II SA/Wr 476/01

II SA/Wr 476/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryk Ożóg /przewodniczący/
Jolanta Sikorska /sprawozdawca/
Tadeusz Kuczyński
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryk Ożóg Sędziowie NSA - Tadeusz Kuczyński NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Protokolant Anna Onyśków po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pozbawił J. U. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w J. G. decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...]r. do [...]r.
W uzasadnieniu podał, że J. U. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, co ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD.
W tej sytuacji organ uznał, że J. U. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl zaś przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.
Organ wskazał, że zgodnie z treścią powołanego przepisu prawa nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2,art. 2 i art. 4 ustawy. Ponadto podał, że zgodnie a art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich mogły być zgłaszane do dnia 31 grudnia 1998 r.
Mając powyższe na uwadze orzekł jak w decyzji.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. U. podał, że po wyzwoleniu w [...]r. pracował jako szeregowy funkcjonariusz w Milicji Obywatelskiej. W okresie jednak od [...] r. do [...]r. służył w Wojsku Polskim jako żołnierz z poboru w związku z czym w jego ocenie z tego tytułu nabył uprawnienia kombatanckie. Podał, że jego służba w Wojsku Polskim nie miała związku z represjonowaniem osób związanych z podziemną działalnością na rzecz niepodległego państwa polskiego. Ich zadaniem byłą ochrona ludności polskiej przed aktami terroru ze strony pohitlerowskiego podziemia. W [...]r. skierowano ich do S., gdzie uczestniczył w walkach z UPA.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.
W uzasadnieniu wskazał, że J. U. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w organach MO, co ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD oraz informacji podanych przez odwołującego się w postępowaniu weryfikacyjnym.
W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. wyżej ustawy przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.
Organ dodał, że okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w świetle przepisów obowiązującej ustawy nie mają wpływu na wynik sprawy. W związku z podniesionymi we wniosku twierdzeniami odnośnie służby w WP w okresie [...]-[...], którego to tytułu odwołujący nie miał zaliczonego przez ZBoWiD do uprawnień kombatanckich organ wyjaśnił, że termin do składania nowych wniosków z tytułów określonych w art. 1- art. 4 ustawy o kombatantach wraz z rekomendacją stowarzyszenia upłynął z końcem 1998 r., co wynika z art. 22 ust. 3 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze uznał, iż brak jest podstaw do uchylenia, bądź zmiany kwestionowanej decyzji w związku z czym orzekł jak na wstępie.
W skardze na powyższą decyzję J. U. podtrzymał zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Organ rozpoznający sprawę nie wyjaśnił bowiem w sposób należyty wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w związku z czym skargę należało uwzględnić a wydane w sprawie decyzje uchylić.
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.).
Na mocy art. 25 ust. 1 owej ustawy wprowadzony został tryb weryfikacji uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie przepisów dotychczasowych.
W myśl przepisu art. 25 ust. 1 powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z treścią ust. 2 pkt 2 owego przepisu prawa "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r."
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano ten właśnie przepis prawa jako podstawę weryfikacji uprawnień kombatanckich przyznanych skarżącemu ZW ZBoWiD w J. G. decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r. Poza sporem pozostaje bowiem w niniejszej sprawie okoliczność, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZW ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej od wyżej wymienionym okresie. Uprawnienia te przyznane zostały na podstawie zaświadczenia KW MO w P. T. z dnia [...]r. stwierdzającego, że J. U. pełnił służbę jako funkcjonariusz Komendy Powiatowej MO w O. od [...]r. do [...]r. i w tym okresie brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem.
Wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r., sygn. akt OPS 5/00 (ONSA 2001, Nr 1, poz. 3) "Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.)". Oznacza to, że żadna działalność w ramach MO nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich w świetle przepisów obowiązującej ustawy o kombatantach.
W toku postępowania weryfikacyjnego skarżący jednak twierdził, że w okresie od [...] r. do [...] r. odbywał służbę w Wojsku Polskim jako żołnierz z poboru i walczył z bandami UPA. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył kserokopię książeczki wojskowej potwierdzającej powyższy fakt. Kserokopię swojej książeczki wojskowej dołączył po raz pierwszy przy piśmie wyjaśniającym z dnia [...]r., jakie złożył w związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego. W toku postępowania weryfikacyjnego skarżący powoływał się na powyższy dowód.
Okoliczności te wymagały wszechstronnego wyjaśnienia zgodnie z zasadami kodeksu postępowania administracyjnego a to w związku z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie wyżej powołanej ustawy o kombatantach, zgodnie z brzmieniem którego uprawnienia kombatanckie zachowują jednak (...) żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r."
W wyroku z dnia 17.09.2001 r. sygn. III RN 143/00 (OSNP 2002/7/150) Sąd Najwyższy wskazał, że: "Pełnienie przez żołnierza z poboru służby w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. jest w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j. t. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) przesłanką zachowania uprawnień kombatanckich nabytych wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, nie jest natomiast wystarczającą przesłanką nabycia uprawnień kombatanckich." Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18.04.2001 r. sygn. NSA V SA 2257/00 (LEX nr 81360) zwrócił uwagę, że: "Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego służba wojskowa z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945 r. do 30.06.1947 r. skutkuje zachowaniem uprawnień kombatanckich uzyskanych wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W tym zakresie ustawa nie zakreśla bliższych wymogów związanych z długotrwałością służby wojskowej, czy też okresu, w którym dana osoba prowadziła działalność związaną z ustanowieniem i utrwaleniem władzy ludowej."
Ponadto w związku z poglądem organu o braku obowiązku wyjaśniania, czy w sprawie dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień z innych tytułów wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002r., sygn. OPS 13/01 (Pr. Pracy 2002/6/42): "Wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich." (podobnie w uchwale Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 3.12.2001r., sygn. OPS 11/01, ONSA 2002/3/100).
O fakcie powołania do służby wojskowej w [...]r. skarżący pisał już w deklaracji członkowskiej jaką złożył w dniu [...]r. w związku z ubieganiem się o przyjęcie w poczet członków ZBoWiD.
Wobec powoływania się przez organ na treść art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach wskazać należy, że w wyroku z dnia 15.04.2003r. SK 4/02 (OTK-A 2003/4/31) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: "Art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji."
W tej sytuacji decyzje zaskarżonej treści uznać należy za nietrafne. W związku bowiem z jednej strony z wyżej powołanymi twierdzeniami skarżącego, z drugiej zaś w związku z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, należało wyjaśnić i ustalić, czy nie zachodzą przewidziane omawianą ustawą przesłanki do zachowania przez skarżącego uprawnień z tytułu służby w Wojsku Polskim w okresie o jakim mowa w tym przepisie prawa. Okoliczności tych organ decyzyjny z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa nie wyjaśnił.
Powyższe uchybienia, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowały konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) oraz c) wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum sprawy, wyjaśni i ustali, czy zachodzą przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy o kombatantach do zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
O kosztach postępowania przed Sądem orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto na przepisie art. 152 owej ustawy w związku z brzmieniem art. 26 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.