II SA/Wr 401/04

II SA/Wr 401/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek /przewodniczący/
Anna Siedlecka
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Zygmunt Wiśniewski
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 97 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/, Protokolant Katarzyna Grott, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r. Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło żądaniu J. K. wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r. Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w J. L., obręb L., oznaczonej nr [...], AM-35, będącej przedmiotem użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko własnościowej w J.-L., na działki o numerach [...],[...],[...]. W motywach decyzji Kolegium wskazało, że utrwalony jest już w orzecznictwie pogląd, że status strony w postępowaniu o podział nieruchomości prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543) przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielom nieruchomości albo też jej użytkownikom wieczystym. Stroną takiego postępowania nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. Nie mają zatem statusu strony właściciele nieruchomości przylegających bezpośrednio do działki, a także położonych w jej pobliżu. Dalej Kolegium podkreśliło, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności może być podmiot, który wykaże, że skutki stwierdzenia nieważności dotyczyć będą jego własnego interesu lub obowiązku prawnego, jednakże J. K. nie wykazał żadnego własnego interesu lub obowiązku, który by przemawiał za wyeliminowaniem kwestionowanej przez niego decyzji z obrotu prawnego. Ewentualne utrudnienia w korzystaniu z należącego do niego pawilonu należy traktować wyłącznie w kategoriach interesu faktycznego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L . W jego ocenie jako właścicielowi nieruchomości Nr [...] służy prawo żądania stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości Nr [...]. Podniósł, że projekt podziału sprzeczny jest z przepisami prawa (szczegółowo wymienił je we wniosku). Nie godząc się z argumentacją zawartą w motywach decyzji Kolegium z dnia [...]r. wskazał, że ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości Nr [...], a o istnieniu tego interesu prawnego przesądza prawo własności nieruchomości Nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę nie uwzględniło wniosku J. K. i utrzymało w mocy swą decyzję z dnia [...]r.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy udzielić odpowiedzi na pytanie czy J. K., który kwestionuje decyzję zatwierdzającą projekt podziału nieruchomością ma status strony, a zatem czy może skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Jeśli bowiem statusu takiego nie posiada, bezprzedmiotowe stają się rozważania na temat zgodności decyzji z przepisami prawa, które J. K. przytacza we wniosku o stwierdzenie nieważności. Kolegium w obecnym składzie akceptuje w pełnym zakresie stanowisko SKO zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r., z którego wynika, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, z którą J. K. nie chce się zgodzić jest to, iż nie można mu przypisać statusu strony. Wprawdzie stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 kpa) jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2000 r. -I CKN 1183/99), jednakże w żadnym razie nie można przyjąć, by J. K. wykazał, że ma taki interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.
Interes prawny stanowi warunek formalny wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, który decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń wnioskodawcy, że wymienione we wniosku rażące naruszenia prawa miały miejsce. Wykazanie zatem tego interesu prawnego stanowi przesłankę dopuszczalności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Interes prawny nie może być rozumiany subiektywnie, tj. według odczucia wnioskodawcy, ale obiektywnie, tj. na podstawie oceny sytuacji, w której wnioskodawca występuje z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. W żadnym też razie o istnieniu interesu prawnego nie mogą decydować interesy o charakterze ekonomicznym.
Szczegółowa analiza wniosku J. K. nie daje w ocenie Kolegium podstaw do przyjęcia, iż ma on jakikolwiek interes prawny w kwestionowaniu decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Okoliczność, iż nie może on zaakceptować tego, że W. S. wybudował na działce znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie jego działki pawilon handlowo- usługowy i że następnie wydana została decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości (obejmująca tę sąsiednią działkę) nie może być podstawą do przyjęcia, że J. K. ma interes prawny w kwestionowaniu tej decyzji, nawet jeśli jest ona sprzeczna z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego miasta J.-L .
W sytuacji gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stoi na stanowisku, że wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej w nim decyzji nie może być uwzględniony z tej przyczyny, że wnioskodawca nie wykazał, że ma interes prawny w wyeliminowaniu tej decyzji z obrotu prawnego, nie może wypowiadać się na temat czy decyzja ta została wydana z naruszeniem powoływanych przez wnioskodawcę przepisów. O odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zdecydowało bowiem, co już wyżej wskazano, ustalenie, że wnioskodawca nie ma statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w J. L., obręb L., oznaczonej nr [...], AM-35, będącej własnością Gminy J.-L. na działki o numerach [...],[...]i [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. ponowił zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia z [...]r. i zobowiązanie Kolegium do wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r., Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w J.-L., obręb geodezyjny L., w działce [...], AM-35.
Skarżący nie godząc się ze stanowiskiem Kolegium, odwołuje się do przepisów kodeksu cywilnego, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów Konstytucji R.P.
Nadto skarżący zarzucił naruszenie przez Kolegium przepisu art.35 § 1 do 3 k.p.a.
W piśmie procesowym z dnia [...]r, powołując się na przepis art.7 i 77 k.p.a. podtrzymał swe stanowisko, iż decyzją podziałową Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. został naruszony interes prawny skarżącego, poprzez pozbawienie uprawnień do pełnego i nieskrępowanego korzystania ze swej własności.
Nadto skarżący zarzucił, iż nie został zawiadomiony o czynnościach związanych z ustalaniem przez geodetę granic nieruchomości podlegającej podziałowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej oceniając prawidłowość zastosowania przepisów i ich wykładnię, a więc zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji.
Biorąc pod uwagę tak ograniczony zakres kognicji, Sąd rozpatrując niniejszą skargę uprawniony jest jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. , Nr [...] odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 § 1 lub art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga J. K. nie może być uwzględniona, jako że uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art.145 § 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie.
Podkreślić należy, że skarżący wnosząc skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., Nr [...], w istocie wnosi o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r., Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w J.-L., obręb geodezyjny L., w działce [...], AM-35, nr rejestru gruntów [...], będącej własnością Gminy J.-L .
Niesporne jest w sprawie, że działka Nr [...], AM-35, nr rejestru gruntów [...], będąca przedmiotem zatwierdzonego projektu podziału opisaną wyżej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r , stanowiła własność Gminy J.-L .
Z akt sprawy nie wynika, by skarżący był użytkownikiem wieczystym dzielonej działki, jak i nie wynika również by posiadał inne ograniczone prawo rzeczowe, a także by korzystał z przedmiotowej działki w oparciu o uprawnienia wynikające ze stosunków o charakterze zobowiązaniowym.
Istotne jest w sprawie, że Burmistrz Miasta i Gminy J.-L. wydając opisaną wyżej decyzję z dnia [...]r., Nr [...] zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości położonej w J.-L., obręb Geodezyjny L., w działce [...], jako podstawę materialno-prawną powołał przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 115, poz.741 ze zm./.
Zasadniczą zatem kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie kręgu podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości.
W myśl postanowień art.97 ust.1 i 2 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami, wnioskodawcami i stronami w postępowaniu działowym nieruchomości są właściciele i współwłaściciele nieruchomości, a także użytkownicy i współużytkownicy nieruchomości.
Powyższe znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, według którego, uprawnienie do wszczęcia postępowania o podział nieruchomości przysługuje tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego tej nieruchomości, co oznacza, że legitymację strony w rozumieniu art.28 k.p.a. mają jedynie właściciel lub użytkownik wieczysty / wyrok z 25 maja 1995r., III ARN 16/95. OSNAP 1995, Nr 21, poz.258/ .
Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1998r. , sygn.akt I SA 500/98 /LEX Nr 44571/ wywiedziono, iż w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, czy też ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są właściciele /współwłaściciele/ oraz użytkownicy wieczyści /współużytkownicy wieczyści/.
Skoro jednolite jest stanowisko w judykaturze, że z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko osoba dysponująca tytułem własności lub użytkownik wieczysty /współwłaściciele, współużytkownicy wieczyści/, to konsekwencją tegoż jest to, iż osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, czyli nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, a tym samym nie może przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości.
W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że skarżący nie dysponując tytułem własności, jak również prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału w/w decyzją Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r., Nr [...], nie mógł być stroną w zwykłym postępowaniu zatwierdzającym podział tej nieruchomości.
Również w nadzwyczajnym postępowaniu zmierzającym do wyeliminowania opisanej wyżej ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r., Nr [...], w trybie stwierdzenia jej nieważności, status materialnoprawny i procesowy skarżącego J. K. nie uległ zmianie, jako, że nadal nie posiada przymiotu strony.
Podkreślić przy tym należy, że status strony nie wynika z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, lecz wynika z przepisów prawa materialnego.
Prawidłowo zatem wywiodło Kolegium, iż interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. Na pojęcie zaś interesu prawnego składa się istnienie konkretnej normy prawa materialnego, konkretnej sytuacji prawnej zindywidualizowanego podmiotu prawa, a także możliwość oddziaływania tej normy na sytuację prawną owego podmiotu. Interes ten musi mieć charakter realny i własny. Nie może się on opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu lub instytucji prawnej. Takiego charakteru nie ma interes faktyczny, który tym różni się od interesu prawnego, że nie chronią go obowiązujące normy prawne.
Zgodzić się w pełni należy ze stanowiskiem Kolegium, że takiego interesu prawnego skarżący J. K. nie wykazał, gdy zaś żądanie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r, jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i treść skargi wskazują na ewentualne istnienie interesu faktycznego skarżącego w kwestionowaniu decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w J.-L., obręb Geodezyjny L., w działce [...].
Mając na uwadze przepis art.157 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony, Kolegium w tej sytuacji zasadnie odmówiło wszczęcia postępowania powołując się na przepis art.157 § 3 k.p.a., trafnie przyjmując, że skarżący J. K. nie ma przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym dot. zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w J.-L., obręb Geodezyjny L., w działce [...], AM-35, nr rejestru gruntów [...], będącej własnością Gminy J.-L .
W konsekwencji powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że brak u skarżącego statusu strony zarówno w postępowaniu zwykłym, zakończonym omawianą decyzją Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r., Nr [...], jak i w postępowaniu nadzwyczajnym, powoduje, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., Nr [...].
W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego zarzuty, dotyczące kwestionowanej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J.-L. z dnia [...]r., Nr [...], nie mogą być przez Sąd brane pod uwagę.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. , Nr [...] a do czego ograniczają się kompetencje Sądu Administracyjnego, jako, że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej - nie wykazała, by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów o którym stanowi w/w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zatem uwzględnić skargi J. K. z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił ją w myśl art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .