II SA/WR 43/23

II SA/Wr 43/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
III OZ 577/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 63 ust. 1, art. 85 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz –Kremis (spr.) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. T. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 3 listopada 2022 r. nr SKO 4131/28/2022 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
M. T. oraz J. L. (dalej: skarżące, strona skarżąca) zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 3 listopada 2022 r. (Nr SKO 4131/28/2022), utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy M. (dalej: Wójt, organ I instancji) z 18 sierpnia 2022 r. (Nr 1/2022) o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Wydobycie kopalin: granitu ze złoża "P." metodą odkrywkową, przy użyciu materiałów wybuchowych" na terenie działki nr [...], obręb C., Gmina M.
Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z 3 lutego 2021 r. S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wystąpiła do organu I instancji wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na: "Wydobywaniu kopalin: granitu ze złoża "P." metodą odkrywkową, przy użyciu materiałów wybuchowych" na terenie działki nr [...], obręb C., Gmina M. W ramach prowadzonego postępowania Wójt dokonał kwalifikacji przedmiotowego przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wskazując jako podstawę prawną § 3 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Następnie Wójt zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu (dalej: RDOŚ), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Świdnicy (dalej: PPIS) oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Legnicy (dalej: PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy) o wydanie opinii, czy w przypadku inwestycji występuje konieczność przeprowadzenia oddziaływania na środowisko.
RDOŚ postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2021 r. wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia pn.: "Wydobywanie kopalin: granitu ze złoża "P." metodą odkrywkową, przy użyciu materiałów wybuchowych" na terenie działki nr [...], obręb C., Gmina M.: I. Nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. II. Istnieje konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b z ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko tj.: 1. W przypadku stwierdzenia w miejscach eksploatacji kopaliny występowania zwierząt np. płazów i gadów, należy je niezwłocznie odławiać i wypuszczać we właściwie siedliskowo miejsce, poza obszarem górniczym. 2. Likwidację ewentualnych zastoisk wodnych prowadzić w terminie od 15 marca do 15 lipca pod nadzorem specjalisty herpetologa. W pozostałym okresie nadzór ww. specjalisty nie jest wymagany. 3. Przed przystąpieniem do prac rekultywacyjnych przy udziale specjalisty herpetologa dokonać oględzin terenów pokopalnianych pod kątem występowania gatunków płazów i gadów. W przypadku zasiedlenia wyrobisk pokopalnianych przez zwierzęta, prace rekultywacyjne zaplanować przy udziale ww. specjalisty. 4. Prowadzić wydobycie do 100 000 Mg rocznie. 5. Wydobycie prowadzić do rzędnej 130 m n.p.m. 6. Prace wydobywcze, transport wewnętrzny i zewnętrzny, prace strzałowe oraz przerób prowadzić tylko w porze dziennej, tj. od godziny 600 do godziny 2200. 7. Prace strzałowe prowadzić w godzinach od 900 do 1100 i od 1200 do 1400, maksymalnie dwa razy w ciągu dnia. 8. Transport samochodowy wewnętrzny ograniczyć do 12 kursów na godzinę, a transport zewnętrzny prowadzić z maksymalnym natężeniem do 10 pojazdów ciężarowych na godzinę. 9.Szczególnie w czasie bezdeszczowych i wietrznych dni teren wyrobiska, drogi transportu, place manewrowe zraszać wodą. 10. Do zraszania wykorzystywać wody opadowe i roztopowe gromadzące się w wyrobisku (w rząpiach).
Z kolei PPIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko organ ten powinien wyrazić opinię dotyczącą potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3, 10-19 i 21-27 ustawy oraz uchwały o której mowa w art. 72 ust.1b. Z wniosku inwestora oraz karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: "Wydobywaniu kopalin: granitu ze złoża "P." metodą odkrywkową, przy użyciu materiałów wybuchowych" na terenie działki nr [...], obręb C., Gmina M. nie jest związana z wydaniem decyzji wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 2, tylko z uzyskaniem koncesji na wydobycie granitu, a zatem nie ma podstaw prawnych do wydania przez PPIS opinii w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy pismem z 19 marca 2021 r. wydało opinię, że dla przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz wskazało na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następujących wymagań: 1. Odpady gromadzić selektywnie w wydzielonych i przystosowanych do tego miejscach, w warunkach zabezpieczających przed przedostaniem się do środowiska substancji szkodliwych oraz zapewnić ich regularny odbiór przez uprawnione firmy, 2. Maszyny robocze powinny być zaopatrzone w sorbenty przeznaczone do ewentualnych likwidacji wycieków płynów eksploatacyjnych, 3. Wody opadowe i roztopowe odprowadzać zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, 4. Urządzenia do ujmowania, oczyszczania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych, pochodzących z odwodnienia wyrobisk należy utrzymywać we właściwym stanie technicznym, 5. Należy prowadzić przeglądy eksploatacyjne osadnika ziemnego w sposób i z częstotliwością zgodną z obowiązującymi przepisami.
Decyzją z 18 sierpnia 2022 r. (Nr 1/2022) Wójt wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w której w pkt I decyzji stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Wydobycie kopalin: granitu ze złoża "P." metodą odkrywkową, przy użyciu materiałów wybuchowych" na terenie działki nr [...], obręb C., Gmina M.; w pkt II decyzji określił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem koniczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich: 1. W przypadku stwierdzenia w miejscach eksploatacji kopaliny występowania zwierząt np. płazów i gadów, należy je niezwłocznie odławiać i wypuszczać we właściwie siedliskowo miejsce, poza obszarem górniczym. 2. Likwidację ewentualnych zastoisk wodnych prowadzić w terminie od 15 marca do 15 lipca pod nadzorem specjalisty herpetologa. W pozostałym okresie nadzór ww. specjalisty nie jest wymagany. 3. Przed przystąpieniem do prac rekultywacyjnych przy udziale specjalisty herpetologa dokonać oględzin terenów pokopalnianych pod kątem występowania gatunków płazów i gadów. W przypadku zasiedlenia wyrobisk pokopalnianych przez zwierzęta, prace rekultywacyjne zaplanować przy udziale ww. specjalisty. 4. Prowadzić wydobycie do 100 000 Mg rocznie. 5. Wydobycie prowadzić do rzędnej 130 m n.p.m. 6. Prace wydobywcze, transport wewnętrzny i zewnętrzny, prace strzałowe oraz przerób prowadzić tylko w porze dziennej, tj. od godziny 600 do godziny 2200. 7. Prace strzałowe prowadzić w godzinach od 900 do 1100 i od 1200 do 1400, maksymalnie dwa razy w ciągu dnia. 8. Transport samochodowy wewnętrzny ograniczyć do 12 kursów na godzinę, a transport zewnętrzny prowadzić z maksymalnym natężeniem do 10 pojazdów ciężarowych na godzinę. 9.Szczególnie w czasie bezdeszczowych i wietrznych dni teren wyrobiska, drogi transportu, place manewrowe zraszać wodą. 10. Do zraszania wykorzystywać wody opadowe i roztopowe gromadzące się w wyrobisku (w rząpiach). 11. Odpady gromadzić selektywnie w wydzielonych i przystosowanych do tego miejscach, w warunkach zabezpieczających przed przedostaniem się do środowiska substancji szkodliwych oraz zapewnić ich regularny odbiór przez uprawnione firmy, 12. Maszyny robocze powinny być zaopatrzone w sorbenty przeznaczone do ewentualnych likwidacji wycieków płynów eksploatacyjnych, 13. Wody opadowe i roztopowe odprowadzać zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, 14. Urządzenia do ujmowania, oczyszczania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych, pochodzących z odwodnienia wyrobisk należy utrzymywać we właściwym stanie technicznym, 15. Należy prowadzić przeglądy eksploatacyjne osadnika ziemnego w sposób i z częstotliwością zgodną z obowiązującymi przepisami.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosły skarżące wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę określenia warunków środowiskowych dla przedsięwzięcia.
W wyniku rozpoznania wskazanego odwołania SKO decyzją z 3 listopada 2022 r. (Nr SKO 4131/28/2022) utrzymało w mocy decyzję Wójta. Po omówieniu przepisów prawa stanowiących podstawę orzekania zawartych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 poz. 1029 ze zm.) – dalej: "u.o.o.ś.", SKO wskazało, że planowane przedsięwzięcie polegać będzie na wznowieniu odkrywkowej eksploatacji granitu przy użyciu materiałów wybuchowych z udokumentowanego złoża "P." w części leżącej na działce [...] w gminie M. Odwołując się do zgromadzonej dokumentacji wskazano, że złoże aktualnie udostępnione jest poziomem +165 m, który prawie w całości został wyeksploatowany. W kierunku zachodnim pozostał jeszcze do wyeksploatowania tylko pas złoża o szerokości od 5 m do 15 m oraz planowane jest udostępnienie poziomów: +154 m, +142 m i +130 m. Wydobyty granit przerabiany będzie w zakładach przeróbczych zlokalizowanych poza złożem. Nie planuje się przejmowania nowych terenów pod eksploatację. Jak wskazało Kolegium dla terenu przedsięwzięcia nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, natomiast w jego ocenie planowana inwestycja jest zgodna z studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. (studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zatwierdzone uchwałą nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2009 r., zmienione uchwałą Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] lutego 2013 r. oraz uchwałą nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2015 r.). Z planowanym przedsięwzięciem bezpośrednio graniczy od wschodu obszar górniczy "P." oraz od południa obszar górniczy "S.". W niedalekiej odległości znajduje się jeszcze obszar górniczy "S.(1)" (ok. 630 m). Wszystkie wyrobiska są własnością S. Sp. z o.o. Roboty górnicze są tak planowane aby nie prowadzić eksploatacji równocześnie na wszystkich wyrobiskach w tym samym czasie. Odspojona materiałem wybuchowym skała po załadowaniu koparkami lub ładowarkami na samochody technologiczne, przewożona będzie drogami wewnątrzzakładowymi na dwa zakłady przeróbcze. Aby przewieźć taką ilość materiału, samochody będą musiały wykonać maksymalnie 12 kursów na godzinę. Warunki hydrogeologiczne złoża są korzystne z punktu widzenia przyszłej eksploatacji. Dolna granica udokumentowania znajduje się powyżej ewentualnego zwierciadła wód podziemnych - szczelinowych, występujących w skałach krystalicznych. W trakcie wcześniejszych wierceń geologicznych do rzędnej +110 m oraz dotychczasowych robót górniczych nie stwierdzono dopływów wodnych, rejon złoża pozbawiony jest horyzontów wód wgłębnych. Wody opadowe infiltrują przez zwietrzelinę i stanowią źródło zasilania wodonośca szczelinowego jakim są zwięzłe skały podłoża krystalicznego. Zwietrzeliny granitów charakteryzują się wartościami współczynników filtracji rzędu od kilku do 10 m/dobę, co pozwala zaliczyć je do grupy utworów średnio przepuszczalnych. Utwory zwietrzelinowe charakteryzują się jednak również znaczną wodochłonnością rzędu 25 - 30 %, co sprawia, że mogą one być w okresach opadów pojemnym okresowo kolektorem infiltrujących wód opadowych. W trakcie eksploatacji złoża głównym czynnikiem determinującym wielkość dopływu wód do wyrobiska są opady atmosferyczne, wynoszące w tym rejonie ok. 600 - 650 mm/rok. Usuwanie nagromadzonych wód opadowych z wyrobiska odbywa się w oparciu o stosowne pozwolenie wodno-prawne. Nie występuje tu zagrożenie wodne. Obniżenie eksploatacji do poziomu 130 m n.p.m. nie będzie miało wpływu na warunki hydrogeologiczne i hydrologiczne na tym terenie. Woda dopływa do rząpia zlokalizowanego na spągu poziomu +165 m jedynie okresowo w formie wycieków ze szczelin ociosów po przejściu intensywnych opadów atmosferycznych oraz bezpośrednio z opadów atmosferycznych. Wraz z udostępnianiem kolejnych poziomów złoża P., rząpie będzie przenoszone sukcesywnie na niższe poziomy, dla prawidłowego działania systemu odwodnienia kopalni. Odwołując się do załączonego do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia pozwolenia wodnoprawnego DM-S-VI.7322.3.201.HB z dnia 14 kwietnia 2011 r. SKO wskazało, że inwestor regularnie przeprowadza badania wody wprowadzanej do cieków wodnych, kontrolując parametry zrzucanych wód. Dotychczasowa eksploatacja złoża nie wpływała na stosunki wodne i nie naruszała równowagi hydrologicznej okolicy, nie wpływała także na wody wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Podczas prowadzenia robot górniczych w latach ubiegłych nadkład ze stropu złoża został w całości zdjęty. Nie zachodzi konieczność prowadzenia robót przygotowawczych a co za tym idzie nie zachodzi potrzeba gospodarowania odpadami wydobywczymi zgodnie z przepisami Ustawy o odpadach wydobywczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1972). Planowana jest kontynuacja poziomu +165 m w kierunku zachodnim, na którym pozostał jeszcze do wyeksploatowania pas złoża o szerokości 5 15 m do osiągnięcia skarp ostatecznych. Planowane jest udostępnienie poziomów: +154m, +142 m, +130 m. Kolejne piętra eksploatacyjne udostępniane będą w ramach spójnego zagospodarowania złóż: "P." w części leżącej w gminie M. i w gminie S. oraz złoża "S.", w sposób ustalony w projektach zagospodarowania złóż. Złoże granitu "P." eksploatowane będzie sposobem odkrywkowym, systemem ścianowym z równoległym postępem frontów, za pomocą techniki strzelniczej przy użyciu materiałów wybuchowych. Wielopiętrowe wyrobisko posiadać będzie charakter stokowo-wgłębny. Technologia eksploatacji polegała będzie na: wierceniu długich otworów strzałowych, załadunku otworów materiałem wybuchowym, odstrzeleniu załadowanych otworów, załadunku odstrzelonego urobku koparką lub ładowarką na samochody technologiczne, transport urobku poza wyrobisko do zakładów przeróbczych. Złoże urabiane będzie za pomocą materiałów wybuchowych. Podstawową metodą urabiania jest metoda strzelania długimi otworami pionowymi. Metodą pomocniczą będzie strzelanie otworami krótkimi i odchylonymi od pionu do 20°. Ładunki materiału wybuchowego umieszczane będą w odpowiednio przygotowanej siatce otworów strzałowych i odpalanych milisekundowo w celu ograniczenia ujemnych skutków strzelania. Wszystkie prace związane z robotami strzałowymi wykonywane będą zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ich prowadzenie szczegółowo określi Plan Ruchu zakładu górniczego, metryki strzałowe i dokumentacja strzałowa oraz ekspertyza rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego. Nie przewiduje się mechanicznego urabiania granitu. Wydobyty surowiec przerabiany będzie mechanicznie w istniejących, stacjonarnych zakładach krusząco - sortujących inwestora. Zakłady przeróbcze (kruszarki, przesiewacze, granulatory i inne) znajdują się poza terenem planowanej inwestycji. Przeróbka polegać będzie na kruszeniu odstrzelonego urobku w kruszarce wstępnego kruszenia, a następnie na przeprowadzeniu klasyfikacji ziarnowej poprzez zastosowanie kruszarek wtórnego kruszenia oraz przesiewaczy celem uzyskania żądanych frakcji kruszyw. W zależności od potrzeb wykonywane będą zmiany sit celem uzyskania odpowiednich frakcji. Inwestor w trosce o ochronę środowiska a w szczególności o minimalizację oddziaływania robót strzałowych (rozrzut odłamków skalnych, drgania sejsmiczne i powietrzna fala uderzeniowa) oraz o ograniczenie emisji hałasu (powstającego przy użyciu młota hydraulicznego), do rozbijania brył nadgabarytowych, których wymiary przekraczać będą parametry leja zasypowego kruszarki, stosować będzie bezpieczną i praktycznie bezgłośną metodę ich rozbijania przy pomocy kuli staliwnej i koparki. Zaproponowana technologia eksploatacji jest powszechnie stosowana w świecie. Z uwagi na charakter procesów zachodzących na terenie wyrobiska, nie ma możliwości wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Wskazano również, że zaniechanie eksploatacji na obszarze udokumentowanego złoża, na którego wschodniej części leżącej w gminie S. oraz na przyległym od strony południowej złożu "S." są prowadzone roboty wydobywcze, jest niezgodne z zasadą racjonalnego wykorzystania zasobów surowców mineralnych. W trakcie zachodzącego w obrębie wyrobiska procesu technologicznego nie przewiduje się powstawania odpadów wydobywczych i przeróbczych. Strop złoża przewidzianego do eksploatacji został w latach ubiegłych całkowicie odkryty. Cały wydobyty surowiec będzie przeznaczony do przeróbki i sprzedaży. Dalej wskazano, że bezpośrednie pomiary drgań wywołane robotami strzałowymi wskazują na bezpieczeństwo obiektów budowlanych znajdujących się w sąsiedztwie kopalń. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, odkrywkowa eksploatacja kopaliny musi być prowadzona w sposób optymalny zarówno z punktu racjonalnej gospodarki zasobami naturalnymi, technologii, bezpieczeństwa oraz wymogów środowiskowych. Urabianie złoża nowoczesnymi materiałami wybuchowymi (emulsyjnymi) oraz nieelektryczne stosowanie inicjacji materiałów wybuchowych, wyklucza powstanie większych zagrożeń. Jedyne zagrożenie dla środowiska mogą stworzyć awarie maszyn wykorzystywanych do załadunku i transportu urobku. Tego typu awarie dotyczą głównie wycieku oleju lub płynów eksploatacyjnych, co powoduje niewielkie skażenie w miejscu wystąpienia awarii i usuwane jest zgodnie z ustalonymi procedurami. Eksploatacja surowca na terenie kopalni "P." będzie generować hałas tylko w najbliższym otoczeniu. Największe jego natężenie będzie odczuwalne w granicach wyrobiska. Hałas będzie emitowany głównie przez urządzenia pracujące na terenie kopalni: koparkę, dwa samochody technologiczne oraz wiertnicę. Urządzenia te mają charakter źródła punktowego hałasu. Planowane przedsięwzięcie położone jest na terenie przekształconym przez działalność górniczą i graniczy z obszarami wydobycia surowców skalnych, terenami przemysłowymi oraz zrekultywowanymi, które stanowią wysoki na kilka metrów wał ziemny obsadzony roślinnością. Takie położenie jest bez wątpienia korzystne dla otoczenia, ponieważ hałas emitowany przez działania prowadzone na terenie planowanego przedsięwzięcia nie wychodzi poza teren silnie przekształcony, a tym samym nie powinien stanowić uciążliwości dla okolicznych mieszkańców i środowiska naturalnego. Dla terenu planowanego przedsięwzięcia Inwestor, podobnie jak w latach poprzednich, ma zamiar zlecać wykonywanie badań terenowych specjaliście ds. ruchu zakładu górniczego. Ma to na celu wyznaczenie zasięgu oddziaływań i dopuszczalnych ładunków materiałów wybuchowych odpalanych w kopalni oraz określenie warunków technologicznych prowadzenia robót strzałowych z zachowaniem stref zagrożeń w granicach oddziaływania (przyszłego terenu górniczego). Wyznaczone wymagania prowadzenia robót strzałowych zapewniają utrzymanie strefy rozrzutu odłamków skalnych w granicach: dla strzelań urabiających Rr = 135 m, dla strzelań rozluzowujących Rr = 60 m. Na terenie planowanego przedsięwzięcia energia elektryczna czasowo wykorzystywana będzie jedynie do zasilania pompy odprowadzającej wody opadowe z rząpia do zbiornika osadczego. Na terenie planowanego przedsięwzięcia nie występują zabytki udokumentowane w rejestrze lub ewidencji zabytków. W odniesieniu do możliwości oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia w zakresie aspektów przyrodniczych Kolegium stwierdziło, że w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie występują obszary leśne, obszary górskie obszary przylegajcie do jezior, obszary wodno-błotne i inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych (w tym siedliska lęgowe i ujścia rzek), a także obszary wymagajcie specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochrony, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody – w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Najbliżej położone obszary chronione: Ś. oraz obszar mający znaczenie dla Wspólnoty M. znajdują się w odległości ok. 1,5 km. Dodatkowo inwestycja położona jest w granicach otuliny Ś., która zgodnie żart. 5 pkt. 14 ustawy o ochronie przyrody otulina nie jest formą ochrony przyrody - lecz stanowi ona strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody, wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. W zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji nie znajdują się korytarze migracyjne. W ocenie SKO oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na florę będzie minimalne. Jak wskazano ze względu na złożoną technologię eksploatacji i prowadzenie robót górniczych nie przewiduje się wystąpienia zagrożenia robotami górniczymi. Na terenie planowanej eksploatacji nie ma żadnych zabudowań ani obiektów inżynierskich. Eksploatacja nie stanowi zagrożenia dla użytkowników okolicznych terenów. Budowane od lat zwałowiska z mas ziemno-skalnych obsadzone roślinnością stanowią naturalną barierę dla terenów przyległych. Na terenie planowanego przedsięwzięcia od wielu lat prowadzona jest eksploatacja granitu i surowców skaleniowych. Oddziaływanie związane z prowadzeniem prac górniczych na tym terenie obejmować będzie tylko wyrobisko górnicze. Proponowane przez inwestora dalsze prowadzenie eksploatacji będzie odczuwalne przez otoczenie w podobnym stopniu jak dotychczas. Dla ludzi jedynym zagrożeniem są roboty strzałowe stosowane przy urabianiu złoża. Przestrzeganie ustalonych przez Instytut Górnictwa Odkrywkowego "Poltegor - Instytut-Laboratorium Sejsmiki Górotworu w trakcie badań terenowych wielkości bezpiecznego ładunku MW przypadającego na opóźnienie milisekundowe i ładunku całkowitego serii otworów oraz warunków technologicznych prowadzenia robót strzałowych, ogranicza rzeczywisty zasięg strefy zagrożenia od robót strzałowych do przyjętego obszaru oddziaływania ( planowany teren górniczy). Dopuszczalny poziom hałasu przenikający do środowiska z terenu zakładu nie zostanie przekroczony. Przedmiotowy teren oddalony jest od granicy państwowej o ponad 100 km. Ze względu na charakter przedsięwzięcia, oddziaływanie proponowanej eksploatacji nie będzie miało charakteru transgranicznego. Odnosząc się do odwołania skarżących Kolegium wskazało, że znajdujące się w aktach sprawy opinie wskazując, że przedsięwzięcie nie ma ponadnormatywnego oddziaływania na zdrowie ludzi, a w związku z tym niezasadny jest zarzut pominięcia przez organ I instancji interesu odwołujących się jako użytkowników terenów położonych w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia. Dalej podkreślono, że decyzja Wójta spełnia wymogi art. 71 ust. 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., a brak określenia warunków związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia koniecznych dla ograniczenia jego uciążliwości dla terenów sąsiednich, tj. dla działek nr [...] i [...], wynika z faktu, żę oddziaływanie planowanego do realizacji przedsięwzięcia nie będzie w sposób odmienny od dotychczasowego oddziaływania, oddziaływać na te działki. Podczas funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia będzie dochodzić do emisji niezorganizowanej zanieczyszczeń mających wymiar lokalny, ograniczony przestrzennie do źródeł emisji i ich najbliższego sąsiedztwa związana z załadunkiem i transportem. Praktycznie emisja ta zamknie się w obrębie granic wyrobiska odkrywkowego. Zasięg uciążliwości pyłów zawieszonych wynosić może ok. 50 m. Wiertnica posiada wewnętrzny system odpylania skutecznie zapobiegający emisji pyłów. Eksploatacja przedsięwzięcia nie stanowi zagrożenia dla użytkowników okolicznych terenów. Oddziaływanie związane z prowadzeniem prac górniczych obejmować będzie tylko wyrobisko górnicze. Proponowane przez Inwestora dalsze prowadzenie eksploatacji będzie odczuwalne przez otoczenie w podobnym stopniu jak dotychczas. W zakresie składanych na etapie postępowania przed organem I instancji wniosków dowodowych Kolegium wskazało, że zasadnym było ich nie uwzględnienie przez organ pierwszej instancji, ponieważ że tego rodzaju przedsięwzięcie nie ma ponadnormatywnego oddziaływania na zdrowie ludzi. Końcowo SKO stwierdziło, że wobec przedmiotu postępowania nie było potrzeby i podstaw do zawierania w zaskarżonej decyzji wskazań odnoszących się do funkcjonowania już istniejącego Zakładu Przeróbczego.
W skardze na powyższą decyzję Kolegium zarzucono naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 7,15 i 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji decyzji Wójta o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu w S. granitu ze złoża położonego na działce nr [...], obręb C., gmina M. i oparcie treści rozstrzygniecia wyłącznie o zaskarżoną decyzję organu I instancji, dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę (inwestora) oraz opinie RDOŚ, PPIS i PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy, bez dokonania własnej oceny zebranych materiałów pominiecie słusznych zarzutów i twierdzeń skarżących oraz zawnioskowanych przez nie dowodów zmierzających do dokonania ustaleń odnoszących się do aktualnego stanu rzeczy będącego wynikiem dotychczasowej działalności inwestora, co doprowadziło do bezpodstawnego i arbitralnego przyjęcia, że tego rodzaju przedsięwzięcie nie ma ponadnormatywnego oddziaływania na zdrowie ludzi oraz że nie ma potrzeby i podstaw do zawierania w zaskarżonej decyzji wskazań odnoszących się do funkcjonowania już istniejącego zakładu przeróbczego. W rezultacie wniesiono o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Podczas rozprawy w dniu 25 stycznia 2024 r. pełnomocniczka strony skarżącej podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz złożyła do akt sprawy kserokopie: wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2021r. sygn.. akt SK 19/15, wyroku NSA z dnia 1 marca 2022r. o syg. II GSK 1825/21; wyroku NSA z 7 października 2014r. o sygn. akt II GSK 1280/13; decyzji Ministerstwa Klimatu i Środowiska z dnia 23 grudnia 2022r.
Postanowieniem wydanym na Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia dokumentów, na które powołał się w swojej wypowiedzi, tzn. Ważnego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska.
Przy piśmie z 26 stycznia 2024 r. uczestnik postępowania przedłożył aktualne pozwolenie wodnoprawne, tj. decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 8 lipca 2022 r. (Nr 97/2022).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 3 listopada 2022 r. (Nr SKO 4131/28/2022), utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. z 18 sierpnia 2022 r. (Nr 1/2022) o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.
Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji według wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. W analizowanej sprawie, uwzględniając opinie RDOŚ, PPIS oraz PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy, uznano że można odstąpić od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ I instancji podkreślił także, że teren przeznaczony na planowane przedsięwzięcie nie jest objęty ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nastąpiło z uwzględnieniem informacji zawartych we wniosku, karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz opiniach właściwych organów i ustaleń wynikających z przeprowadzonego postępowania. Nadto, w celu ochrony wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości przedsięwzięcia dla terenów sąsiednich w punkcie II decyzji określono istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Podstawą dokonania oceny, czy dla przedsięwzięcia poddawanego ocenie oddziaływania na środowisko zachodzi potrzeba przeprowadzenia takiej oceny, była karta informacyjna przedsięwzięcia. Jest to dokumenty szczególny, sformalizowany, którego treść i zakres regulowane są przepisami u.o.o.ś. Orzekające w sprawie organy uznały, że dane zawarte w karcie informacyjnej są rzetelne i wiarygodne, a dokument ten spełnia wymogi ustawowe. Organy te nie wskazały na nieprawidłowości sporządzonego dokumentu i w oparciu o kartę wydały swoje postanowienia i opinie. Podkreślenia wymaga, że karcie informacyjnej przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń z niej wynikających mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych, sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia, z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych, zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Jakkolwiek Sąd dostrzega, że do karty informacyjnej przedsięwzięcia załączone zostało nieaktualne w dacie orzekania przez organ I instancji pozwolenie wodnoprawne Marszałka Województwa Dolnośląskiego z 14 kwietnia 2011 r. (Nr DM-S-VI.7322.3.201.HB), to należy stwierdzić, że w dniu orzekania przez SKO Inwestor dysponował już nowym pozwoleniem wodnoprawnym z 8 lipca 2022 r. (Nr 97/2022) wydanym przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (które de facto zwiększa maksymalną ilość odprowadzanych oczyszczonych wód opadowych i roztopowych pochodzących z terenu wyrobiska Kopalni Granitu "P." i "S." Qmaxs z 0,018 m3/s określoną w decyzji z 14 kwietnia 2011 r. do 0,0375 m3/s w decyzji z 8 lipca 2022 r.). W okolicznościach sprawy skarżące nie przedstawiły żadnych dowodów, które podważałyby ustalenia zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Skoro organ administracji zasadnie przyznał temu dowodowi walor wiarygodności to nie zachodziła konieczność przeprowadzania innych dowodów na okoliczności w nim stwierdzone. Wbrew więc stanowisku strony skarżącej, w rozpoznawanej sprawie organy w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Przechodząc dalej organ I instancji prawidłowo zasięgnął opinii RDOŚ, PPIS oraz PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ewentualnego zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko. Opinie RDOŚ oraz PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy zgodnie wskazują na brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co w dalszej kolejności obligowało organ I instancji do dokonania oceny, czy w świetle kryteriów z art. 63 ust. 1 u.o.o.ś, konieczne było nałożenie na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ dokonał oceny, czy planowana inwestycja odpowiada wymogom art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., mając przy tym na względzie wskazane tam kryteria. Organy, posiłkując się opiniami RDOŚ, a także PGWWP Zarząd Zlewni w Legnicy dokonały weryfikacji ich treści oraz faktycznej analizy wszystkich, odnoszących się do planowanej inwestycji kryteriów opisanych w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Wywiedzione w tym zakresie zarzuty, nie mogły skutkować odmienną oceną Sądu, bowiem nie wskazują one na żadne skonkretyzowane ryzyko powstania negatywnych skutków dla środowiska, życia, zdrowia i ludzi. Zarzuty skargi skupiają się jedynie na subiektywnej ocenie, m. in. co do braku poszanowania życia prywatnego skarżących, wolnego od ingerencji ze strony podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a także emisji hałasu oraz pyłu oddziaływujących na życie i zdrowie ludzi. Podkreślić trzeba, że podnoszone przez skarżące argumenty nie powodują automatycznej konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Nadto, jak wynika z akt sprawy zarówno zastosowane przez inwestora rozwiązania chroniące środowisko (m.in. system odpylania, zwałowiska mas ziemno-skalnych jako naturalne bariery dla terenów przyległych), jak i samo ukształtowanie przestrzenne skutecznie ograniczy wymiar tych zanieczyszczeń i praktycznie zamknie się w obrębie granic wyrobiska odkrywkowego. Jak wskazał RDOŚ w zakresie oddziaływania akustycznego w ramach przedmiotowej inwestycji przewidziane jest pogłębienie istniejącego wyrobiska a co za tym idzie przeniesienie części urządzeń i działań emitujących hałas jeszcze niżej pod poziom terenu to w rezultacie inwestycja nie przyczyni się do wzrostu natężenia hałasu. Natomiast w odniesieniu do kwestii pylenia RDOŚ stwierdził, m.in. że w konsekwencji działań minimalizujących nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji na powietrze atmosferyczne. Należy tym samym jeszcze raz podkreślić, że w ocenie wyspecjalizowanego organu z zakresu ochrony środowiska, jakim jest RDOŚ, przy zastosowaniu warunków określonych przez ten organ w postanowieniu z 20 sierpnia 2021 r. przedsięwzięcie nie będzie wywierać znaczącego wpływu na środowisko przyrodnicze, w tym na obszar Natura 2000 oraz Park Krajobrazowy. Co istotne, w ocenie Sądu, skarżące nie podważyły skutecznie rzetelności sporządzenia opinii wydanych w sprawie.
W odniesieniu do żądania zawartego w piśmie skarżących z 3 sierpnia 2022 r., dotyczącego wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wskazać należy, że według art. 84 § 1 k.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest uzasadnione wymaganiem w sprawie wiadomości specjalnych. Nawet jednak w takiej sytuacji przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest fakultatywne, co oznacza, że nie jest konieczne korzystanie z pomocy biegłego, jeżeli organ sam posiada odpowiednie wiadomości specjalne. Wykorzystanie opinii biegłego jest konieczne tylko w sytuacji, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ administracji. Jak z kolei wskazano w piśmie wyspecjalizowanego organu jakim jest nadzór sanitarny, wobec stwierdzenia braku ponadnormatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na życie i zdrowie ludzi oraz uwzględnienia stanowiska organów opiniujących prawidłowo Kolegium wskazało na brak podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych w piśmie z 3 sierpnia 2022 r. Z tych samych powodów nie można podzielić zarzutów strony skarżącej, co do braku przeprowadzenie oględzin terenu projektowanego przedsięwzięcia. Przeprowadzenie oględzin ma również charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie, na co wskazuje użyty w art. 85 § 1 k.p.a. wyraz "może".
Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji spełniają wymogi art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś. Wpełni odpowiadają także wymogom procedury administracyjnej z art. 107 § 3 k.p.a. Wskazują na fakty, które zostały uznane za udowodnione, dowody, na podstawie których poczyniono ustalenia faktyczne, a także przytaczają właściwe przepisy prawa oraz zawierają ich wyjaśnienie. Po drugie zostały w nich zawarte szczegółowe informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko.
Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji przepisów procedury administracyjnej. Błędne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez działające w sprawie organy administracji przepisów art. 7, 15, 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwił prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych. W ocenie Sądu, organy prawidłowo umotywowały wydane przez siebie decyzje, przedstawiły stan faktyczny i prawny sprawy i wyjaśniły na podstawie jakich dowodów zdecydowano o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z tych samych względów Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.
Końcowo przyjdzie zauważyć, że bez znaczenia dla możliwości wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach pozostaje kwestia ewentualnej eliminacji z obrotu prawnego koncesji z 2012 r. na wydobywanie granitu udzielonej uczestnikowi postępowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy celem Inwestora w uzyskaniu wniosku o wydanie decyzji środowiskowej jest uzyskanie koncesji na wznowienie wydobywania granitu. Nie można też podzielić argumentacji strony skarżącej jakoby wobec uchylenia decyzji koncesyjnej Ministra Środowiska z dnia 17 września 2012 r. (Nr DGKp-477-36/35745/12/PŚ) dotychczasowa eksploatacja kopalin przez inwestora była nielegalna. Podkreślić należy, że uchylenie decyzji wywołuje wyłącznie skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Natomiast działalność wydobywcza na złożu granitu "P." prowadzona jest od 1963 r.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.