II SA/WR 459/24

II SA/Wr 459/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pawłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 126 ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 11 kwietnia 2024 r. nr NRŚ-OR.7536.26.2023.ASi w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanki nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody wynikającej z awarii gazociągu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r., Wojewoda Dolnośląski (dalej jako: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania W. B. (dalej jako: "skarżący"), od decyzji Prezydenta W. z dnia 20 października 2023 r. nr 43/2023, orzekającej o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia przez P. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej jako: "uczestnik" lub "P.") w dniach 11 i 12 października 2023 r. nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, położonej we W., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb O. i orzekającej o wyrażeniu zgody na zajęcie w tym samym terminie ww. nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy dla W.-K. we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o potwierdzeniu zaistnienia przesłanki nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, wynikającej z awarii gazociągu [...] i uniemożliwiającej złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie przez P. sp. z siedzibą w T. w dniach 11 i 12 października 2023 r. części nieruchomości położonej we W., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb O., dla której Sąd Rejonowy dla W.-K. we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 11 października 2023 r. na działce nr [...] przy ul. [...] we W. - w ramach innego postępowania administracyjnego, zostały przeprowadzone oględziny, w toku których odnotowano nieszczelność gazociągu stalowego [...], przejawiającą się obecnością pęcherzyków powietrza w wodzie znajdującej się w wykopie, przez który przebiega gazociąg. Na miejsce awarii wezwano pracowników gazowni W., którzy o godz. 16:05 przystąpili do zabezpieczenia awarii. Następnie przybyła na miejsce brygada sieciowa Gazowni W.(1), która rozpoczęła prace mające na celu usunięcie awarii. Stwierdzono wówczas uchodzenie gazu z gazociągu w dwóch miejscach, tj. w okolicy zaworu upustowego i spod izolacji pomiędzy flanszą do urządzenia do stopowania gazu, a mufą zaworu upustowego. Z uwagi na silne uchodzenie gazu z gazociągu, o którym świadczyły liczne pęcherzyki powietrza do wody, niezwłocznie przystąpiono do wypompowywania wody w celu montażu tymczasowego zabezpieczenia wypływu gazu, co zakończono ok. godz. 19:00. Wówczas sprawdzono szczelność gazociągu testerem szczelności. Następnie, zamontowano tymczasową opaskę naprawczą oraz uszczelniono zawór upustowy. Ponadto, mając na względzie bliskość zabudowań i rozmiary uszkodzenia obiektu liniowego, powiadomiono Dyspozytora i Kierownika Gazowni W. o pilnej potrzebie naprawy nieszczelności przez Gazownię W.
W dniu 12 października 2023 r., przybyła na miejsce awarii jednostka Gazowni W. Około godziny 9.00 na jej polecenie wstrzymano dostawy gazu, a godzinę później wyłączono sieć. Następnie, jak podano we wniosku o wydanie decyzji, przystąpiono do stopowania gazu urządzeniem do stopowania gazu na gazociągu stalowym [...] oraz na gazociągu polietylenowym [...]. Po tym, rozpoczęto prace montażowe, polegające na zgrzewaniu, którego rezultatem było podłączenie ww. gazociągu polietylenowego do gazociągu stalowego [...]. Po ich zakończeniu wykonano podsypkę, przeprowadzono pomiary geodezyjno-inwentaryzacyjne, wykonano obsypkę rury piaskiem oraz nadsypkę i zasypkę gruntem rodzimym i oznakowano trasę gazociągu w terenie. O godz. 19:00 włączono sieć, a o godz. 21:14 wznowiono dostawy paliwa gazowego. Z kolei po dniu 12 października 2023 r. na nieruchomości miały miejsce działania polegające na jej przywróceniu do stanu poprzedniego, w tym sprzątanie terenu, grabienie ziemi, sianie trawy - o czym oznajmiono w piśmie Inwestora z dnia 20 lutego 2024 r.
Wnioskiem z dnia 13 października 2023 r. P. wystąpiła do Prezydenta W. o wydanie decyzji na czasowe zajęcie opisanej na wstępie nieruchomości w celu wykonania prac związanych z usunięciem awarii gazociągu, zgodnie z art. 126 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, ze zm.), dalej jako: "u.g.n.".
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że od dnia 3 sierpnia 2023 r. toczy się postępowanie – z wniosku P. – o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela działki nr [...], obręb O., do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania prac związanych z usuwaniem awarii gazociągu, służącego do dystrybucji gazu ziemnego. Z powodu stwierdzonego niekontrolowanego ulatniania się gazu, spółka zmuszona została do wykonania prac w trybie awaryjnym, mając na uwadze zapewnienie bezpieczeństwa użytkowników odbiorców gazu ziemnego i prawidłową eksploatację gazociągu średniego ciśnienia zasilającego w gaz ziemny znaczną ilość mieszkańców [...] O. oraz miejscowości W.(1).
Organ pierwszej instancji w dniu 17 października 2023 r. przesłuchał świadka, zastępcę kierownika Gazowni, który potwierdził wystąpienie wycieku gazu w dwóch miejscach z gazociągu stalowego, na nieruchomości skarżącego. Założenie opaski na uszkodzone miejsca według świadka, było rozwiązaniem bardzo tymczasowym, nie gwarantującym bezpieczeństwa. Niezbędne bowiem było wypompowanie wody z wykopu i podjęcie dalszych prac zabezpieczających.
W dniu 20 października 2023 r. organ przeprowadził wizję lokalną i potwierdził uporządkowanie ternu po wykonanych pracach. Organ zgromadził również dowody w postaci protokołu awarii z dnia 11 października 2023 r. oraz zlecenie/kartę pracy Pogotowia Gazowego i notatkę służbową sporządzoną w dniu 12 października 2023 r., stwierdzająca przebieg prac wykonanych w dniu 11 października 2023 r.
Prezydent W., decyzją z dnia 20 października 2023 r. orzekł o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia przez P. sp. z o.o. w dniach 11 i 12 października 2023 r. nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, położonej we W., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb O. i orzekł o wyrażeniu zgody na zajęcie w tym samym terminie ww. nieruchomości.
Rozpoznając odwołanie skarżącego od opisanego rozstrzygnięcia, Wojewoda Dolnośląski przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, w ramach którego wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania wniosku i okoliczności potwierdzających zaistnienie przesłanek opisanych we wniosku. Organ odwoławczy pozyskał również do akt sprawy wypis i wyrys z rejestru gruntów przedmiotowej działki, wypis z księgi wieczystej nieruchomości oraz dokumenty przedłożone na wezwanie organu odwoławczego przez inwestora, m.in dokumentację z postępowania prowadzonego na podstawie wniosku z dnia 3 sierpnia 2023 r.
Uchylając decyzję pierwszoinstancyjną i orzekając co do meritum sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, że w badanym przypadku zaistniała nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, której nagłość uniemożliwiła złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 ugn i wymusiła na Inwestorze zajęcie nieruchomości bez uprzedniego pozyskania do niej tytułu prawnego.
Wojewoda Dolnośląski w pierwszej kolejności przytoczył przepisy z art. 126 ugn, stanowiące podstawę prawną orzekania w sprawie i następnie wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, również w ramach postępowania uzupełniającego dowodowego, pozwolił na ustalenie, że na nieruchomości skarżącego doszło do awarii gazociągu skutkującej ulatnianiem się gazu w dwóch miejscach. Przybyła na miejsce zdarzenia dyżurna brygada sieciowa Gazowni W.(1) rozpoczęła prace mające na celu usunięcie awarii. Z uwagi na silne uchodzenie gazu z gazociągu, o czym świadczyły liczne pęcherzyki powietrza do wody, niezwłocznie przystąpiono do jej wypompowywania w celu montażu tymczasowego zabezpieczenia wypływu gazu, co zakończono ok. godz. 19:00. Po tymczasowym zabezpieczeniu miejsca awarii, zamontowano tymczasową opaskę naprawczą oraz uszczelniono zawór upustowy. Ponadto, mając na względzie bliskość zabudowań i rozmiary uszkodzenia, zadecydowano o potrzebie pilnej naprawy uszkodzenia.
Wojewoda podkreślił przy tym, że okoliczność wystąpienia awarii i w związku z tym konieczności natychmiastowego jej usunięcia, nie ma związku z planowanymi pracami remontowymi na gazociągu. Wyraźnie zaznaczono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że uwadze organu nie umknął fakt, że wobec gazociągu stalowego [...], który uległ perforacji, co najmniej kilka miesięcy przed wyciekiem zaplanowano jego remont, co wynika choćby z pisma Spółki z dnia 7 września 2023 r., skierowanego do organu I instancji w innej sprawie dotyczącej ww. infrastruktury dystrybucyjnej. Streszczono w nim próby Inwestora zmierzające do uzyskania zgody właściciela na wejście na nieruchomość w celu przeprowadzenia prac remontowych, które podejmowano w lipcu i na początku sierpnia 2023 r. O ile jednak Inwestor zaplanował prace remontowe na przedmiotowym gazociągu w nieodległej przyszłości, o tyle wyciek gazu w dniu 11 października 2023 r. wymusił na nim podjęcie natychmiastowego działania w celu jego zatrzymania i zabezpieczenia gazociągu. Ponieważ jednak - jak wynika z notatki służbowej - samo zabezpieczenie gazociągu byłoby jedynie rozwiązaniem tymczasowym, które z dużym prawdopodobieństwem nie oddaliłoby groźby wystąpienia kolejnych awarii, nieodzownym było połączenie ze sobą gazociągów [...] i [...], które pierwotnie miało być celem planowanego remontu.
Organ odwoławczy przytoczył dalej orzecznictwo w zakresie linii energetycznych i wrastających w takie linii koron drzew i podniósł, że skoro rosnące przez długi czas przyrosty gałęzi drzew uzasadniają skorzystanie z przepisu o nagłej potrzebie, to tym bardziej nieprzewidziany ujawniony wyciek gazu. Organ opisał możliwy zakres potencjalnych szkód, jakie mogłyby zaistnieć w wypadku nie wykonania naprawy, w tym możliwość wybuchu pożaru w niedalekiej odległości od zamieszkałych części miasta.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono ponadto, że twierdzenie o bezprawnym wejściu pracowników na nieruchomość w nieokreślonym czasie, podczas którego wykonano wykop, zamontowano zasuwę [...] na gazociągu stalowym [...], a następnie ją zdemontowano i "pozostawiono zawrót na gazociągu" nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu, bowiem ww. czynności pozostają bez związku z przesłanką nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody.
Wojewoda Dolnośląski uznał natomiast za zasadny zarzut naruszenia przez Prezydenta W. art. 10 k.p.a. Wyjaśnił przy tym, że w aktach sprawy brak jest zawiadomień o wszczęciu postępowania i o zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego, co świadczy o pozbawieniu strony czynnego udziału w części postępowania administracyjnego. W ocenie Wojewody, opisane naruszenie nie rzutowało na treść rozstrzygnięcia, przy wydaniu którego, kluczowa była ocena przesłanki nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, na której zaistnienie nie ma wpływu stanowisko zajęte przez właściciela nieruchomości. Takie stanowisko z kolei zostało przez stronę wyartykułowane zarówno w odwołaniu, jak i w pismach z dnia 2 stycznia 2024 r. i 19 marca 2024 r.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 79 i art. 85 kpa, organ odwoławczy podniósł, że nie miało ono miejsca w sprawie. Wojewoda podniósł, że w sprawie nie zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości w rozumieniu powołanych przepisów. Wyjaśnił, że według art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W dniu 20 października 2023 r. pracownik Urzędu Miejskiego W. pojawił się na przedmiotowej działce, sporządził dokumentację zdjęciową potwierdzającą doprowadzenie terenu objętego pracami interwencyjnymi do stanu poprzedniego oraz notatkę służbową, co nie świadczy o tym, że przeprowadzono wówczas oględziny nieruchomości w rozumieniu art. 79 kpa. O wizycie pracownika na nieruchomości nie zawiadomiono żadnej ze stron, a z czynności - jak wyżej zaznaczono - sporządzono notatkę służbową, nie zaś wymagany przez art. 67 § 2 pkt 3 kpa protokół. Powyższe okoliczności zatem świadczą o tym, że przeprowadzono zgodny z kpa dowód, niebędący oględzinami. Na przeprowadzenie ww. dowodu, nie zaś oględzin, mógł wpłynąć fakt, że art. 126 ust. 8 ugn przewiduje niezwykle krótki, 7-dniowy termin na wydanie decyzji przez organ I instancji. Prezydent W. z pewnością nie zachowałby go, gdyby przeprowadził oględziny nieruchomości, o których musiałby zawiadomić strony postępowania z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem.
Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia właścicielowi nieruchomości wniosku o wydanie decyzji i uzupełniającego go pisma stwierdził, że żadna norma prawna nie nakłada na organ tego obowiązku. Co więcej, pełnomocnik właściciela nieruchomości miała możliwość zapoznania się z wnioskiem i doprecyzowującym go pismem Spółki z dnia 20 lutego 2024 r. w trakcie przeglądania akt sprawy w siedzibie organu II instancji w dniu 12 marca 2024 r.
Wojewoda nie uznał za zasadny również wniosku strony co do zobowiązania inwestora do przedłożenia dokumentacji dotyczącej gazociągu [...] - w tym projektowej - oraz informacji o terminie i zakresie terytorialnym prowadzenia prac polegających na jego posadowieniu, a także o ewentualnym ujęciu tych robót w zakresie jednego z prowadzonych przez wnioskodawcę przedsięwzięć. W ocenie organu badanie któregokolwiek z powyższych zagadnień nie jest konieczne do ustalenia, czy zaistniała przesłanka zajęcia nieruchomości bez uprzedniego wydania decyzji zezwalającej na jej zajęcie.
Wyjaśnił, że uchylenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego wynikało z faktu, że orzeczono w nim zarówno o potwierdzeniu przesłanek zajęcia nieruchomości, jak i o wyrażeniu zgody na czasowe zajęcie nieruchomości, tymczasem ta druga część rozstrzygnięcia wykracza poza zakres żądania wniosku, w którym wprost wskazano art. 126 ust. 5 ugn jako ramy prawne sprawy. Ponadto, połączenie w jednej decyzji dwóch trybów, w których kolejność zajęcia nieruchomości i wydania decyzji jest różna, jest nie tylko sprzeczne z art. 126 ust. 1, 5 i 8 ugn (niedopuszczalne jest wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości ze skutkiem wstecznym), lecz również nielogiczne. Wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 ugn czyni bezprzedmiotowym orzekanie na podstawie art. 126 ust. 5 i 8 ugn - i na odwrót.
Ponadto, Prezydent W. nie dookreślił w sentencji decyzji przesłanki warunkującej jej wydanie na podstawie art. 126 ust. 5 i 8 ugn. O ile bowiem – jak wywodził Wojewoda - z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że zostało ono wydane w związku z wystąpieniem awarii gazociągu [...], o tyle nie zostało to wysłowione w samej jego sentencji. Z tego powodu organ odwoławczy orzekł w sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł W. B., zarzucając decyzji naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 126 ust. 5-8 w zw. z art. 126 ust. 1 i ust. 10 w związku z art. 124b ust. 1 i art. 9a ugn, poprzez wydanie decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję w całości i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, podczas gdy zachodziły przesłanki do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, gdyż postępowanie przed Prezydentem W. było prowadzone bez udziału strony;
2. art. 10 kpa w związku z art. 28 kpa, 79 kpa oraz art. 138 i 139 kpa poprzez zaakceptowanie przez organ drugiej instancji braku zawiadomienia strony o wszczęciu i przeprowadzeniu postepowania, w tym postępowania dowodowego w sprawie, podczas gdy strona była pozbawiona możliwości działania i wypowiedzenia się co do wniosku, jak również co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a wniesienie w terminie odwołania od doręczonej decyzji nie sanuje nieprawidłowości postępowania przed Prezydentem W.;
3. art. 7 w związku z art. 8 kpa przez organ pierwszej instancji poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez oparcie swoich działań i decyzji jedynie w oparciu o informacje wnioskodawcy bez ich weryfikacji i próby ustalenia stanu faktycznego na podstawie własnych czynności, bez żądania dokumentów istotnych dla sprawy, a to dokumentacji dotyczącej zaprojektowania gazociągu, czy też wykonania prac przez inwestora, jak i przesłuchania właściciela nieruchomości;
4. art. 126 ust. 5 i 8 w zw. z art. 126 ust. 1 i 10 w związku z art. 124b ugn przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że czynności podejmowane przez inwestora spełniają przesłanki z art. 126 ust. 5 ugn i spółka nie miała możliwości złożenia w terminie wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 ugn, podczas gdy spółka prowadzi szeroko zakrojone prace polegające na położeniu nowej linii gazociągu, a nie naprawie dotychczas położonej i przeprowadzała je od dłuższego czasu nie informując właściciela działek nr [...] i [...], w spółka według harmonogramu prac wiedziała, że będzie zachodziła konieczność przeprowadzenia prac na działce nr [...], gdzie umieszczone były zawory na istniejącej instalacji gazowej i spółka planowała na tej działce połączenie dwóch stron nowego gazociągu, spółka sama rozpoczęła prace, które wymagały połączenia gazociągu w jedną całość i wniosek złożony 13 października 2023 r. służył połączeniu gazociągu, a nie naprawie nagłej awarii, a urzędnicy przeprowadzający wizję w dniu 11 października 2023 r., nie posiadali wiedzy specjalistycznej – technicznej, czy zaszła przesłanka nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody;
5. art. 126 ust. 5 ugn przez uznanie, że [Rzyczyna niezwłocznego wkroczenia na teren nieruchomości bez uprzedniego złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 ugn była okoliczność nagłego powzięcia informacji o prawdopodobnym wycieku gazu z uszkodzonego gazociągu, podczas gdy spółka wkroczyła na nieruchomość w nie wiadomo jakim czasie wcześniej i dokonała wykopu, montażu zasuwy [...] na gazociągu stalowym o średnicy 250 mm, a następnie jej demontażu i pozostawieniu zaworu na tymże gazociągu;
6. art. 126 ust. 5 ugn poprzez przyjęcie, że w sprawie ziściły się przesłanki z tego przepisu, podczas gdy w rzeczywistości prace prowadzone przez spółkę gazowniczą miały na celu połączenie dwóch odcinków prowadzonej inwestycji, polegającej na położeniu nowego gazociągu, które to prace były prowadzone przez spółkę co najmniej od kwietnia 2023 r.;
7. art. 126 ust. 5 ugn poprzez pominięcie, że sprzeciw na wejście na działki nr [...] i [...] wpłynął do spółki w dniu 25 lipca 2023 r., wobec czego spółka przedstawiła niepełny materiał dowodowy w sprawie, a prace nie były tak naglące jak przedstawiła to spółka, gdyż spółka prowadziła prace polegające na położeniu nowej instalacji gazociągowej;
8. art. 126 ust. 5 ugn poprzez pominięcie, że inwestor wskazał, że wniosek dotyczy "wpięcia wyremontowanego odcinka gazociągu polietylenowego [...]", tj działań wcześniejszych, sprzed złożenia wniosku;
9. art. 77 § 1 i 75 § 1 kpa w związku z art. 138 kpa poprzez pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z dnia 14 października 2023 r., podczas gdy organ powinien dążyć do pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zażądać dokumentów od spółki i przeprowadzić dowód z opinii biegłego’
10. art. 7, 8 i 77 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy organ ten nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy oraz nie uwzględnił słusznego interesu strony, polegającego na ochronie jego własności;
11. art. 8 i 28 kpa poprzez brak doręczenie stronie pisma spółki z dnia 20 lutego 2024 r., który stanowił sprecyzowanie wniosku inicjującego postępowanie.
Wskazując na powyższe uchybienia strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Spółka P. nie wykazała, by działała w stanie awarii, który uzasadniałby tak szeroki zakres prac jaki został wykonany. Wskazano, że nie ewakuowano nikogo z sąsiednich nieruchomości, pomimo że prace odbywały się przy granicy z zabudowaną działką, tylko skarżący nie mógł przebywać na swojej nieruchomości w czasie wykonywanych robót. Podniesiono również, że co prawda w czasie wizji ujawniono pęcherzyki nad zaworem, ale nie zostało wcale ustalone, że są to pęcherzyki gazu, albowiem obecni na wizji urzędnicy nie dysponują w tym przedmiocie specjalistyczną wiedzą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała wniesioną skargę i podniosła, że spółka w istocie nie wykonała prac polegających na remoncie awarii, tylko zrealizowała inwestycję położenia nowego gazociągu, a skarżący celowo został wprowadzony w błąd. Zwróciła uwagę, że brak jest w sprawie dowodów, że faktycznie doszło do awarii, nie może tego potwierdzić również skarżący, a przecież wniosek został złożony już po wykonaniu wszystkich prac.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przeprowadzona kontrola potwierdziła, że Wojewoda Dolnośląski prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował odpowiednie normy prawne. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem tego, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935. - dalej p.p.s.a.). Tak rozumiana kontrola aktu przeprowadzona w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że odpowiada on prawu, a przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniosek uczestniczki postępowania oparty został o przepis art. 125 ust. 5 ugn, zgodnie z którym, "1. W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.". Jednocześnie, stosownie do treści art. 126 ust. 8 ugn: "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5.".
Należy także wskazać, że zgodnie z treścią art. 126 ust. 1 ugn: " W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku".
W ocenie organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie, w sprawie doszło do nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, co uzasadniało wejście przez inwestora robót na teren nieruchomości skarżącego i wykonanie robót zapobiegających wystąpieniu takiej szkody. Skarżący sprzeciwia się temu stanowisku.
W ocenie Sądu prawidłowo organy ustaliły i zinterpretowały stan faktyczny. Fakt ulatniania się gazu z gazociągu na zaworze, na nieruchomości skarżącego, został stwierdzony w obecności strony (pęcherzyki powietrza na powierzchni wody zalegającej w wykopie nad gazociągiem). Nie można uznać przy tym za zasadne stanowiska skarżącego, że brak było w sprawie pewności, czy to istotnie gaz z gazociągu, co z kolei wykluczało awaryjne wejście na nieruchomość w celu wykonania prac naprawczych. Okoliczność wydobywającego się gazu potwierdziły przybyłe na miejsce pracowników gazowni W., którzy o godz. 16:05 przystąpili do zabezpieczenia awarii. Następnie przybyła na miejsce brygada sieciowa Gazowni W.(1), która rozpoczęła prace mające na celu usunięcie awarii. Stwierdzono wówczas uchodzenie gazu z gazociągu w dwóch miejscach, tj. w okolicy zaworu upustowego i spod izolacji pomiędzy flanszą do urządzenia do stopowania gazu, a mufą zaworu upustowego. Wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, tj. notatki służbowej z dnia 12 października 2023 r. ("stwierdzono silne uchodzenie gazu", "liczne bomblowanie gazu z gazociągu"), oraz z protokołu likwidacji awarii. Pracownicy stwierdzający uchodzenie gazu byli specjalistami w omawianej dziedzinie, dysponującymi odpowiednim sprzętem. Dodatkowo zauważyć należy, że nawet w przypadku braku pewności czy jest to istotnie gaz z gazociągu, sam fakt ujawnienia intensywnych pęcherzyków powietrza w miejscu zaworu gazociągu, stanowi o możliwości zagrożenia wystąpienia znacznej szkody i wymagałaby interwencji i weryfikacji.
Wobec niewątpliwego uchodzenia gazu z gazociągu, w ocenie Sądu, prawidłowo organy oceniły, że P. zasadnie dokonała wejścia na nieruchomość skarżącego, bez uzyskania wcześniejszej zgody i wykonała prace polegające na usunięciu awarii, albowiem spełniła się przesłanka z art. 126 ust. 5 ugn.
W ocenie Sądu nie mógł zasługiwać na uwzględnienie zarzut zbyt szerokiego zakresu wykonanych prac naprawczych. Treść przepisu art. 126 ust. 8 ugn w sposób jednoznaczny rozstrzyga o jej treści, a tym samym również o zakresie kognicji w przedmiotowej sprawie. Stosownie do treści przepisu: "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5." Skoro zaś tak, to organy zobowiązany były wyłącznie orzec o zaistnieniu przesłanek do zajęcia nieruchomości, a te w omawianej sprawie niewątpliwe wystąpiły. Wyciek gazu z nieszczelnej instalacji służącej do jego przepływu i zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie zamieszkałych nieruchomości, wywołuje stosowanie do treści art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. nagłą potrzebę zapobieżenia powstania znacznej szkody, która może powstać wskutek niekontrolowanego wycieku gazu. Zatem z zebranych dokumentów wynika jednoznacznie, iż w tej sytuacji złożenie wniosku na podstawie art 126 ust. 1 i 5 u.g.n. przez dysponenta sieci gazowej było nie tylko celowe z uwagi na funkcjonowanie sieci, ale przede wszystkim uzasadnione koniecznością usunięcia awarii zagrażającej mieniu, życiu i zdrowiu osób przebywających w pobliżu uszkodzonego odcinka gazociągu.
Dla aktualizacji obowiązku udostępnienia nieruchomości przez jej właściciela w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody w świetle art 126 ust. 1 i 5 u.g.n. nie ma znaczenia zgoda właściciela nieruchomości, wszak przepis mówi jasno, że jest on zobowiązany w takiej sytuacji udostępnić nieruchomość, a w przypadku braku takiej zgody, dysponent urządzenia przesyłowego ma prawo zając nieruchomość aby zapobiec wystąpieniu szkody. Do wydania decyzji na podstawie art 126 ust. 1 i 5 u.g.n. nie jest nwet konieczne stwierdzenie braku zgody właściciela nieruchomości jak również przeprowadzenie rokowań. Podlegający zastosowaniu art 126 ust. 5 u.g.n. dotyczy bowiem sytuacji szczególnie naglących, w których zwłoka spowodowana koniecznością uzyskania zgody od dysponenta prawnego działki, gdzie znajduje się uszkodzona infrastruktura techniczna mogłaby skutecznie udaremnić podjęcie odpowiednio szybko skutecznych działań zapobiegających powstaniu znacznej szkody. Zarówno Organ I jak i II instancji działając w trybie art 126 ust. 1 i 5 u.g.n. prawidłowo ustaliły w toku postępowania, że wniosek o wydanie decyzji pochodzi od podmiotu uprawnionego zaś przeprowadzone przez ten podmiot działania były w pełni usprawiedliwione pilną potrzebą zapobiegnięcia powstaniu znacznej szkody. Ustalenie opisanych okoliczności faktycznych po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego uprawniało Wojewodę do pełnego zalegalizowania dokonanego uprzednio ograniczenia praw do nieruchomości skarżącego.
W tym miejscu należy wskazać, że również zarzuty skargi o naruszeniu zasady dwuinstancyjności oraz zasady prawa udziału strony w postępowaniu, nie mogły zyskać aprobaty Sądu. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że organy obu instancji rozpoznają sprawę merytorycznie, w całości. Wbrew twierdzeniom skargi, wydanie decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem od zasady rozstrzygania merytorycznego w trybie odwoławczym. W niniejszej prawie Wojewoda Dolnośląski wykorzystał możliwości jakie daje art. 136 § 1 k.p.a i przeprowadził postępowanie dowodowe uzupełniające, prawidłowo wyjaśniające zarówno treść wniosku inicjującego postępowanie, jak i wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia. Strona zapoznała się z materiałem zgromadzonym przez organ w drugiej instancji i miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, zatem nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu skargi co do pozbawienia udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, Sąd wskazuje, że uchybienie to zostało zauważone i naprawione przez organ odwoławczy. Strona domaga się rozpoznania sprawy ponownie przez organ pierwszej instancji tymczasem, gdyby takie rozstrzygnięcie zapadło, to jedyną możliwą wytyczną co do ponownie prowadzonego postępowania jaką mógłby wskazać Wojewoda, byłoby zapoznanie strony z aktami i umożliwienie jej wypowiedzenie się co do zebranego materiału. Tymczasem zostało to uczynione przez organ odwoławczy, zatem brak było podstaw do wydania orzeczenia kasacyjnego. Podkreślić przy tym należy, że wyłącznie uchybienia procesowe, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, mogą stanowić podstawę uchylenia decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona nawet nie próbowała wykazać, że gdyby brała czynny udział w postępowaniu nie tylko przed Wojewodą, ale także przed organem pierwszej instancji, zapadłaby decyzja o odmiennej treści. Sąd nie dopatrzył się zaś błędów procesowych, które mogły raki istotny skutek na treść decyzji mieć.
Sąd ocenia również jako prawidłowe stanowisko organów administracji, że dla wydania rozstrzygnięcia nie było potrzeby ani pozyskiwania dokumentacji projektowej gazociągu, ani opinii biegłego na okoliczność wystąpienia zagrożenia szkodą. Stosownie do treści art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Sąd podziela stanowisko, że uzyskanie dowodów wnioskowanych przez skarżącego, nie miało znaczenia dla wydania rozstrzygnięcia, czy doszło do sytuacji w której zaszła potrzeba zapobieżenia postaniu znacznej szkody. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 126 ust. 8 ugn, decyzja ta powinna zostać wydana w terminie 7 dni, co zasadniczo wyklucza przeprowadzenie w takim postępowaniu dowodu z opinii biegłego. Podobnie, jako bezzasadny, Sąd ocenia zarzut niezbadania przez organy kiedy doszło do wykonania wykopu na działce skarżącego. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 126 ust. 5 ugn organy nie badają ani przyczyn zagrożenia wystąpienia szkody (awarii), ani nie ustalają winy w powstaniu takiej sytuacji.
Sąd podziela również stanowisko Wojewody, iż okoliczność prowadzenia postępowania na podstawie art. 124 b ugn, i planowany remont gazociągu nie ma znaczenia dla stwierdzenia czy w sprawie występowało ryzyko zaistnienia poważnej szkody czy nie.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, iż decyzje zostały wydane po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, którego wyniki w pełni uzasadniały wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek uprawniających do zajęcia nieruchomości w związku z potrzebą usunięcia niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody.
Okoliczności podnoszone przez skarżącego, nie mogły mieć wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, albowiem zmierzały przede wszystkim do wykazania, że inwestor w ramach usunięcia usterki i wycieku gazu, wykonał planowane od dawna prace remontowe. Tymczasem, co wskazano już wcześniej, zakres wykonanych prac i sposób usunięcia zagrożenia, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie zaistnienia przesłanki potrzeby zapobieżenia szkodzie. Kwestie odszkodowania, czy braku zgody skarżącego na zajęcie nieruchomości, nie miały znaczenia w sprawie podlegającej rozpatrzeniu w oparciu przywołane wyżej regulacje u.g.n.
Ze wszystkich wskazanych powodów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę całości oddalił.