II SA/Wr 401/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
akta stanu cywilnegozmiana imieniazmiana nazwiskaważne powodygodność człowiekaświatopogląduczucia religijneprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję Wojewody Dolnośląskiego odmawiającą zmiany imienia z P. na T., uznając brak ważnych powodów do takiej zmiany.

Skarżący P. W. domagał się zmiany imienia z P. na T., argumentując to m.in. ośmieszeniem przez obecne imię oraz chęcią posługiwania się imieniem zgodnym z jego światopoglądem i kulturą. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że przedstawione powody nie stanowią "ważnych powodów" w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska, a imię P. nie jest obiektywnie ośmieszające ani nielicujące z godnością człowieka, a używanie imienia T. w kontaktach nieformalnych nie jest wystarczającą przesłanką do urzędowej zmiany.

Sprawa dotyczyła skargi P. W. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego, który utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego odmawiającą zmiany imienia z P. na T. Skarżący argumentował, że imię P. jest dla niego ośmieszające, nie licuje z jego godnością i jest niezgodne z jego światopoglądem oraz kulturą, a imię T. używa od dłuższego czasu w kontaktach prywatnych. Organy administracji oraz Sąd uznali, że przedstawione przez skarżącego powody nie spełniają kryterium "ważnych powodów" określonych w ustawie o zmianie imienia i nazwiska. Sąd podkreślił, że imię P. nie jest obiektywnie ośmieszające ani nielicujące z godnością człowieka, a jego używanie w kontaktach nieformalnych nie stanowi wystarczającej podstawy do urzędowej zmiany. Ponadto, sąd uznał, że imię T. mogłoby razić sztucznością i nie odpowiadać duchowi języka polskiego. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, przedstawione przez skarżącego powody nie stanowią "ważnych powodów" w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska, ponieważ imię P. nie jest obiektywnie ośmieszające ani nielicujące z godnością człowieka, a używanie imienia T. w kontaktach nieformalnych nie jest wystarczającą przesłanką do urzędowej zmiany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że imię P. nie jest obiektywnie ośmieszające ani nielicujące z godnością człowieka, a subiektywne odczucia skarżącego nie są wystarczające. Używanie imienia T. w kontaktach nieformalnych, udokumentowane jedynie oświadczeniami znajomych i wpisami w mediach społecznościowych, nie spełnia kryterium "ważnych powodów", a samo imię T. mogłoby razić sztucznością.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.z.i.n. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, które muszą poddawać się obiektywnym i racjonalnym kryteriom oceny, a nie wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany.

u.z.i.n. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Jednym z przykładowych ważnych powodów jest zmiana imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka.

u.z.i.n. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Jednym z przykładowych ważnych powodów jest zmiana na imię lub nazwisko używane.

u.z.i.n. art. 12 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Decyzję o zmianie imienia lub nazwiska, bądź decyzję o odmowie zmiany imienia lub nazwiska, wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 79a

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy pouczenia strony o przesłankach zależnych od niej, które nie zostały spełnione.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez organ.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Imię P. jest ośmieszające i nielicujące z godnością człowieka. Używanie imienia T. od dłuższego czasu w kontaktach nieformalnych stanowi ważny powód do zmiany. Wybór imienia T. jest zgodny z kulturą i światopoglądem skarżącego. Organy dyskryminują skarżącego na tle narodowościowym i subiektywnie oceniają jego godność.

Godne uwagi sformułowania

ważne powody nie mogą wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany oraz, że muszą poddawać się obiektywnym i racjonalnym kryteriom oceny imię i nazwisko są najważniejszymi kryteriami służącymi do ustalenia tożsamości nie tylko w rodzinie ale przede wszystkim w społeczeństwie, przez co są elementem porządku publicznego który ustawodawca chroni przed destabilizacją imię P., które skarżący ma przypisane w oficjalnych rejestrach – co należy podkreślić, według kryteriów obiektywnych – nie nosi cech imienia ośmieszającego i nie licującego z godnością człowieka. imię T. nie funkcjonuje więc jako współczesne imię (mimo, że jest to faktycznie wyraz rodzaju męskiego) i raziłoby ono właśnie sztucznością.

Skład orzekający

Olga Białek

przewodniczący sprawozdawca

Halina Filipowicz-Kremis

sędzia

Wojciech Śnieżyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"ważnych powodów\" do zmiany imienia, ocena obiektywnego charakteru imienia, znaczenie używania imienia w kontaktach nieformalnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego subiektywnych odczuć, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Nacisk na obiektywną ocenę powodów zmiany.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa porusza kwestie tożsamości, wolności wyznania i światopoglądu w kontekście urzędowej zmiany imienia, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników.

Czy można zmienić imię na to, które czujemy, że jest nasze? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 401/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Halina Filipowicz-Kremis
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1988
art. 4 ust. 1, art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 11 maja 2023 r., nr SOC-OP.6233.1.2023.MR w przedmiocie odmowy zmiany imienia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Dolnośląski, działając na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P. L., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we W. z dnia 25 stycznia 2023 r., USC-DSU.5355.1094.2022.AM (dalej jako KUSC) orzekającą o zmianie nazwiska L. na W. oraz o odmowie zmiany imienia ww. osoby z P. na T.
Przedmiotowa decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z dnia 24 listopada 2022 r. P. L. wystąpił do KUSC o zmianę posiadanego aktualnie imienia i nazwiska na T. W. Zmianę nazwiska motywował faktem pozyskania niedawno wiedzy, że przypisany mu ojciec nie jest jego ojcem biologicznym. Wnioskodawca stwierdził, że nie utożsamia się z nazwiskiem po ojczymie z którym nie utrzymuje żadnych kontaktów i który wyrządził wiele krzywd jemu i matce. Dlatego chce wrócić do nazwiska rodowego W.
Wniosek o zmianę imienia uzasadniał natomiast tym, że zmienił swój światopogląd i podejście do otaczającej go rzeczywistości, co wynika z uczuć religijnych ugruntowanych w wierze [...]. Wyjaśnił, że aktualnie jest w trakcie procesu rejestracji związku opartego o [...]. Chęć zmiany imienia wzmacnia sytuacja związana z historią jego rodziny i fakt nadania imienia przez człowieka, którego nigdy nie widział na oczy, co uwłacza jego godności. Wyjaśnił także, że nowym imieniem posługuje się od dłuższego czasu "z pewnością dłużej niż dwa lata".
W toku postępowania, dla potwierdzenia, że posługiwał się imieniem T., wnioskodawca – po wezwaniu organu – przedłożył ,"Świadectwo [...]" z dnia 7 maja 2022 r., informację o wystąpieniu w TV[...], odesłanie do swojego kanału na Y., informację o książce pt. "[...]" której jest współautorem, swoje konto na F. oraz korespondencję mailową z MSWiA. Stwierdził również, że pełni funkcję administratora grupy na komunikatorze mobilnym "[...]", gdzie jest znany jako T.
Po pouczeniu przez organ I instancji w trybie art. 79a k.p.a. przesłankach zależnych od strony które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane i o możliwości przełożenia dodatkowych dowodów celem spełnienia tych przesłanek, wnioskodawca przedstawił dodatkową argumentacją mającą uzasadnić zmianę imienia, podkreślając, że zasadniczymi powodami dla których chce dokonać tej zmiany jest ośmieszenie i poniżenie w związku z posiadaniem niechcianego, katolickiego imienia P. Posiadanie w dowodzie osobistym innych danych znacząco utrudnia mu i komplikuje życie, gdyż każdorazowo musi się tłumaczyć, że "ja to ja". Taka sytuacja wprawia go w zakłopotanie i marnuje jego cenny czas w tym wcieleniu. Skutecznie ogranicza też jego możliwości, podważa wiarygodność a także daje powody do wyśmiewania, co dodatkowo rani jego uczucia religijne. Wnioskodawca przedłożył także oświadczenia znajomych osób potwierdzające jego "tożsamość i godność".
W tych okolicznościach KUSC, działając na podstawie art. 4 ust.1, art. 9 ust.1, art. 12 ust.1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U z 2021 r. poz. 1988) decyzją z dnia 25 stycznia 2023 r. orzekł o zmianie nazwiska L. na W. oraz odmówił zmiany imienia z P. na T. Organ stwierdził, że wskazane we wniosku przyczyny stanowią ważne powody uzasadniające zmianę nazwiska ale nie dostrzegł takich przyczyn uzasadniających zmianę imienia.
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca zakwestionował ją w części która go niezadawala, czyli odmowy zmiany imienia. W jego ocenie spełnione zostały co najmniej dwa (z pośród czterech wskazanych w ustawie) powody upoważniające do zmiany imienia. Po pierwsze - fakt używania nowego imienia, po drugie - kwestie ośmieszające go ze względu na imię albo nie licującą z godnością człowieka. Zdaniem odwołującego się, przedłożone przez niego dowody świadczą o tym, że wyśmiewanie go trwa nie "od wczoraj", a już dość długi okres czasu. Odwołujący się zażądał nadto sprostowania uzasadnienia decyzji w części odnoszącej się do zmiany nazwiska, ze względu rażące błędy polegające na przyjęciu domniemania, że G. L. jest jego biologicznym ojcem. Zdaniem strony świadczy to o powierzchownym zbadaniu sprawy w tym aspekcie, a skoro tak, to taka powierzchowność może wystąpić także w innym przypadku. Odwołujący się wniósł o wskazanie podstawy prawnej która przyznaje organowi prawo do uznawania słuszności lub kwestionowania tego co jest dla niego obraźliwe i obraża jego uczucia religijne a także obraża go jako człowieka "hańbiąc Ludzką godność". Zakwestionował nadto stanowisko organu, że imię P. nie ma w sobie żadnego elementu lub nawet kontekstu ośmieszającego albo naruszającego godność człowieka. W tym względzie wskazał: "to niesłychane, by ktoś za mnie domniemywał sobie prawo do decydowania co obraża moją godność i jeszcze narzucał mi katolickie imię wbrew mojej woli, argumentując to faktem powszechności imienia wśród znanych osób innej niż moja cywilizacji, a także przynależności imienia do katalogu imion katolickich, w chwili gdy kult katolicki i państwo Watykan jest głównym inicjatorem i przyczyną zniszczenia mojej [...] kultury. To jawna dyskryminacja autochtonów na swoich własnych ziemiach..."
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Wojewoda Dolnośląski po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz przywołaniu materialnoprawnych podstaw orzekania wynikających z art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, zauważył, że przedmiotem rozstrzygnięcia KUSC była kwestia zmiany imienia i nazwiska. Organ odwoławczy zauważył, że co prawda skarżący nie kwestionuje orzeczonej zmiany nazwiska ale wnosi jednak o sprostowanie w tym zakresie uzasadnienia decyzji. Z tego względu Wojewoda odniósł się także do podnoszonej przez stronę kwestii zmiany nazwiska wyjaśniając, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości prostowania uzasadnienia wydanej decyzji. Zdaniem Wojewody rozważania co do przyczyn zmiany nazwiska są prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do kwestii odmowy zmiany imienia, organ odwoławczy mając na uwadze przywołane wcześniej materialnoprawne podstawy orzekania, w szczególności w art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska – stwierdził, że imię P., które dotychczas nosi wnioskodawca, bezspornie nie ma cech imienia ośmieszającego lub nielicującego z godnością człowieka, a także nie zostało mu ono bezprawnie zmienione, zaś do aktu urodzenia strony zostało wpisane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (na podstawie zgłoszenia urodzenia dokonanego - jak wynika z tego aktu - przez P. W.(1)).
Wojewoda zauważył, że wnioskodawca wnosząc o zmianę imienia na T. wyjaśnił, że imię to, oznacza w kulturze [...] męskie [...] (w przekładzie na język polski: T.(1), T.(2)) i jego imieniem został nazwany najwyższy szczyt A. znajdujący się w S. Strona uzasadniała też zmianę imienia zmianą światopoglądu i chęcią zmiany nieużywanego katolickiego imienia, na imię które wynika z jej [...] kultury, tradycji i obrzędu postrzyżyn i które to imię jest zgodne z "jego drogą oraz tradycjami danymi od przodków". Wskazał także, że imię P. nadane mu zostało przez osobę której nigdy nie widział na oczy.
Zdaniem Wojewody argumentacja odwołującego się, że chce on oficjalnie zmienić imię na takie, które wybrał sam jako dorosła osoba na cześć [...] i które jest zgodne z wyznawanym przez niego światopoglądem oraz uczuciami religijnymi, nie jest wystarczająca do zmiany imienia w urzędowych rejestrach. W ocenie organu jest to subiektywne przekonanie ww. osoby, a żądana zmiana danych może być dokonana jedynie z powodów które są istotne także dla organów administracji publicznej dokonujących ich obiektywnej i racjonalnej oceny. Organ odwoławczy zauważył także, że wnioskodawca ma pełne prawo do posługiwania się wybranym przez siebie imieniem w relacjach prywatnych, a jako osoba wyznająca określone wierzenia ma prawo posługiwania się imieniem wybranym ze względów wyznaniowych także w sferze stosunków wewnątrzorganizacyjnych, bowiem prawo nie ingeruje w strefę prywatną związaną z kontaktami rodzinnymi, towarzyskimi czy sposobem praktyk religijnych. Jednakże przyjęcie nowego imienia, ze względu na wyznanie, nie prowadzi do uchylania się od posługiwania się prawnie przypisanymi danymi w stosunkach regulowanych prawem państwowym.
Wojewoda stwierdził nadto, że załączone przez odwołującego się dokumenty potwierdzają używanie przez niego imienia T. ale tylko w kontaktach nieformalnych (oświadczenia znajomych, czy wpisy na portalach społecznościowych). Dokumentów urzędowych (formalnych) nie stanowi natomiast korespondencja mailowa z MSWiA (prywatny adres mailowy można bowiem założyć na dowolne dane) czy też "Świadectwo [...]", które stworzył sobie sam wnioskodawca, a - jak już wskazano - w życiu prywatnym ludzie mogą posługiwać się dowolnymi imionami czy nazwiskami. Strona także nie posiada obywatelstwa innego państwa, z którego przepisami nosiłaby inne imię, zaś zarzut "dyskryminacji autochtonów na swoich własnych ziemiach" jest całkowicie bezzasadny. Zdaniem organu, nie sposób także uznać - jak twierdzi odwołujący się - imienia P. za imię "katolickie", bowiem nie ma takiego katalogu imion, przy czym imię to mogą nosić wyznawcy różnych wyznań lub ateiści.
Niezależnie od powyższego Wojewoda zauważył, że nawet gdyby wnioskodawca wykazał istnienie ważnych powodów do zmiany imienia, to nie mógłby go zmienić na imię T. Jak stwierdził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II OSK 452/06 z dnia 15 marca 2007r. imię wskazane jako wybrane nie może razić sztucznością i musi odpowiadać duchowi języka, co podkreślił w swojej decyzji również organ I instancji. Z wyjaśnień odwołującego się wynika, że T. to imię jednego z [...] - zgodnie z informacjami zawartymi na stronie internetowejwww.[...].com, którą sam wskazał - wymienionych w słowiańskiej mitologii, zaś według Wikipedii T.(3) (T.(1)) był bogiem P., którego kult oficjalnie upadł w [...] roku. Ponadto słowo T. jest nazwą [...] w S., a także nazwą jednego z polskich [...] oraz nazwą [...] w S.(1) wytwarzającego sprzęt do [...] (zgodnie z informacjami w internecie). Słowo T. nie funkcjonuje więc jako współczesne imię (mimo, że jest to faktycznie wyraz rodzaju męskiego) i raziłoby ono właśnie sztucznością. Skoro zatem sama wola danej osoby, aby zmianie uległo jej imię i subiektywne przekonanie tej osoby, że ważne powody do zmiany występują, nie jest wystarczającą przesłanką dokonania żądanej zmiany, a dodatkowo nie mógłby zostać zaakceptowany przez organ wybór nowego imienia, to zaistniała sytuacja musi skutkować odmową uwzględnienia przez organ administracji publicznej wniosku o zmianę imienia. Stąd zasadnie KUSC odmówił żądaniu strony w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu P. W. nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody i zaskarżył powyższą decyzję w zakresie odmowy zmiany imienia. W pozostałej części decyzja nie została zaskarżona.
Według skarżącego organ naruszył jego prawa obywatelskie gwarantowane mu przez prawo krajowe i międzynarodowe w ramach Konstytucji RP i ratyfikowanych umów międzynarodowych, naruszył prawo gwarantujące wolność sumienia, światopoglądu i wyznania. Skarżący zarzucił organom dyskryminację na tle narodowościowym, subiektywne podejście w sprawie decydowania o tym w jaki sposób skarżący ma odczuwać ludzką godność i co z nią licuje i na co ma się godzić wedle uznania osób zajmujących ww. stanowiska. Wskazał także na pominięcie przedstawianych przez niego argumentów dotyczących spełnienia co najmniej dwóch przesłanek uprawniających do zmiany imienia na podstawie art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, jakimi są: 1) używanie od dłuższego czasu na co dzień imienia T., oraz 2) nielicujące z jego godnością katolickie imię P., które jest dla niego ośmieszające. Skarżący wskazał, że legitymowanie się dokumentami w których musi posługiwać się imieniem P. sprawia mu wiele zakłopotania i problemów z tłumaczeniem się z takiej sytuacji, w której przedstawia się jako T. W., a w dokumentach ma wpisane P. - podważa to jego wiarygodność w oczach ludzi, z którymi współpracuje oraz u tych, z którymi zamierza współpracować, co z kolei naraża go na utratę potencjalnych korzyści i na ośmieszenie.
Skarżący zauważył, że jedynym zarzutem Wojewody Dolnośląskiego skutkującym podtrzymanie decyzji Kierownika USC we W. jest sztuczność imienia T. Tymczasem dla [...]/Słowian/Lechitów imiona takie jak P. są sztuczne. Stwierdził, że niegdyś było to zwykłe imię na ziemiach obecnej Rzeczypospolitej Polskiej, które przez katolicką indoktrynację zostało zapomniane jak wiele innych imion [...]/Słowiańskich/Lechickich. Na potwierdzenie tego stanowiska skarżący przywołał 22 pozycje źródeł literackich - w tym fragment "[...]" H. S. - w których opisywano różnych mężczyzn o imieniu T. Stwierdził, że według przywołanych źródeł, imię T. było dość powszechne, z drugiej strony wnioskować można, że nosili je urzędnicy i inni znani ludzie - co powoduje, że nie może być mowy o sztuczności.
W końcowej części skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przychylenie się do jego wniosku z uwagi na poszanowanie jego praw obywatelskich wynikających z Konstytucji, ustawy o gwarancjach wolności i sumienia wyznania, Kodeksu cywilnego, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z dnia 10 grudnia 1948r, oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Kontrola opisanej na wstępie decyzji Wojewody Dolnośląskiego przeprowadzona zgodnie z wymienionymi wyżej kryteriami – w części w jakiej została ona zaskarżona do Sądu, a więc w części obejmującej odmowę zmiany imienia - wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego w takim zakresie, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1988, dalej "u.z.i.n."). Ustawa ta określa zasady zmiany imienia lub nazwiska na inne imię lub nazwisko oraz właściwość organów administracji publicznej i tryb postępowania w sprawach zmiany imienia lub nazwiska (art. 1). Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.z.i.n. decyzję o zmianie imienia lub nazwiska, bądź decyzję o odmowie zmiany imienia lub nazwiska, wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego, do którego został złożony wniosek, albo jego zastępca. Z art. 4 ust. 1 u.z.i.n. wynika, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Redakcja przywołanego przepisu wskazuje, że "ważne powody" warunkujące możliwość zmiany imienia lub nazwiska zostały przez ustawodawcę wyliczone w sposób przykładowy i niewyczerpujący. Natomiast określenie "ważny powód" stanowi pojęcie nieostre i jest prawnie niezdefiniowane. Analizując jednak przykładowe wyliczenie powodów uznanych przez ustawodawcę za ważne, stwierdzić można, że ważne powody nie mogą wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany oraz, że muszą poddawać się obiektywnym i racjonalnym kryteriom oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK1375/13, LEX nr 1772368.). Wnioskodawca powinien więc przekonać organ administracji, że wskazany przez niego subiektywny powód zmiany imienia (nazwiska) jest na tyle istotny, aby władza dokonała zmiany, uznając go za obiektywnie istotny. (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Organ, zaistnienie tego ważnego powodu ocenia odrębnie w każdej sprawie uwzględniając jej okoliczności. Ma zatem obowiązek wnikliwego wyjaśniania podstaw żądania i zweryfikowania, czy motywy żądania są obiektywnie zasadne – czy niezasadne, czy nie noszą znamion np. kaprysu, nie wynikają z przekory.
Trzeba mieć także na uwadze - co musi uwzględnić także organ orzekający w sprawie – że imię i nazwisko są najważniejszymi kryteriami służącymi do ustalenia tożsamości nie tylko w rodzinie ale przede wszystkim w społeczeństwie, przez co są elementem porządku publicznego który ustawodawca chroni przed destabilizacją. Wyrazem tego jest przyjęta w obecnie obowiązującej ustawie (podobnie jak w poprzedniej) zasada niezmienności i stałości imion i nazwisk. W związku z tym możliwość ich zmiany ustawodawca potraktował jako wyjątek od tej zasady, stanowiący szczególny przypadek.
W orzecznictwie przyjęto, że decyzja w przedmiocie zmiany imienia i nazwiska ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli ziszczą się przesłanki wskazane z art. 4 ust.1 u.z.i.n, organ ma swobodę wyboru decyzji negatywnej lub pozytywnej dla strony. Organ działając w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego zobligowany jest do kierowania się interesem społecznym a także słusznym interesem strony, co oznacza konieczność wyważenia, czy w realiach sprawy interes ogółu nie sprzeciwia się zadośćuczynieniu żądaniu strony. W tym kontekście zasadnicze znaczenie należy przypisać postępowaniu dowodowemu zmierzającemu do weryfikacji, czy istnieją obiektywne, szczególne powody uzasadniające zmianę nazwiska. Dzięki temu organ może uniknąć zarzutu dowolności orzekania. Ważne jest także prawidłowe uzasadnienie decyzji wykazujące w sposób przekonujący, że podane przez stronę okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane przez organ obiektywnej ocenie w kontekście przesłanek, o jakich mowa w art. 4 ust.1 u.z.i.n.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo – zgodnie z wymogami k.p.a. - przeprowadziły postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji. W postępowaniu tym zgromadzono wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy a przed wydaniem decyzji umożliwiono stronie uzupełnienie dowodów i wypowiedzenie się w sprawie. Z tych uprawnień skarżący skorzystał przedkładając dowody na potwierdzenie zgłoszonego żądania. Dowody te poddane zostały swobodnej ocenie organów (art. 80 k.p.a.) czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji – w szczególności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewoda przy orzekaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zaznaczyć trzeba, że w przypadku decyzji wydawanej w warunkach uznania administracyjnego kontrola sądowa takiej decyzji jest ograniczona do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej i czy dokonana przez organy administracji ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności lub nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobodnej interpretacji pojęcia "ważne powody".
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że Wojewoda prawidłowo wywiódł, że w niniejszej sprawie nie zostały wykazane ważne przesłanki o których stanowi art. 4 ust. 1 u.z.i.n, w szczególności nie zaistniały przesłanki przykładowo wymienione w tym przepisie. W tym względzie nie są uzasadnione zarzuty skargi wskazujące na pominięcie argumentów przedstawionych przez skarżącego dotyczących spełnienia co najmniej dwóch z przesłanek wymienionych w tym przepisie – czyli używania imienia T., oraz ośmieszające i nielicujące z godnością człowieka imię P. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy oraz treść uzasadnienia decyzji wskazuje, że organy podjęły czynności celem wyjaśniania zaistnienia przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy – czyli używania przez skarżącego imienia T. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji przedstawił także ocenę spełnienia tej przesłanki. Treść uzasadniania zaskarżonej decyzji potwierdza, że organ odniósł się także – dokonując stosowanej oceny w tym zakresie – do kwestii spełnienia przesłanki z art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy, czyli ośmieszającego i nie licującego z godnością człowieka charakteru imienia. To, że skarżący nie zgadza się z wynikiem oceny przeprowadzonej przez organy w zakresie spełnienia tych przesłanek, nie oznacza, że można im skutecznie postawić zarzut ich pomięcia.
Zdaniem Sądu także ocena organu w zakresie zaistnienia wynikających z art. 4 ust. 1 u.z.i.n ważnych powodów nie narusza prawa. Oczywiście trafne jest stanowisko Wojewody, że wbrew twierdzeniom skarżącego imię P., które skarżący ma przypisane w oficjalnych rejestrach – co należy podkreślić, według kryteriów obiektywnych – nie nosi cech imienia ośmieszającego i nie licującego z godnością człowieka. Imię to nie daje żadnych podstaw do dyskryminacji wyznaniowej czy też etnicznej. Według źródeł Wikipedii jest to imię pochodzenia łacińskiego (P.(1)) i należy do grupy najstarszych imion rzymskich (łacińskich) używanych przez starożytnych rzymian. Jest także jednym z najbardziej popularnych imion w świecie chrześcijańskim, co jednak nie świadczy o jego śmieszności, czy też uwłaczaniu godności człowieka. Potwierdza to choćby fakt, że to jedno z najbardziej popularnych imion męskich rozpowszechnione nie tylko w Polsce ale na świecie, używane przez osoby różnych wyznań lub ateistów. Na marginesie zauważyć można, że imiona określone przez skarżącego jako "katolickie", używane są także przez osoby będące członkami [...] związków wyznaniowych jak np. [...] Kościół P., gdzie członkami Rady [...] Kościoła P. są osoby noszące imiona J. czy M. (por. informacje zawarte na stronie Wikipedii, [...] Kościół P., struktura związku). Powyższe wskazuje więc, że nie ma obiektywnych i racjonalnych przesłanek do stwierdzenia, że imię P. nie licuje z godnością człowieka lub jest ośmieszające. Zresztą sam skarżący zaznaczał zarówno w toku postępowania, jak też w skardze, że imię P. jest "według mnie ośmieszające", co wskazuje, że spełnienie tego warunku skarżący opiera na własnych subiektywnych odczuciach i emocjach. Opieranie się na subiektywnych odczuciach i emocjach nie realizuje jednak ustawowego kryterium ważnej przesłanki umożliwiającej, na zasadzie wyjątku, skuteczne żądanie zmiany imienia.
Organy trafnie przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniała także ważna przesłanka związana z używaniem imienia. Co prawda przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.n. nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów oprócz ,"używania imienia", które miałyby wpływ na zmianę imienia i nazwiska na faktycznie używane, nie oznacza to jednak, że organy administracji nie są uprawnione do badania, czy używanie innego imienia i nazwiska jest w świetle zobiektywizowanych okoliczności uzasadnione i może prowadzić do ich zmiany (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2016 r. o sygn. II SA/Go 941/15, LEX). Skarżący wywodzi, że nowym imieniem posługuje się od dłuższego czasu, dłużej niż od dwóch lat (przed złożeniem wniosku). Dla potwierdzenia skarżący przedstawił dowody w postaci oświadczeń osób fizycznych (znajomych) potwierdzających, że znają go pod imieniem T., wpisy na portalach społecznościowych oraz wytworzone przez siebie materiały. Dowody te mogą co najwyżej potwierdzać, że skarżący posługuje się imieniem T. w kontaktach nieformalnych – przy czym trudno na ich podstawie ustalić od jakiego czasu (zostały one wytworzone w 2022r.). Tymczasem w orzecznictwie przyjmuje się, że samo posługiwanie się przez zainteresowanego imieniem i nazwiskiem od ponad trzech lat w kontaktach towarzyskich i biznesowych udokumentowane nawet za pomocą wskazanych przez niego dowodów nie świadczy jeszcze o tym, że jest to okoliczność szczególna, nadzwyczajna, która uzasadniałaby wydanie decyzji zgodnej z jego wnioskiem (tak WSA w Warszawie w wyroku o sygn.akt IV SA/Wa 1094/19 ). W realiach niniejszej sprawy należy więc zgodzić się z organem, że przesłanka używania imienia przez skarżącego także nie została spełniona.
Nadto z wyjaśnień skarżącego wynika, że ważne względy na które się powołuje mają przede wszystkim religijne uzasadnienie. Wiążą się bowiem z wyznawanymi wartościami – z tego też względu skarżący obrał imię T. Wynikają także z negatywnych odczuć skarżącego względem nadanego mu przez rodziców imienia P.
Słusznie zatem Wojewoda zwraca uwagę, że nie są to ważne względy, w sensie obiektywnym. Wnioskowana zmiana imienia, z jednej strony ma bowiem wymiar czysto religijny i duchowy charakter, z drugiej wynika z woli skarżącego i jego negatywnych emocji. Tego rodzaju okoliczności nie świadczą jednak o spełnieniu przesłanki zaistnienia ważnego powodu do zmiany imienia, gdyż opierają się one na subiektywnych odczuciach skarżącego. Tymczasem ważne powody do których odsyła ustawa muszą być uznane za istotne (ważne) nie tylko dla wnioskującego ale także dla dokonującej oceny organów administracji. Sama zatem tylko wola zainteresowanej osoby nie stanowi samodzielnej i wystarczającej podstawy do wprowadzenia żądanej zmiany jeżeli nie jest poparta ważnymi względami.
Słusznie także organ odwoławczy zaznaczył, że brak zmiany imienia nie stoi na przeszkodzie praktykowaniu przez skarżącego swojego wyznania. Nadal ma on prawo posługiwania się w sferze prywatnej oraz wewnątrzorganizacyjnej (w związku z tworzonym związkiem wyznaniowym) imieniem wybranym przez niego ze względów religijnych – co wynika wprost z zasady wolności wyznania. Przyjęcie nowego imienia ze względów wyznaniowych nie prowadzi natomiast do uchylania się od posługiwania się imieniem nadanym leganie w stosunkach regulowanych prawem państwowym. Zauważyć należy, że generalnie dotyczy to wszystkich wyznań. Odmowa zmiany imienia nie stoi także na przeszkodzie prowadzenia przez skarżącego działalności biznesowej czy też gospodarczej w której istotne jest imię figurujące w oficjalnych rejestrach.
Skarżący trafnie wskazuje, że imię i nazwisko jest dobrem osobistym każdego człowieka którym może on swobodnie dysponować. Podkreślić jednak należy, że swoboda ta nie ma charakteru zupełnego i może być ograniczona w drodze ustawy. W przypadku możliwości zmiany imienia i nazwiska, sam ustawodawca ograniczył swobodę w tym zakresie do ważnych powodów. Jednocześnie także ustawodawca przyznał organom administracji uprawnione do badania ważkości tych powodów i w tym właśnie tkwi podstawa prawna i kompetencje organów administracji do oceny zaistnienia "ważnych powodów" o których stanowi art. 4 ust. 1 ustawy. Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, przy interpretacji tego nieostrego pojęcia, organy nie przekroczyły granic dowolności (uznania administracyjnego) uwzględniając indywidualne warunki wynikające z niniejszej sprawy.
Odnosząc się do pozostałych argumentów skargi dotyczących zarzutu Wojewody wskazującego na sztuczność imienia T. Sąd zauważa, że podane w skardze obszerne materiały źródłowe oraz cytowane fragmenty literatury dla potwierdzenia, że T. stanowi imię męskie które było kiedyś używane na terenach Rzeczypospolitej, nie podważa w istocie prawidłowości wydanego w sprawie orzeczenia. Argumentacja Wojewody przytoczona w tym względzie nie stanowiła bowiem zasadniczej przyczyny dla której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I instancji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI