III SA/WR 338/22

III SA/Wr 338/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/
Dominik Dymitruk
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Wymierzono organowi grzywnę z art. 154 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 154  par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar, Asesor WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Dominik Dymitruk, Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 marca 2023 r., sprawy ze skargi S. S., na Wojewodę Dolnośląskiego, w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 1608/20., I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 700 (siedemset) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiemu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiemu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 300 (trzysta) złotych; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 25 lutego 2022 r. (data wpływu do organu – 28 lutego 2022 r.) S. S. (dalej: strona, strona skarżąca) wniósł skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 1608/20. W wyroku tym Sąd stwierdził, że organ przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej, a przewlekłość ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3.000,00 złotych oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku ze stwierdzoną prawomocnością zostały doręczone Wojewodzie 30 czerwca 2021 r. Trzydziestodniowy termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upływał zatem 30 lipca 2021 r.
Kolejnymi pismami z 6 października 2021 r. (data wpływu do organu – 8 października 2021 r.) oraz z 18 lutego 2022 r. (data wpływu do organu – 21 lutego 2022 r.)pełnomocnik strony skierował do Wojewody wezwanie do wykonania powyższego wyroku.
Decyzją z 15 marca 2022 r. Wojewoda udzielił stronie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 15 marca 2025 r.
W skardze na niewykonanie wyroku ("wniosek o wymierzenie grzywny Wojewodzie Dolnośląskiemu") strona wniosła o:
1. wymierzenie organowi grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku;
2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ponieważ – w jego ocenie – strona nie wezwała do wykonania wyroku przed wniesieniem skargi. Organ administracji publicznej wskazał, że pisma z 19 sierpnia 2021 r., 6 października 2021 r. oraz z dnia 18 lutego 2022 r. zostały podpisane przez osoby upoważnione do występowania przed organami administracyjnymi, a nie przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu tego wynika, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W niniejszej sprawie organ przede wszystkim kwestionuje spełnienie przez stronę skarżącą wskazanego w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunku dopuszczalności wniesienia skargi na niewykonanie wyroku tj. skierowanie do organu przed wniesieniem tej skargi wezwania do wykonania wyroku. Argumentuje mianowicie, że wystosowane przez nią wezwania zostały wystosowane przez pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, a nie w sądowoadministracyjnym.
Taka argumentacja jest jednak oczywiście błędna. Wezwanie do wykonania wyroku chociaż jest niezbędną przesłanką wniesienia skargi sama nie stanowi czynności procesowej postępowania sądowoadministracyjnego. Innymi słowy, skoro czynność ta poprzedza wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym to może być realizowana przez stronę samodzielnie lub przez każdego pełnomocnika prawidłowo umocowanego do działania przed organem (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2022 r., II SA/Wr 157/22).
Przystępując w dalszej kolejności do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, trzeba wskazać na poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (vide: wyrok NSA z 30 maja 2001 r., II SA 2015/00).
Niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., III SA/Łd 278/1).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 1608/20, wyznaczył Wojewodzie termin 30 dni na załatwienie sprawy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne sprawy z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone Wojewodzie w dniu 30 czerwca 2021 r., a zatem organ zobligowany był rozstrzygnąć sprawę najpóźniej z dniem 30 lipca 2021 r.
Na datę wniesienia rozpatrywanej skargi, tj. do dnia 28 lutego 2022 r. decyzja w przedmiotowej sprawie nie została wydana. Oznacza to, że na dzień wniesienia skargi organ nie wykonywał prawomocnego wyroku przez okres 7 miesięcy (liczony od daty upływu terminu wyznaczonego przez Sąd). Rozstrzygnięcie kończące sprawę wydano dopiero w dniu 15 marca 2022 r.
Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak jaskrawe ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Co istotne, żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Ze względu na doniosłość skutków prawomocnego wyroku, usprawiedliwieniem dla niewykonania takiego wyroku w wyznaczonym terminie, nie może być żadna okoliczność o charakterze faktycznym (np. brak kadr do obsługi spraw i liczba podobnych wniosków wnoszonych przez cudzoziemców).
Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 700 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez WSA terminu na załatwienie sprawy, organ podjął czynności procesowe zmierzające finalnie do załatwienia sprawy dopiero po wniesieniu skargi.
Świadczy to o kwalifikowanym naruszeniu przez Wojewodę przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. A zatem, wydany w sprawie wyrok nie zmotywował organu. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody ma charakter rażący.
Odnosząc się z kolei do kwestii zasądzenia sumy pieniężnej, to zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a., uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Treść tego przepisu wskazuje, że to, czy i w jakiej wysokości suma pieniężna będzie przyznana, zależy od uznania Sądu, który ocenia zasadność jej zasądzenia w oparciu o całokształt okoliczności sprawy. Zatem sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. W niniejszej zaś sprawie ignorowanie obowiązku nałożonego przez Sąd uzasadnia przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 300 zł. Zaniechanie organu nie tylko doprowadziło bowiem do znaczącego obniżenia autorytetu Sądu i świadczy o lekceważeniu praworządności, ale także powoduje szkody moralne i psychiczne po stronie skarżącego, który mimo uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia nadal musiał znosić naruszenia jego prawa do szybkiego załatwienia sprawy oraz związane z tym niedogodności dotyczące cudzoziemca niemającego zalegalizowanego pobytu na terenie RP (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2022 r., III SA/Wr 322/22).
Z powyższych powodów Sąd na podstawie art. 154 § 1 ,6 i 7 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.