II SA/Wr 393/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję SKO uchylającą decyzję o odmowie nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, uznając, że sprawa powinna być rozpatrzona według nowego stanu prawnego po zmianie ustawy.
Skarżąca domagała się nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości gruntowej na podstawie ustawy z 2001 r. Po uchyleniu przez WSA decyzji odmawiającej jej tego prawa, sprawa wróciła do SKO. SKO, powołując się na nową ustawę z 2005 r. (która uchyliła poprzednią), uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że należy ją rozpatrzyć według nowych przepisów. WSA oddalił skargę, zgadzając się z argumentacją SKO, że zmiana stanu prawnego wyłącza związanie poprzednim orzeczeniem sądu i wymaga zastosowania nowych regulacji.
Sprawa dotyczyła wniosku B. S. o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej, złożonego na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Prezydent Miasta G. odmówił uwzględnienia wniosku, argumentując, że skarżąca nie była użytkownikiem wieczystym w wymaganych datach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) początkowo utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu wyrokiem z 9 listopada 2005 r. uchylił decyzję SKO, wskazując na wadliwą interpretację przepisów przez organy administracji i nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy. Po uchyleniu decyzji, sprawa wróciła do SKO. W międzyczasie weszła w życie nowa ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, która uchyliła ustawę z 2001 r. SKO, uznając, że sprawa powinna być rozpatrzona według nowego stanu prawnego (art. 8 ustawy z 2005 r.), uchyliło decyzję Prezydenta Miasta G. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę, domagając się nakazania SKO prawidłowej interpretacji wyroku WSA i wydania pozytywnej decyzji. WSA oddalił skargę, stwierdzając, że zmiana stanu prawnego wyłącza związanie poprzednim orzeczeniem sądu (art. 153 PPSA) i że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy przejściowe nowej ustawy, nakazujące rozpatrzenie spraw wszczętych na podstawie uchylonych ustaw według nowych regulacji. Sąd podkreślił, że decyzja ostateczna to taka, od której nie przysługuje odwołanie, a decyzja Prezydenta Miasta G. nie była ostateczna.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sprawa powinna być rozpatrywana według nowych przepisów, jeśli ustawa przejściowa tak stanowi, nawet jeśli poprzednie orzeczenie sądu administracyjnego uchyliło decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zmiana stanu prawnego, w tym uchylenie ustawy i wejście w życie nowej, nakazuje stosowanie nowych przepisów do spraw wszczętych, ale niezakończonych decyzją ostateczną, zgodnie z przepisami intertemporalnymi zawartymi w nowej ustawie. Związanie sądu poprzednim orzeczeniem nie ma charakteru bezwzględnego w przypadku zmiany stanu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
PPSA art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Związanie to nie jest bezwzględne w przypadku zmiany stanu prawnego.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
u.n.u.w.p.n. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości
u.p.u.w.w.n. art. 8
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9, i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
u.p.u.w.w.n. art. 9
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
u.p.u.w.w.n. art. 10
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
PUSA art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego (wejście w życie nowej ustawy z 2005 r.) nakazuje rozpatrzenie sprawy według nowych przepisów, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte na podstawie uchylonej ustawy z 2001 r. i zostało uchylone orzeczenie sądu administracyjnego. Związanie sądu własnym orzeczeniem (art. 153 PPSA) nie ma charakteru bezwzględnego w przypadku zmiany stanu prawnego. Decyzja organu pierwszej instancji, która została uchylona przez sąd administracyjny, nie jest decyzją ostateczną.
Odrzucone argumenty
Skarga opierała się na założeniu, że sprawa powinna być rozpatrzona według ustawy z 2001 r. i że wyrok WSA z 2005 r. powinien być interpretowany w sposób prowadzący do pozytywnego rozstrzygnięcia dla skarżącej. Argumentacja skarżącej, że jej wniosek winien być rozpatrzony na podstawie ustawy z 2001 r., ponieważ sprawa była wszczęta na jej podstawie i była zakończona negatywną decyzją ostateczną (co było nieprawdą).
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zmiana stanu prawnego zawsze będzie bowiem powodowała konieczność dokonania przez organ administracji nowych samodzielnych ocen prawnych. Do spraw wszczętych na podstawie ustaw o których mowa w art. 9, i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
Skład orzekający
Julia Szczygielska
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
członek
Olga Białek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zwłaszcza w kontekście zmian ustawowych dotyczących przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wyjaśnienie zakresu związania sądu własnym orzeczeniem w obliczu zmiany prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany ustawy w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych obszarów prawa, jeśli przepisy intertemporalne są inaczej sformułowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów intertemporalnych i ich wpływ na postępowania administracyjne i sądowe. Pokazuje, jak zmiana prawa może wpłynąć na prawa obywateli, nawet po wcześniejszym orzeczeniu sądu.
“Zmiana prawa w trakcie sprawy: czy możesz stracić szansę na własność?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 393/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Wawrzyniak Julia Szczygielska /przewodniczący/ Olga Białek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 138 par. 2, art. 15, art. 136 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Asesor WSA Olga Białek /sprawozdawca/, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 27 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w Głogowie, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 397, obręb [...] Ż. oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 27 marca 2006 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 8 maja 2003 r. ([...]) o odmowie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...] Ż. miasta G., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 397. W uzasadnieniu organ wskazał, że użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości – B. S. – wystąpiła o nabycie prawa własności tej nieruchomości gruntowej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209). W wyniku rozpatrzenia wniosku Prezydent Miasta G. wydał decyzję odmowną z dnia 8 maja 2003 r. wywodząc, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 1 przywołanej ustawy, zgodnie z którym z prawa nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości mogą skorzystać jedynie te osoby fizyczne, które były użytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. i pozostawały nimi nadal w dniu 24 października 2001r. (w dniu wejścia w życie ustawy). Przeprowadzone postępowanie wykazało, że w dniu 26 maja 1990 r. użytkowanie wieczyste przysługiwało B. S. i M. S. na zasadzie wspólności małżeńskiej, natomiast w dniu 24 października 2001r. prawo to przysługiwało jedynie B. S. na skutek sądowego podziału majątku wspólnego (postanowienie Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 28 lipca 2000 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania złożonego przez B. S. rozstrzygnięciem z dnia 16 lipca 2003 r. ([...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia Kolegium podtrzymało argumentację organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi B. S. wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. (II SA/Wr 1979/03) uchylił decyzję organu drugiej instancji oraz orzekł, że nie podlega ona wykonaniu. Sąd wskazał, że według prawidłowej interpretacji przepisu art. 1 przywołanej ustawy ustawodawca uprawnił do skorzystania z dobrodziejstwa ustawy osoby, będące użytkownikami wieczystymi w dwóch wyszczególnionych w przepisie datach, bez względu na wielkość udziału podmiotów uprawnionych w użytkowaniu wieczystym. Interpretacja przepisu dokonana przez organ była zatem wadliwa, co skutkowało uchyleniem decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając sprawę ponowne Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organ drugiej instancji zobowiązany jest przy ocenie sprawy stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu podjęcia decyzji odwoławczej. Jeżeli zatem przepisy prawa materialnego ulegają zmianie w czasie między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpoznaniem odwołania, organ ten- zachowując tożsamość sprawy – obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba, że z nowych przepisów wynika coś innego. Dalej Kolegium wskazało, że stan prawny rozpatrywanej sprawy pomiędzy datą podjęcia decyzji pierwszoinstancyjnej i datą orzeczenia drugoinstancyjnego uległ zasadniczej zmianie, gdyż w dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459). Zgodnie z art. 9 tego aktu, będąca dotychczas podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, straciła moc. W art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 zawarto również regulację, zgodnie z którą do spraw wszczętych na podstawie ustaw o których mowa w art. 9, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Z tych względów, zdaniem Kolegium, dokonanie oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji podjętej w nieobowiązującym stanie prawnym nie jest dopuszczalne i wymaga uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Jednocześnie Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji winien rozpatrzyć wniosek z zastosowaniem przepisów ustawy z 2005 r. , po uprzednim uzyskaniu stanowiska strony odnośnie przysługującego jej prawa przekształcenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła B. S. wnosząc o nakazanie Kolegium prawidłowej interpretacji wyroku WSA z dnia 9 listopada 2005 r. (II SA/Wr 1979/03) oraz o wydanie przez organ pierwszej instancji orzeczenia o prawie skarżącej do nieodpłatnego nabycia własności. W uzasadnieniu strona podniosła, że interpretacja przepisów dokonana przez Kolegium pozbawia ją przysługujących jej praw, gdyż w dniu składania wniosku była uprawniona do nabycia prawa własności co zostało potwierdzone wyrokiem sądu administracyjnego. Kolegium pomimo uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w dalszym ciągu ogranicza jej prawa do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie na podstawie ustawy dnia 26 lipca 2001 r. Zdaniem skarżącej w myśl art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. oraz wyroku WSA jej wniosek winien być rozpatrzony na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., "ponieważ sprawa jest wszczęta na podstawie tej ustawy i była zakończona negatywną decyzja ostateczną w dniu 16 lipca 2003 r. [...] gdyby sprawa skarżącej rozpatrzona była decyzją pozytywną, to nie byłaby już wszczęta tylko, po prostu definitywnie zakończona". Dlatego strona uważa, że wskazania zawarte w decyzji Kolegium są dla niej krzywdzące i pozbawiają ją prawa do nieodpłatnego nabycia nieruchomości. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały wyłącznie do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Przy ocenie zaskarżonych aktów nie mogą mieć zatem zastosowania względy celowości czy słuszności. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest również uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych (postanowień) uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził aby wydana ona została z naruszeniem prawa o którym mowa w art. 145 § 1 wskazanej wyżej ustawy, zwłaszcza zaś aby naruszała przepisy prawa materialnego, lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Dla dokonywanej oceny istotna jest okoliczność, iż w rozpoznawanej sprawie stanowisko zajął już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą B. S. prawa do nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości gruntowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na wadliwość interpretacji przepisu art. 1 ust.1 przywołanej wyżej ustawy, dokonanej przez organy obu instancji oraz przedstawił interpretację tego przepisu, jaka powinna mieć miejsce dla uznania, że podjęte na jej podstawie orzeczenie będzie zgodne z prawem. Sąd dopatrzył się zatem naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i z tego powodu uwzględnił skargę i uchylił decyzję organu drugiej instancji ( art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uzyskanie przez powyższy wyrok przymiotu prawomocności spowodowało określone oddziaływanie orzeczenia sądu na zakończone postępowanie administracyjne w sprawie nabycia przez B. S. prawa własności nieruchomości gruntowej pozostającej w jej użytkowaniu wieczystym na podstawie ustawy z 2001 r. Rozstrzygnięcie zawarte w wyroku uwzględniającym skargę, stanowiące o uchyleniu kwestionowanego aktu wywiera w stosunku do tego aktu skutek wsteczny. W rezultacie takiego orzeczenia, w postępowaniu przed organami administracji publicznej następuje powrót do sytuacji, która miała miejsce przed wydaniem tego aktu. W rozpoznawanej sprawie nastąpił więc powrót do momentu rozpatrzenia przez Kolegium odwołania strony skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 8 maja 2003 r. Po uprawomocnieniu wyroku sądowego dalszy tok postępowania w sprawie, już przed organami administracji publicznej, zależał od stwierdzenia, czy w danym, konkretnym przypadku istnieje możliwość i potrzeba kontynuacji postępowania administracyjnego, a w szczególności ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do jej meritum, bądź też w taki sposób, że kontynuacja taka będzie zbędna i niedopuszczalna (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. T .Wosia, Warszawa 2005). W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wynikająca z powyższego przepisu reguła wskazuje, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r., IV SA 527/97). Wynikające z omawianego przepisu związanie nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie bądź też zmianie nie ulegnie stan prawny (przepisy prawne) stanowiące podstawę oceny i orzekania w danej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05, LEX nr 187499). Zmiana stanu prawego zawsze będzie bowiem powodowała konieczność dokonania przez organ administracji nowych samodzielnych ocen prawnych. Będąca przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dokonanej wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego podjęta została na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Kontrolując zgodność z prawem przedmiotowej decyzji ( zgodnie z przyznanymi kompetencjami) Sąd związany był więc stanem faktycznym i przepisami prawnymi stanowiącymi podstawę zaskarżonej decyzji, obowiązującymi w chwili jej wydania. Zatem ocena prawna wyrażona w omawianym wyroku dotyczyła zgodności kwestionowanej decyzji z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Zważyć jednak należy, że wskazany akt prawny od dnia 13 października 2005r. został uchylony przez ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zawarte w przywołanej ustawie regulacje zastąpiły dotychczasowe akty prawne normujące proces przekształcania prawa użytkowania które przysługiwało osobom fizycznym w prawo własności. Obok ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. uchylono również ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. niewątpliwie odmiennie od ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. określiła przesłanki przedmiotowe i podmiotowe uprawniające osoby fizyczne do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przede wszystkim zrezygnowano z wymogu zawartego w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., zgodnie z którym, z dobrodziejstwa uwłaszczenia mogły skorzystać wyłącznie osoby będące użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001r. Zauważyć przy tym należy, że właśnie interpretacja tego przepisu była przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez Sąd w wyroku z dnia 9 listopada 2005 r. Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że doszło do istotnej zmiany stanu prawnego, stanowiącego podstawę kasacyjnego orzeczenia zawartego w przywołanym wyroku Sądu. Taka sytuacja wyłączałaby więc działanie reguły zawartej w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skutkiem kasacyjnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był również powrót do sytuacji, która miała miejsce przed wydaniem tego aktu, czyli na początkowy etap postępowania odwoławczego. W obrocie prawnym funkcjonowała więc nieostateczna decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 8 maja 2003 r. oraz odwołanie B. S. od tej decyzji. Obowiązkiem organu odwoławczego było zaś ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) nakłada bowiem na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy która została rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji. Ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy nie może ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania ( por. wyrok NSA z dnia z dnia 24 lutego 1992 r., II SA49/92). W tej sytuacji Kolegium zobowiązane było uwzględnić przedstawioną wcześniej zmianę stanu prawnego i dokonać oceny czy w świetle zawartej w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. regulacji intertemporalnej możliwe było rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o dotychczasowe przepisy. Badając, czy uchylony przepis może być nadal stosowany i tym samym zachowuje moc obowiązującą, należy bowiem kierować się treścią miarodajnej normy międzyczasowej (intertemporalnej). Normy takie - rozgraniczające czasowy zakres stosowania kolejno obowiązujących przepisów przez wskazanie, który z nich należy stosować w danej sytuacji - z reguły zawarte są w przepisach przechodnich (przejściowych i dostosowujących), towarzyszących przepisom uchylającym przepisy wcześniejsze. Normę taką uwzględnić należy także wtedy, gdy nowy przepis zmienia w całości lub części tekst przepisu wcześniejszego, powodując w ten sposób nadanie odmiennej treści wyrażonej w nim normie prawnej. W wypowiedziach Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podkreślano, że do utraty mocy obowiązującej uchylonego przepisu nie dochodzi w sytuacji, gdy przepis ten mimo uchylenia może mieć zastosowanie do określonych sytuacji na mocy miarodajnej normy intertemporalnej ( por. , m.in. orzeczenie z dnia 8 stycznia 1991 r. , sygn. P. 1/90, OTK w 1991 r., poz. 6). Przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie dają jednak podstawy do przyjęcia tezy o obowiązywaniu normy intertemporalnej, dopuszczającej przedłużone stosowanie zaskarżonego przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Omawiany akt wszedł bowiem w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia , a więc dnia 13 października 2005 r. ( art. 10). Z tym samym dniem straciły moc: ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( art. 9). Jednocześnie w art. 8 nowego aktu ustawodawca zawarł zdecydowaną regulację nakazującą do spraw wszczętych na podstawie ustaw o których mowa w art. 9, i niezakończonych decyzją ostateczną stosować przepisy niniejszej ustawy. Z przywołanej normy wynika zatem jednoznacznie, że od wskazanej daty wejścia w życie nowych przepisów, winny być one stosowane zarówno do spraw, których bieg się rozpoczął i nie zakończył decyzją ostateczną pod rządami obu ustaw wymienionych w art. 9, jak również - co oczywiste - do spraw wszczętych po tym terminie. Nie ma zatem miejsca sytuacja, w której przepisy tych ustaw - mimo ich uchylenia - zachowałyby nadal moc obowiązującą. W chwili podejmowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia 27 marca 2006 r. – wobec wyeliminowania z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc ostatecznej decyzji tego Kolegium z dnia 16 lipca 2003 r. – rozpoznawaną sprawę należało uznać za sprawę wszczętą pod rządami ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. i - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - niezakończoną decyzją ostateczną. Przypomnieć bowiem należy, że decyzja ostateczna to taka decyzja od której w administracyjnym toku instancji nie przysługuje odwołanie. Wymogów tych niewątpliwie nie spełniała zaś funkcjonująca w chwili orzekania przez Kolegium w obrocie prawnym decyzja Prezydenta Miasta G. Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wobec zaistniałych istotnych zmian prawnych nie może podjąć merytorycznego orzeczenia, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Zakres czynności wyjaśniających jakie muszą być podjęte dla rozpoznania sprawy, przekracza bowiem granice uzupełniającego postępowania dowodowego o którym mowa w art. 136 k.p.a. W konsekwencji zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta G. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych Sąd nie mógł podzielić argumentacji zawartej w skardze, a skoro nie znalazł podstaw do kwestionowania poprawności kasacyjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego zatem zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI