II SA/WR 45/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-04-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
wznowienie postępowaniafundacjabrak organuKRSterminczynny udział stronyzasada praworządnościdoręczenieodpadySKO

WSA uchylił postanowienia odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego, uznając, że Fundacja nie miała organu do reprezentacji w poprzednim postępowaniu i termin do wznowienia biegnie od momentu powołania nowego zarządu.

Fundacja wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego usunięcia odpadów, twierdząc, że w momencie jego prowadzenia nie posiadała organu do reprezentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia, uznając, że wniosek złożono po terminie, opierając się na wpisie w KRS, który wskazywał M. G. jako prezesa. Sąd uchylił postanowienia SKO, stwierdzając, że brak organu uniemożliwił Fundacji czynny udział w postępowaniu, a termin do wznowienia biegnie od momentu powołania nowego zarządu.

Przedmiotem skargi Fundacji było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o nakazaniu usunięcia odpadów. Fundacja argumentowała, że w toku postępowania nie miała organu do reprezentacji, gdyż kadencja jej zarządu wygasła w 2016 r., a nowy zarząd został powołany dopiero w 2024 r. SKO odmówiło wznowienia, uznając, że wniosek złożono po miesięcznym terminie, który rozpoczął bieg od dnia doręczenia decyzji M. G., widniejącemu w KRS jako prezes zarządu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie SKO. Sąd uznał, że brak organu reprezentującego Fundację uniemożliwił jej czynny udział w postępowaniu, co jest naruszeniem zasady praworządności i prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Sąd podkreślił, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w przypadku braku winy strony, biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji, a w tej sytuacji Fundacja mogła skutecznie działać procesowo dopiero od momentu powołania nowego zarządu w maju 2024 r. Sąd zakwestionował również stosowanie przez SKO domniemania prawdziwości danych z KRS wobec organu administracji publicznej w kontekście ustalania rzeczywistego stanu prawnego, wskazując na obowiązek organu do ustalenia prawdy obiektywnej. W konsekwencji, Sąd uchylił postanowienia odmawiające wznowienia postępowania, nakazując SKO ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem powyższych wskazań.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie został złożony w terminie, jeśli termin biegnie od daty doręczenia decyzji osobie nieuprawnionej do reprezentacji. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powodu braku udziału strony bez jej winy biegnie od momentu, gdy strona dowiedziała się o decyzji, a w przypadku braku organu reprezentującego, od momentu jego powołania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak organu reprezentującego Fundację uniemożliwił jej czynny udział w postępowaniu. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania powinien biec od momentu, gdy Fundacja odzyskała zdolność procesową poprzez powołanie nowego zarządu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. fund. art. 10

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 103

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o. KRS art. 14

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

u.o. KRS art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

u.o. KRS art. 17 § 2

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fundacja nie miała organu do reprezentacji w toku postępowania administracyjnego. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania powinien biec od momentu powołania nowego zarządu. Organ administracji powinien ustalić stan rzeczywisty, a nie opierać się wyłącznie na domniemaniu z KRS.

Odrzucone argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie. Doręczenie decyzji M. G. było skuteczne, ponieważ widniał on w KRS jako prezes zarządu. Przepisy ustawy o KRS chronią organy administracji działające w dobrej wierze.

Godne uwagi sformułowania

brak organu do reprezentacji utrata zdolności do czynności prawnych prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu ustalenie prawdy obiektywnej domniemanie prawne nie ma charakteru bezwzględnego

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Dominik Dymitruk

członek

Olga Białek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku braku organu strony, znaczenie wpisów w KRS w postępowaniu administracyjnym oraz obowiązki organów w zakresie ustalania prawdy obiektywnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku organu fundacji i jego wpływu na postępowanie administracyjne. Interpretacja przepisów KRS może być różnie stosowana w zależności od kontekstu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie reprezentacji strony w postępowaniu administracyjnym i jak błędy w tym zakresie mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Podkreśla też rolę KRS i obowiązki organów administracji.

Fundacja bez zarządu wygrała sprawę o wznowienie postępowania administracyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 45/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Dominik Dymitruk
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 24 lipca 2024 r. nr SKO.SO/41/39/24 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o nakazaniu usunięcia odpadów uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 14 czerwca 2024 r. nr SKO.SO/41/21/24.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Fundacji G. (dalej: Fundacja, strona skarżąca) jest wskazane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: organ, SKO), którym utrzymane zostało w mocy postanowienie tego organu z dnia 14 czerwca 2024 r., nr SKO.SO/41/21/24, odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną SKO z dnia 28 listopada 2022 r. w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, tj. z terenu działki nr [...], obręb [...], J. [...].
Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z dnia 1 marca 2024 r., podpisanym przez S. J., Fundacja wniosła o wznowienie postępowania w wymienionej wyżej sprawie wskazując, że w toku tego postępowania nie miała organu. Wyjaśniała, że kadencja zarządu Fundacji trwa 3 lata, zaś M. G. powołany został na prezesa Fundacji w 2013 r. i nie został powołany na następną kadencję. Fundacja zatem nie miała organu od 2016 r. – w tym czasie M. G. zajmował się sprawami rodzinnymi, a w okresie pandemii opiekował się matką. Strona skarżąca zaznaczyła, że sprawa organów Fundacji była wyjaśniana w KRS, który nakazał wyłonienie organów Fundacji, to jest Rady Fundacjii zarządu z uwagi na wykreślenie zarządu z KRS po wygaśnięciu mandatów. Z powyższych powodów, w ocenie strony skarżącej, zasadnym było wznowienie postępowania administracyjnego, które prowadzone było w 2022 r., gdyż w postępowaniu tym z ramienia Fundacji, która w tym czasie nie miała organu powołanego do reprezentacji, brał udział jedynie M. G.
Celem ustalenia warunków formalnych ww. wniosku przez podpisanie przez osobę umocowaną do działania w imieniu Fundacji, SKO skierowało wezwanie o przedłożenie stosownych dokumentów. Kolejne wezwania dotyczyły ustaleń związanych z rozbieżnościami dokumentów Fundacji z zapisami w KRS i prawidłowości powołania S. J. na członka zarządu. Ostatecznie organ w ramach własnych ustaleń dokonał przeglądu akt w Krajowym Rejestrze Sądowym i sporządził kopie ich zawartości.
Przystępując do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego organ powołał w pierwszej kolejności przesłanki podjęcia tego trybu nadzwyczajnego, zawarte w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa). Zwrócił uwagę na treść art. 148 § 1 kpa, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaznaczył przy tym, że w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa – braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy – termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jako podstawę swojej właściwości co do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia SKO powołało art. 150 § 1 kpa.
Na podstawie powołanych wyżej przepisów organ stwierdził, że zobligowany był do odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 28 listopada 2022 r. z uwagi na złożenie wniosku w tym przedmiocie z naruszeniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. O decyzjach wydanych w obu instancjach Fundacja wiedziała w toku postępowania zarówno przed Prezydentem Miasta J., jak i przed SKO.
Organ zwrócił uwagę, że strona skarżąca domagając się wznowienia postępowania administracyjnego, które prowadzone było w 2022 r., zupełnie pomija treść wpisów dokonanych w KRS oraz przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 685 ze zm. – dalej: ustawa o KRS). Wskazał, że w aktach sprawy przekazanych przez Prezydenta J. znajduje się odpis KRS, z którego wynika, że jako prezes zarządu wpisany był M. G., który w toku postępowania reprezentował Fundację, składając w jej imieniu pisma, odwołanie i powołując się na pełnioną funkcję. SKO z kolei ustaliło na podstawie pobranego wydruku pełnego odpisu KRS, że M. G. wpisany został do rejestru w dniu 19 grudnia 2013 r. Wykreślenia jego nazwiska dokonał sąd rejestrowy z urzędu na podstawie art. 12 ust. 3 i art. 24 ust. 6 ustawy o KRS z dniem 23 października 2023 r. Zatem – zdaniem organu – dopiero z tym dniem ujawnione zostało, że M. G. przestał pełnić funkcje prezesa zarządu Fundacji.
Wobec powyższego organ stwierdził, że postępowanie zakończone ostatecznie decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. prowadzone było w całości w 2022 r. i M. G. działał w tym postępowaniu jako ujawniony w KRS prezes zarządu. Decyzje obu instancji zostały też doręczone do jego rąk. Przesyłkę z ww. decyzją podjął M. G. osobiście w dniu 8 grudnia 2022 r. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby w jakimkolwiek momencie postępowania administracyjnego M. G. lub jakakolwiek inna osoba czy organ poinformowały organy prowadzące to postępowanie o utracie statusu prezesa zarządu.
SKO zauważyło, iż zgodnie z art. 14 ustawy o KRS podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru (tu: wykreślenie prezesa zarządu) nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z rejestru. Zwróciło również uwagę na treść art. 17 ust. 1 ustawy o KRS, na podstawie którego domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, oraz na ust. 2 tego artykułu, zgodnie z którym jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Na potwierdzenie swojego stanowiska powołał postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 1445/08, w którym Sąd stwierdził, że uchwała o odwołaniu członka zarządu staje się skuteczna wobec osób trzecich – w tym sądów – w chwili wpisania tej zmiany do Krajowego Rejestru Sądowego. Przytoczone zostały też inne orzeczenia sądów wydane na tle ww. przepisów ustawy o KRS.
Z powyższego SKO wywiodło, że doręczenie decyzji ostatecznej z dnia 28 listopada 2022 r. było skuteczne, a tym samym Fundacja uzyskała wiedzę o tym rozstrzygnięciu. Stąd też organ przyjął, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie upłynął z dniem 8 stycznia 2023 r. Tymczasem wniosek Fundacji został złożony 1 marca 2024 r., w związku z czym nie może skutkować wznowieniem postępowania. Końcowo organ zaznaczył, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa może nastąpić wyłącznie na wniosek strony – podjęcie tego trybu z urzędu jest niedopuszczalne.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem podtrzymało swoje stanowisko.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu Fundacja podniosła, że SKO nie ustaliło w sprawie stanu faktycznego, to jest że wygaśnięcie mandatu przeoczyła i strona skarżąca, i sąd rejestrowy i nie był to ukrywany zamiar Fundacji, więc nie miało miejsca wprowadzenie w błąd. Nie został też ustalony stan prawny – organ nie dokonał bowiem wykładni art. 14 i art. 17 ust. 2 ustawy o KRS: definicji osoby trzeciej i przede wszystkim wskazania, ze przepisy te dotyczą podmiotów, które umyślnie ukrywają wadliwy wpis, nie zgłaszając uchwały, ukrywając ją lub nie reagują na postanowienia zawierające zły wpis – tylko wtedy sąd rejestrowy nie ma możliwości kontroli wadliwego wpisu.
Strona skarżąca zwróciła uwagę, że powołane przepisy ustawy o KRS dotyczą sytuacji, gdy kontrolę nad odpowiednimi wpisami w KRS ma wyłącznie strona. Natomiast w kwestii upływu kadencji w Fundacji i wygaśnięcia mandatu członka zarządu sąd rejestrowy miał wiedzę i z urzędu winien był dokonać zmian w Rejestrze. Zatem, zdaniem Fundacji, to sąd rejestrowy zaniedbał wykreślenia M. G. z KRS.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie.
W kolejnych pismach procesowych Fundacja powtórzyła argumentację skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Spór pomiędzy stronami sprowadza się do dwóch kwestii: skuteczności zapisów w KRS w zakresie osób uprawnionych do reprezentowania Fundacji wobec organów prowadzących postępowanie administracyjne oraz zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, który został unormowany w art. 148 § 1 i 2 kpa.
Powołany przepis art. 148 w § 1 stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast zgodnie z § 2, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Jak wynika z przytoczonej wyżej regulacji prawnej, termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, który jako jego podstawę wskazuje art. 145 § 1 pkt 4 kpa, uzależniony jest od ustalenia momentu, w którym to strona dowiedziała się o decyzji. SKO uznało jako ten właśnie moment doręczenie decyzji z 28 listopada 2022 r. osobiście M. G., który – zgodnie z poczynionymi ustaleniami organu – nie był wówczas uprawniony do działania w imieniu Fundacji.
W tym kontekście rozważenia wymaga nie tylko, czy M. G., pomimo braku umocowania, był osobą uprawnioną do odbioru przesyłki i tym samym, czy właściwie został określony termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, ale także w konsekwencji, czy tak doręczone decyzje organów obu instancji weszły do obiegu prawnego. Poza tym zwrócić należy uwagę, że w dacie ustalonej przez organ jako ostatni dzień terminu do złożenia podania Fundacja nie mogła dokonać tej czynności skutecznie z powodu braku organu, który byłby uprawniony do jej reprezentowania.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 166), fundację na zewnątrz reprezentuje zarząd fundacji. Jest to jedyny organ, któremu ustawa przyznaje kompetencje do występowania w imieniu fundacji – nie dysponują nim żadne inne osoby będące piastunami tego lub innego organu fundacji, a tym bardziej jej fundator, którego rola kończy się po zarejestrowaniu fundacji i uzyskaniu przez nią osobowości prawnej (zob. wyrok SN z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt I CSK 756/18, publ. OSNC 2021/10/66). W rezultacie brak organu, poprzez który fundacja podejmuje działania, skutkuje utratą jej zdolności do czynności prawnych. Okoliczność taka powstała w toku postępowania administracyjnego obliguje organ administracyjny do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 kpa – w przeciwnym razie strona zostałaby pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu, będącego jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej. Z kolei zgodnie z art. 103 kpa, zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, co również jest uzasadnione wskazaną wyżej zasadą, sformułowaną w art. 10 kpa. Przypomnieć należy, że zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Mogą odstąpić od tej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Jednak w takiej sytuacji organ administracyjny obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od tej zasady.
Treść i znaczenie powyższych unormowań dotyczących zawieszenia postępowania i wstrzymania biegu terminów powinny zostać uwzględnione na gruncie okoliczności niniejszej sprawy, właśnie przede wszystkim z uwagi na prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Strona bowiem powinna mieć zapewnioną możliwość skutecznego wykorzystywania przysługujących jej środków procesowych, w tym do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego. Z tych też powodów w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że termin do złożenia powyższego podania mógł rozpocząć swój bieg dopiero w momencie, gdy Fundacja była w stanie podejmować skutecznie czynności procesowe. Zgodnie z zapisami statutu Fundacji, które mają swoje odzwierciedlenie w KRS, do jej reprezentacji w razie zarządu jednoosobowego jest uprawniony jednoosobowo prezes zarządu Fundacji. Uchwała o powołaniu na prezesa S. J. została podjęta w dniu 13 maja 2024 r., przy czym z jej treści wynika, że funkcję tę miał objąć z dniem 15 maja 2024 r. Dopiero z tą datą Fundacja ponownie uzyskała zdolność procesową i z tą też datą należało przyjąć rozpoczęcie biegu terminu do złożenia przedmiotowego podania.
Sąd dostrzega, że podanie wniesione przez Fundację jest datowane na 1 marca 2024 r., a więc w czasie, gdy S. J. nie był jeszcze uprawniony do podejmowania czynności w jej imieniu. Jednak przyjąć należało, że czynność ta została konwalidowana (a właściwie dokonana) w momencie objęcia przez niego funkcji prezesa zarządu.
Z powyższych powodów odmowa wznowienia postępowania nie mogła zostać oparta na przepisie art. 148 § 2 kpa, to jest z powodu uchybienia miesięcznego terminu do złożenia podania w tym przedmiocie.
Sąd nie podziela również stanowiska SKO, który nie dostrzegał wadliwości postępowania zakończonego decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. z uwagi na domniemanie prawne prawdziwości danych zawartych w KRS.
W ocenie organu, ochronę wobec niewiedzy co do rzeczywistej sytuacji prawnej Fundacji i braku organu, który warunkował jej zdolność procesową, gwarantowały organowi przepisy art. 14 i art. 17 ustawy o KRS. Zgodnie bowiem z art. 14, podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Zaś na podstawie art. 17 ust. 1, domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Dodatkowo ust. 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu.
Zwrócić należy uwagę, że powyższe domniemanie prawne nie ma charakteru bezwzględnego – jest to domniemanie w rozumieniu art. 234 Kodeksu postępowania cywilnego, wiąże zatem sąd w postępowaniu cywilnym, z tym że może być wzruszone, gdyż ustawa tego nie wyłącza. Dane zawarte w KRS stwierdzają bowiem określony stan (np. adres podmiotu, funkcje pełnione przez poszczególne osoby w organach podmiotu), który jednak nie zawsze jest zgodny ze stanem rzeczywistym. "W polskim prawie rejestrowym przyjęto jako zasadę deklaratoryjny charakter wpisu w KRS, co oznacza, że skutki materialnoprawne powstają nie z chwilą samego wpisu nowych okoliczności do rejestru, tylko w chwilą podjęcia czynności podlegającej następnie wpisowi. Niemal zawsze powstaje więc rozbieżność czasowa pomiędzy podjęciem danej czynności, na przykład wyborem nowego zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a wpisaniem tej okoliczności do KRS. Wynika to nie tylko z faktu, że wnioskodawca bywa często opieszały i nie mieści się nawet w ustawowym siedmiodniowym terminie, ale również z tego, że samo postępowanie rejestrowe zmierzające do wpisu nowych okoliczności trwa pewien czas. Stąd właśnie regulacja art. 14 ustawy o KRS, chroniąca działających w dobrej wierze uczestników obrotu nieznających faktów jeszcze nieujawnionych w KRS" (zob. Łukasz Zamojski, Krajowy Rejestr Sądowy. Komentarz, wyd. II, 2023).
Wskazania jednak wymaga, że omawiana ochrona działających w dobrej wierze osób trzecich dotyczy przede wszystkim podmiotów powiązanych stosunkami o charakterze prywatnoprawnym w obrocie gospodarczym. W opinii Sądu nieuprawnione jest zatem twierdzenie SKO, że ochrona ta rozciąga się na organy administracji publicznej działające w ramach wykonywania funkcji władczych w stosunku do podmiotu będącego stroną postępowania administracyjnego (por. wyrok SN z dnia 12 lutego 2010 r., I CSK 272/09 – dost. LEX nr 583724 oraz wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 czerwca 2019 r. – dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W istocie, w postępowaniu zwyczajnym organy obu instancji mogły być (w słusznym swoją drogą) przeświadczeniu, że M. G. piastował funkcję prezesa zarządu Fundacji, a co za tym idzie był uprawniony do działania w jej imieniu – taki stan rzeczy wynikał bowiem z KRS, który został włączony do akt administracyjnych sprawy. Nie oznacza to jednak, że Fundacja obecnie jest pozbawiona możliwości obalenia tego domniemania i wykazania, że w 2022 r., to jest w toku postępowania zakończonego decyzją SKO z 28 listopada 2022 r., nie miała zdolności do czynności prawnych, gdyż mandat M. G. wygasł już w 2016 r. Dla organu administracyjnego, który zobligowany jest do działania, zgodnie z zasadą praworządności sformułowaną w art. 6 kpa, na podstawie przepisów prawa, istotny powinien być stan rzeczywisty, a nie domniemany tym bardziej, gdy samodzielnie zgromadzone w postępowaniu dokumenty temu domniemaniu zaprzeczają. Na organie ciąży obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej – w toku postępowania stoi na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ zatem, kierując się powyższymi zasadami, powinien zmierzać do wyeliminowania stanu niezgodnego z prawem stosując środki prawem przewidziane. Jednym z takich środków jest instytucja wznowienia postępowania.
Z tych też powodów jako niedopuszczalne należy ocenić pozostawienie postępowania dotkniętego istotną wadą procesową, jaką jest brak udziału strony w postępowaniu, zwłaszcza w sytuacji, gdy zgromadzone przez SKO dokumenty potwierdzają okoliczności przywołane w podaniu z dnia 1 marca 2024 r., opierając się na wzruszalnym domniemaniu prawnym z art. 17 ustawy o KRS.
W tak ustalonych okolicznościach stwierdzić należało, iż wydając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie SKO w sposób istotny naruszyło podstawowe zasady postępowania, wyrażone w art. 6 i 7 kpa, a także art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 kpa. Taki stan rzeczy obliguje Sąd orzekający w niniejszej sprawie do uchylenia obu ww. aktów.
SKO, ponownie rozpoznając podanie Fundacji o wznowienie postępowania, obowiązane będzie do zbadanie przesłanki z 145 § 1 pkt 4 kpa w oparciu o poczynione wyżej rozważania. Kolegium uwzględni także, że Fundacja pozbawiona była zdolności do czynności prawnych od 2016 r. aż do 15 maja 2024 r., a więc w okresie wykraczającym znacznie poza czas, w którym było prowadzone postępowanie w sprawie nakazu usunięcia odpadów. Rozważenia zatem wymaga, czy doręczenie M. G. decyzji organów obu instancji – Prezydenta Miasta J. i SKO – były prawnie skuteczne, ponieważ skuteczność doręczenia warunkuje byt prawny samej decyzji. Stosownie do treści art. 110 § 1 kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Ponadto, w konsekwencji powyższych ustaleń, organ zobligowany będzie do oceny dopuszczalności trybu wznowienia postępowania, gdyż na mocy art. 145 § 1 kpa, postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją, która ma przymiot ostatecznej.
Mając zatem na uwadze powyższe, wobec stwierdzonych istotnych naruszeń procesowych, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI