II SA/WR 421/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania GDDKiA, uznając, że organ odwoławczy przedwcześnie pozbawił skarżącą statusu strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które stwierdziło niedopuszczalność odwołania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). SKO uznało, że GDDKiA nie jest stroną postępowania dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, ponieważ nie posiada prawa rzeczowego do nieruchomości. Sąd uznał jednak, że organ odwoławczy przedwcześnie pozbawił GDDKiA statusu strony, nie wyjaśniając wystarczająco stanu faktycznego i prawnego.
Sprawa dotyczyła skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Wałbrzychu, które stwierdziło niedopuszczalność odwołania GDDKiA od decyzji Wójta Gminy Ł. o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na kontynuacji eksploatacji złoża kruszywa. SKO uznało GDDKiA za stronę nieposiadającą legitymacji do wniesienia odwołania, ponieważ nie jest wnioskodawcą ani nie posiada prawa rzeczowego do nieruchomości objętych przedsięwzięciem, zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. GDDKiA argumentowała, że powinna być uznana za stronę ze względu na kolizję planowanej kopalni z budową drogi ekspresowej, co wiąże się z interesem prawnym Skarbu Państwa i wydatkowaniem środków publicznych. Sąd administracyjny uznał, że SKO przedwcześnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wystarczająco stanu faktycznego i prawnego, nie zbadał należycie, czy GDDKiA posiada prawo rzeczowe do nieruchomości lub inny interes prawny, który uzasadniałby jej status strony. Sąd podkreślił, że postępowanie środowiskowe jest nadal postępowaniem administracyjnym, a art. 74 ust. 3a ustawy stanowi przepis szczególny, ale nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a. W związku z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując SKO ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd okoliczności, w tym wydanej w międzyczasie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, GDDKiA może posiadać status strony, jeśli wykaże swój interes prawny wynikający z kolizji z inwestycją celu publicznego, co wymaga od organu administracji dokładnego zbadania stanu faktycznego i prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy przedwcześnie stwierdził niedopuszczalność odwołania GDDKiA, nie wyjaśniając wystarczająco, czy skarżąca nie posiada interesu prawnego lub obowiązku, który uzasadniałby jej status strony, zwłaszcza w kontekście kolizji z inwestycją drogową i potencjalnych skutków finansowych dla Skarbu Państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa art. 74 § 3a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Pomocnicze
ustawa art. 74 § 3b
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
ustawa art. 74 § 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
ustawa art. 81 § 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024, poz. 1267 art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. z 2024 r. poz. 311
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Dz.U. z 2023 r. poz. 997
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 art. 53 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy przedwcześnie stwierdził niedopuszczalność odwołania, nie wyjaśniając wystarczająco stanu faktycznego i prawnego dotyczącego statusu strony. GDDKiA może posiadać interes prawny ze względu na kolizję planowanej kopalni z budową drogi ekspresowej.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania art. 74 ust. 3a ustawy stanowi przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ale nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a. przedwczesne pozbawienie GDDKiA przymiotu strony organ odwoławczy nie wyjaśnił wystarczająco stanu faktycznego sprawy nie rozpoznał badanej kwestii w jej całokształcie i nie dokonał wyczerpującej oceny
Skład orzekający
Olga Białek
przewodniczący
Halina Filipowicz-Kremis
sędzia
Malwina Jaworska-Wołyniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie statusu strony w postępowaniach środowiskowych, zwłaszcza gdy interes prawny wynika z kolizji z innymi inwestycjami celu publicznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji inwestycji drogowej z eksploatacją złoża i interpretacji art. 74 ust. 3a ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie statusu strony w postępowaniach administracyjnych, nawet gdy przepisy wydają się jasne, a także jak interesy różnych podmiotów (GDDKiA, właściciele nieruchomości, organy) mogą się ścierać.
“Czy GDDKiA może blokować kopalnię? Sąd bada, kto jest stroną w sporze o środowisko i drogi.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 421/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-09-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-06-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Halina Filipowicz-Kremis Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/ Olga Białek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 1c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 134 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1112 art. 74 par. 3a Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 7 kwietnia 2025 r. nr SKO 4131/2/2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r. (Nr SKO 4131/2/2025), Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 74 § 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm., dalej: ustawa) stwierdziło niedopuszczalność odwołania, wniesionego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: Skarżąca, GDDKiA) od decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 20 grudnia 2024 r., ustalającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Kontynuacja eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]" dz. nr [...] i [...] obręb R. gm. Ł., gmina Ł." oraz określającej istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. W uzasadnieniu SKO wskazało, że przywołaną decyzją z 20 grudnia 2024 r., Wójt Gminy Ł. ustalił brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla opisanego przedsięwzięcia a odwołanie od tej decyzji złożyła Skarżąca wskazując, iż powinna zostać uznana za stronę postępowania. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika natomiast z art. 74 ust. 3a ustawy stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. SKO podniosło, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. Organu II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że odwołanie złożyła GDDKiA, która nie jest wnioskodawcą oraz nie legitymuje się prawem rzeczowym do nieruchomości wymienionych w art. 74 ust. 3a ustawy. Nie posiada ona więc statusu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. SKO, odwołując się do poglądów judykatury, wskazało, że zasadnicze znaczenie dla określenia stron postępowania w rozpoznawanej sprawie ma przywołany art. 74 ust. 3a u.i.o.ś., który stanowi przepis szczególny względem art. 28 k.p.a. Tym samym uznanie za stronę postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia wymaga posiadania prawa rzeczowego do nieruchomości oraz okoliczności, że nieruchomość ta znajduje się w określonym położeniu wobec przedsięwzięcia. Nie godząc się z tym postanowieniem skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zdaniem Skarżącej, powinna ona zostać uznana za stronę postępowania, a sam status strony postępowania należy wywodzić nie z jednego przepisu, lecz z wielu przepisów prawa materialnego administracyjnego, finansowego czy też prawa pracy, wspierając je przepisami prawa cywilnego, jak również z przepisów ustrojowych dotyczących administracji publicznej. W jej ocenie art. 74 ust. 3a ustawy stanowi wprawdzie lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., ale nie wyłącza to stosowania art. 28 k.p.a. W postępowaniu środowiskowym przymiot strony musi być powiązany z interesem prawnym. Postępowanie środowiskowe nie przestaje być bowiem postępowaniem administracyjnym, a co za tym idzie w kwestii analizy, czy Skarżącej przysługuje prawo strony należy rozważać również przez pryzmat art. 28 k.p.a. GDDKiA podniosła, że za jej udziałem w postepowaniu przemawia to, że planowane przedsięwzięcie, polegające na kontynuacji eksploatacji złoża kruszywa naturalnego na działce nr [...] i [...] obręb R. pozostaje w kolizji z przedsięwzięciem celu publicznego polegającym na budowie drogi [...] na odcinku K. – W. (M.) odcinek realizacyjny [...] Ł. – W. (M.) w wariancie [...] (por. rysunek nr [...] i [...]). Skarżąca uzyskała przy tym decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia z dnia 30 sierpnia 2021 r. Zdaniem Strony decyzja ta, zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 311), stanowi podstawę m.in. do wejścia na teren cudzej nieruchomości objętej tą decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, w celu wykonania na niej prac przygotowawczych. Kolejno Skarżąca podniosła, że w dniu 14 października 2024 r. złożyła wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na realizację tej inwestycji drogowej, a wskazane w tejże decyzji nieruchomości przejdą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa w trwały zarząd GDDKiA. Na mocy tej decyzji następuje bowiem wywłaszczenie dotychczasowych właścicieli w granicach linii rozgraniczających teren i w praktyce niemal wszystkie decyzje objęte są rygorem natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Skarżącej nie można mieć żadnych wątpliwości, że potencjalna działalność związana z uruchomieniem kopalni na wskazanych w decyzji z dnia 20 grudnia 2024 r. obszarach, koliduje z przebiegiem projektowanej drogi [...]. Sytuacja ta może pociągać za sobą niekorzystne dla Skarbu Państwa skutki związane z koniecznością wykupu tej nieruchomości. Właściciele nieruchomości, przez które ma przebiegać droga ekspresowa, byli o tym zamierzeniu inwestycyjnym informowani poprzez środki masowego przekazu, czy też w ramach konsultacji społecznych. Zdaniem GDDKiA próba wznowienia eksploatacji kopalni przez właściciela nieruchomości w momencie, w którym wiedza o przewidywanej realizacji na tym terenie inwestycji drogowej była powszechna, jest działaniem podjętym aby zwiększyć wartość nieruchomości, co niewątpliwie spowoduje zwiększenie wysokości odszkodowania za przeznaczoną do wywłaszczenia nieruchomość. Uzyskanie decyzji umożliwiającej wznowienie wydobycia złoża (piaski i żwiry) spowoduje, oprócz bezzasadnego wzrostu wartości przeznaczonej do wywłaszczenia części nieruchomości, potencjalnie kolejne roszczenia właściciela do Skarbu Państwa chociażby z tytułu braku możliwości wydobycia złoża w części nie objętej liniami rozgraniczającymi drogi ekspresowej [...]. Powyższe wskazuje, że Skarżąca ma interes prawny w przedmiotowym postępowaniu i jest zainteresowana wydanym rozstrzygnięciem, które ma bezpośredni wpływ na realizację celu publicznego jakim jest budowa drogi [...] i wydatkowanie w związku z tą inwestycją środków publicznych na wykup nieruchomości od ich właścicieli i zapłatę ewentualnych odszkodowań. GDDKiA zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest odpowiedzialna za wydatkowanie środków finansowych, przeznaczonych na realizację inwestycji, dlatego posiada interes prawny w byciu stroną przedmiotowego postępowania. Nadto, umożliwienie wznowienia eksploatacji złoża kruszywa naturalnego kolidującego z projektowaną drogą, może znacznie utrudnić realizację zadania publicznego polegającego na budowie drogi, co będzie wywoływało skutki dla szerokiego kręgu adresatów - przyszłych użytkowników drogi. Wreszcie Skarżąca wskazała, że w odpowiedzi na złożone w toku postępowania pierwszoinstancyjnego pismo GDDKiA z dnia 26 listopada 2024 r., Wójt Gminy Ł. poinformował, jedynie że "zgodnie z opinią prawną Kancelarii Radcy Prawnego dr P. S. z dnia 21 listopada 2024 r. Skarżący nie legitymuje się prawem rzeczowym do nieruchomości wymienionych w art. 74 ust. 3a, więc nie posiada statusu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym". Opinia ta nie została jednak przekazana GDDKiA, więc należy przyjąć, iż Wójt Gminy Ł., zasadniczo nie uzasadnił wszystkich przesłanek pozbawienia GDDKiA przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. W wywiedzionej skardze, GDDKiA przywołała również okoliczności kwestionujące prawidłowość wydania decyzji z 20 grudnia 2024 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Nadto, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, GDDKiA poinformowała, że w dniu 9 lipca 2025 r. uzyskała decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej o nr 12/25 na wykonanie zadania pn. "Budowa drogi ekspresowej [...] W.-K., zadanie [...] od węzła J. (bez węzła) do węzła Ł.(1) (z węzłem) o długości [...] km.". Na podstawie pkt IX tej decyzji działki o nr [...] i [...], obręb R., objęte przedmiotem zaskarżenia, przechodzą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, w trwały zarząd GDDKiA z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Decyzja otrzymała rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Dalej, trzeba zauważyć, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub podjęcia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, uznał, iż zaskarżone postanowienie, z przyczyn innych niż wskazane w skardze, podlega uchyleniu z uwagi na jego podjęcie z naruszeniem przepisów postępowania, którego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie SKO z dnia 7 kwietnia 2025 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania Skarżącej od decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 20 grudnia 2024 r., ustalającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Kontynuacja eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]" dz. nr [...] i [...] obręb R. gm. Ł., gmina Ł." oraz określającej istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Przedmiotem zatem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Omawiane rozstrzygnięcie zapada we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Takie postanowienie ma więc charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. W konsekwencji również kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, tj. oceny czy w konkretnej sprawie faktycznie zaistniały przyczyny formalne do takiego stwierdzenia. Co istotne - niedopuszczalność odwołania, może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do złożenia tego środka, a zatem gdy zostało wniesione przez osobę trzecią lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesione zostało przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 600). W realiach badanej sprawy, SKO uznało, że Skarżącej nie przysługuje status strony i tym samym wniesione przez nią odwołanie od decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 20 grudnia 2024 r., jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Twierdzenie to, w ocenie Sądu, było jednak przedwczesne. W kontekście powyższego trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy, stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. W myśl zaś art. 74 ust. 3b ustawy, prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, lub innych dokumentów przedłożonych przez wnoszącego podanie, przy czym domniemywa się, że dane zawarte w tych dokumentach są prawdziwe. Do dokumentów tych, ustawodawca zalicza wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie, z zastrzeżeniem ust. 1a (por. art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy). Niewątpliwie wskazać należy, że art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. W związku z czym zgodzić się należy, że szczegółowa regulacja zawarta w art. 74 ust. 3a ustawy nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a., gdyż postępowanie środowiskowe nie przestaje być postępowaniem administracyjnym, jednakże zasadnicze znaczenie dla określenia stron postępowania w rozpoznawanej sprawie ma właśnie przepis szczególny z art. 74 ust. 3a ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3964/19, CBOSA). Tym samym celem dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ustalenie do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie, czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 3364/21, CBOSA). W postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej organ prowadzący postępowanie, na podstawie dokumentów dostarczonych przez wnioskodawcę oraz całości akt sprawy kierując się przesłankami wynikającymi z art. 74 ust. 3a ustawy, powinien więc ustalić, komu w postępowaniu przysługują przymioty strony. Ustalenie podmiotu, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, winno uwzględnić takie okoliczności jak: skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020, sygn. akt II OSK 1728/19, CBOSA). Powyższe wymagania co do ustalania stron w postępowaniu środowiskowym pozostają przy tym aktualne również w postępowaniu drugoinstancyjnym. Jak już bowiem wskazano badając na wstępnym etapie dopuszczalność odwołania, rzeczą organu odwoławczego jest m.in. ustalenie, czy zostało ono wniesione przez podmiot do tego legitymowany. Tymczasem odmawiając w niniejszej sprawie Skarżącej przymiotu strony, SKO poprzestało wyłącznie na ogólnikowym wskazaniu, iż nie jest ona wnioskodawcą, jak również nie legitymuje się prawem rzeczowym do nieruchomości wymienionych w art. 74 ust. 3a ustawy. Kolegium nie wyjaśniło już jednak, na czym oparło swoje przekonanie, jak również nie odwołało się w jakikolwiek sposób do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Poprzestało wyłącznie na przywołanym stwierdzeniu. Niniejsze uchybienie jest tym bardziej istotne, zważywszy chociażby na brak w aktach sprawy samego wykazu dotyczącego ustalenia stron postępowania. Stąd nie można wskazać, kto poza wnioskodawcą, został uznany za stronę w niniejszym postępowaniu. Można jedynie domniemywać, iż stron tych jest więcej niż 10, skoro organy dokonywały zawiadomień w trybie art. 49 k.p.a. Nadto, do akt sprawy, nie załączono również żadnych wypisów z rejestru gruntów lub innych dokumentów pozwalających na ustalenie stron postępowania i zawierających co najmniej dane, o których mowa w art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tym samym zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż Kolegium w sposób należyty i wszechstronny dokonało ustalenia czy względem Skarżącej rzeczywiście nie znajduje zastosowania przepis z art. 74 ust. 3a ustawy. Można także dodać, że na potrzebę ustalenia ewentualnego prawa rzeczowego po stronie GDDKiA do nieruchomości, wymienionych w tym przepisie wskazano również w przedłożonej w toku postępowania pierwszoinstancyjnego opinii prawnej. W jej treści wskazano bowiem, że GDDKiA nie posiada statusu strony w przedmiotowym postępowaniu, tylko jeśli nie legitymuje się prawem rzeczowym do wskazanych nieruchomości. Zaniechano już jednak ustalenia czy takim prawem Skarżąca się legitymuje. W tym celu, chociażby na etapie postępowania odwoławczego, nie podjęto działań w celu zwrócenia się do GDDKiA o wskazanie, czy takim prawem się legitymuje, chociaż to na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia stron postępowania. W rozpoznawanej sprawie, organ administracji nie ustalił, czy Skarżąca jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, ewentualnie, jakie jest aktualne przeznaczenie tej nieruchomości oraz czy w przypadku zaistnienia znaczącego odziaływania przedsięwzięcia na tą działkę, oddziaływanie to może wprowadzić ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. W tych okolicznościach, Sąd za przedwczesne uznał prezentowane przez organ odwoławczy stanowisko, że Skarżącej nie przysługuje przymiot strony. Organ odwoławczy, uznając brak legitymacji do bycia stroną postępowania, nie wyjaśnił bowiem dokładnie stanu faktycznego sprawy, a także nie rozpoznał badanej kwestii w jej całokształcie i nie dokonał wyczerpującej oceny, w konsekwencji czego w sposób istotny naruszył przepisy art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 i 127 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Rzeczą SKO przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny, a nadto uwzględnienie już także okoliczności dotyczącej wydania, w dniu 9 lipca 2025 r., decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej o nr 12/25 na wykonanie zadania pn. "Budowa drogi ekspresowej [...] W.-K., zadanie [...] od węzła J. (bez węzła) do węzła Ł.(1) (z węzłem) o długości [...] km.".
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI