II SA/WR 466/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę właścicieli na uchwałę Rady Miejskiej w T. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że przeznaczenie terenu na dolesienie nie narusza ich praw własności.
Skarżący, właściciele nieruchomości, zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w T. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie ich praw własności poprzez przeznaczenie ich działek na dolesienie. Argumentowali, że stanowi to formę wywłaszczenia i przekroczenie władztwa planistycznego gminy. Gmina T. wniosła o odrzucenie skargi, twierdząc, że skarżący nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego. Sąd uznał skargę za dopuszczalną, ale oddalił ją, stwierdzając, że przeznaczenie terenu na dolesienie jest zgodne z ustaleniami studium i nie narusza prawa własności, gdyż władztwo planistyczne gminy pozwala na ograniczenie tego prawa w granicach ustawowych.
Skarżący J. B. i J. B., właściciele nieruchomości, zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia [...] nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych, kwestionując § 14 dotyczący przeznaczenia terenu oznaczonego symbolem [...] na dolesienie. Zarzucili naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, twierdząc, że ustalenia te stanowią przymusowe zalesienie i de facto wywłaszczenie, przekraczając władztwo planistyczne gminy i pozbawiając ich możliwości wykonywania uprawnień właścicielskich. Gmina T. wniosła o odrzucenie skargi, argumentując, że skarżący nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego, gdyż nie wskazali konkretnych przepisów gwarantujących im prawo do zabudowy. Sąd uznał skargę za dopuszczalną, stwierdzając, że status właściciela nieruchomości objętej planem, w kontekście konstytucyjnych gwarancji prawa własności, daje legitymację do jej zaskarżenia. Jednakże, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, Sąd oddalił skargę. Stwierdzono, że władztwo planistyczne gminy, wynikające z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pozwala na ograniczenie prawa własności, o ile odbywa się to w granicach prawa i z poszanowaniem zasady proporcjonalności oraz interesu publicznego. Sąd uznał, że przeznaczenie terenu na dolesienie jest zgodne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T., które od 2007 r. określały ten teren jako rolny z przeznaczeniem do utrzymania dotychczasowego sposobu użytkowania lub gospodarki leśnej. Ponadto, nieruchomość była już zadrzewiona i położona w sąsiedztwie kompleksu leśnego. Sąd podkreślił, że prawo do zabudowy nie jest istotą prawa własności i że gmina działała w ramach swoich kompetencji, realizując obowiązek kształtowania ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, co uzasadniało ingerencję w prawo własności skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przeznaczenie nieruchomości na dolesienie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz uzasadnione interesem publicznym i zasadami zrównoważonego rozwoju, nie stanowi naruszenia prawa własności, nawet jeśli ogranicza możliwość zabudowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że władztwo planistyczne gminy pozwala na ograniczenie prawa własności w celu realizacji polityki przestrzennej, ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju. Przeznaczenie terenu na dolesienie, zgodne ze studium i uwzględniające stan faktyczny (zadrzewienie, sąsiedztwo lasu), mieści się w granicach prawa i nie narusza istoty prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Dz.U. 2019 poz 506 art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa zasady planowania i zagospodarowania przestrzennego, w tym uwzględnianie prawa własności, potrzeb ochrony środowiska, zasobów przyrody i zdrowia ludzi.
u.p.z.p. art. 3 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium i planów miejscowych, należy do zadań własnych gminy.
u.p.z.p. art. 15 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Projekt planu miejscowego sporządza się zgodnie z zapisami studium oraz przepisami odrębnymi.
u.p.z.p. art. 20 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Uchwalenie planu miejscowego następuje po stwierdzeniu, że plan nie narusza ustaleń studium.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy m.in. uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Właściciel może z rzeczy korzystać zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do własności. Prawo własności jest chronione prawnie.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądowa obejmuje akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej w całości lub w części.
u.p.oś. art. 3 § 50
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Definicja zrównoważonego rozwoju.
u.p.oś. art. 3 § 32
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Definicja równowagi przyrodniczej.
Dz.U. 2018 poz 1945 art. 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2017 poz. 1875 z późn. zm. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dz.U. 2017 r. poz. 1073 r. późn. zm. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przeznaczenie terenu na dolesienie stanowi przymusowe zalesienie i de facto wywłaszczenie. Gmina przekroczyła władztwo planistyczne, naruszając prawa właścicielskie skarżących. Ustalenia planu nie uwzględniają potrzeb zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego.
Godne uwagi sformułowania
władztwo planistyczne gminy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia zasada proporcjonalności zrównoważony rozwój ład przestrzenny prawo własności nie jest prawem bezwzględnym
Skład orzekający
Alicja Palus
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Śnieżyński
asesor
Gabriel Węgrzyn
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności ingerencji gminy w prawo własności w ramach władztwa planistycznego, interpretacja pojęcia interesu prawnego w sprawach planistycznych, znaczenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przeznaczenia terenu na dolesienie i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów ograniczeń prawa własności wynikających z planowania przestrzennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a władztwem planistycznym gminy, co jest częstym problemem dla właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia, kiedy ograniczenia w zagospodarowaniu terenu są zgodne z prawem.
“Czy gmina może zmusić Cię do zalesienia Twojej działki? Sąd wyjaśnia granice władztwa planistycznego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 466/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2019-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-07-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Alicja Palus /przewodniczący sprawozdawca/ Gabriel Węgrzyn Wojciech Śnieżyński Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II OSK 1042/20 - Wyrok NSA z 2023-04-26 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 506 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 1945 art. 28 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus – spr. Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant sekretarz sądowy Daria Laskowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi J. B. i J.B. na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych na obszarze miasta i gminy T. oddala skargę w całości. Uzasadnienie Rada Miejska w T. uchwałą z dnia [...] nr [...] podjęła na podstawie art.18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 z późn. zm.) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 r. późn. zm.) w związku z uchwałą nr [...] z dnia [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych na obszarze miasta i gminy T., po stwierdzeniu, że przedmiotowy plan nie narusza ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...], zmienionego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...], uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych na obszarze miasta i gminy T. Z treści § 1 opisanej powyżej uchwały wynika, że obszar objęty działaniami planistycznymi przedstawiony został na rysunku planu w skali 1:5000, będącym integralną częścią planu i stanowiącym załącznik nr 1 do tej uchwały. W obszarze tym znajduje się nieruchomość stanowiąca współwłasność J. B. i J. B., należąca do terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem [...], dla którego ustalenia planistyczne określono w § 14 opisanej we wstępie uchwały. Kwestionując zgodność z prawem tych ustaleń J. B. i J. B. – powołując się na przepisy: art. 50 § 1, art. 52 § 1, 53 § 1 i 54 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym – wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia [...] nr [...] w sprawie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych na obszarze miasta i gminy T. w zakresie § 14 dotyczącego terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem [...] – w zakresie przeznaczenia terenu na dolesienie. W petitum skargi działający imieniem J. B. i J. B. pełnomocnik zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie przepisów prawa tj.: - art. 15 ust. 2 pkt 2,3 i 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: uopizp) w zw. z art. 4 ust. 1 uopizp, art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 uopizp a nadto odniesienie projektowanych zamierzeń planistycznych do zasad obowiązujących w zagospodarowaniu przestrzennym wynikających z art. 1 ust. 2 ustawy, uprawnień właścicieli terenów wskazanych w przepisie art. 3 ustawy, a także zasady wynikającej z art. 10 ust. 2 pkt 8 uopizp przez ustanowienie w § 14 wskazanej wyżej uchwały dotyczącego terenu oznaczonego na rysunku pod symbolem [...] - w zakresie przeznaczenia terenu na dolesienie - i ustanowienie ograniczeń, które ukierunkowane są na przymusowe zalesienie i de facto wywłaszczenie z możliwości przeznaczenia działek należących do skarżących na inny cel, w sytuacji gdy stanowi to o przekroczeniu władztwa planistycznego gminy, a pozbawia wymienionych możliwości wykonywania swoich nienaruszalnych uprawnień właścicielskich które ukierunkowane są na umożliwienie zrównoważonego rozwoju miejscowości C. obręb D., a nie jej całkowite zalesienie i pozbawienie terenów pod ewentualną zabudowę. Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł na podstawie art. 147 § 1, art. 152 oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o: - stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w T. uchwałą z dnia [...] nr [...] miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych na obszarze miasta i gminy T., w zakresie obejmującym § 14 zaskarżanej uchwały dotyczącego terenu oznaczonego na rysunku pod symbolem [...] - w zakresie przeznaczenia terenu na dolesienie. - zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłat skarbowych od pełnomocnictwa. Uzasadniając żądanie skargi pełnomocnik skarżących stwierdził, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania stanowiska Rady Miejskiej w T. za słuszne, a w dalszej argumentacji wskazał m.in., że za niedopuszczalne uznać należy określenie w § 14 wskazanej wyżej uchwały, że dla terenów [...] do [...] obowiązuje przeznaczenie terenu - dolesienie, gdy w realiach rozpoznawanej sprawy istotny jest fakt, że z zachowania przez gminę procedury planistycznej przewidzianej w art. 18 ust. 2 ustawy nie wynika, czy przy wyborze rozwiązań planistycznych gmina działała zgodnie z zasadami wyznaczonymi przez ustawę w jej art. 1 ust. 2 i art. 3 oraz w zgodności z innymi ustawami, jak też czy nie nadużyła swych uprawnień wynikających z art. 4 ust. 1 uopizp. Pełnomocnik skarżących zwrócił też uwagę, że w planowaniu przestrzennym w szczególności uwzględnia się prawo własności, a prawo to przysługujące skarżącym zostało bezsprzecznie w sposób rażący naruszone de facto zakazem zawartym w zaskarżanej uchwale. Wskazał jednocześnie, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest regulacją podstawową w zakresie prawa zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania planistyczne oraz organów administracji rządowej wyposażonych w kompetencje do wydawania aktów z zakresu planowania przestrzennego, nie można jednak stracić z pola widzenia wielu unormowań ustawowych i podustawowych o charakterze szczególnym jako lex specialis. Ponadto wartości, które wytyczają kierunki planowania i zagospodarowania przestrzennego, zostały wskazane w art. 1 w ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Grupa ta również wyznacza katalog czynników, które powinny być uwzględniane przy planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednym z nich jest prawo własności, naruszone ograniczeniem zawartym w § 14 zaskarżanej uchwały. Natomiast ocena, czy gmina działała w granicach wyznaczonych art. 4 ust. 1 ustawy winna być zdaniem pełnomocnika dokonana przez odniesienie projektowanych zamierzeń planistycznych do zasad obowiązujących w zagospodarowaniu przestrzennym wynikających z art. 1 ust. 2 ustawy, uprawnień właścicieli terenów wskazanych w przepisie art. 3 ustawy, a także zasady wynikającej z art. 10 ust. 2 pkt 8 uopizp. W stosunku do działek ujętych w planie jako obszar [...] zostały naruszone zasady wynikające z art. 1 ust. 2 pkt 5, art. 3 pkt 1 i art. 10 ust. 1 pkt 8 uopizp. Bowiem podkreślić należy, że "uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu jego zagospodarowania nie może być nadużywane i niezależnie od legalności jest oceniane pod kątem ewentualnego nadużywania uprawnień. Prawnie wadliwymi ustaleniami planu będą zatem nie tylko te, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które będą wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień" (szerzej: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 01.02.2018 r., II SA/PO 475/17 i zawarte tam uzasadnienie). Zdaniem pełnomocnika skarżących w kontekście powyższego należy raz jeszcze podkreślić, że z treści art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy wynika, że ustalenie w planie miejscowym szczególnych warunków zagospodarowania terenów, w tym zakaz budowy, winno wynikać z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz gruntów rolnych i leśnych. Tymczasem Rada Miejska uchwaliła plan miejscowy zmieniający m. in. przeznaczenie działek z obszaru [...] na grunty przeznaczone do zalesienia. W motywach podjętej uchwały Rada nie wskazała, jakimi wartościami, tj. potrzebami ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, czy też prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz gruntów rolnych i leśnych, kierowała się ustalając w planie miejscowym szczególne warunki zagospodarowania terenów, w tym zakaz budowy. Następnie pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że decyzja w zakresie obszaru objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego należy do wyłącznej kompetencji Rady Miejskiej, która może objąć planem zagospodarowania przestrzennego obszary objęte wnioskami mieszkańców jak i obszary, wobec których takich wniosków nie złożono. Niemniej jednak w kontekście art. 1 ust. 2 pkt 5, art. 3 pkt 1 i art. 10 ust. 1 pkt 8 u.z.p. i motywów, jakie przyświecały Radzie przy podejmowaniu kwestionowanej uchwały, nie ma ona racji, tym bardziej że w ramach procedury planistycznej objęła własnym działaniem grunty, które po pierwsze nie stanowiły jej własności, a po drugie co istotniejsze "na przedmiotowym terenie nie występują elementy środowiska objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Zgodnie z dostępnymi materiałami poruszającymi problematykę ochrony przyrody na terenie gminy T., na omawianym terenie nie identyfikuje się stanowisk roślin, zwierząt i grzybów, a także cennych siedlisk przyrodniczych. Omawiany teren nie odgrywa istotnej roli w systemie przyrodniczym gminy" (str. [...] opracowania ekofizjograficznego dla potrzeb projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T. mgra inż. R. O., W. 2017). W zakończeniu uzasadnienia pełnomocnik – resumując – wskazał, że przepisy określają granice, w jakich gmina może podejmować rozstrzygnięcia w sferze polityki przestrzennej i mając wyłączną kompetencję do planowania miejscowego, samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu. Jednakże "podkreślić należy, że władztwo to nie może być traktowane jako niczym nieuzasadniona ingerencja gminy w prawa właścicielskie, ingerencja ta nie może bowiem prowadzić do nadużycia przysługujących gminie uprawnień. Innymi słowy - gmina kształtując sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, nie może tego władztwa nadużywać. Wymaga to od gminy wnikliwego i wszechstronnego rozważenia interesu indywidualnego i publicznego, tak by nie narazić się na zarzut dowolności i nadużycia władztwa planistycznego" (por. A.Królczyk, Glosa do wyroku NSA z dnia 30 lipca 2010 r., II OSK 1053/10, CASUS 2011/1/21-28). W doręczonej Sądowi w dniu 12 lipca 2019 r. odpowiedzi na skargę Gmina T., reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ewentualnie o oddalenie skargi i obciążenie skarżących kosztami postępowania sądowego według norm przepisowych. Motywując wniosek o odrzucenie skargi pełnomocnik Gminy T. podała m.in., że zdaniem Gminy w treści przedmiotowej skargi profesjonalny pełnomocnik nie wskazał z czego skarżący wywodzą swój interes prawny oraz w jaki sposób przyjęte w uchwale rozstrzygnięcia w zakresie przeznaczenia terenu naruszają interes prawny lub uprawnienie skarżących. Z przedstawionej w skardze argumentacji można wywieść, że skarżący są właścicielami nieruchomości oraz, że nieruchomość ta leży w granicach terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem [...], jednakże teza ta nie została potwierdzona przez wskazanie na jakikolwiek dokument, który w sposób jednoznaczny wskazywałby na rodzaj i zakres przysługujących skarżącym praw do gruntu. Ponadto Pełnomocnik skarżących nie wskazał na przepis prawa ani nie powołał żadnego innego aktu, z którego wynikałoby istniejące po stronie skarżących uprawnienie do zagospodarowania należącego do nich terenu objętego planem poprzez jego zabudowę, w tym zabudowę jednorodzinną. Stąd uznać należy, że skarżący nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego zaskarżoną uchwałą, albowiem do skutecznego zaskarżenia uchwały rady gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie wystarczy legitymować się interesem prawnym, ale dodatkowo interes ten musi zostać naruszony zaskarżonym aktem. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi w dacie wniesienia skargi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków (wyrok NSA z 7 maja 2008 r., II OSK 84/08). Takiego związku skarżący nie wykazali. Pełnomocnik Gminy wskazała również, że żaden przepis rangi ustawowej nie gwarantował Skarżącym uprawnienia do konkretnego sposobu zagospodarowania terenu położonego w granicach objętych symbolem [...]. Ponadto w odpowiedzi na skargę pełnomocnik Gminy – odwołując się do zarzutów skargi – wyjaśniła, że ustalenia przedmiotowego planu dotyczą całego obszaru gminy w zakresie terenów rolnych i leśnych, stanowiących obszary nieprzewidziane do komercyjnego zainwestowania, szczególnie w zakresie skoncentrowanej urbanizacji. Tereny, na których Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T. (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...] w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T.) przewiduje rozwój urbanizacji stanowią odrębną grupę funkcjonalną, wymagającą szerszych analiz w skali poszczególnych jednostek, analiz rozwoju układu komunikacyjnego, infrastruktury itd. Wskazany podział, a co za tym idzie struktura funkcjonalno-przestrzenna w granicach administracyjnych gminy jest zróżnicowana i nie można się zgodzić z tezą postawioną w skardze, że każdy grunt, który nie jest cenny przyrodniczo z uwagi na prawa właścicielskie może podlegać zabudowie lub prawo do zabudowy występuje na wszystkich terenach poza terenami, na których realizuje się ,,potrzeby ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz gruntów rolnych i leśnych''' (na terenach tych możliwe są szczególne warunki zagospodarowania terenów, jednym z takich szczególnych warunków jest zakaz zabudowy). Jednocześnie istotnym jest, iż zaskarżone ustalenia planu dotyczą właśnie działek należących do kategorii gruntów rolnych. Ustalenia przedmiotowego planu miejscowego są zgodne z kierunkami przyjętymi w Studium i nie naruszają jego zapisów. Strona skarżąca nie wspomina w ogóle o ustaleniach Studium, co do przedmiotowych nieruchomości, a co istotne - plan miejscowy jest wyrazem realizacji kierunków polityki określonych właśnie w Studium. Przyjęte dla przedmiotowego terenu kierunki obowiązują od zmiany Studium uchwalonej w 2007 r., to jest od 12 lat. Polityka przestrzenna wymaga wyraźnego podziału obszaru gminy na tereny podlegające urbanizacji i wolne od niej. Podział taki wynika z zasad zrównoważonego rozwoju, konieczności zapewnienia odpowiedniego bilansu i równowagi funkcjonalnej. Tym samym urbanizacja określonych jednostek funkcjonalnych nie może być nieograniczona, ich granice winny być wyraźnie określone. Fakt ten ściśle związany jest chociażby z koniecznością zapewnienia zaplecza infrastrukturalnego, niejednokrotnie bowiem obsługa taka jest ograniczona z uwagi na ponadlokalne uwarunkowania, takie jak przepustowość sieci przesyłowych, obciążenie sieci komunikacyjnej, itd. Teren nieruchomości stanowiących przedmiot skargi ujęty jest w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy T. jako teren dolesień. Cytując za Studium: "Podstawowym przeznaczeniem tych terenów, zaliczonych do rolniczej przestrzeni produkcyjnej jest utrzymanie dotychczasowego sposobu ich użytkowania, ewentualna rekultywacja w przypadku terenów zdegradowanych, oraz prowadzenie na nich działalności rolniczej lub gospodarki leśnej." Jednocześnie przedmiotowe nieruchomości są zadrzewione, położone w bezpośrednim sąsiedztwie największego w gminie T. kompleksu leśnego, na skraju przysiółka C. wsi D., a zatem poza zabudową stanowiącą integralną część wsi. Władztwo planistyczne ze swej istoty nakłada na Gminę obowiązek ustalenia przeznaczeń zgodnie z uwarunkowaniami i kierunkami, które nie zawsze odpowiadają zamierzeniom inwestorów, niemniej Gmina działa w ramach norm zawartych w poszczególnych aktach administracyjnych prawa materialnego, w tym ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w ramach norm konstytucyjnych. Powszechnym i najczęściej występującym konfliktem poddawanym ocenie sądów administracyjnych jest nadmierna ingerencja gminy ograniczająca prawo własności, niemniej sama istota "władztwa planistycznego" oznacza, że nie każdy właściciel taką ingerencję będzie odbierał jako korzystną. Argumentacja przedstawiona w tym zakresie została uzupełniona poprzez odwołanie się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjętego w przywołanym przez pełnomocnika wyroku. W zakończeniu odpowiedzi na skargę pełnomocnik Gminy T. wskazała, że w przedmiotowym wypadku, zarówno zbadane uwarunkowania (analiza wykazała, iż nieruchomości były w przeważającej większości zadrzewione), jak również kierunki polityki przestrzennej preferujące zalesienie, są w tym wypadku stosunkowo jednoznaczne i w bezpośredni sposób wpływają na przyjęte w planie miejscowym przeznaczenie. Wobec braku wniosku skarżących, braku wydanych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w trakcie prac nad planem przeanalizowano decyzje wydane od 2003 r.), co za tym idzie również decyzji o pozwoleniu na budowę, a także innych uwarunkowań, jak na przykład zidentyfikowania gleb chronionych w obrębie nieruchomości, podjęto decyzję o wprowadzeniu ustaleń zgodnych ze Studium. W trakcie wyłożenia projektu planu miejscowego do publicznego wglądu nie złożono również uwagi. Zaważywszy na przytoczone podstawowe przeznaczenie przyjęte w stadium dla przedmiotowych nieruchomości, jakim jest zaliczenie terenów do rolniczej przestrzeni produkcyjnej i utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania, w świetle rozpoznanych uwarunkowań, trudno – zdaniem pełnomocnika Gminy – znaleźć uzasadnienie przyjęcia możliwości przeznaczenia działek pod ewentualną zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, wskazywanego w skardze. W piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2019 r. oznaczonym jako ,,Pismo przygotowawcze skarżących wraz z wnioskami dowodowymi w sprawie" pełnomocnik skarżących odniósł się do twierdzeń – Gminy T. zawartych w odpowiedzi na skargę, kwestionując ich zasadność. Stwierdził też stanowczo, że skarżący wykazali interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności opisywanej wcześniej uchwały. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności podane w piśmie. Na rozprawie wyznaczonej na dzień 10 października 2019 r. pełnomocnik skarżących oraz skarżący oświadczyli, że podtrzymują skargę i wnioski w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności fizyczne i prawne: Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola sądowa obejmuje akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej i akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 powołanej powyżej ustawy). Natomiast stosownie do art. 147 § 1 wskazanej powyżej ustawy, uwzględniając skargę na uchwałę Sąd stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Ponadto w rozpoznawanej sprawie istotne jest też, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W judykaturze administracyjnej bezwzględnie zaakceptowany został pogląd, zgodnie z którym regulacja przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uzależnia skuteczność wniesionej skargi od wykazania legitymacji skargowej, której podstawą jest naruszenie zaskarżonym aktem interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Oznacza to, że u podstaw legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego skargę w trybie powoływanego przepisu ustrojowego musi istnieć konkretny, wynikający z określonej normy prawnej, przyznającej temu podmiotowi określone korzyści prawne, interes prawny. Interes ten wpływa na jego indywidualne uprawnienia i obowiązki i musi istnieć w chwili wniesienia skargi. Należy przy tym zwrócić uwagę, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, prowadzonym przy uwzględnieniu przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, ale dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia umożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi. Analizując pojęcie "interesu prawnego", rozumianego w sposób wypracowany przez orzecznictwo i doktrynę należy stwierdzić, że legitymację do wniesienia skargi na podstawie powoływanego powyżej przepisu ustrojowego wyprowadzić należy z zaistniałego przez zaskarżony (w całości lub w części) akt naruszenia własnego interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę, które wynika z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną tego podmiotu. Pojęcie interesu prawnego rozumianego jako uprawnienia i obowiązki prawne musi wynikać z normy prawa materialnego i odnoszone jest do związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego wynikających z przepisu prawa, który kształtuje jego sytuację prawną, a zaskarżonym aktem. Interes ten musi być bezpośredni, konkretny i realny, a ponadto jego elementem musi być obiektywna, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Stosownie do tego skarga wniesiona do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym powoduje, że Sąd przed dokonaniem kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały rozstrzyga, czy skarżący podmiot ma legitymację czynną do wniesienia skargi, oceniając czy podmiot ten wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Dopiero po ustaleniu, że skarżący dysponuje legitymacją do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy następuje merytoryczne rozpoznanie sprawy. Oznacza to, że dopiero po uprzednim stwierdzeniu naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego podmiotu Sąd może rozpoznać sprawę i orzec, czy naruszenie tego interesu lub uprawnienia dokonane zostało poprzez naruszenie obiektywnego porządku prawnego i odpowiednio do tego orzec o uwzględnieniu albo nieuwzględnieniu skargi. Odpowiednio - interes prawny w zaskarżeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (lub jego części) będzie posiadał taki podmiot, który wykaże, że ustalenia planistyczne przyjęte zaskarżoną uchwałą godzą w sferę prawną tego podmiotu, czyli wywołują negatywne dla niego konsekwencje prawne np. poprzez zniesienie albo ograniczenie jego uprawnień wynikających z konkretnych przepisów. Wobec powyższego warunkiem uwzględnienia skargi wniesionej przez J. B. i J. B. było wykazanie przez skarżących, że uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych i leśnych na obszarze miasta i gminy T. został naruszony ich interes prawny lub uprawnienie z jednoczesnym istotnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, jak wskazywano już wcześniej w uzasadnieniu musi mieć charakter konkretny, własny (bezpośredni) realny i aktualny, a nie przyszły i niepewny, wynikający z przewidywań i zamierzeń. Dopiero stwierdzenie tak określonego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu skarżącego powoduje możliwość i powinność merytorycznego rozpoznania skargi. Natomiast niewykazanie takiego naruszenia obliguje do stwierdzenia, że podmiot wnoszący skargę nie ma legitymacji procesowej do zaskarżenia określonej w skardze uchwały (np. wyroki NSA z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, Lex nr 81964). Nie jest przy tym wystarczające wykazanie potencjalnego naruszenia interesu prawnego, bowiem konieczne jest wykazanie, że zaskarżonym aktem zostaje odebrane konkretne prawo podmiotu skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego albo, że został nałożony na niego nowy obowiązek albo zwiększony dotychczasowy zakres i istota obowiązku (wyroki NSA: sygn. akt II OSK 205/09, sygn. akt II OSK 1981/09). Podobne stanowisko prezentowane jest w literaturze, w której przyjmuje się, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, iż akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. A. Kisielewicz, Skarga na akt organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym w świetle orzecznictwa sądowego, "Samorząd Terytorialny" z 2003 r. Nr 10). Uwzględniając powyższe rozważania należało uznać, że w niniejszej sprawie skarżący obowiązani byli wykazać, że w wyniku podjętej uchwały doszło do naruszenia ich interesu prawnego albo uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a jego własną, indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego. Istotne też jest, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie upoważnia do zaskarżania aktów organów administracji, a który występuje wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy formalnego dotyczącego jego sytuacji prawnej. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący posiadali interes prawny, który wyprowadzić należy ze statusu właściciela nieruchomości położonej w obszarze objętym ustaleniami planistycznymi oraz z gwarancji konstytucyjnych prawa własności zawartych w art. 64 ustawy zasadniczej. Rezultatem przyjętych przez organ uchwałodawczy ustaleń planistycznych było przyporządkowanie nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności skarżących do terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem [...], dla którego w § 14 zaskarżonej uchwały określono jednofunkcyjne przeznaczenie – dolesienie. Zapisy kwestionowanej uchwały wpływają i regulują możliwość zagospodarowania tej nieruchomości i w ten sposób oddziaływują na sferę praw i obowiązków wynikających z prawa własności oraz innych praw rzeczowych i obligacyjnych, a poprzez wprowadzenie konkretnego przeznaczenia – w odbiorze skarżących stanowiącego faktyczny zakaz zabudowy nieruchomości godzą w sferę praw podmiotu, a tym samym naruszają interes prawny strony skarżącej. Przyjmując taką ocenę Sąd uznał, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu, a zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie nie zasługiwał na aprobatę. Natomiast oceniając zasadność skargi należy wyjaśnić, że kontrola uchwały planistycznej dokonywana przez sąd administracyjny nie może dotyczyć celowości (racjonalności) czy słuszności dokonywanych w niej ustaleń i ogranicza się do badania zgodności z prawem aktów podejmowanych w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym przestrzegania zasad planowania przestrzennego oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Sąd administracyjny nie dysponuje kompetencją do merytorycznej oceny trafności i celowości rozwiązań i koncepcji planistycznych, bowiem jedynym kryterium przyznanym sądowi przez ustawodawcę jest kryterium legalności (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 834/10 i z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1947/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 1023/18). W istniejących warunkach prawnych, w tym wobec wynikającej z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady niezwiązania sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, należało – zdaniem Sądu – ocenić prawidłowość procedury planistycznej. Sąd działając z upoważnienia ustawowego analizował zachowanie wymaganego trybu sporządzania planu miejscowego, w tym kolejność i kompletność czynności, zawartość aktu planistycznego (tzn. część tekstową i część graficzną wraz z pozostałymi załącznikami), jego ustalenia oraz standardy dokumentacji planistycznej. Zawartość planu określa art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jego przedmiot (tj. zakres ustaleń) art. 15 ust. 2 i 3 wskazanej ustawy, natomiast standardy dokumentacji planistycznej (tj. materiały planistyczne, skalę opracowań kartograficznych, stosowanych oznaczeń, nazewnictwa, sposobów dokumentowania prac planistycznych) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587). W doręczonych wraz z odpowiedzią na skargę materiałach planistycznych Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby obarczać zaskarżony akt kwalifikowaną wadliwością. Natomiast prowadząc merytoryczną ocenę zasadności skargi należy zwrócić uwagę, że jej konstrukcja i argumentacja wyprowadzone są z dwóch zarzutów: naruszenie prawa w sposób, który może być postrzegany w kategoriach wywłaszczenia oraz przekroczenia przez organ stanowiący gminy T. władztwa planistycznego poprzez ustalenie zawarte w § 14 zaskarżonej uchwały w zakresie odnoszącym się do terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem [...] i przeznaczenie go na dolesienie, które wyklucza możliwość przeznaczenia działek skarżących na inny cel. W uznaniu Sądu zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a naruszenie uprawnień właścicielskich skarżących opisanym powyżej ustaleniem zaskarżonej uchwały, stanowiącym o przeznaczeniu terenu, na którym zlokalizowana jest nieruchomość skarżących dokonane zostało przez organ gminy z zachowaniem granic władztwa planistycznego dozwolonych prawem i w ramach obiektywnego porządku prawnego. Zważyć należy, że gmina jako podstawowa jednostka samorządu terytorialnego ma osobowość prawną; przysługuje jej prawo własności i inne prawa majątkowe (art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ustawodawca wyposażył gminę również we władztwo planistyczne, co oznacza, że jednostka ta może samodzielnie decydować o sposobie zagospodarowania terenu, wprowadzając do planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego bądź to precyzyjne zapisy, bądź też postanowienia ogólne dla poszczególnych terenów co do ich przeznaczenia. W myśl art. 3 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Przyznany gminie przez ustawodawcę przywilej ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w konsekwencji może prowadzić do ograniczenia sposobu wykonywania prawa własności. Interes prawny skarżących w procesie planistycznym kształtował przepis art. 140 kodeksu cywilnego, w myśl którego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tym samych granicach może rozporządzać rzeczą. "Art. 140 Kodeksu cywilnego, opisujący istotę prawa własności i wymieniający atrybuty właścicielskie, wskazuje, iż wykonywanie tychże uprawnień następuje "w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Właśnie ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest jedną z ustaw szczególnych, wyznaczających granice władania rzeczą przez właściciela. Z mocy ustaw regulujących problematykę zagospodarowania przestrzennego, organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Realizując powyższe uprawnienie, rada gminy działa w granicach przysługującego jej uznania. Władztwo planistyczne gminy jest rozumiane jako prawo legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności" (vide wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 maja 2004 r., SA/Bk 1532/03, LEX nr 173691). Podkreślić należy, że prawo własności niewątpliwie jest w Rzeczypospolitej Polskiej chronione konstytucyjnie ( art. 21 ust. 1 oraz 64 ust. 1 i 3 ), znajdując także ochronę w przepisach Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( w szczególności art. 6 ust. 1 oraz art. 1 Protokołu Nr 1 ), to jednak prawo to nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona, tyle, że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności a więc poszanowania zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Z kolei stosownie do regulacji art. 32 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i wolności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę praw własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do w/w celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi przepisami ustawowymi w niniejszej sprawie - jak już wcześniej wskazano - były przepisy powoływanej poprzednio ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na ich podstawie gmina dysponuje kompetencją do planowaniu miejscowego, w tym samodzielnego kształtowania sposobu zagospodarowania obszaru podlegającego władztwu planistycznemu min. poprzez ustalanie przeznaczenia poszczególnych terenów. Prawnie wadliwymi będą tylko te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, albo te, które są wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie takie naruszenia nie zaistniały, a gmina korzystając z władztwa planistycznego i działając zgodnie z zasadami przyjętymi w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania oraz realizując ustawowy obowiązek zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego była uprawniona do przeznaczenia nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących na dolesienie. Dopuszczalność ograniczeń prawa własności uznał też Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r. (sygn. akt P 11/98, OTK 2000, nr 1, poz. 3) stwierdził, że dopuszczalność ograniczenia tego prawa, tak samo jak wszelkich innych konstytucyjnych praw i wolności jednostki musi być ocenione także z punktu widzenia ogólnych przesłanek ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z punktu widzenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji). Nadto Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa własności są dopuszczalne tylko w zakresie, w jakim nie naruszają "istoty" tego prawa (art. 64 ust. 3 in fine Konstytucji RP z związku z ogólną zasadą z art. 31 ust. 3 zdanie 2 ustawy zasadniczej). Natomiast w orzeczeniu z 26 kwietnia 1995r., K 11/94 (OTK 1995, nr 1, poz. 12) Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż dla oceny, czy doszło do naruszenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji) konieczne jest udzielenie odpowiedzi na trzy pytania: 1) czy wprowadzona regulacja ustawodawcza jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, 2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana, oraz 3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela. Kierując się powyższymi wskazówkami, należy uznać, że w przedmiotowym wypadku nie doszło do nadużycia władztwa planistycznego. Zdaniem Sądu kwestią ograniczenia omawianym ustaleniem planistycznym prawa własności przysługującego skarżącym należy też rozważyć w kontekście interesu publicznego. Z tego punktu widzenia zasadne jest odniesienie się do zasad, jakie ustawodawca nakazuje uwzględniać w procesach planistycznych, tj. do zasady zrównoważonego rozwoju i zasady uwzględniania w planowaniu przestrzennym wymagań ładu przestrzennego. Przez zrównoważony rozwój - zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - ustawodawca nakazuje rozumieć rozwój, o którym mowa w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627), tj. taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Przez "równowagę przyrodniczą" rozumie się z kolei - w myśl art. 3 pkt 32 ustawy Prawo ochrony środowiska - stan, w którym na określonym obszarze istnieje równowaga we wzajemnym oddziaływaniu: człowieka, składników przyrody żywej i układu warunków siedliskowych tworzonych przez składniki przyrody nieożywionej. Określenie powyższe koresponduje z prezentowaną w literaturze definicją, zgodnie z którą nakaz uwzględniania zasady zrównoważonego rozwoju zakłada konieczność zachowania równowagi pomiędzy wszystkimi elementami składającymi się na środowisko, w którym bytuje człowiek, aby przy racjonalnym wykorzystaniu potencjału przyrodniczego możliwe było zaspokajanie potrzeb obecnych i przyszłych pokoleń (zob.: J. Sommer w: W. Radecki, J. Sommer, W. Szostek: "Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym oraz wybrane przepisy wykonawcze. Komentarz" Wrocław 1995 str. 12). Jednym z czynników, jakie należy uwzględniać przy analizie zasady zrównoważonego rozwoju w konkretnym stanie faktycznym jest ład przestrzenny, traktowany przez ustawodawcę w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jako szczególna zasada planowania przestrzennego. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, pod pojęciem ładu przestrzennego należy rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. W istocie zatem przy dokonywanej przez Sąd ocenie sposobu realizowania przez organ władztwa planistycznego - również w kontekście zasad zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego - podstawowe znaczenie ma przedstawienie przez organ motywów jego działania i podstaw takiej a nie innej ingerencji w prawo własności oraz dokumentacja planistyczna. Lektura akt sprawy wykazuje, że organ skonfrontował i wyważył zbiegające się w sprawie interes prawny skarżących i interes publiczny i w wyniku tego procesu doszedł do prawidłowych wniosków o braku zasadności zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego. Bez wątpienia, także z uwagi na podstawowy zarzut skargi, koniecznym jest sięgnięcie do treści Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, z uwagi na przepis art. 9 ust. 4 u.p.z.p , który stanowi, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planu miejscowego. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Studium jako akt polityki wewnętrznej ustala ogólne warunki zagospodarowania przestrzennego, wyznaczając kierunki dla planowania miejscowego (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 257/19). Odnosząc powyższe do okoliczności istniejących w rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że nieruchomość skarżących w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T. w brzmieniu obowiązującym od 2007 r. określona jest jako teren dolesień, zaliczony do rolniczej przestrzeni produkcyjnej, którego podstawowym przeznaczeniem jest utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania, ewentualna rekultywacja w przypadku zdegradowania oraz prowadzenie na nim działalności rolniczej lub gospodarki leśnej. Obecnie nieruchomość jest zadrzewiona, położona w bezpośrednim sąsiedztwie największego w gminie T. kompleksu leśnego na skraju przysiółka C. wsi D., poza zabudową stanowiącą integralną część wsi. Zważyć też należy, że akcentowane w skardze prawo do zabudowy nie jest istotą prawa własności, ani też bezwzględnym uprawnieniem właścicielskim. Zasadnie też w odpowiedzi na skargę Gmina T. wskazuje na powinność stosowania się do treści studium przy ustaleniu przeznaczeń poszczególnych terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, mimo że mogą one być niezgodne z oczekiwaniami właścicieli nieruchomości objętych działaniami planistycznymi gminy. Pierwszorzędne znaczenie ma bowiem obowiązek ustawowy gminy prawidłowego kształtowania ładu przestrzennego i stosowanie się do wymagań dyktowanych zasadą zrównoważonego rozwoju. Uznając zatem, że zakres ingerencji Gminy T. w prawo własności skarżących nie nosi znamion dowolności i nie przekracza wyznaczonych prawem granic władztwa planistycznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny – stosownie do przepisu art. 151 powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI