a przejmującym stosunek zobowiązaniowy, do którego mają zastosowanie przepisy o zobowiązaniach umownych. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 4 rozporządzenia przekazanie terenu państwowego przez organ do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej w użytkowanie jednostki państwowej lub organizacji społecznej (art. 10 ust. 1) następuje na podstawie decyzji tego organu, wydanej na wniosek zainteresowanej jednostki państwowej (organizacji społecznej). Zwrócić jeszcze należy uwagę, że stosownie do art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie ustawy (22 października 1961 r. Dz.U.1961.32.159) w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U.1985.22.99 - wersja pierwotna - od 1 sierpnia 1985 r.) grunty państwowe niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania innych zadań ustawowych były oddawane odpłatnie państwowym jednostkom organizacyjnym w zarząd. W myśl art. 38 ust. 2 ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. W myśl art. 87 ustawy grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Kolejno w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U.1990.79.464) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Natomiast grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, pozostawały nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek (ust. 4). W świetle tego co dotychczas powiedziane należy zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie okolicznością najistotniejszą jest podkreślenie, że stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości następuje według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Skarżąca prawa swe wywodziła m.in. z decyzji z dnia kwietnia 1974 r. /L.dz.667/MZGT/PT/3389/7/, wydanej na podstawie art. 97 kpa art. 8 ust. 1 ustawy z dn. 14.07.1961 r., o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 22/69, poz.159/ oraz § 4 ust. 1 1 § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 31.V.1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach /Dz. u. nr 3/69, poz.19/ Z treści tej decyzji wynika, że "Urząd Miasta W. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu wniosku D. we W. z dn. 19.II.1974 r. znak: BI7-0507/9/73 w sprawie przekazania w użytkowanie terenu położonego we W. przy ul [...] nr [...], orzeka: 1. Przekazać w użytkowanie na czas ograniczony, do roku 1989 nieodpłatnie na rzecz D. we W. z siedzibą przy ul. [...] nr [...], teren zabudowany, położony we W. przy ul. [...], obejmujący jedną parcelę, obręb: K., o powierzchni [...] m2, oznaczoną na mapie geodezyjnej stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji obwódką koloru żółtego i numerem rejestru gruntowego [...], karta mapy [...]. Wymieniony teren przeznaczony jest na cele związane z działalnością D. we W. Na przedmiotowym terenie znajduje się budynek murowany parterowy podstacji trakcyjnej o powierzchni użytkowej [...] m2. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wedle opinii urbanistycznej, którą dysponował organ, teren przy ul. [...] nr [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego może być przekazany na rzecz D. na czas określony tj. 15 lat. Mając dotychczas powiedziane na uwadze – zdaniem sądu- pozostaje niewątpliwe, że po stronie skarżącej zabrakło wymogu ustawowego w postaci posiadania tytułu prawnego do działki, tj. bądź (wynikającego z aktu prawnego) użytkowania spornej działki w dniu 5 grudnia 1990 r., bądź posiadania jej w zarządzie, co było warunkiem koniecznym dla nabycia z mocy prawa, przez przedsiębiorstwo państwowe P. użytkowania wieczystego terenu. Dalszą konsekwencją tej okoliczności jest fakt, że decyzja z dnia 16 grudnia 2009 r. (nr 76/2009; znak sprawy: WMK.R.7224-9403/08/09) została obarczona wadą rażącego naruszeniem prawa, bowiem P.(1) nie spełniało wymogu tytułu prawnego do działki w dacie, z którą ustawodawca wiązł skutek prawny. Należy zgodzić się z poglądem organu, że działka gruntu niepozostająca w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a pozostający wyłącznie w jego władaniu, nie "należał do" tego przedsiębiorstwa. Powstanie prawa zarządu do gruntu w dniu 27 maja 1990 r. należy oceniać według przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu ustalonym w Dzienniku Ustaw z 1989 r. Nr 14, poz. 74. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nieruchomości, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Stąd skarga nie mogła podlegać uwzględnieniu.
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba powiedzieć, że nie podzielił sąd stanowiska strony skarżącej jakoby SKO naruszyło przepisy postępowania, w tym art. 6, 7, 11, 77 § 1 i 80 Kpa, poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z naruszeniem prawa. Zdaniem sądu prawidłowo i rzetelnie zebrany materiał dowodowy potwierdził rażące naruszenie prawa w decyzji ostatecznej. Nie dopatrzył się także sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego: ani art. 80 ust. 1 (pierwotnie art. 87) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t. j. Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zmianami dalej jako "uggwn") bowiem trafnie organ uznał, że z dniem wejścia w życie tej ustawy nie doszło z mocy prawa do przekształcenia dotychczasowego prawa użytkowania nieruchomości przez P.(1) w prawo zarządu na czas nieoznaczony. Zdaniem sądu w postępowaniu nie doszło także do naruszenia art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem ustalając stan faktyczny i prawny sprawy SKO prawidłowo uznało, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a co za tym idzie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 158 § 2 Kpa.
Reasumując, skarga podlega oddaleniu, stosownie do treści art. 151 ppsa.