II SA/Wr 395/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-06-20
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowaniedroga publicznaoperat szacunkowykodeks postępowania administracyjnegozasada dwuinstancyjnościWojewodaStarostaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił sprzeciw spółki G[...] sp. z o.o. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego, która uchyliła decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za wywłaszczoną pod drogę nieruchomość, uznając, że operat szacunkowy był wadliwy.

Spółka G[...] sp. z o.o. wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody Dolnośląskiego, która uchyliła decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę publiczną. Wojewoda uznał, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę decyzji Starosty, był wadliwy ze względu na odstępstwa od metodyki wyceny i brak rzetelnej oceny przez organ I instancji. Sąd administracyjny uznał, że Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ wykazane uchybienia uniemożliwiały merytoryczne rozstrzygnięcie i nie mogły być naprawione w postępowaniu odwoławczym bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu spółki G[...] sp. z o.o. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego, która uchyliła decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę publiczną. Wojewoda Dolnośląski, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na wadliwość operatu szacunkowego z dnia 30 kwietnia 2023 r. Jako główne przyczyny wadliwości wskazano odstępstwo od przepisów prawa regulujących metodykę wyceny oraz brak wnikliwej i rzetelnej oceny operatu przez organ I instancji. Wojewoda zakwestionował m.in. brak analizy różnic w przeznaczeniu nieruchomości porównawczych oraz brak korekty różnic w powierzchni, co miało istotny wpływ na ustalenie wysokości odszkodowania. Spółka skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także naruszenie innych przepisów k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił sprzeciw, uznając, że Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że kontrola sądu w sprawach ze sprzeciwu ogranicza się do oceny istnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu. Wskazane przez Wojewodę uchybienia w operacie szacunkowym były na tyle istotne, że uniemożliwiały merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a ich naprawienie w postępowaniu odwoławczym naruszałoby zasadę dwuinstancyjności. Sąd zaznaczył, że opieszałość organu w prowadzeniu postępowania nie stanowi przeszkody do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a kwestie te podlegają ocenie w odrębnym postępowaniu dotyczącym bezczynności lub przewlekłości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda miał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ operat szacunkowy był wadliwy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wskazane przez Wojewodę uchybienia w operacie szacunkowym, dotyczące metodyki wyceny i braku rzetelnej oceny przez organ I instancji, były na tyle istotne, że uniemożliwiały merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Naprawienie tych wad w postępowaniu odwoławczym naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.z.p.i.r.i.w.d.p. art. 18 § 1

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

r.wyc. art. 36 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

u.g.n. art. 4 § 16

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 153 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 157

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.s.z.p.i.r.i.w.d.p. art. 12 § 4b

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.i.r.i.w.d.p. art. 12 § 4g

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na wadliwość operatu szacunkowego i konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Uchybienia w operacie szacunkowym uniemożliwiały merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji. Naprawa wad operatu w postępowaniu odwoławczym naruszałaby zasadę dwuinstancyjności.

Odrzucone argumenty

Zarzuty spółki dotyczące bezpodstawnego uchylenia decyzji Starosty i naruszenia przepisów k.p.a. przez Wojewodę. Argumentacja spółki, że Wojewoda powinien był skorzystać z art. 136 k.p.a. i zlecić sporządzenie nowego operatu szacunkowego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3. Wykazane przez Wojewodę uchybienia nie mogły być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ skutkowałoby to naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.)

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście wadliwych operatów szacunkowych w sprawach o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod drogi publiczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji z powodu wad operatu szacunkowego, a sąd bada jedynie zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście wyceny nieruchomości przy wywłaszczeniach, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Wadliwy operat szacunkowy blokuje odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość – WSA we Wrocławiu wyjaśnia zasady postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 395/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1942/24 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono sprzeciw z art. 64b § 1 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 136 par. 1, art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu G[...] sp. z o.o. z siedzibą we W. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 16 kwietnia 2024 r. Nr NRŚ-OR.7570.117.2023.MP w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na rzecz gminy prawa własności nieruchomości gruntowej wydzielonej pod drogę publiczną oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Zakwestionowaną sprzeciwem decyzją z 16 kwietnia 2024 r. (Nr NRŚ-OR.7570.117.2023.MP) Wojewoda Dolnośląski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miejskiej L., uchylił decyzję Starosty L. (dalej: "organ I instancji", "Starosta") z 30 października 2023 r. (znak: DAR.683.45.2017) orzekającą o ustaleniu na rzecz G. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: "strona skarżąca", "skarżąca spółka") odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej L. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w obrębie nr [...] miasta L., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], AM-[...], którą wydzielono pod drogę publiczną z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], w związku z ostateczną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a także o zobowiązaniu do jego zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzja została podjęta w następujących okolicznościach sprawy.
Starosta decyzją z 10 lutego 2017 r. (znak DAR.673.75.2016) udzielił Gminie Miejskiej L. zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie odcinka drogi gminnej łączącej ul. [...] z ul. [...] w L. Przy tym, w pkt IX rozstrzygnięcia, wskazane działki będące wówczas własnością skarżącej spółki oznaczono jako nieruchomości, które stają się z mocy prawa własnością Gminy Miejskiej L., w związku z przeznaczeniem ich na realizację inwestycji. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W dalszej kolejności Starosta decyzjami odpowiednio z 2 sierpnia 2018 r. i 6 kwietnia 2022 r. (znak: DAR.683.45.2017) orzekł o ustaleniu na rzecz skarżącej spółki odszkodowania z tytułu przejścia nieruchomości na własność Gminy. Rozstrzygnięcia te jednak zostały uchylone przez Wojewodę decyzjami z 7 sierpnia 2019 r. (znak: NRŚ-OR.7570.58.2018.MP) i 8 lutego 2023 r. (znak: NRŚ-OR.7570.35.2022.MP). W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Starosta decyzją z 30 października 2023 r. (znak: DAR.683.45.2017) orzekł o: 1) ustaleniu na rzecz strony skarżącej odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz Gminy Miejskiej L. prawa własności tej nieruchomości w wysokości 2 801 400,00 zł, w tym: 2 668 000,00 zł - stanowiące wartość rynkową prawa własności działek gruntu; 133 400,00 zł - stanowiące powiększenie wysokości odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości; 2) pomniejszeniu ustalonej w pkt 1 wysokości podlegającej zapłacie przez Gminę kwoty odszkodowania o wypłaconą 11 września 2018 r. zaliczkę w wysokości 922 250,00 zł, a także o zobowiązaniu Gminy do zapłaty pozostałej kwoty odszkodowania w wysokości 1 879 150,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że dowód w zakresie wartości nieruchomości stanowi operat szacunkowy z 30 kwietnia 2023 r., wraz z wyjaśnieniami rzeczoznawcy majątkowego z 30 czerwca 2023 r. Ponadto organ I instancji stwierdził, że wobec dokonania 3 marca 2017 r. pomiarów w terenie, przez geodetów działających na zlecenie Gminy, uzasadnione jest powiększenie odszkodowania o 5%.
Wojewoda decyzją z 16 kwietnia 2024 r., po rozpoznaniu odwołania Gminy Miejskiej L., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023, poz. 775) – dalej: k.p.a., uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Stwierdzono bowiem, że Starosta nie zrealizował ciążących na nim obowiązków w prawidłowy sposób. Wojewoda, odwołując się do poprzednio wydawanych w sprawie rozstrzygnięć kasatoryjnych, odmówił mocy dowodowej operatowi szacunkowemu z 30 kwietnia 2023 r. Dalej wskazano, że w sprawie odszkodowanie przysługuje za prawo własności nieruchomości gruntowej, o powierzchni [...] m2 (działki nr [...], nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz działka nr [...] o powierzchni [...] m2), położonej w ścisłym centrum miasta L. a w dacie wydania decyzji ZRiD dotychczasowy właściciel posiadał dla niej pozwolenie na budowę, a także rozpoczęto prace archeologiczne. Nadto podniesiono, że jest to nieruchomość szczególna, co wynika z: 1) przeznaczenia wynikającego z obowiązującego w dacie wydania decyzji ZRiD miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] w L., przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w L. z dnia [...] stycznia 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Doln. nr 73, poz. [...]) – dalej: m.p.z.p., które w funkcji podstawowej -- czyli dominującej powierzchnię użytkową – de facto dopuszczało obiekt potocznie określany jako centrum handlowe, wraz z przestrzenią biurową, a w funkcji uzupełniającej mieszkania; 2) powierzchni umożliwiającej realizację takiego obiektu w całości w jej granicach; 3) wyjątkowo korzystnej lokalizacji w ścisłym centrum miasta powiatowego. Zdaniem Wojewody wskazane okoliczności nie zostały uwzględnione operacie z 30 kwietnia 2023 r. I tak w operacie z 30 kwietnia 2023 r. do określenia wartości części nieruchomości znajdującej się na terenie oznaczonym symbolem "[...].UC", czyli: według nomenklatury przyjętej w operacie o dominującej funkcji "handlowo-usługowej" z uzupełniającą funkcją "mieszkaniową wielorodzinną", natomiast rzeczoznawca wykorzystał nieruchomości porównawcze, których przeznaczenie określił jako "usługowo-handlowo-mieszkaniowe". Jak podkreślono celem zachowania podobieństwa dominantą powinna jednak być funkcja "handlowo-usługowa". Natomiast mieszczące się w logicznych ramach podobieństwa różnice w proporcjach funkcji dominującej i uzupełniającej - nieuniknione w realiach badanego przypadku korekty - powinny zostać uwzględnione w wycenie, w szczególności poprzez stosowną korektę. W analizowanym operacie stwierdzono jednak brak stosownej analizy różnic, które wobec przyjętego przez rzeczoznawcę poziomu ogólności w oczywisty sposób zostały pominięte. Nadto organ odwoławczy wskazał na wadliwość operatu w zakresie niezbędnej charakterystyki nieruchomości wycenianej i nieruchomości przyjętych do bezpośrednich porównań. Brak bowiem dokładnego opisu przeznaczenia nieruchomości porównawczych, który w realiach badanego przypadku, wobec opisanych wątpliwości, jest koniecznym elementem charakterystyki nieruchomości porównawczych. Bez niego nie wiadomo jakie konkretnie były różnice w ich przeznaczeniu względem przedmiotu wyceny, a więc które z nich w ogóle mogły być uznane za podobne, a także w jakim zakresie konieczna była ich korekta. Dalej podniesiono, że wobec specyfiki wycenianej nieruchomości - wynikającej z zestawienia przeznaczenia pod obiekt o dominującej funkcji centrum handlowego, z gwarantującą jego realizację powierzchnią terenu [...].UC, wynoszącą [...] m2 - należy zwrócić uwagę na wykorzystanie w operacie, nieruchomości o powierzchniach, które samodzielnie nie dają możliwości realizacji takich obiektów, jak przedmiot wyceny. W szczególności zwrócono uwagę na wykorzystanie do bezpośrednich porównań nieruchomości o powierzchni [...] m2. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że operat szacunkowy z 30 kwietnia 2023 r, nie może stanowić dowodu co do wartości przedmiotowej nieruchomości, ze względu na odstępstwo od przepisów prawa regulujących metodykę wyceny, tj. art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2024 r. poz. 311), § 36 ust. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555 ze zm.) – dalej: r.wyc., a także art. 4 pkt 16 i art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast negatywna ocena opinii biegłego oznacza taką samą ocenę postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji, który nie dokonał wnikliwej i rzetelnej oceny tej opinii i uznał ją za wiarygodny dowód w sprawie, naruszając tym samym przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Wojewody naruszeniem przepisów k.p.a. było niezweryfikowanie przez organ I instancji przeznaczenia nieruchomości porównawczych wykorzystanych do określenia wartości gruntu znajdującego się na terenie oznaczonym symbolem "[...].UC". Jak wskazano szczególny charakter nieruchomości i związane z tym powtarzające się zastrzeżenia, co do podobieństwa materiału porównawczego wykorzystywanego w każdym kolejnym operacie szacunkowym, rodzą konieczność ponadstandardowej weryfikacji tego aspektu wyceny. W realiach sprawy, wskazał Wojewoda, powinno to polegać na pozyskaniu wypisów i wyrysów z planów miejscowych, określających przeznaczenie nieruchomości porównawczych wykorzystanych do określenia wartości terenu "[...].UC", w datach zawarcia transakcji. Jako kolejne naruszenie przepisów postępowania wskazano brak analogicznej weryfikacji nieruchomości wskazanych przez gminę. Co prawda, opis ich przeznaczenia i powierzchni wskazuje, że większość z nich dotknięta jest tymi samymi wadami, co materiał uwzględniony w ww. operacie - czyli albo nie mogły być wykorzystane w wycenie, albo również w ich przypadku konieczna byłaby korekta - to należało pozyskać ich niezbędne dane i przekazać biegłemu. Nie można bowiem wykluczyć, że któraś z nich spełniałaby wymogi podobieństwa i rzeczoznawca uznałby za uzasadnione wykorzystanie jej w wycenie. W rezultacie konieczne jest sporządzenie nowego operatu szacunkowego. W tym zakresie stwierdził Wojewoda, że sporządzenie operatu, jego ocena oraz ewentualne uzupełnienie, oznaczają w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Dokonanie takich czynności w drugiej instancji nie mieściłoby się więc w granicach uzupełniającego postępowania dowodowego i stanowiło rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a.
W sprzeciwie od powyższej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy; 2) art. 136 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 157 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.) przez jego niezastosowanie i nieskorzystanie z możliwości przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów w sprawie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w szczególności brak wystąpienia do rzeczoznawcy majątkowego o stosowne wyjaśnienia lub uzupełnienia w wątpliwych, w ocenie organu II instancji, kwestiach i brak wystąpienia o ocenę prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych; 3) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ I instancji naruszył te przepisy; 4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieprzekonywujące, wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie decyzji kasatoryjnej. W rezultacie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, wymierzenie Wojewodzie grzywny, o której mowa w art. 151a § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano m.in., że zasada dwuinstancyjności nie stoi na przeszkodzie temu, aby to Wojewoda zlecił sporządzenie nowego operatu szacunkowego, skoro uznaje to za zasadne. Nadto wskazano, że analiza operatu szacunkowego zaprezentowana w zaskarżonej decyzji wykracza poza zakres dopuszczalny dla organów administracji publicznej i wymaga wiadomości specjalnych, których organ nie posiada. Główne zastrzeżenia organ formułuje bowiem do doboru nieruchomości podobnych do porównań, a jak wykazano powyżej jest to materia należąca do wiadomości specjalnych. W ocenie skarżącej spółki Wojewoda nie wyjaśnił odpowiednio, dlaczego niemożliwym w przedmiotowej sprawie było skorzystanie z procedury wskazanej w art. 136 k.p.a., pomijając zupełnie okoliczności sprawy i fakt, że Skarżąca oczekuje na odszkodowanie ponad 7 lat. Tymczasem należy zauważyć, że zgodnie z art. 12 ust. 4b i 4g ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Kolejne uchylenie decyzji organu I instancji do ponownego ponownie wydłuży postępowanie.
W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sprzeciw podlegał oddaleniu.
Rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to jednoznacznie z art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być oczywiście interpretowany w świetle art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 k.p.a. (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś – nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3.
Powołane przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy, sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z 9 września 2020 r., I GSK 1170/20 – publ. CBOSA).
W niniejszej sprawie sprzeciw wywiedziony został od decyzji kasatoryjnej Wojewody z 16 kwietnia 2024 r. (Nr NRŚ-OR.7570.117.2023.MP). Zakwestionowana decyzja wydana została w postępowaniu odwoławczym dotyczącym ustalenia odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na rzecz gminy prawa własności nieruchomości gruntowej, którą wydzielono pod drogę publiczną. Natomiast jako zasadniczą podstawę wydania tego rozstrzygnięcia określono wadliwość operatu szacunkowego z 30 kwietnia 2023 r. polegającą na odstępstwie od przepisów prawa regulujących metodykę wyceny oraz jednocześnie niedokonanie wnikliwej i rzetelnej oceny operatu przez organ I instancji. W ramach swojej decyzji Wojewoda precyzyjnie wyjaśnił jakie powody zadecydowały o odmowie przyznania wartości dowodowej operatowi szacunkowemu z 30 kwietnia 2023 r. Wojewoda zakwestionował brak stosownej analizy różnic, które wobec przyjętego przez rzeczoznawcę poziomu ogólności w oczywisty sposób zostały pominięte. Materiał dowodowy potwierdza, że w operacie szacunkowym z 30 kwietnia 2023 r. w odniesieniu do części terenu oznaczonego w m.p.z.p. jako [...].UC rzeczoznawca wykorzystał nieruchomości porównawcze o przeznaczeniu "usługowo-handlowo-mieszkaniowym". Jednocześnie z m.p.z.p. wynika wyraźnie, że na terenie oznaczonym jako [...].UC zabudowa mieszkaniowa z usługami stanowi wyłącznie przeznaczenie uzupełniające. Nadto organ odwoławczy wskazał na wadliwość operatu w zakresie niezbędnej charakterystyki nieruchomości wycenianej i nieruchomości przyjętych do bezpośrednich porównań (na marginesie Sąd wskazuje, że jakkolwiek słusznie powołuje Wojewoda przepisy r.wyc. oraz u.g.n., tak już Noty Interpretacyjne mają charakter wytycznych kierowanych do rzeczoznawców majątkowych, które nie mogą stanowić miernika prawidłowości opinii sporządzonej przez biegłego – uwaga ta nie wpływa jednak na zasadność i skuteczność twierdzenia organu odwoławczego w pozostałym zakresie). Wojewoda zarzucił również, że w ramach operatu nie dokonano korekty różnic w powierzchni, ze względu na istnienie lub brak możliwości samodzielnego wykorzystania danej nieruchomości porównawczej do realizacji zabudowy o podobnej charakterystyce, jaka przewidziana została na części nieruchomości o przeznaczeniu w m.p.z.p. - [...].UC.
W ocenie Sądu rację ma Wojewoda, że organ I instancji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i usuwający wątpliwości okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ustalenia wysokości odszkodowania. Rodzaj i charakter uchybień wskazanych przeze Wojewodę, a odnoszących się do operatu szacunkowego powoduje, że operat ten nie może stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania na tym etapie postępowania. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że operat szacunkowy stanowi jeden z kluczowych dowodów, bez którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie. Operaty szacunkowe mają istotne znaczenie, bowiem mogą wpływać bezpośrednio na treść decyzji, kształtując zakres praw i obowiązków stron postępowania m.in. poprzez stworzenie podstawy do określenia górnej granicy zwracanej kwoty odszkodowania, albo jej zwiększenia lub zmniejszenia. Strony muszą mieć więc możliwość pełnego i wyczerpującego ustosunkowania się do takiego dowodu i gwarancję, że operat oceniany będzie przez organy obu instancji.
W okolicznościach sprawy nie było również podstaw do jakiejkolwiek formy poprawy sporządzonego operatu w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a., na co również zasadnie zwrócił uwagę Wojewoda. Wykazane przez Wojewodę uchybienia nie mogły być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ skutkowałoby to naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. Tym samym, zasadnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Prawidłowo zatem Wojewoda zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Odmienne rozstrzygnięcie doprowadziłoby do naruszenia ogólnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., a gwarantującej stronie prawo do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy administracyjnej. Wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności godziłoby w podstawowe prawa strony postępowania i musiałoby być ocenione jako rażące naruszenie prawa.
Przedstawionej oceny nie mogą zmienić argumenty strony skarżącej wskazujące na fakt, że zaskarżona decyzja stanowi trzecią już w kolejności decyzję kasatoryjną Wojewody. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na trafność decyzji organu odwoławczego. Trzeba bowiem podkreślić, że ustawodawca nie zdecydował się na określenie jako przesłanki negatywnej wydania decyzji kasatoryjnej faktu uprzedniego wydania decyzji kasatoryjnej. Opieszałość organu w prowadzeniu postępowania administracyjnego podlega ocenie w toku odrębnego postępowania w przedmiocie bezczynności/przewlekłości – art. 149 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 55/13, publ. CBOSA).
W rezultacie przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, oddaje istotę motywacji przesądzającej o prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 2 k.p.a.
Skoro zatem podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu sprzeciwu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI