II SA/Wr 425/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-01-21
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie wodnoprawneprawo wodnewygaśnięcie pozwoleniaochrona środowiskarybyelektrownia wodnawody polskieadministracjabudownictwo wodne

WSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki T. Sp. z o.o. na decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym, uznając wygaśnięcie poprzedniego pozwolenia z mocy prawa oraz zasadność nałożonych obowiązków ichtiologicznych.

Spółka T. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora RZGW dotyczącą pozwolenia wodnoprawnego, kwestionując wygaśnięcie poprzedniego pozwolenia z 2000 r. oraz nałożony obowiązek zabezpieczenia ichtiologicznego. Sąd uznał, że pozwolenie z 2000 r. wygasło z mocy prawa w 2020 r. na podstawie art. 11 ustawy nowelizującej Prawo wodne z 2005 r., a decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter deklaratoryjny. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące obowiązku zabezpieczenia ichtiologicznego, uznając go za niezbędny dla ochrony środowiska, oraz kwestię następstwa prawnego, wskazując na likwidację jazu, którego dotyczyło poprzednie pozwolenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę T. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Spółka kwestionowała wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego wydanego w 2000 r. na rzecz Z. S.A., argumentując, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter konstytutywny. Sąd, powołując się na art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne, uznał, że pozwolenia wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasają z mocy prawa po upływie 20 lat od dnia ich ostateczności. W tym przypadku pozwolenie wydane w 2000 r. (ostateczne od 7 listopada 2000 r.) wygasło 6 listopada 2020 r. Sąd podkreślił, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter deklaratoryjny. Ponadto, sąd oddalił zarzuty dotyczące nałożonego obowiązku zabezpieczenia ichtiologicznego, uznając go za niezbędny dla ochrony zasobów środowiska, zgodnie z art. 403 ust. 1 Prawa wodnego. Sąd wskazał, że istniejące urządzenia należą do PGW Wody Polskie i nie zapewniają skutecznej ochrony przed działaniem elektrowni. Sąd nie podzielił również zarzutu następstwa prawnego, wskazując na likwidację jazu, którego dotyczyło poprzednie pozwolenie, co czyniło je bezprzedmiotowym. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Pozwolenie wodnoprawne wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasa z mocy prawa po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzja o jego wydaniu stała się ostateczna. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter deklaratoryjny.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne, zgodnie z którą wygaśnięcie następuje z mocy prawa z upływem 20 lat. Podkreślono, że późniejsze przepisy Prawa wodnego z 2017 r. nie zmieniły tej zasady w odniesieniu do pozwolenia wydanego pod rządem poprzednich ustaw. Wskazano na orzecznictwo NSA potwierdzające deklaratoryjny charakter decyzji o wygaśnięciu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Dz. U. z 2005 r. Nr 130 poz. 1087 art. 11

Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw

Pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Wygaśnięcie następuje z mocy prawa.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Prawo wodne art. 403 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

W pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku zajścia przesłanek do uwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.

Prawo wodne z 2001 r.

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Utraciła moc z dniem 1 stycznia 2002 r.

Prawo wodne z 2017 r. art. 414 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres na który zostało ono wydane.

Prawo wodne z 2017 r. art. 418 § ust. 1 w związku z 418 ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Kreuje zasadę stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego w drodze decyzji, jednak nie wydaje się takiej decyzji w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 7a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wnikliwość i szybkość postępowania.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o przebiegu postępowania.

k.p.a. art. 77 § §1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 81a § §1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do udostępnienia stronom akt sprawy.

k.p.a. art. 84 § §1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do przeprowadzenia dowodu z dokumentów.

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwolenie wodnoprawne wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasa z mocy prawa po upływie 20 lat od dnia jego ostateczności (art. 11 ustawy nowelizującej z 2005 r.). Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter deklaratoryjny. Obowiązek wykonania urządzeń zabezpieczających faunę wodną jest uzasadniony ochroną zasobów środowiska. Likwidacja jazu, którego dotyczyło poprzednie pozwolenie, czyni je bezprzedmiotowym i uniemożliwia uznanie następstwa prawnego.

Odrzucone argumenty

Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter konstytutywny. Nałożony obowiązek zabezpieczenia ichtiologicznego jest zbędny i nieuzasadniony, ponieważ jaz jest wyposażony w przepławkę. Spółka jest następcą prawnym Z. S.A. w zakresie pozwolenia wodnoprawnego.

Godne uwagi sformułowania

pozwolenie wodnoprawne wygasa po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter deklaratoryjny jaz [...] objęty pozwoleniem wodnoprawnym z 2000 r. już nie istnieje (został zlikwidowany w latach 2013-2017) wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego interes strony nie może przeważać nad interesem ochrony zasobów środowiska

Skład orzekający

Adam Habuda

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Władysław Kulon

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11 ustawy nowelizującej Prawo wodne z 2005 r. dotyczącego wygaśnięcia pozwoleń wodnoprawnych wydanych na okres dłuższy niż 20 lat oraz zasad nakładania obowiązków ochrony środowiska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa wodnego i wygaśnięciem pozwoleń wydanych przed jej wejściem w życie. Interpretacja obowiązków ichtiologicznych może być zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego – wygaśnięcia pozwoleń i ich wpływu na działalność gospodarczą, a także kwestii ochrony środowiska. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i wodnym.

Pozwolenie wodnoprawne wygasło z mocy prawa po 20 latach – kluczowa interpretacja WSA we Wrocławiu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 425/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Władysław Kulon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 130 poz. 1087 ze zm.)
Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pawłowska, Protokolant: Starszy Referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr 63/2024 w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w odpowiedzi na wniosek T. sp. z o. o. J. z dnia 6 kwietnia 2022 r. o:
1) wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, tzn. pobór i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej na potrzeby istniejącej Elektrowni Wodnej N., 2) wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego (na piętrzenie wód rzeki N. jazem [...], pobór i wykorzystanie spiętrzonej wody do produkcji energii, odprowadzanie zużytej wody) udzielonego decyzją Starosty N. z 17 października 2000 r.
decyzją z dnia 21 stycznia 2023 r.:
w pkt. I: umorzył postępowanie wszczęte w dniu 27 kwietnia 2022 r. w części dotyczącej wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty N. z dnia 17 października 2000 r. na rzecz Z. S.A. w N. z powodu jego wygaśnięcia na podstawie art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 130 poz. 1087 ze zm.), który to przepis ograniczył termin obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych wydanych na okres dłuższy niż 20 lat i stwierdził, że termin ich obowiązywania wygasa po upływie 20 lat od dnia ostateczności decyzji o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego;
w pkt. II: udzielił T. Sp. z o.o. J. pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną obejmującą korzystanie z wód do celów energetyki wodnej dla potrzeb eksploatacji istniejącej Elektrowni Wodnej N. zlokalizowanej na rzece N. , w tym: 1) zwrotny pobór wód powierzchniowych z rzeki N. kanałem dopływowym, 2) zrzut pobranej wody w ilości równej poborowi, 3) wykorzystanie pobieranych wód do produkcji energii elektrycznej;
w pkt. III: zgodnie z decyzją Marszałka Województwa Opolskiego z 13 stycznia 2022 r. piętrzenie wód rzeki N. za pomocą jazu klapowego leży po stronie RZGW we Wrocławiu;
w pkt. IV: zasięg oddziaływania wynikający z korzystania z wód do celów energetyki wodnej obejmuje działki nr [...] AM-[...], N. – miasto, obręb [...] własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym T., nr [...] [...], [...] N.- miasto, obręb [...] własność Skarbu Państwa, wykonywaniu własności przez PGW Wody Polskie;
w pkt. V odniesiono się do lokalizacji urządzeń wodnych;
w pkt. VI określono tryb pracy elektrowni wodnej;
w pkt. VII określono parametry zdolności przepustowej;
w pkt. VIII określono urządzenia kontrolno - pomiarowe związane z jazem i elektrownią;
w pkt. IX zatwierdzono instrukcję gospodarowania wodą;
w pkt. X ustalono inne warunki i obowiązki Elektrowni, w tym zabezpieczenie ichtiologiczne i konieczność wyposażenia elektrowni w stosowne urządzenia zapobiegające dostawaniu się ryb do urządzeń Elektrowni (3);
w pkt. XI oznaczono czas obowiązywania pozwolenia: 26 stycznia 2053 r.;
w pkt. XII wskazano dokumentację w postaci operatu wodnoprawnego.
Odwołanie od decyzji złożyła T. Sp. z o.o. w zakresie pkt I, pkt X.3, oraz w zakresie uznania, że odwołująca nie posiada przymiotu następcy prawnego Z. S.A. w N. Odwołująca zarzuciła błędną interpretację art. 11 ustawy z 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw poprzez uznanie, że pozwolenie wodnoprawne wygasło z mocy prawa po 20 latach od uprawomocnienia się decyzji, podczas gdy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter konstytutywny, co oznacza, że pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki prawne dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu jego wygaśnięcia. Następnie odwołująca wskazała na błędną interpretację przepisów k.p.a. (art. 6, 7, 7a, 77§1, 80, 81a§1) poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i wadliwe przyjęcie, że zachodzą przesłanki do nałożenia na T. obowiązku zabezpieczenia ichtiologicznego i konieczności wyposażenia elektrowni w urządzenia jak najwyższej sprawności oraz utrzymanie urządzeń do wypłaszania ryb zapobiegających dostawaniu się ryb do urządzeń Elektrowni, podczas gdy odwołująca wykazała w toku postępowania, że jaz nr [...] wyposażony jest w przepławkę; co za tym idzie brak uzasadnienia, aby wyposażyć elektrownię w dodatkowe urządzenia uniemożliwiające przedostawanie się ryb do turbin, ponieważ zarówno na ujęciu wody do kanału energetycznego, jak i na kanale odpływowym znajdują się bariery behawioralne uniemożliwiające przedostanie się ryb do turbin; ponadto spółka przedstawiła porozumienie, jakie zawarła 17 maja 2012 r. ale organ go nie uwzględnił i nie poszanował słusznego interesu strony. Zdaniem odwołującej, naruszenie wymienionych przepisów k.p.a. ujawnia się także w wadliwym przyjęciu, że odwołująca nie jest następcą prawnym Z. S.A.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego ma charakter deklaratoryjny, potwierdza wygaśnięcie uprawnień wynikających z tego pozwolenia, co następuje z mocy prawa. W ocenie organu II instancji kwestia wygaszenia ma drugorzędne znaczenie, ponieważ T. nie może posługiwać się pozwoleniem wydanym na rzecz Z. nie tylko ze względu na brak następstwa prawnego, ale także na bezprzedmiotowość wniosku w tym zakresie, z uwagi na brak jazu piętrzącego - został on zlikwidowany. Dyrektor RZGW uszczegółowił, że jaz oznaczony [...], objęty pozwoleniem wodnoprawnym z 2000 r. już nie istnieje (został zlikwidowany w latach 2013-2017). Tym samym pozwolenie wodnoprawne z 2000 r. dotyczące jazu [...] straciło swój przedmiot, skoro jaz ten został zlikwidowany na mocy stosownego aktu, i został - w innym miejscu - wzniesiony nowy, oznaczony [...]. W konsekwencji T. posługiwał się pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym Z. w sposób nieuprawniony, co wynika po pierwsze z braku następstwa prawnego, po drugie z braku przedmiotu - jazu, i po trzecie z faktu wygaśnięcia pozwolenia z mocy prawa. Odnosząc się do argumentacji w zakresie zabezpieczenia ichtiologicznego, organ wskazał, że elektrownia wodna w tym zakresie żadnych swoich urządzeń nie posiada, a istniejące są własnością PGW. Co za tym idzie, odwołujący nie ma wpływu na funkcjonowanie barier dla ryb. Należąca do PGW bariera elektryczna i system odstraszania ryb odnosi się do jazu i przepławki, a zatem nie zapewnia skutecznej ochrony ryb przed działaniem elektrowni wodnej. Oprócz tego odwołująca nie wykazała, że istniejące zabezpieczenia są wystarczające, i nie wyraziła zgody na uczestnictwo w kosztach utrzymywania barier.
T. sp. z o.o. (dalej: skarżąca) zaskarżyła decyzję RZGW do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia tej decyzji, jak i decyzji wydanej w I instancji oraz stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Starosty N. w dacie ostateczności nowej decyzji oraz uchylenie obowiązku nałożonego w pkt X. 3 decyzji organu I instancji. Skarżąca zwróciła się także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 11 ustawy z 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne przez błędne uznanie, że pozwolenie wodnoprawne wygasło z mocy prawa, podczas gdy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie Prawa wodnego z 1974 r. oparta o art. 11 ustawy nowelizującej z 2005 r. ma charakter konstytutywny, co oznacza, że pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutek dopóki nie zostanie wydana decyzja stwierdzająca jego wygaśnięcie; 2) art. 6, 7, 7a, 8, 77§1, 80, 84§1, 136 k.p.a. przez zaniechanie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, i w konsekwencji wadliwe przyjęcie co do nałożenia obowiązku zabezpieczenia ichtiologicznego, podczas gdy spółka wykazała zaopatrzenie jazu w przepławkę dla ryb, a zatem brak potrzeby dodatkowych zabezpieczeń; 3) art. 6, 7, 7a, 8, 77§1, 80, 84§1, 136 k.p.a. przez zaniechanie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że spółka nie jest następcą prawnym Z. S.A.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała orzecznictwo (wyrok WSA w Krakowie z 3 marca 2021 r. sygn. II SA/Kr 1424/20) mające przemawiać za jej stanowiskiem, zanegowała konieczność zabezpieczeń ryb podkreślając w tym zakresie arbitralność organów. Podkreśliła także, że jest następcą prawnym Z. SA, za czym mają świadczyć przedłożone dokumenty.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW zwrócił się o jej oddalenie, podtrzymując uprzednie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej umorzenia postępowania jest art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej k.p.a. w brzmieniu: gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przywoływany w aktach sprawy art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 130, poz. 1087), dalej ustawa nowelizująca, stanowi: pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne.
Przedmiotem sporu prawnego jest w pierwszym rzędzie kwestia, do kiedy – z perspektywy art. 11 ustawy nowelizującej – obowiązuje pozwolenie wodnoprawne wydane jeszcze pod rządem Prawa wodnego z 1974 r. na okres dłuższy niż 20 lat. Strony spierają się, czy wygaśnięcie decyzji, i w konsekwencji skutek w postaci wygaśnięcia uprawnień nastąpiło z mocy prawa, zaś decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter deklaratoryjny (stanowisko organów), czy też decyzja ta ma charakter konstytutywny, czyli pozwolenie wodnoprawne będzie wywierać skutki prawne dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja stwierdzająca wygaśnięcie (stanowisko skarżącej). Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, najpierw odniósł się do elementów temporalnych, istotnych, biorąc pod uwagę zaistniałe zmiany stanu prawnego.
W realiach sprawy przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne wydano 17 października 2000 r. (ostateczność od 7 listopada 2000 r.), na okres do końca 2025 r., a więc wydanie pozwolenia miało miejsce jeszcze pod rządem ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, która utraciła moc z dniem 1 stycznia 2002 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Przepisy Prawa wodnego z 2001 r., zostały następnie znowelizowane m.in. w oparciu o ustawę z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw. W art. 11 ustawy nowelizującej wskazano, że pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy zmienianej - wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Z dokumentacji sprawy wynika, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne, ostateczne w dniu 7 listopada 2000 r., według powołanego art. 11 wygasło 6 listopada 2020 r.
Nie ma wątpliwości, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, a jednocześnie na mocy jej art. 573 utraciła moc ustawa Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. Jednak w dniu wydania zaskarżonych decyzji (27 stycznia 2023 r. oraz 12 kwietnia 2024 r.) przepis art. 11 ustawy nowelizującej z 2005 r. obowiązywał, ponieważ nie był on częścią Prawa wodnego z 2001 r., zaś art. 573 Prawa wodnego z 2017 r. spowodował utratę mocy Prawa wodnego z 2001 r., ale nie spowodował utraty mocy przez art. 11 ustawy nowelizującej, który, co należy podkreślić, nie był częścią Prawa wodnego z 2001 r. (zob. rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5571/21). A zatem datą wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego jest – zgodnie z art. 11 ustawy nowelizującej – 6 listopada 2020 r. W ocenie Sądu, z chwilą wystąpienia tej przesłanki decyzja o udzieleniu pozwolenia samoistnie, bezpowrotnie i nieodwracalnie wygasa. Po upływie wskazanego w art. 11 ustawy nowelizującej okresu 20 lat wygasłe wskutek tego pozwolenie nie może już uprawniać do dalszego korzystania z wód w oznaczonym w tym pozwoleniu zakresie (analogicznie Sąd Naczelny w powołanym wyroku z 11 października 2022 r.).
Można dodatkowo zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego z 2017 r. pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres na który zostało ono wydane. Jednocześnie art. 418 ust. 1 w związku z 418 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r. wprawdzie kreuje zasadę stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego w drodze decyzji wydawanej z urzędu lub na wniosek (ust. 1), to jednak nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane (ust. 2). Jeżeli zatem przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne obowiązywało przez okres 20 lat, to należało przyjąć, że z mocy prawa wygasło 6 listopada 2020 r. W rezultacie za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego wygaśnięcie tego pozwolenia oraz prowadzenia postępowania w tym zakresie.
W rezultacie, odnosząc się do argumentacji skarżącej w zakresie stosowania art. 11 ustawy nowelizującej, to znaczy nieuznania przez organy, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie ma charakter konstytutywny, Sąd uznał taką argumentację za chybioną. Po pierwsze, co zaznaczono wyżej, w sprawie znajdował zastosowanie art. 11 ustawy nowelizującej, co prowadzi do samoistnego wygaśnięcia pozwolenia, i przekłada się dalej, w kolejnych stadiach, na orzeczenie o bezprzedmiotowości skutkującej umorzeniem. Po drugie, przedstawione w skardze orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (wyrok z 31 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1424/20) zostało zakwestionowane przez Sąd Naczelny (wyrok NSA z 11 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5237/21), i nie przyniesie spodziewanego przez skarżącą argumentacyjnego skutku. Również w późniejszej judykaturze, na kanwie uwarunkowań stosowania art. 11 ustawy nowelizującej, NSA trafnie stwierdził, że skutek prawny w postaci wygaśnięcia po upływie 20 lat następuje z mocy samego prawa, a decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter deklaratoryjny. Wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego następuje nie z chwilą, kiedy decyzja stwierdzająca wygaszenie w oparciu o art. 11 ustawy nowelizującej stała się ostateczna, ale z upływem okresu wskazanego w tym przepisie. Ponadto zaakceptowanie stanowiska o konieczności wydania konstytutywnej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego oznaczałoby, że wbrew temu, co wprost stanowi art. 11 ustawy z 2005 r., pozwolenie wodnoprawne wygasałoby nie z chwilą upływu 20 lat od dnia, w którym decyzja o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stała się ostateczna, ale z bliżej nieokreśloną w czasie chwilą wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia (zob. wyrok NSA z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt III OSK 2225/22). Po trzecie wreszcie, Sąd, opierając się na brzmieniu kolejnych ustaw wodnych w odniesieniu do pozwoleń wodnoprawnych (1962, 1974, 2001, 2017) skonstatował odmienności w naturze prawnej tego instrumentu, do czego ustawodawca odnosił się sięgając po dyskontynuację pozwoleń, jak w przepisie art. 11 ustawy nowelizującej.
Kolejny zarzut skarżąca skupia na zbędnym i nieuzasadnionym prawnie nałożonym na nią obowiązku zabezpieczenia ichtiologicznego i konieczności wyposażenia elektrowni w urządzenia płoszące ryby. Jak stanowi art. 403 ust. 1 Prawa wodnego, w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Ustawodawca zaliczył tutaj w szczególności: obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne lub uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego (pkt 1); obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego (pkt 2); niezbędne przedsięwzięcia ograniczające negatywne oddziaływanie na środowisko (pkt 3). W ocenie Sądu wykonanie urządzeń zabezpieczających faunę wodną mieści się w ramach wyznaczonych pkt. 1-3. Niewątpliwie ryby są zasobem środowiska (tym samym ich ochrona stanowi podstawę do kreacji określonych obowiązków w pozwoleniu wodnoprawnym), a jednocześnie mamy do czynienia z organizacją rybacką PZW – uprawnionym do rybactwa (a więc podmiotem statutowo zainteresowanym w utrzymaniu populacji ryb w jak najlepszym stanie). Trzeba zaznaczyć, że Elektrownia nie posiada swoich urządzeń służących zabezpieczeniu ryb, a te istniejące należą do PGW Wody Polskie. Bariera elektryczna i system wypłaszania ryb odnosi się do jazu i związanej z nim przepławki, a zatem nie zapewnia stosownej ochrony ryb przed działaniem elektrowni. Wskazane przez skarżącą porozumienia z RZGW nie odnoszą się do kwestii ochrony ryb, w tym barier do ich wypłaszania. Ponadto Sąd miał na względzie, że brak porozumienia w zakresie satysfakcjonującego rozkładu kosztów utrzymania urządzeń zabezpieczających ryby, nie ma wpływu na realizację obowiązku ustawowego, zaś art. 403 ust. 1 Prawa wodnego stanowi o takim obowiązku: nakazuje ustalić w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązki niezbędne, m. in. ze względu na ochronę ryb. W konsekwencji organy nakazując w tym zakresie adekwatne urządzenia działały zgodnie z prawem, a nadto wykazały praktyczną przydatność takich zabezpieczeń sięgając także do dotychczasowych doświadczeń, w tym w zakresie doznawanych przez faunę rybną szkód. Nie ma więc mowy o arbitralności, a interes strony nie może przeważać nad interesem ochrony zasobów środowiska.
Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej w kwestii następstwa prawnego. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że ewentualne następstwo prawne musiałoby dotyczyć pozwolenia wodnoprawnego z 2000 r., jednak materiały sprawy nigdzie nie wskazują, aby doszło do przeniesienia tego pozwolenia wodnoprawnego, jak też by podjęto w tym kierunku działania. Poza ramami sprawy pozostają przekształcenia organizacyjne skarżącej i podmiotów z nią powiązanych, nie odnoszące się do przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto nie można pominąć, że pozwolenie z 2000 r. dotyczyło jazu oznaczonego [...], który został zlikwidowany w okresie 2013 – 2017. Trafnie zatem zauważył organ odwoławczy, że od dnia likwidacji jazu [...] żaden podmiot nie może legitymować się pozwoleniem wodnoprawnym związanym z korzystaniem z tego jazu, skoro ów jaz fizycznie i formalnie nie istnieje. To także czyni chybioną argumentację skarżącej wskazującą na następstwo prawne w zakresie pozwolenia wodnoprawnego. W konsekwencji ani zarzuty skarżącej w zakresie błędnej interpretacji art. 11 ustawy nowelizującej, co miało prowadzić do wadliwego braku wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego, ani też zarzuty procesowe związane z ułomnością postępowania wyjaśniającego, nie okazały się trafne. Dlatego Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI