II SA/Wr 469/05

II SA/Wr 469/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Julia Szczygielska
Mieczysław Górkiewicz
Zygmunt Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 210/07 - Wyrok NSA z 2008-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
art. 12
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spraw.) Sędziowie NSA Julia Szczygielska WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi A S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zagłoszenia dotyczącego zanieczyszczenia nieruchomości gruntowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 stycznia 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), Starosta Powiatu O. odrzucił zgłoszenie A S.A. w P. dotyczącego zanieczyszczenia nieruchomości gruntowej położonej w M. przy ul. W. [...], na działkach nr 185 i 186. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., iż z brzmienia przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw wynika, iż ustawodawca nałożył obowiązek zgłoszenia faktu zanieczyszczenia na podmioty, które spełniają warunek w postaci władania zanieczyszczoną powierzchnią ziemi, na której zanieczyszczenie nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy, czyli przed dniem 1 października 2001 r. i było spowodowane przez inny podmiot niż podmiot władający. Z przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji wynika, że A S.A. w P. jako użytkownik wieczysty był w dniu 1 października 2001 r. władającym powierzchnią ziemi - nieruchomością położoną w M. przy ul. W. [...], w myśl art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, iż sukcesja w oparciu o art. 463 § 3 kodeksu handlowego jest sukcesją uniwersalną i generalną, stąd nie można przyjąć, iż A S.A. w P. jest "innym podmiotem" niż B S.A. Sukcesja przewidziana w art. 465 § 3 k.h. wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych, w tym odpowiedzialności za szkodę w środowisku. Ze względu na fakt, iż zgłaszający podmiot nie wykazał, że zanieczyszczenia na przedmiotowej nieruchomości powstały wskutek działań innego podmiotu, zgłoszenie z dnia 29 czerwca 2004 r. nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 12 ust. 1 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Stąd organ pierwszej instancji orzekł jak w osnowie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A S.A. w P., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do argumentów, będących podstawą odrzucenia wniosku, strona wskazała, iż odmienna jest jej interpretacja przepisów dotyczących sukcesji uniwersalnej od przedstawionej przez Starostę Powiatu O. Zdaniem odwołującego się, za podstawę twierdzenia organu, iż sukcesja uniwersalna, będąca następstwem połączenia spółek, stanowi sukcesję obejmującą wszystkie prawa i obowiązki podmiotu przejętego i wywołuje także skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych, nie może stanowić art. 465 § 3 k.h., obowiązującego w momencie połączenia. Mówił on o przejęciu na spółkę przejmującą wszelkich praw i obowiązków spółki przejętej, ale jedynie w zakresie stosunków cywilnoprawnych, natomiast następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego regulowały przepisy materialnego prawa administracyjnego. Sukcesja administracyjnoprawna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zasady zakazu sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 kodeksu spółek handlowych i zaczęła obowiązywać z dniem 1 stycznia 2001 r. Na gruncie k.h. sukcesja administracyjnoprawna przy połączeniu spółek była niedopuszczalna. Zatem w zakresie prawa administracyjnego ze względu na jego specyfikę oraz sposób dochodzenia naprawienia szkód, następstwo prawne jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy prawo administracyjne dopuszcza przeniesienie obowiązku administracyjnego na następcę prawnego, a na gruncie przepisów prawa ochrony środowiska, obowiązujących w dacie połączenia B i C, odpowiedzialność za wyrządzone szkody w środowisku nie mogła być przeniesiona na następcę prawnego. Dopuszczalność przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska gleby i ziemi wprowadziła dopiero ustawa – Prawo ochrony środowiska. W związku z tym, jak podniosła strona, administracyjnoprawna odpowiedzialność sprawcy zanieczyszczenia środowiska była na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska niezbywalna, a więc nierozerwalnie związana z osobą sprawcy (art. 82 ust. 1). Zobowiązanym do naprawienia szkody był sprawca naruszenia interesu publicznego. Ustawa ta nie przewidywała natomiast następstwa prawnego w zakresie odpowiedzialności administracyjnej sprawcy. Nie można w związku z tym domniemywać, w ocenie strony, na podstawie ogólnych zasad dopuszczalności następstwa prawnego w tym zakresie. Obciążenie A S.A. odpowiedzialnością za zanieczyszczenie wywołane przez B oraz jej poprzedników byłoby więc niezgodne nie tylko z przepisami obowiązujących w dacie połączenia, ustaw zwykłych, ale także niezgodne z Konstytucją RP. Nadto odwołujący się wskazał, iż dopiero na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska powstała możliwość odstępstwa od zasady odpowiedzialności sprawcy za szkody. Zgodnie z art. 362 w związku z art. 102 tejże ustawy, obowiązkiem rekultywacji zanieczyszczonego gruntu obciążony jest władający powierzchnią ziemi. W celu zaś zapobieżenia retroaktywności ustawy, ustawodawca przewidział możliwość uchylenia się od takiego obowiązku władającego powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska poprzez zawiadomienie właściwego starosty, że sprawcą zanieczyszczenia była inna osoba, zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska, ustawę o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw.
W dniu 9 czerwca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wydało, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), decyzję Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, iż uwzględnienie zgłoszenia, dokonanego na podstawie art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, następuje w sytuacji spełnienia łącznie następujących warunków: podmiot zgłaszający włada powierzchnią ziemi w dniu 1 października 2001 r.; na powierzchni ziemi przed 1 października 2001 r. nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby; zanieczyszczenie to zostało spowodowane przez inny podmiot; zgłoszenie tego faktu staroście dokonano w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; załączono do niego wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Jak wskazał organ odwoławczy, z analizy akt wynika, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 12 ust. 1 i ust. 2. Natomiast sporna i stanowiąca podstawę argumentacji tak organu pierwszej instancji, jak i przedstawiciela Spółki, kwestia następstwa prawnego A S.A. w P. nie ma w istocie znaczenia. Gdyby więc nawet uznać, że zgłoszenia dokonał "inny podmiot", o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy, zgłoszenie i tak podlegałoby odrzuceniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wskazało nadto, iż w początkowej fazie postępowania administracyjnego organ pierwszej prezentował prawidłowe stanowisko, że ostatecznym terminem na przedłożenie zgłoszenia w formie ustalonej w art. 12 ust. 1 i ust 2 ustawy jest dzień 30 czerwca 2004 r. (pismo z dnia 5 sierpnia 2004 r.) i z tego powodu pozostawił nawet zgłoszenie ("wniosek") bez rozpoznania, następnie stanowisko to zmienił i rozpoczął polemikę w kwestii spełnienia przez zgłaszającego innej z przesłanek – zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez "inny podmiot". Pewnego rodzaju niezdecydowanie Starosty Powiatu O. i skupienie się w późniejszej fazie postępowania na tylko jednej z przesłanek skutecznego zgłoszenia, wskazanej w art. 12 ust. 1 ustawy, nie podważa jednak, w ocenie organu odwoławczego, prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia 19 stycznia 2005 r. Jak dalej stwierdzono, już od początku postępowania brak było podstaw prawnych do uwzględnienia zgłoszenia. Mimo długiego okresu wyznaczonego przez ustawodawcę dla dokonania zgłoszenia, Spółka datuje swoje zgłoszenie na ostatni dzień ustawowego terminu (29 czerwca 2004 r.), a dokonuje czynności zgłoszenia zanieczyszczenia Staroście Powiatu O. już po terminie - w dniu 5 lipca 2004 r. Ponadto wskazano, iż zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy do zgłoszenia należy załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, a jak wynika z treści samego zgłoszenia - załączono do niego jedynie pełnomocnictwo dla autora podania i znaki opłaty skarbowej. W piśmie z dnia 20 lipca 2001 r. pełnomocnik Spółki stwierdził, że "Niestety nie mamy na dzień dzisiejszy możliwości uzupełnienia naszego zgłoszenia o wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi.". Nie spełniona została więc kolejna przesłanka zgłoszenia. Bezcelowe, zdaniem organu odwoławczego, było wzywanie po 30 czerwca 2004 r. Spółki do uzupełnienia zgłoszenia o ten dokument. W świetle jednoznacznej treści art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy, uzupełnianie zgłoszenia po wyznaczonym w ustawie dniu musiałoby zostać uznane za bezskuteczne prawnie. Skuteczne zgłoszenie w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie winno bowiem było zawierać wymagany ustawowo załącznik. W przeciwnym wypadku, było one wadliwe, a z uwagi na upływ terminu, nie mogło być sanowane. Jak zważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., nawet gdyby - hipotetycznie - przyjąć, że zgłoszenie zawierało wymagany ustawowo załącznik lub – ewentualnie – dołączono by ten dokument przed 30 czerwca 2004 r. i w ten sposób sanowano wcześniejsze wadliwe zgłoszenie, nie można uznać, że przedstawione badania potwierdzają fakt zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub gleby, które nastąpiło przed 1 października 2001 r. W "Sprawozdaniu z poboru prób gruntu i badań laboratoryjnych" z dnia 28 sierpnia 2004 r. wyraźnie wskazano, że poboru prób gruntu dokonano w dniu 23 sierpnia 2004 r. Badania te obrazują więc stan zanieczyszczenia gruntu w sierpniu 2004r. i w żaden sposób nie mogą zostać uznane za dowód zanieczyszczenia powstałego przed 1 października 2001 r. Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż ustalenie proporcji w jakich każda ze Spółek zanieczyściła powierzchnię ziemi lub gleby opisanej na wstępie nieruchomości powinno być przedmiotem postępowania dowodowego. W art. 12 ust. 2 ustawy ustawodawca przeniósł przecież w sposób wyraźny ciężar dowodu na zgłaszającego zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby. Jest to konsekwencją faktu, że uwzględnienie zgłoszenia zdejmuje z władającego powierzchnią ziemi lub gleby obowiązki określone w art. 102 ust. 1-3 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Przyjęcie w takiej sytuacji, że to starosta ma udowadniać fakt, którego istnienie przenosił na niego obowiązek rekultywacji gruntu, byłoby co najmniej nielogiczne. W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, iż podjęcie innego rozstrzygnięcia, wobec niespełnienia przesłanek określonych w art. 12 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, byłoby nie tylko pozbawione podstaw prawnych, ale i - z uwagi na brzmienie art. 12 ust. 4 ustawy - spowodowałoby bezpodstawne przejęcie przez Starostę Powiatu O. obowiązków wynikających z art. 102 ust. 1-3 ustawy - Prawo ochrony środowiska.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł A S.A. w P., zarzucając jej niezgodność z prawem w postaci naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu strony oraz naruszenie ciążącego na organie administracji publicznej obowiązku zebrania całego materiału dowodowego; naruszenie prawa procesowego tj. art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) i błędną jego wykładnię poprzez przyjęcie, że nie przedstawienie wyników badań laboratoryjnych, potwierdzających fakt zanieczyszczenia gleby w jej warstwach podpowierzchniowych jest brakiem formalnym zgłoszenia, który stwarza po stronie organu uprawnienie do odrzucenia zgłoszenia w drodze decyzji oraz, że przedstawienie wyników poboru prób gruntu z dnia 23 sierpnia 2004 r. nie może stanowić dowodu pośredniego dla wykazania faktu zanieczyszczenia powstałego przed 1 października 2001 r. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej powstałe wątpliwości organu, co do jednoznaczności i wiarygodności przedstawionych dokumentów, zdaniem skarżącego, winien organ wyjaśnić w toku prowadzonego postępowania. Skoro więc organ oparł swoją decyzję na twierdzeniu o braku jednoznaczności przedstawionych przez A S.A. w P. wyników badań, to usprawiedliwione jest stanowisko, iż odrzucenie zgłoszenia bez wyjaśnienia faktycznego stanu zanieczyszczenia gleb i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie stanowi naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 k.p.a. Naruszenie przepisu art. 12 ust. 2 wskazanej ustawy poprzez błędną jego wykładnię polegało również na przyjęciu, iż B S.A. nie jest "innym podmiotem", który spowodował zanieczyszczenie gleby.
Przedstawiając powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż literalna wykładnia art. 12 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż zgłoszenie dokonane w jego trybie nie ma charakteru podania, lecz stanowi wykonanie obowiązków. Brak przedstawienia wyników badań na dzień wejścia w życie ustawy nie może być utożsamiane z brakiem formalnym wniosku bowiem powinien być oceniany tylko jako niedostateczne jego uzasadnienie merytoryczne. Art. 12 ust. 1 ustawy nakazuje załączyć do zgłoszenia wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia, nie wskazując jednak sposobu wykonania badań, nie precyzując przedmiotu badania i nie określając rodzaju ich wyników. Skarżący przyjął, iż w świetle brzemienia cytowanego przepisu ustawodawca nie przesądził jaka powinna być metoda badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi, a jeśli tak to zastosowanie znajdują ogólne zasady postępowania administracyjnego. Wynika z powyższego, iż na etapie dokonania zgłoszenia wystarczające jest spełnienie dwóch przesłanek niezbędnych dla wszczęcia postępowania wymienionych w art. 12 ust. 2 ustawy. Są nimi, załączone do zgłoszenia wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz opis okoliczności, że sprawcą tego zanieczyszczenia był inny podmiot. Obydwa te elementy zostały spełnione przez skarżącą Spółkę. We wniosku stwierdzono, na podstawie przeprowadzonych badań organoleptycznych, że nieruchomość została przejęta w stanie zanieczyszczonym a sprawcą tych zanieczyszczeń był inny podmiot. Zdaniem skarżącego, zamieszczone w zgłoszeniu oświadczenie o zanieczyszczeniu nieruchomości położonej w M. już w chwili przejęcia tej nieruchomości od B S.A. w 1999 r., które zostało potwierdzone szczegółowymi badaniami wykonanymi w sierpniu 2004 r., stanowi więc spełnienie warunku art. 12 ust. 2 ustawy. Brzmienie tego artykułu nie wskazuje, że badania takie mają być przeprowadzone jeszcze przed wejściem w życie ustawy, czyli przed momentem, w którym strona uzyskała faktyczną możliwość zapoznania się z warunkami nałożonymi na podmioty tą ustawą. Jeśli organ administracji publicznej uznał przedstawione informacje za niedostateczne, to powinien był wezwać stronę skarżącą do uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 77 k.p.a., a następnie ocenić na podstawie dostarczonych mu badań czy dana okoliczność została udowodniona. Jak podniosła strona, nie przedstawienie wyników badań z okresu przejmowania stacji paliw od B S.A. wynika tylko z faktu, iż w przedmiotowym okresie nie prowadzono żadnych badań stanu zanieczyszczenia terenu. W razie zaś braku możliwości udokumentowania zaistniałego stanu zanieczyszczeń należy w tym względzie kierować się zasadami doświadczenia życiowego. Te nakazują zaś przyjąć, że podczas 40-letniej eksploatacji gruntów przez B S.A., przy stanie technicznym urządzeń znacznie odbiegającym od dzisiejszego, B S.A. eksploatowała grunty w sposób niezgodny z obecnie obowiązującymi normami. Fakt ten potwierdza także raport sporządzony w związku z połączeniem B S.A. z 1999 r., w którym potwierdzony został zły stan eksploatacji gruntów i duże zanieczyszczenie powierzchni ziemi na terenach stacji paliw B S.A. Zdaniem skarżącego, niemożność przedstawienia wyników badań według stanu na dzień połączenia i na dzień wejścia w życie ustawy nie może stanowić przyczyny odrzucenia zgłoszenia ich zanieczyszczenia.
Ustosunkowując się do twierdzeń organów w przedmiocie braku możliwości potraktowania skarżącego jako "innego podmiotu" z art. 12 ustawy i wynikającego z następstwa prawnego A S.A. w P. po B S.A. obowiązku skarżącego rekultywacji gruntów, wskazano iż zgodnie z art. 465 § 3 k.h. z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej spółka przejmująca weszła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Dla oceny zakresu następstwa prawnego A S.A. z tytułu szkód w środowisku wyrządzonych na gruntach wniesionych do A S.A., decydujące znaczenie ma data 7 września 1999 r. jako data wykreślenia B S.A. z rejestru handlowego (data połączenia). Cytowany przepis k.h. dotyczył następstwa prawnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych, natomiast następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego regulowały przepisy prawa materialnego administracyjnego. Sukcesja administracyjnoprawna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zasady sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych. Dopuszczalność przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska w zakresie odpowiedzialności za zanieczyszczenie gleby i ziemi wprowadziła dopiero ustawa - Prawo ochrony środowiska, w związku z czym administracyjnoprawna odpowiedzialność sprawcy zanieczyszczeń środowiska była na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska niezbywalna, a więc nierozerwalnie związana z osobą sprawcy. Zgodnie z art. 82 ust. 1 tejże ustawy zobowiązanym do naprawienia szkody był sprawca naruszenia interesu publicznego. Ustawa nie przewidywała natomiast następstwa prawnego w zakresie odpowiedzialności administracyjnej sprawcy. Zdaniem strony skarżącej, nie można w związku z tym domniemywać na podstawie ogólnych zasad dopuszczalności następstwa prawnego w tym zakresie. Przeczy temu także fakt, iż zgodnie z art. 66 Konstytucji RP każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. W ocenie skarżącego, obciążenie więc A S.A. w P. odpowiedzialnością za zanieczyszczenie wywołane przez B S.A. oraz jej poprzedników byłoby niezgodne nie tylko z przepisami obowiązujących w dacie połączenia ustaw zwykłych, ale i z Konstytucją RP. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, iż szkoda w środowisku, za jaką uznać należy zanieczyszczenie powierzchni gruntu, nie jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego. Odmienność tę uzasadnia fakt, że naprawienie szkody w środowisku regulują przepisy prawa administracyjnego i następuje ono na podstawie władczego rozstrzygnięcia organu administracji, podczas gdy naprawienie szkody w prawie cywilnym reguluje ustawodawstwo cywilnoprawne. Powierzenie naprawienia szkody w środowisku mechanizmom prawa cywilnego jest nadto nieskuteczne bowiem postępowanie cywilne zależy od woli poszkodowanego, który może wybrać pomiędzy odszkodowaniem pieniężnym a przywróceniem stanu poprzedniego, a nawet w ogóle nie wszczynać postępowania. Ponadto zakres szkody w środowisku jest odmienny od zakresu tradycyjnie pojmowanej szkody w mieniu lub na osobie. Szkoda w środowisku może nie wiązać się z uszczerbkiem w majątku konkretnej osoby, ale z uszczerbkiem w stanie środowiska jako wspólnego dobra publicznego. W przeciwieństwie do obowiązku naprawienia szkody w prawie cywilnym, obowiązek naprawienia szkody w środowisku nie ulega przedawnieniu. Z uwagi na powyższe skarżący podniósł, iż w dacie połączenia nie doszło do następstwa prawnego pomiędzy A S.A. w P. a B S.A. w zakresie odpowiedzialności za szkodę w środowisku bowiem w tym zakresie obowiązywała zasada odpowiedzialności sprawcy, a odpowiedzialność ta, za wyjątkiem przepisów szczególnych, była nieprzenoszalna. Mimo braku przejścia obowiązków związanych z użytkowaniem nieruchomości, jak wskazała strona skarżąca, A S.A. prowadził rekultywację nieruchomości przekazanych przez B S.A. oraz inne podmioty, prowadzące tamże działalność w zakresie gospodarowania paliwami. Jak podkreślono, miało to charakter całkowicie dobrowolnych działań i wynikało z przyjęcia powszechnie obowiązującego poglądu, że odpowiedzialność za szkodę w środowisku ma charakter tzw. stosunku prawnego rzeczowego, a więc wiąże się z władaniem nieruchomością. Zmiany stanowiska w tym względzie spowodował dopiero przepis art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, który zobowiązał podmioty władające zanieczyszczonymi gruntami do wskazania "innych podmiotów", które przed 1 października 2001 r. zanieczyściły grunty będące w ich władaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, do takiego naruszenia nie doszło.
Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. została podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ II instancji, zgodnie z istotą administracyjnego postępowania odwoławczego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, mimo stwierdzenia pewnych braków w uzasadnieniu decyzji tego organu. Postępowanie organu odwoławczego polega bowiem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Organ odwoławczy działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy zamiast uchylenia decyzji organu I instancji i przekazywania do ponownego rozpoznania, w sytuacji stwierdzenia jej wadliwości, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ II instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., II SA/Gd 814/99, LEX nr 76088).
Podstawą materialnoprawną podejmowanych w tej sprawie decyzji były przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Art. 12 w/w ustawy w ust. 1 stanowi, że władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot - ust. 2.
Zgodnie zaś z ust. 4 art. 12 powołanej ustawy starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1.
Dla skutecznego wniesienia zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 1 powyżej wskazanej ustawy, a tym samym uchylenie się przez zgłaszającego od skutków prawnych z art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska tj. obowiązku przeprowadzenia rekultywacji terenu, konieczne jest spełnienie następujących warunków:
1. zgłaszający musi władać powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 października 2001 r.;
2. władający musi dokonać zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.;
3. zgłoszenie dotyczy powierzchni ziemi, na której nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu przed wejściem w życie ustawy (1 października 2001 r.), a po objęciu nieruchomości we władanie przez zgłaszającego;
4. zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu musi być spowodowane przez inny podmiot;
5. do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.
Podjęcie decyzji na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw wymagało zatem rozstrzygnięcia przez organy administracji, czy warunki określone w art. 12 ust. 1 i ust. 2 tejże ustawy zostały spełnione przez zgłaszającego (tu A S.A.). W sytuacji zaś, gdy organy w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzą, że którykolwiek z tych warunków (podkreślenie Sądu) podmiot zgłaszający nie spełnia, zobligowane są do odrzucenia zagłoszenia.
Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 29 czerwca 2004 r., które wpłynęło do organu 5 lipca 2004 r., A S.A. dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, wskazując jednocześnie, iż B S.A. (spółka wykreślona z rejestru handlowego z dniem 7 września 1999 r.) prowadziła działalność na nieruchomości - działka nr 185 i 186 w miejscowości M. przy ul. W. [...] - od 1972 r. W roku 1999 r. w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego nieruchomość została przekazana do A S.A. w stanie zanieczyszczonym. Jako załączniki do zgłoszenia strona przesłała jedynie pełnomocnictwo.
W ocenie Sądu, tak wniesione zgłoszenie, bez wymaganych ustawą załączników, obligowało organ do jego odrzucenia na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw. Tymczasem pismem z dnia 15 października 2004 r. wezwano stronę skarżącą do wykazania braku następstwa prawnego pomiędzy A S.A. a poprzednim właścicielem oraz wykazania, że władał zanieczyszczonymi nieruchomościami (tj. działki nr [...] i [...] w M. przy ul. W. [...] oraz działka nr [...] w S., N. D.) w dniu wejścia w życie ustawy.
Niedopuszczalne było, zdaniem Sądu, jak tego dokonał organ I instancji, uzupełnianie przedmiotowego zgłoszenia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Nie można uznać warunków ustawowych, jakie powinno spełniać zgłoszenie, a o jakich mowa w art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), ze względu na ściśle określony termin dokonania tego zgłoszenia, za warunki formalne dające się usunąć w trybie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym względzie zresztą strona skarżąca zajęła podobne stanowisko, wskazując w skardze, iż cyt.: "Literalna wykładnia art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska ... prowadzi do wniosku, iż zgłoszenie dokonane w jego trybie nie ma charakteru podania, lecz stanowi wykonanie obowiązków. (...) brak przedstawienia wyników badań na dzień wejścia w życie ustawy nie może być utożsamiany z brakiem formalnym wniosku bowiem powinien być oceniany li tylko jako niedostateczne jego uzasadnienie merytoryczne.". Należało by się również zgodzić z twierdzeniem, iż cyt.: "przepis powyższy zawiera międzyczasową normę o charakterze gwarancyjnym, z uwagi na co powinien być interpretowany restrykcyjnie." Niezasadnym dla Sądu jest jednak dalsze sformułowanie, iż z powyższego wynika, że na etapie dokonania zgłoszenia wystarczające jest spełnienie tylko dwóch przesłanek niezbędnych dla wszczęcia postępowania, wymienionych w art. 12 ust. 2 ustawy.
Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu administracji publicznej wezwania strony do usunięcia, należą braki podania dające się z łatwością usunąć a wskazane w art. 63 § 2 k.p.a. – określenie żądania, podpisy strony, jeżeli działa przez pełnomocnika dołączenie pełnomocnictwa, również wymagania określone w przepisach szczególnych. W rozpoznawanej sprawie dodatkowe wymagania, jakie powinno spełniać zgłoszenie zanieczyszczenia nieruchomości zostały określone ustawą z dnia 27 lipca 2001 r., jednakże określiła ona również ścisły termin dokonania tego zgłoszenia i dołączenia stosownych dokumentów. Tego rodzaju termin ma charakter materialnoprawny, zatem wyznaczanie dodatkowego terminu na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., celem usunięcia tych braków, było bezpodstawne.
Ponadto istotne, jak to również zauważył w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ II instancji, w rozpatrywanej sprawie zgłoszenie, jest datowane wprawdzie na dzień 29 czerwca 2004 r., jednakże doręczone zostało organowi I instancji w dniu 5 lipca 2004 r. Zatem czynność, która zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy powinna być dokonana do dnia 30 czerwca 2004 r., strona skarżąca dokonała po terminie. Również z tego powodu zagłoszenie podlegałoby odrzuceniu. Uchybienia terminu wyznaczonemu przepisem ustawy nie kwestionuje w skardze strona skarżąca, wskazując jedynie, że pismem z dnia 29 czerwca 2004 r. dokonała zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi działki.
Dodać wreszcie należy, że na uchybienie terminu do dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia gruntu lub ziemi nie ma wpływu ani to, że ustawa nie wskazała sposobu wykonania i metody badań stanu zanieczyszczenia terenu czy rodzaju ich wyników, ani to, że zgłaszający nie przeprowadził takich badań na dzień przejęcia stacji paliw od B S.A., bowiem przepis art. 12 ustawy nie wymaga, aby władający powierzchnią ziemi udowodnił (podkreślenie Sądu), że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot przed dniem 1 października 2001 r., wystarczy aby wykazał znaczne tego prawdopodobieństwo, skoro ustawa stawia wymaganie jedynie "opisania okoliczności wskazujących, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot"." (por. W. Radecki, Obowiązek rekultywacji ziemi, Nowe Zeszyty Samorządowe 2005, nr 5, s. 86). Za określeniem przez ustawę ścisłego terminu dokonania zgłoszenia przemawia treść art. 102 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w którym została wyrażona zasada, że to na władającym powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi, ciąży obowiązek przeprowadzenia jej rekultywacji. Art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw jest jedynie wyjątkiem od tej zasady, jest wyjątkiem od stosowania powyższego artykułu, ustanowionym zresztą na korzyść zgłaszającego zanieczyszczenie.
Kolejny warunek, określony w art. 12 ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, konieczny do skutecznego wniesienia zgłoszenia, a zatem takiego, który nie podlega odrzuceniu przez organ, to zgłoszenie powierzchni ziemi, na której zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane przez inny podmiot, a które nastąpiło przed wejściem w życie ustawy - 1 października 2001 r. Z brzmienia ust. 1 art. 12 tej ustawy należy wyprowadzić wniosek, że załączone do zgłoszenia, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy, wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentacja potwierdzająca niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu, muszą obrazować stan tego zanieczyszczenia lub niekorzystnego przekształcenia ukształtowania terenu, które nastąpiło przed tą datą, a które zostało dokonane przez inny podmiot. Przy czy istotne jest, że sporządzenie takich badań i dokumentacji musi być dokonane przed dniem 30 czerwca 2004 r. Przyjęcie, że po tej dacie dokonanie badań jest dopuszczalne, czyniłoby bezcelowym wyznaczanie przez ustawodawcę daty granicznej na zgłoszenie zanieczyszczenia. W niniejszej sprawie również ten warunek nie został spełniony. Za bezpodstawne należało uznać zatem twierdzenie strony skarżącej, że niemożność przedstawiania wyników badań według stanu na dzień połączenia i na dzień wejścia w życie ustawy nie może stanowić przyczyny odrzucenia zgłoszenia ich zanieczyszczenia.
W aktach sprawy znajduje się wprawdzie sprawozdanie z poboru prób gruntu i badań laboratoryjnych przedmiotowych działek z dnia 28 sierpnia 2004 r., jednakże pobór tych prób został dokonany w dniu 23 sierpnia 2004 r. Zatem badania dokonane przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie wskazują na stan zanieczyszczenia zgłaszanych nieruchomości na dzień 23 sierpnia 2004 r., a nie, wbrew nakazowi art. 12 ust. 1 ustawy, na dzień sprzed 1 października 2001 r. Tymczasem art. 12 ust. 1 wyraźnie wskazuje, iż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło (podkreślenie Sądu) odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r., załączając do tego zgłoszenia wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. W niniejszej sprawie od daty wyznaczonej ustawą (1 października 2001r.) do badań przeprowadzonych przez stronę skarżącą minęło niemalże trzy lata. Zatem niemożliwym jest, aby przedstawione wyniki badań odzwierciedlały stan zanieczyszczenia nieruchomości spowodowane przez inny podmiot sprzed 1 października 2001 r., zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, iż A S.A. władał tą nieruchomością od 1999 r. a działalność spółki może również powodować zanieczyszczenie gruntu. A przecież w art. 12 ustawy chodzi o uchylenie się przez zgłaszającego zanieczyszczenie od ponoszenia odpowiedzialności jak i kosztów związanych z rekultywacją ziemi, której zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot.
Należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy cyt.: "nie wskazuje, co zresztą byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa obowiązującymi w polskim systemie prawnym, że badania takie mają być przeprowadzone jeszcze przed wejściem w życie ustawy, czyli przed momentem, w którym strona uzyskała faktyczną możliwość zapoznania się z warunkami nałożonymi na podmioty tą ustawą.". W istocie tak jest, jednak należy zaznaczyć, iż powołany artykuł nakłada obowiązek załączenia do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, które spowodował inny podmiot przed dniem 1 października 2001 r., ale które zostały przeprowadzone przed 30 czerwca 2004 r. W niniejszej sprawie badania te jednak przeprowadzono po 30 czerwca 2004 r., co również stanowi podstawę do odrzucenia zgłoszenia.
Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącego, iż informacje przedstawione w treści zgłoszenia w świetle brzemienia art. 12 ust. 2 ustawy oraz przyjętej praktyki stanowią wyniki badań. Jeśli tak by było, bezcelowe było by nałożenie przez ustawodawcę obowiązku na zgłaszającego zanieczyszczenie dołączenia do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, a wystarczające było by samo oświadczenie zawarte w zgłoszeniu. Stąd, w ocenie Sądu, strona skarżąca bezpodstawnie przyrównała zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi, określone w art. 12 ust. 1 ustawy, z wynikami badań, które stanowią załącznik do tego zgłoszenia.
Podsumowując powyższe rozważania, należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie zgłaszający nie spełnił opisanych wyżej warunków, o których mowa w art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw. Do zgłoszenia nie załączono wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, czego nie można było usunąć w trybie art. 64 § 2 k.p.a. jako brak formalny pisma. Ponadto władający wprawdzie dokonał zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby właściwemu staroście, jednakże uczynił po określonej w ustawie dacie – tj. 30 czerwca 2004 r. Ponadto wyniki badań, datowanych dopiero na dzień 23 sierpnia 2004r., nie odnoszą się do zanieczyszczenia ziemi, które nastąpiło przed wejściem w życie ustawy tj. w dniu 1 października 2001 r. w wyniku działalności innego podmiotu.
W zasadzie spełniony został tylko jeden z warunków ustawy, a mianowicie zgłaszający władał powierzchnią ziemi, której dotyczyło zgłoszenie, w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 października 2001 r. Strona przedstawiła również, choć w późniejszym terminie, opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia miał być inny podmiot, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia.
Ze sformułowania przepisów art. 12 cyt. ustawy wynika, że warunki ustawy powinny być spełnione łącznie. Niespełnienie któregokolwiek z nich dawało podstawy do odrzucenia zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy. Zatem za bezpodstawny Sąd uznał twierdzenie strony skarżącej, iż na etapie dokonania zgłoszenia wystarczające jest spełnienie tylko dwóch przesłanek niezbędnych dla wszczęcia postępowania, wymienionych w art. 12 ust. 2 ustawy, tj. dołączenie do zgłoszenia wyników badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz opisu okoliczności, że sprawcą tego zanieczyszczenia był inny podmiot.
Zgodnie z ust. 1 art. 102 ustawy - Prawo ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji. Zatem zasadą jest, że władający powierzchnią ziemi (tu A S.A.) odpowiada za zanieczyszczenia powstałe przed dniem objęcia przez niego władania, spowodowane przez kogokolwiek, a wyrazem tej odpowiedzialności jest ciążący na nim z mocy samego prawa obowiązek przeprowadzenia rekultywacji zanieczyszczonej gleby lub ziemi. Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od tego obowiązku może nastąpić w przypadku wykazania przez niego, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot i wówczas na tym podmiocie spoczywa obowiązek rekultywacji; jeśli zanieczyszczenia dokonano za wiedzą lub zgodą władającego, ponosi on obowiązek rekultywacji solidarnie ze sprawcą (art. 102 ust. 2 i 3 ustawy).
Z przepisu art. 102 ust. 2 cyt. ustawy wynika, że uwolnienie się władającego od obowiązku rekultywacji dotyczy wyłącznie zanieczyszczeń gleby spowodowanych przez inny podmiot, powstałych po objęciu władania, a nigdy przed takim objęciem. Zatem władający powierzchnią ziemi przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji po poprzedniku. Natomiast odrębną kwestią są wzajemne rozliczenia kosztów rekultywacji między zbywcą a nabywcą, które podlegają przepisom prawa cywilnego.
O tej zasady został wprowadzony wyjątek w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, jeżeli zanieczyszczenie nastąpiło przed dniem 1 października 2001 r. i było spowodowane przez inny podmiot (podkreślenie Sądu), z zastrzeżeniem dokonania tego zgłoszenia do 30 marca 2004 r. Wyklucza to możliwość uznania za inny podmiot w rozumieniu tego przepisu poprzednika prawnego władającego. Przepis art. 12 ust. 1 cyt. ustawy odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których wyrządzenie szkody w postaci zanieczyszczenia ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez aktualnie władającego, o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy – Prawo ochrony środowiska (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 987/05 – nie publ.).
W świetle takiej interpretacji przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. zarzuty skargi w zakresie braku następstwa prawnego A S.A. po B i C należało uznać za nietrafne.
Ustalenia poczynione przez organ II instancji podprowadziły do przekonania, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie prawidłowo na art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, nie naruszając przy tym przepisów postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do argumentacji skargi, Sąd doszedł do przekonania, iż zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. nie jest zasadny. Uwzględniając powyższe rozważania należało stwierdzić, iż organ odwoławczy przeprowadził prawidłową analizę przesłanek z art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, a stwierdziwszy, iż skarżąca spółka wszystkich nie spełniła, zobligowany był przepisem art. 12 ust. 4 tej ustawy do odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi. Analizę tą należało uzupełnić o rozważania dotyczące pojęcia "innego podmiotu", co Sąd uczynił w niniejszym uzasadnieniu.
Również zarzut obrazy słusznego interesu strony nie mógł zostać uwzględniony. Należy zauważyć, iż to sama strona, swoim działaniem a raczej zaniechaniem, przyczyniła się do ściągnięcia na siebie negatywne skutki prawne niedopełnienia warunków zgłoszenia w postaci odrzucenia zgłoszenia. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw weszła w życie w dniu 1 października 2001 r. Określiła ona jednoznacznie warunki i terminy, jakich powinien dochować zgłaszający zanieczyszczenie, aby nie doszło do odrzucenia zgłoszenia. Spółka miała niecałe trzy lata na dokonanie prawidłowo zgłoszenia zanieczyszczenia należących do niej nieruchomości, a które zostało dokonane przez inny podmiot. Mimo tak długiego okresu zgłoszenie to zostało dokonane bez spełnienia wskazanych w ustawie wymogów. To tylko i wyłącznie od strony zależało, czy skorzysta ona z możliwości przewidzianych przepisem art. 12. Organy administracji nie dysponują w tym zakresie żadnymi środkami przymusu, aby doprowadzić do prawidłowego i terminowego dokonania przez stronę zgłoszenia. Zatem odpowiedzialnością za niedopełnienie warunków ustawy nie można obarczać organu, a jedynie zgłaszającego.
Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.
Stąd orzeczono jak w sentencji.