II SA/Wr 443/24
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę właścicielki nieruchomości rolnych na uchwałę Rady Miejskiej w C. dotyczącą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, uznając, że utrzymanie rolniczego przeznaczenia terenu nie narusza prawa własności ani zasady równości.
Skarżąca, właścicielka działek rolnych, zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w C. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie prawa własności i zasady równości poprzez utrzymanie jej nieruchomości w obszarze rolnym, co uniemożliwia zabudowę. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że utrzymanie dotychczasowego, rolniczego przeznaczenia terenu jest zgodne z prawem, nie narusza prawa własności ani zasady równości, a także wpisuje się w zasadę zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę M. M. na uchwałę Rady Miejskiej w C. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. Skarżąca, właścicielka działek nr [...] i [...], zarzuciła naruszenie prawa własności (art. 140 KC, art. 64 Konstytucji RP) oraz zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) poprzez utrzymanie jej nieruchomości w obszarze rolnym (R), co uniemożliwia zabudowę, podczas gdy sąsiednie działki mają przeznaczenie budowlane. Podniosła, że organ nadużył władztwa planistycznego, a argumenty o podmokłym charakterze terenu i braku dostępu do drogi publicznej są nieuzasadnione. Sąd oddalił skargę, uznając, że utrzymanie dotychczasowego, rolniczego przeznaczenia terenu jest zgodne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym z art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nakazującym uwzględnienie dotychczasowego przeznaczenia terenu. Sąd podkreślił, że studium nie narusza prawa własności, gdyż właściciel może korzystać z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, a planowanie przestrzenne wymaga równowagi między interesem publicznym a prywatnym. Utrzymanie charakteru rolnego terenu wpisuje się w zasadę zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego, nie stanowiąc arbitralnego ograniczenia prawa. Zarzut naruszenia zasady równości został odrzucony z uwagi na odmienną sytuację faktyczną i prawną sąsiednich nieruchomości, które mają inne przeznaczenie wynikające z planu miejscowego. Sąd zaznaczył, że ustalenia studium są wiążące dla gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, ale samo studium nie jest aktem prawa miejscowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, utrzymanie dotychczasowego, rolniczego przeznaczenia terenu w studium nie narusza prawa własności, gdyż właściciel może korzystać z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, a planowanie przestrzenne wymaga równowagi między interesem publicznym a prywatnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że planowanie przestrzenne ma na celu kształtowanie ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, a utrzymanie rolniczego charakteru terenu, zgodne z jego dotychczasowym przeznaczeniem, nie stanowi arbitralnego ograniczenia prawa własności ani nadużycia władztwa planistycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kognicja sądu administracyjnego w zakresie skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Prawo zaskarżenia uchwały lub zarządzenia organu gminy do sądu administracyjnego.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Uwzględnienie prawa własności jako jednej z zasad planowania przestrzennego.
u.p.z.p. art. 1 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Obowiązek ważenia interesu publicznego i prywatnego przy ustalaniu przeznaczenia terenu.
u.p.z.p. art. 3 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej jako zadanie własne gminy.
u.p.z.p. art. 9 § 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
u.p.z.p. art. 10 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nakaz uwzględnienia w studium uwarunkowań wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu.
u.p.z.p. art. 20 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan miejscowy nie może naruszać ustaleń studium.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Granice prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 § 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
p.o.ś. art. 3 § 50
Prawo ochrony środowiska
Definicja zrównoważonego rozwoju.
p.o.ś. art. 71 § 1
Prawo ochrony środowiska
Zasada zrównoważonego rozwoju jako podstawa sporządzania studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
u.p.z.p. art. 2 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Definicja ładu przestrzennego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności poprzez utrzymanie nieruchomości w obszarze rolnym. Naruszenie zasady równości wobec prawa z uwagi na odmienne przeznaczenie sąsiednich nieruchomości. Nadużycie władztwa planistycznego przez organ gminy. Argumenty dotyczące podmokłego charakteru terenu i braku dostępu do drogi publicznej jako nieuzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
Utrzymanie dla obszaru działki nr [...] dotychczasowe przeznaczenie, co trudno uznać za działanie niezgodne z prawem. Gmina kształtując politykę przestrzenną ma prawo zakładać wprowadzenie na wybranych przez siebie terenach ograniczenia w zabudowie, a nawet zakazu zabudowy. Sama istota planowania przestrzennego wymaga wyznaczenia przez władze publiczne określonego sposobu korzystania z terenu, jego zagospodarowania, i konkretne rozstrzygnięcie w tym zakresie nie powinno być traktowane jako nieuprawnione wkroczenie w prawo własności.
Skład orzekający
Adam Habuda
przewodniczący sprawozdawca
Dominik Dymitruk
członek
Olga Białek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad planowania przestrzennego, w szczególności utrzymania rolniczego przeznaczenia terenu w studium i jego wpływu na prawo własności oraz zasadę równości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utrzymania dotychczasowego przeznaczenia terenu w studium, a nie wprowadzania nowych ograniczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a polityką przestrzenną gminy, co jest częstym problemem dla właścicieli nieruchomości. Interpretacja sądu w zakresie równowagi między interesem publicznym a prywatnym jest istotna dla praktyków.
“Czy gmina może zabronić zabudowy na Twojej działce rolnej? WSA we Wrocławiu wyjaśnia granice planowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Wr 443/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-04-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-06-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Adam Habuda /przewodniczący sprawozdawca/ Dominik Dymitruk Olga Białek Symbol z opisem 6159 Inne o symbolu podstawowym 615 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 977 art. 1 ust. 2 pkt 7, art, 2 pkt 1, art. 3 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant: Angelika Mielcarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. oddala skargę w całości. Uzasadnienie M. M., profesjonalnie reprezentowana, w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zaskarżyła w części uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia [...] grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) 140 Kodeksu cywilnego, art. 1 ust. 2 pkt 7 i ust. 3 oraz art. 9 ust. 4 w związku z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na określeniu przeznaczenia nieruchomości skarżącej w sposób uniemożliwiający jej wykonywania prawa własności nieruchomości przez pozbawienie skarżącej możliwości ich zabudowania pomimo, że zabudowa tych nieruchomości nie kolidowałoby z przepisami prawa, z celami racjonalnej gospodarki przestrzennej oraz uzasadnionymi celami publicznymi, przez co zaskarżona uchwała jest wyrazem nadużycia władztwa planistycznego, 2) art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ustalenie w zaskarżonej uchwale że teren obejmujący nieruchomości skarżącej stanowi obszary rolne, co uniemożliwia skarżącej zabudowę tego terenu przy jednoczesnym umożliwieniu innym właścicielom, których nieruchomości położone są w bezpośredniej bliskości nieruchomości skarżącej, zabudowania tych innych nieruchomości, przez co działanie organu jest arbitralne i narusza zasadę równego traktowania obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji. Skarżąca jest właścicielką graniczących ze sobą działek nr [...] (pow. [...] ha) i [...] (pow. [...]), obręb [...], położonych w C., objętych regulacjami studium jako obszar rolny (R), i tak kwalifikowanych wcześniej, z tego wywodzi naruszenie interesu prawnego, i wobec tych nieruchomości kwestionuje studium. W rozwinięciu skargi przedstawiono najpierw uwarunkowania faktyczne ukazujące lokalizację działek. Skarżąca podkreśliła następnie, że 23 października 2023 r. wystąpiła do Gminy o zmianę przeznaczenia działek na budowlane, co jednak nie przyniosło skutku (pismo od Gminy z 20 listopada 2023 r. wskazujące na podmokły charakter terenu i brak dostępu do drogi publicznej). W ocenie skarżącej przyjęte ustalenia studium ograniczyły jej prawo własności oraz funkcjonalność - ponieważ nie dopuszczają zabudowy mieszkaniowej. Zdaniem skarżącej jej nieruchomości spełniają wymogi działek budowlanych, mają możliwość wyposażenia w niezbędna infrastrukturę i mają dostęp do drogi publicznej - przez działki nr [...] i [...]. Skarżąca akcentuje otrzymaną od Gminy informację, że zmiana przeznaczenia jej działek spowodowałaby nasilenie ruchu komunikacyjnego na działce nr [...], co narusza zasadę równości i ma charakter dyskryminujący, skoro pobliscy mieszkańcy już z tej działki, jako drogowej, korzystają (np. właścicielka działki nr [...], pracownik Urzędu Gminy). W ocenie skarżącej argument graniczenia nieruchomości z rowem, co ma powodować podmokły charakter terenu, nie jest trafny skoro można wskazać inne nieruchomości o przeznaczeniu zabudowy, z tym rowem sąsiadujące. Stanowi to naruszenie zasady równego traktowania obywateli. Ponadto z żadnych dokumentów nie wynika fakt tej "podmokłości", ani też zagrożenie powodziowe. Skarżąca zwraca uwagę, że przekładany wcześniej projekt studium, odmiennie niż przyjęty akt, przewidywał zabudowę jej nieruchomości. Nie ma także adekwatnych przepisów szczególnych (ochrona gruntów - działki nie mieszczą się w klasie 1-3, niesprzyjające warunki wodno - gruntowe), które przekreślałyby możliwości budowlane. Zdaniem skarżącej jej działka nie znajduje się poza obszarami o w pełni wykształconej strukturze funkcjonalno - przestrzennej w granicach jednostek osadniczych, i znajduje się w bliskim sąsiedztwie istniejącej zabudowy mieszkaniowej. Według skarżącej istotna jest także niekonsekwencja organu w zakresie nieprzeznaczania nowych gruntów pod zabudowę: wprawdzie tekst studium na obszarach rolnych co do zasady nie dopuszcza nowej zabudowy, to jednak obszary otaczające działki skarżącej, choć miały charakter rolny, to uzyskały nowe przeznaczenie, m. in. pod zabudowę. Tym samym działka skarżącej jak i bliskie działki przylegające stanowią "wyspę" obszarów rolnych pośród terenów zabudowy. Skarżąca domaga się: 1) stwierdzenia nieważności studium w części dotyczącej sposobu zagospodarowania terenu jako rolny, wobec działek nr [...] i [...], 2) zasądzenie kosztów, 3) przeprowadzenie dowodów z wymienionych dokumentów, w szczególności poświadczających własność, map, korespondencji z Urzędem w zakresie przeznaczenia działek, jej i sąsiednich, 4) zobowiązanie organu do przedłożenia projektu studium, 5) zobowiązanie organu do złożenia w decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji na działce nr [...]. Przesłana Sądowi przez organ odpowiedź na skargę została pozostawiona bez rozpoznania wskutek nieuiszczenia stosownej opłaty kancelaryjnej. Podczas rozprawy pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi precyzując uwarunkowania terenowe przemawiające za przyjętą regulacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sąd nie uwzględnił skargi. Skarżąca jako podstawę skargi przywołała art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, według którego każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości objętej zaskarżonym studium, i Sąd zgodził się, że w sprawie mamy do czynienia z naruszeniem jej interesu prawnego. W konsekwencji, na zasadzie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) poddającego kognicji sądu administracyjnego skargi na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, w związku z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd poddał kontroli zgodność z prawem zaskarżonego Studium. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977), dalej u.p.z.p., ustawa, kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Przepis ten nie tylko udziela gminie kompetencji do przyjęcia określonego aktu, ale także zakreśla obszar kompetencyjny, wskazując kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy. Z regulacji odnoszących się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wynika, że jest to dokument sporządzany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), obejmujący część tekstową i graficzną, w wykonaniu uchwały rady gminy, w celu określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego (art. 9 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 2 u.p.z.p.). Studium uchwala rada gminy rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag, o których mowa w art. 11 pkt 9. Tekst i rysunek studium oraz rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag stanowią załączniki do uchwały o uchwaleniu studium (art. 12 ust. 1). Studium nie jest aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 u.p.z.p.), jednak, jak stanowi art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Chociaż studium nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, to jego ustalenia będą się pośrednio przekładać na sytuację prawną jednostki. Mianowicie treść planu miejscowego, który stanowi akt prawa miejscowego, jest związana ustaleniami studium, co oznacza, że plan miejscowy nie może naruszać ustaleń studium (art. 20 ust. 1 u.p.z.p.). Organy zaangażowane w procedury planowania i zagospodarowania przestrzennego, a więc także organy tworzące studium, związane są ogólnymi zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego. Przejawem tego związania jest art. 1 ust. 3 ustawy stanowiący: ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne. Ponadto, w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a więc także i w studium, które jest instrumentem planowania i zagospodarowania przestrzennego, uwzględnia się, między innymi, prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7), potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9). Oprócz generalnych zasad planowania i zagospodarowania i zagospodarowania przestrzennego ustawodawca wprowadził regulacje odnoszące się wymogów, jakie studium ma spełniać, zarówno biorąc pod uwagę okoliczności otoczenia (uwarunkowania, elementy uwzględnianie przy tworzeniu studium), jak i treść studium (elementy określane w studium). Przepisy u.p.z.p. wskazują, przez art. 10 ust. 1, uwarunkowania jakie należy uwzględnić w studium. W szczególności są to uwarunkowania wynikające z: 1) z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu (art. 10 ust. 1 pkt 1), 2) stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony (art. 10 ust. 1 pkt 2), 3) diagnozy o której mowa w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przygotowanej na potrzeby strategii rozwoju gminy (art. 10 ust. 1 pkt 2a), 4) stanu środowiska, w tym stanu rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkości i jakości zasobów wodnych oraz wymogów ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, w tym krajobrazu (pkt 3), 5) stanu dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej (pkt 4), 6) rekomendacji i wniosków zawartych w audycie krajobrazowym lub określenia przez audyt krajobrazowy granic krajobrazów priorytetowych (pkt 4a), 7) warunków i jakości życia mieszkańców, w tym ochrony ich zdrowia, oraz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (pkt 5), 8) zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia (pkt 6), 9) potrzeby i możliwości rozwoju gminy uwzględniające analizy, prognozy, możliwości finansowania przez gminę infrastruktury potrzebnej do realizacji zadań własnych, bilans terenów przeznaczonych pod zabudowę (art. 10 ust. 1 pkt 7), 10) uwarunkowania wynikające ze stanu prawnego gruntów (art. 10 ust. 1 pkt 8), 11) występowania obiektów i terenów chronionych na podstawie przepisów odrębnych (pkt 9), 12) występowania obszarów naturalnych zagrożeń geologicznych (pkt 10), 13) występowania udokumentowanych złóż kopalin, zasobów wód podziemnych oraz udokumentowanych kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla (pkt 11), 14) występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych (pkt 12), 15) stanu systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym stopnia uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej oraz gospodarki odpadami (pkt 13), 16) zadań służących realizacji ponadlokalnych celów publicznych (pkt 14), 17) wymagań dotyczących ochrony przeciwpowodziowej (pkt 15). Z kolei obligatoryjna treść studium jest przedmiotem regulacji art. 10 ust. 2 u.p.z.p. Przywołany wyżej art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nakazuje uwzględnić w studium uwarunkowania wynikające z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu. Oznacza to uwzględnienie przeznaczenia i zagospodarowania, jakie działki skarżącej (nr [...] i [...]) miały przed uchwaleniem studium. Adekwatnym aktem prawnym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta C. przyjęty uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2013 r., zmieniony uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia [...] marca 2018 r. Według planu działki skarżącej znajdują się na obszarze [...] R, z przypisanym przeznaczeniem terenów rolniczych. Dokumenty nie wskazują też na budowlane zagospodarowanie działki. "Uwzględnić uwarunkowania" znaczy wziąć pod uwagę istotne okoliczności (według słownika języka polskiego). A zatem uwzględnić uwarunkowania wynikające z dotychczasowego rolniczego przeznaczenia terenu oznacza wziąć pod uwagę, przy opracowywanym akcie planistycznym, że określony teren predestynowany był dla funkcji rolnej. W ocenie Sądu takie znaczenie przepisu należy postrzegać łącznie z zasadą władztwa planistycznego wyrażoną w przypisaniu do zadań własnych gminy kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej, w tym uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.). Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej to ustalanie, planowanie w zakresie zagospodarowania przestrzeni, jej wykorzystania, realizacja polityki publicznej ważnej dla wspólnoty (zob. H. Izdebski w: Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, pod red. H. Izdebskiego i I. Zachariasza, Warszawa 2023, uwagi do art. 1 i 3). Zaskarżone studium zachowuje dla obszaru działki nr [...] dotychczasowe przeznaczenie, co trudno uznać za działanie niezgodne z prawem (art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Taki kierunek polityki przestrzennej nie uszczupla prawa skarżącej, gdyż jej nieruchomość zachowuje przeznaczenie posiadane wcześniej. Nie można więc mówić o nieuzasadnionym nadużyciu ze strony organu planistycznego, ani też o arbitralnym ograniczeniu prawa skarżącej ponieważ przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nigdzie nie stanowią, że zabudowa ma z definicji uzyskiwać preferencję kosztem np. terenów rolnych. Co do zasady Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, że gmina kształtując politykę przestrzenną ma prawo zakładać wprowadzenie na wybranych przez siebie terenach ograniczenia w zabudowie, a nawet zakazu zabudowy, i nie ma obowiązku udowadniania, że takie rozwiązanie w każdym danym przypadku jest bezwzględnie konieczne (zob. wyrok NSA z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1539/21). W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z ograniczeniem zabudowy, skoro wcześniej to prawo nie było z działką skarżącej powiązane, ani też z ograniczeniem prawa do zabudowy, ponieważ zabudowa jest jednym z wielu przeznaczeń, jakie nadaje się terenom w procesach planistycznych. Sąd kierował się też poglądem, że dwiema fundamentalnymi wartościami, podstawami kształtowania polityki przestrzennej przez właściwe organy, są zasada kształtowania ładu przestrzennego oraz zasada zrównoważonego rozwoju (zob. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, Warszawa 2011, s. 8, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 listopada 2010, sygn. akt II SA/Wr 122/10). Konstytucyjna i ustawowa zasada zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP, art. 3 pkt 50 ustawy Prawo ochrony środowiska) nakazuje poszukiwać równowagi pomiędzy różnymi kierunkami gospodarczymi, społecznymi i przyrodniczymi, dla zaspokajania potrzeb społeczności i obywateli, współcześnie i w przyszłości. Jak już wskazano wcześniej, ukierunkowanie rolnicze terenu stanowi jeden z możliwych kierunków przeznaczenia, uwarunkowany także względami środowiskowymi oraz koniecznością zaspokajania potrzeb ludności (produkcja rolnicza, w tym produkcja żywności). Patrząc na działki skarżącej z szerszej perspektywy, znajdują się one na rozleglejszym terenie obszarów rolnych, zaś owe obszary rolne stanowią zwartą całość sąsiadującą z terenami o innym przeznaczeniu, także budowlanym. Zdaniem Sądu ani zrównoważony rozwój ani równowaga przyrodnicza w rozumieniu Prawa ochrony środowiska (art. 3 pkt 32 Prawa ochrony środowiska: równowaga przyrodnicza to stan, w którym na określonym obszarze istnieje równowaga we wzajemnym oddziaływaniu człowieka, składników przyrody żywej i układu warunków siedliskowych tworzonych przez składniki przyrody nieożywionej) nie wykluczają sytuacji sąsiedztwa terenów zabudowy i terenów rolnych, ani też nie dają preferencji dla zabudowy mieszkaniowej. Co oczywiste nie oznacza to także dyskryminacji takiej zabudowy, jednak w kompetencji organu planistycznego i w obrębie władztwa planistycznego leży odnajdywanie równowagi pomiędzy rozmaitymi kierunkami rozwoju i zagospodarowania, czyli w istocie realizowanie zrównoważonego rozwoju. Sąd chce w tym miejscu przypomnieć treść art. 71 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, który zasady zrównoważonego rozwoju czyni podstawą sporządzania m. in. studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Z kolei ład przestrzenny to takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne (art. 2 pkt 1 u.p.z.p.). Według Sądu twórca kwestionowanego studium nie zakłócił ładu przestrzennego utrzymując dotychczasowe, rolnicze przeznaczenie, i należycie uwzględnił rozmaite uwarunkowania wskazane w jego ustawowej definicji. Podstawą dla takiego wniosku są powołane regulacje prawne w powiązaniu z dokumentacją mapową, ukazującą charakter terenu obejmującego działki skarżącej. W tym miejscu trzeba odnieść się do argumentu, podniesionego również podczas rozprawy, jakoby teren rolniczy, obejmujący także działki skarżącej, stanowił swoistą wyspę, czy enklawę pośród terenów o innym charakterze. Zdaniem Sądu mamy do czynienia z rozległym obszarem o podtrzymanym charakterze rolniczym, z łącznością z innymi terenami zielonymi, zaś aktualne rozstrzygnięcie studialne gminy nie pozostaje w konflikcie z ładem przestrzennym, nie nosi znamion arbitralności, nadużycia władzy planistycznej i wpisuje się w zasadę zrównoważonego rozwoju. Dlatego Sąd nie zgodził się w zarzutem naruszenia przepisów konstytucyjnych i ustawowych o ochronie własności. Trzeba przypomnieć, że właściciel może korzystać ze swojego prawa w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swojego prawa, i w tych samych granicach może rozporządzać rzeczą (art. 140 Kodeksu cywilnego). Granice określone przez ustawy to m. in. zasady planowania i zagospodarowania przestrzennego wyznaczone ustawą, o których bywała już mowa, i w ocenie Sądu twórca studium utrzymując określone przeznaczenie terenu, nawet wbrew oczekiwaniom jego właściciela, granic tych nie naruszył. Korzystanie z prawa własności może manifestować się prawem zabudowy, ale może też przejawiać się w prawem do prowadzenia działalności rolniczej. Sama istota planowania przestrzennego wymaga wyznaczenia przez władze publiczne określonego sposobu korzystania z terenu, jego zagospodarowania, i konkretne rozstrzygnięcie w tym zakresie nie powinno być traktowane jako nieuprawnione wkroczenie w prawo własności. Transformowane w planowanie i zagospodarowanie przestrzenne zasady współżycia społecznego nie zabraniają zróżnicowania terenów, zaś interes publiczny wymaga uwzględnienia różnych wartości, wykraczających poza interes jednostkowy. Zważywszy uprzednie i nadane przeznaczenie działek skarżącej - nieruchomości rolnej - brak przesłanek aby mówić o uchybieniu społeczno - gospodarczemu przeznaczeniu jej prawa. Nie zostały także uszczuplone możliwości rozporządzania nieruchomością, ponieważ nie może tak być potraktowane nadanie (w uwarunkowaniach sprawy - podtrzymanie istniejącego) kierunku wykorzystania terenu. Istota prawa własności została poszanowana, ustawa zasadnicza dopuszcza jej ograniczenie w drodze ustawy, w konsekwencji nieuzasadnione jest potraktowanie regulacji studium, takiej jak w niniejszej sprawie, jako naruszającej art. 64 Konstytucji, skoro ustawodawca udzielił stosownej delegacji autorowi studium. Z analogicznych powodów Sąd nie zgodził się, że nie uwzględniono prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.), nie zważono należycie interesów (art. 1 ust. 3). Zarzuty naruszenia art. 9 ust. 4 i art. 6 ust. 1 są oczywiście bezzasadne, ponieważ wskazane przepisy dotyczą planu miejscowego, i uwzględniania w planie ustaleń studium. Zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) nie jest trafny, ponieważ inne nieruchomości, zdaniem skarżącej uprzywilejowane, znajdują się w nietożsamej sytuacji faktycznej i prawnej, w szczególności mają inne przeznaczenie określone planem miejscowym. Działka nr [...], wskazana w skardze, ma przeznaczenie zabudowy. Przeznaczenie budowlane ma działka nr [...]. Sąd uwzględnił przy tym, że działki skarżącej nr [...] i [...] znajdują się w grupie pobliskich działek, od [...] do [...], także o przeznaczeniu rolniczym, i to przeznaczenie wynika ze stosownego planu miejscowego. Rozwiązania pojawiające się w toku prac przygotowawczych do przyjęcia studium, projekty w tym zakresie, finalnie nie przyjęte przez organ, nie są przedmiotem kontroli sądowej, i dlatego argumentacja w tym względzie nie mogła przynieść oczekiwanego skutku. Przedmiotem postępowania nie jest również inwestycja budowlana zrealizowana na działce nr [...]. Działka nr [...], z którą graniczy działka skarżącej, jak i graniczą inne działki, w tym niektóre przeznaczone pod zabudowę, jest oznaczona jako tereny wód powierzchniowych. Według Sądu mieści się w zakresie władztwa planistycznego, i nie jest nieracjonalne, ograniczanie dalszej zabudowy w sąsiedztwie nieruchomości o takim przeznaczeniu, z poszanowaniem już istniejącego zagospodarowania. Konkludując, nie można regulacji studium niezgodnej z indywidualnym interesem skarżącej, traktować jako naruszenia obiektywnego porządku prawnego, zaś przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała aby organ zachował się arbitralnie, nadużył przyznanego władztwa, czy postąpił nieracjonalnie, wbrew celowi publicznemu. Tak też Sąd potraktował twierdzenia skarżącej o przydatności jej nieruchomości dla celów budowlanych. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę