II SA/Wr 411/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody uchylającej pozwolenie na budowę z powodu naruszenia prawa do udziału w postępowaniu przez sąsiadów.
Wojewoda Dolnośląski uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę sześciu budynków mieszkalnych, uznając, że naruszono prawo do udziału w postępowaniu przez właścicieli sąsiednich działek, na które inwestycja oddziałuje (poprzez służebność, zacienienie). Inwestorzy wnieśli sprzeciw do WSA, kwestionując uznanie sąsiadów za strony. Sąd oddalił sprzeciw, potwierdzając, że pominięcie strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jest wadą uniemożliwiającą sanowanie jej w postępowaniu odwoławczym.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu M. K. i P. R. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego, która uchyliła decyzję Starosty Głogowskiego o pozwoleniu na budowę sześciu budynków mieszkalnych. Wojewoda uznał, że przy wydaniu pozwolenia naruszono art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 35 ust. 1 pkt 1a, ust. 2 i ust. 3a Prawa budowlanego, głównie poprzez niezapewnienie udziału w postępowaniu właścicielom sąsiednich działek (nr [...] i [...]), na które inwestycja oddziałuje. Wojewoda wskazał, że działka nr [...] obciążona służebnością przejazdu i przechodu na rzecz działki inwestycyjnej znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, podobnie jak działki nr [...], [...] i [...], na które inwestycja rzuca cień. Ponadto, Wojewoda dopatrzył się nieścisłości w projekcie zagospodarowania terenu dotyczących dostępu do drogi publicznej, odprowadzania wód opadowych oraz zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie elewacji i ochrony krajobrazu kulturowego. WSA we Wrocławiu, rozpoznając sprzeciw, skupił się na formalnej ocenie decyzji kasatoryjnej Wojewody, zgodnie z art. 64e p.p.s.a. Sąd potwierdził, że Wojewoda prawidłowo uznał, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania poprzez pominięcie stron w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Sąd podkreślił, że definicja obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 P.b.) obejmuje tereny z ograniczeniami w zabudowie, a służebność gruntowa oraz zacienienie mogą takie ograniczenia powodować. Sąd uznał, że pominięcie strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jest wadą o charakterze kardynalnym, która nie może być uzupełniona w postępowaniu odwoławczym bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Z tych powodów, sąd oddalił sprzeciw, uznając decyzję Wojewody za prawidłową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciele nieruchomości, na które inwestycja oddziałuje w sposób ograniczający ich zabudowę (np. poprzez służebność lub zacienienie), powinni być uznani za strony postępowania.
Uzasadnienie
Definicja obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 P.b.) obejmuje tereny z ograniczeniami w zabudowie. Służebność gruntowa oraz zacienienie mogą stanowić takie ograniczenia, co przesądza o statusie stron dla właścicieli tych nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 64b § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64d § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 35 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 35 § 3a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 28 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 3 § 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obszar oddziaływania obiektu obejmuje teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
r.w.t. art. 14
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ pierwszej instancji prawa do udziału w postępowaniu przez właścicieli sąsiednich nieruchomości, na które inwestycja oddziałuje. Pominięcie strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym jest wadą, która nie może być sanowana w postępowaniu odwoławczym bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
Argumenty inwestorów kwestionujące uznanie sąsiadów za strony postępowania. Argumenty dotyczące zgodności projektu z planem zagospodarowania przestrzennego, dostępu do drogi publicznej, zacienienia, elewacji, odprowadzania wód opadowych (rozpatrywane przez Wojewodę, ale niebadane przez WSA w ramach sprzeciwu).
Godne uwagi sformułowania
Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 kpa Pominięcie strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie jest naruszeniem, które może zostać uzupełnione w postępowaniu odwoławczym. Obszar oddziaływania obiektu (...) obejmuje „teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu”.
Skład orzekający
Marta Pawłowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę, znaczenie zasady dwuinstancyjności, zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej oraz interpretacji przepisów Prawa budowlanego w zakresie obszaru oddziaływania obiektu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania administracyjnego, takie jak prawo do udziału w postępowaniu i zasada dwuinstancyjności, w kontekście budowlanym. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stron i jakie konsekwencje niesie za sobą ich pominięcie.
“Pominięty sąsiad? Sąd potwierdza: to powód do uchylenia pozwolenia na budowę!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 411/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-08-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Marta Pawłowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 158/24 - Wyrok NSA z 2024-02-28 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Oddalono sprzeciw z art. 64b § 1 p.p.s.a. Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 64e Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 11 sierpnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu M. K. i P. R. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej oddala sprzeciw. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 14 czerwca 2023, po rozpoznaniu odwołań H. S. i M. S. od decyzji Starosty Głogowskiego z dnia 22 sierpnia 2022 r. (Nr 344.2022.) zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno – budowlany i udzielającej M. K. i P. R. pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej wraz z wewnętrznymi liniami elektroenergetycznymi i zagospodarowaniem terenu, w miejscowości R., działka gruntu nr [...] i [...], obręb R., gmina G., Wojewoda Dolnośląski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda Dolnośląski przedstawił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, że zamierzenie budowlane będące przedmiotem wydanych w sprawie decyzji stanowi realizację I etapu większej inwestycji. Jednakże w ocenie organu odwoławczego, wydana w sprawie, pozytywna dla inwestora decyzja, nie mogła ostać się w obrocie prawnym z uwagi na kwalifikowane naruszenie prawa do jakiego doszło przy jej wydaniu, tj. naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 35 ust. 1 pkt 1a, ust. 2 i ust. 3a Prawa budowlanego. Organ wyjaśnił, że bez wątpienia przymiot strony w postępowaniu przysługiwał S. K., A. K. i P. R.(1), właścicielom nieruchomości położonej na działce nr [...], obręb R., Gmina G., którym nie zapewniono udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wojewoda przytoczył w uzasadnieniu decyzji treść art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, zgodnie z którym stroną w postepowaniu o pozwolenie na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu to zaś, zgodnie z treścią art. 3 pkt 20 prawa budowlanego –teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Działka gruntu nr [...] stanowiąca własność S. K., A. K. i P. R.(1), zgodnie z zapisami obowiązującego miejscowe planu zagospodarowania przestrzennego, objęta jest przeznaczeniem pod drogi wewnętrzne, oznaczonym na rysunku mpzp symbolem 4.KDW. Działka ta, jak wynika z akt administracyjnych, obciążona jest służebnością gruntową przejazdu i przechodu do drogi publicznej ul. [...] na rzecz każdoczesnego właściciela działki gruntu nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, okoliczność ta przesądza, że właściciele nieruchomości obejmującej działkę gruntu nr [...], obręb R., gmina G., są stronami w niniejszej sprawie, ze względu na fakt, iż ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Wojewoda Dolnośląski wskazał przy tym na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu projektu nowelizacji Pr.bud. z 2020 r. tj. w projekcie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), w którym wskazano - "Przedmiotowe ograniczenia (ograniczenia, o których mowa w art. 3 pkt 20 Pr.bud.) odnoszą się do możliwości zabudowy danej działki bądź nieruchomości zarówno budynkami, jak również innymi obiektami budowlanymi. Tak więc przykładowo ograniczenia dla działki (tzw. sąsiedniej) spowodowane koniecznością wyznaczenia na niej służebności dla działki, na której realizowana ma być inwestycja budowlana, uniemożliwi właścicielowi jej zabudowę w zakresie obszaru objętego służebnością. Ponieważ jest to ograniczenie związane z zabudową - np. nie będzie możliwości wykonania ogrodzenia na granicy, aby uniemożliwić przejazd - działka taka mieścić się będzie w obszarze oddziaływania". W niniejszej sprawie ustanowienie na działce gruntu nr [...], obręb R., gmina G. służebności dojścia i dojazdu do działki gruntu nr [...], czyli działki zainwestowania, wprowadza więc ograniczenia w jej zabudowie, co oznacza objęcie tej działki gruntu obszarem oddziaływania projektowanej inwestycji, co z kolei oznacza konieczność nadania przymiotu strony w postępowaniu jej właścicielom. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy wyjaśnił, że pominięcie strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie jest naruszeniem, które może zostać uzupełnione w postępowaniu odwoławczym, albowiem pozbawiałoby to taką stronę jednej instancji postępowania administracyjnego. Jednocześnie oceniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy podniósł, że wątpliwości budzi kwestia zacienienia przedmiotowej inwestycji. Jak wskazano, budynki B.1-B.6, w dniu równonocy wiosennej do godziny 17 rzucają cień na tę część działek [...], [...] i [...], które mogą zostać zabudowane budynkami z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, albowiem zgodnie z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, położone są one na terenie MN.7, a zatem zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej (na działce nr [...] dopuszczalna jest również zabudowa usługowa). Tym samym wymienione działki położone są w obszarze oddziaływania inwestycji. Właścicielami działek są K., A. K. i P. R.(1) oraz B. T. Osoby te powinny mieć zapewniony udział w postępowaniu. Dalej Wojewoda Dolnośląski zwrócił uwagę, że zastrzeżenia budzi także zawartość przedłożonego w sprawie PZT. Przede wszystkim, przyjęte przez Inwestora, dla budynków B.8 i B.9, rozwiązanie projektowe w zakresie wewnętrznego układu komunikacyjnego oraz dostępu do drogi publicznej nie odpowiadają przepisom prawa. Zgodnie bowiem z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225; dalej jako "r.w.t."), do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących drogi przeciwpożarowej. Tymczasem w planowanej inwestycji nie zaplanowano tego dojazdu, zaznaczając że będą tam zlokalizowane miejsca parkingowe. W ocenie organu odwoławczego dojazd nie może być planowany poprzez utwardzane miejsca postojowe, bowiem funkcję miejsca postojowego i dojazdu należy rozróżnić. Wojewoda podniósł przy tym, że sam dostęp do inwestycji budzi wątpliwości, bowiem projekt w tym zakresie nie pokrywa się ze stanem faktycznym nieruchomości, ponieważ wskazana na projekcie droga jest w istocie drogą wewnętrzną, stanowiącą własność osób trzecich. Nie jest zatem drogą publiczną. Jeżeli zamiarem inwestora było zapewnienie pośredniego dostępu do drogi publicznej, kwestia ta musi zostać również odpowiednio w projekcie wyjaśniona. Dalej organ odwoławczy wskazał na nieścisłości w wykazaniu zapewnienia odpowiedniego, zgodnego z przepisami, naturalnego oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i braki informacji w tym zakresie oraz w kwestii miejsc przeznaczonych do gromadzenia odpadów. Wojewoda zaznaczył również, że działki gruntu nr [...] i [...], stanowiąca obszar zainwestowania, zgodnie z rysunkiem mpzp, znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 5.MN/U, przeznaczonym pod zabudowa mieszkaniową jednorodzinną lub zabudowę usługową (§13 ust. 1 pkt 1 mpzp). Zgodnie natomiast z § 13 ust. 2 pkt 11 mpzp, dla nowej zabudowy, planowanej do realizacji na obszarze o przeznaczeniu 4.MN/U, objętej strefą "K" ochrony konserwatorskiej krajobrazu kulturowego, obowiązują ustalenia § 7 mpzp. Biorąc więc pod uwagę, że działki gruntu [...] i [...], zgodnie z rysunkiem mpzp, zlokalizowane są na terenie strefy "K" ochrony konserwatorskiej krajobrazu kulturowego, w przypadku jej zabudowy należy uwzględnić ustalenia § 7 mpzp, tj np. zakaz stosowania sztucznych okładzin na elewacjach np. siding; nakaz stosowanie kolorystyki elewacji w odcieniach naturalnych, malowania elewacji monochromatycznie, zakaz stosowania jaskrawej kolorystyki na elewacjach budynków istniejących, rozbudowywanych i nowych. Tymczasem, jak wskazano na s. 12 części opisowej projektu architektoniczno-budowlanego oraz na rzutach elewacji frontowej i tylnej projektowanych budynków (zob. rys. 1, 7, 13), część elewacji ma być wykonana z "imitacji deski elewacyjnej w kolorze jasna-srebrna sosna", co zasadniczo odpowiada definicji zakazanej przez mpzp elewacji typu siding. W tym kontekście należy w ocenie Wojewody jednak dokonać pogłębionej analizy i uzyskać od Inwestora specyfikację techniczną projektowanej deski elewacyjnej. W przypadku bowiem, gdyby takie ustalenia wykazały, iż rzeczywiście wypełnia ono znamiona sztucznej okładziny np. typu sidingu, niezbędne byłoby przyjęcie w tym zakresie innych rozwiązań projektowych. Dodatkowo w projektu wynika, że na elewacji mają zostać położone różne kolory i materiały, co w ocenie Wojewody może stać w sprzeczności z nakazem malowania elewacji w sposób monochromatyczny. Zatem i w tym zakresie organ odwoławczy dopatrzył się konieczności uzyskania od inwestora dalszych wyjaśnień. Organ odwoławczy wskazał także na oświadczenie Inwestora, zgodnie z którym, dojścia, dojazdy, stanowiska postojowe, wykonane z kostki betonowej z dystansami, z zagęszczonego kruszywa kamiennego, zapewniać będą rozsączanie niezabrudzonych wód opadowych i roztopowych. W ocenie Wojewody, projekt winien zawierać szersze wyjaśnienie zastosowanej w tym przypadku technologii, tak aby można było jednoznacznie stwierdzić, że jest to rozwiązanie zgodne z wymogami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczono przy tym, że z projektu wynika, że wody opadowe z dachu mają być odprowadzane bezpośrednio do pobliskiego rowu, co stoi w ewidentnej sprzeczności z zapisami planu, który nakazuje aby odprowadzanie zanieczyszczonych wód opadowych i roztopowych odbywało się za pomocą systemu sieci kanalizacyjnej do odbiorników lub retencjonowaniu lub rozsączaniu na działce. Nie godząc się z kasatoryjnym rozstrzygnięciem Wojewody, M. K. i P. R. wywiedli sprzeciw do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wobec uznania, że obszar oddziaływania inwestycji obejmuje również działkę nr [...], podczas gdy ustanowienie służebności jest ograniczeniem w zabudowie a jedynie wynikającym z określonego sposobu podzielnia działek oraz poprzez uznanie, że planowana inwestycja nie jest zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Naruszenia wskazanego przepisu strona dopatrzyła się również w uznaniu przez organ odwoławczy, że działki nr [...], [...] i [...] znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, podczas planowana inwestycja w żaden sposób nie ogranicza możliwości ich zabudowy. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie nowej w trybie autokontroli przez organ, ewentualnie w przypadku przekazania sprzeciwu do sądu, o uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że błędnie Wojewoda Dolnośląski uznał, że służebność istniejąca na działce nr [...] powoduje ograniczenia w jej zabudowie związane z planowaną inwestycją. Podniesiono, że służebność ta została ustanowiona wcześniej i nie ma z inwestycją żadnego związku. Dodatkowo ustanowiono ją jako służebność przejazdu i przechodu na rzecz działki nr [...], która już nie istnieje, z uwagi na przeprowadzony podział geodezyjny. Wskazano również, że sporna działka nr [...] ma przeznaczenie pod drogi wewnętrzne (symbol 4.KDW na rysunku planu), zatem ograniczenia w jej zabudowie wynikają z jej przeznaczenia, a nie z planowanej inwestycji. Wobec czego brak jest podstaw do nadania przymiotu strony w postępowaniu jej właścicielom. W dalszej części sprzeciwu jej autor odniósł się do kolejno do podnoszonych przez organ odwoławczy wątpliwości co do zgodności planowanej inwestycji zobowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, szczegółowo każdą z nich wyjaśniając. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda Dolnośląski we Wrocławiu wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W szczególności organ podtrzymał stanowisko w zakresie pominięciu strony w postępowaniu, podkreślając, że jest to naruszenie kardynalne, nie mogące być sanowane przez organ odwoławczy. Wojewoda wskazał przy tym, że wobec zauważonych naruszeń nie było możliwe wydanie decyzji merytorycznej i uzupełnienie braków w toku postępowania odwoławczego, zatem nawet omyłki pisarskie w przytoczonych przepisach, jakich dopatrzyła się strona, nie mogą doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem nie miały one wpływu na jej treść. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Zgodnie z 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 529, dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, kontroluje jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy. W związku z tym poza oceną Sądu pozostają pozostałe zarzuty, o ile zostały zawarte w sprzeciwie. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego, niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, ale jako rozstrzygnięcia właśnie o charakterze kasatoryjnym. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na kontroli sądowej, czy decyzja kasatoryjna organu drugiej instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Po 649/17, CBOSA). Powołane wyżej przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 kpa, a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa, sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 kpa. Innymi słowy, sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa (wyrok NSA z 9 września 2020 r., I GSK 1170/20 – CBOSA). Zgodnie z art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być oczywiście interpretowany w świetle art. 12 (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 kpa (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś – nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 kpa uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że przyczyny wydania decyzji kasacyjnej nie budzą wątpliwości, a organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że organ pierwszej instancji nie zapewnił czynnego udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom. Sąd podziela stanowisko, że przymiot strony służy bowiem w postępowaniu właścicielom działki nr [...], Obręb R. Gmina G., tj S. K., A. K. i P. R.(1) oraz działek nr [...], [...] i [...]. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma nowa treść przepisu art. 3 pkt. 20 u.p.b., który w wersji obowiązującej od dnia 19 września 2020 r. stanowi, że obszar oddziaływania obiektu (objętego wnioskiem inwestora o udzielenie pozwolenia na budowę) obejmuje "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu". Definicja ta ma bezpośrednie zastosowanie przy ustalaniu kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, albowiem zgodnie z art. 28 ust. 2 u.p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W aktualnym stanie prawnym stronami w powyższym postępowaniu są – obok inwestora – właściciele (użytkownicy wieczyści, zarządcy) tylko tych nieruchomości znajdujących się w otoczeniu planowanego obiektu budowlanego, które są objęte ograniczeniami w zabudowie na podstawie przepisów odrębnych w związku z realizacją powyższego obiektu. W rozpoznawanej sprawie sporny charakter ma kwestia przyznania statusu strony postępowania właścicielom nieruchomości sąsiedniej do inwestycji, położonej na działce (drogi wewnętrzne) nr [...], która obciążona jest służebnością gruntową przechodu i przejazdu na rzecz nieruchomości zainwestowania. Z przedłożonych przez inwestora dokumentów wynika, że dojazd do inwestycji może funkcjonować właśnie poprzez ustanowioną służebność, zatem nie ma w ocenie sądu wątpliwości, że inwestycja oddziałuje na tę nieruchomość. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy służebność została ustanowiona przed planowaną inwestycją, ma ona bowiem bezpośredni wpływ na działkę obciążoną tym ograniczonym prawem rzeczowym. Nie ulega więc wątpliwości, że takie przeznaczenie tej działki, w powiązaniu z możliwością korzystania z niej przez inwestorów zamierzenia budowlanego, którego dotyczy postępowanie, powoduje ograniczenie w zabudowie tego terenu, o jakim mowa w art. 3 pkt 20 P.b. W odniesieniu do działek nr [...], [...] oraz [...] organ odwoławczy wykazał zaś, że planowana inwestycja będzie oddziaływać na wskazane działki pod względem możliwości zabudowy. Przy czym Wojewoda wyjaśnił, że przedstawiony projekt w tym zakresie nie narusza prawa, jednakże w związku z zacienieniem powodowanym przez realizowaną inwestycję, jeżeli właściciele działek wymienionych będą w przyszłości planowali zabudować je zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli w budownictwem mieszkaniowym jednorodzinnym, będą zmuszeni w planowanej inwestycji uwzględnić zacienienie spowodowane przedmiotową inwestycją skarżących. Co w sposób jednoznaczny przesądza, że działki te znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, a ich właściciele posiadają status stron w postępowaniu. Bez wątpienia również, pominięcie strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie jest naruszeniem, które może zostać uzupełnione w postępowaniu odwoławczym. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego jest bowiem uprawnieniem konstytucyjnym stron. Z tego powodu wydana przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzja jest prawidłowa, a sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów sprzeciwu, Sąd stwierdza, że co do zasady, w tym zakresie organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z możliwości jakie daje mu przepis art. 136 § 1 k.p.a. i usunąć zauważone wątpliwości w postępowaniu odwoławczym, a następnie podjąć decyzję co do meritum sprawy, jednakże w okolicznościach sprawy byłoby to niezasadne. Po pierwsze, co wyjaśniano wcześniej, wobec kwalifikowanego uchybienia jakim jest pominięcie w postepowaniu jednej ze stron, prawidłowo organ odwoławczy zasygnalizował zauważone braki w projekcie wymagające wyjaśnienia i przedstawienia dodatkowych dokumentów przez inwestora i w całości przekazał sprawę do rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wyjaśnienia wymaga, że dwukrotne wezwanie inwestora do wyjaśnień w zakresie powodowanego przez inwestycję zacienienia, spowodowane było koniecznością prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. W ocenie Sądu, uchybienie procesowe jakim jest pominięcie strony postępowania jest uchybieniem takiej wagi, że organ – bez naruszenia art. 15 k.p.a. – nie mógł go sanować we własnym zakresie na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Przypomnieć należy, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie (albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję), ale wyłącznie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W sytuacji jednak, gdy organ II instancji w sposób jednoznaczny wykazuje w postępowaniu odwoławczym nieuwzględnienie wszystkich stron w postępowaniu, to nie można było uznać, że takie wady mogą być usunięte w drodze dodatkowego postępowania "w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie". Takie bowiem wadliwe postępowanie organu I instancji wymaga ponownego – ab initio – przeprowadzenia całego postępowania z udziałem pominiętej strony. Nadto, w ocenie Sądu, zauważone inne braki przedstawionego przez inwestora projektu budowlanego, są tak liczne i daleko idące, że wymagają przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie, w tym przedłożenia nowego projektu budowlanego. Złożenie przez inwestora projektu budowlanego zmienionego w znacznej części w stosunku do projektu pierwotnego, prowadziłoby do naruszenia art. 15 k.p.a. albowiem byłby on w istocie oceniony jedynie przez jedną instancję. Wojewoda Dolnośląski w sposób poprawny uzasadnił treść rozstrzygnięcia, wykazując naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania z ich jednoczesnym wskazaniem, jak również wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji zawarł ponadto prawidłowe – i odnoszące się do wskazanych przezeń uchybień procesowych - wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stąd też nie został naruszony art. 138 § 2 k.p.a. Dlatego też, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., w zw. z art. 64d § 1 p.p.s.a. i p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI