I SA/PO 887/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-02-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniedroga publicznagospodarka nieruchomościamiwycena nieruchomościzasada korzyścispecustawa drogowaWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewody dotyczącą odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod drogę, uznając prawidłowość zastosowanej metody wyceny.

Skarga dotyczyła decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Starosty o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod rozbudowę drogi powiatowej. Skarżący kwestionował sposób wyceny, domagając się ustalenia odszkodowania na podstawie drogowego przeznaczenia nieruchomości, a nie rolnego. Sąd uznał, że nieruchomość na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie była przeznaczona pod drogę w planie miejscowym ani studium, dlatego prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące wyceny nieruchomości rolnych z uwzględnieniem tzw. małej zasady korzyści.

Sprawa dotyczyła skargi R. G. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod rozbudowę drogi powiatowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości, domagając się ustalenia odszkodowania na podstawie drogowego przeznaczenia nieruchomości, a nie rolnego, co jego zdaniem powinno skutkować wyższą kwotą. Wojewoda, utrzymując decyzję Starosty, wskazał, że rzeczoznawca majątkowy prawidłowo zastosował § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wyceny, opierając się na pierwotnym, rolniczym przeznaczeniu gruntu i stosując zwiększenie wartości o 50%. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, zważył, że zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, teren nieruchomości na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej był oznaczony jako teren gruntów rolnych i nie posiadał miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące wyceny nieruchomości drogowych (tzw. duża zasada korzyści) mają zastosowanie tylko wtedy, gdy nieruchomość była przeznaczona pod drogę w planie miejscowym lub studium. W tej sytuacji, zastosowanie tzw. małej zasady korzyści było prawidłowe. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie doszło do naruszeń prawa materialnego ani procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

W przypadku, gdy nieruchomość na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie była przeznaczona pod drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub studium, nie można stosować przepisów dotyczących wyceny nieruchomości drogowych (tzw. duża zasada korzyści). W takiej sytuacji prawidłowe jest zastosowanie tzw. małej zasady korzyści, polegającej na określeniu wartości nieruchomości rolnych z powiększeniem o 50%.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani odpowiedniego przeznaczenia w studium dla nieruchomości na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wyklucza zastosowanie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości drogowych. Prawidłowe jest zatem zastosowanie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości rolnych z uwzględnieniem tzw. małej zasady korzyści.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.g.n. art. 134 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.g.n. art. 130 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

specustawa drogowa art. 18 § ust. 1e

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Rozporządzenie w sprawie wyceny art. 36 § ust. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Rozporządzenie w sprawie wyceny art. 36 § ust. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

k.p.a. art. 77 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 21 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 92 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2006 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2006 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe zastosowanie przez organ II instancji § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wyceny, polegające na ustaleniu wartości nieruchomości na podstawie jej pierwotnego, rolnego przeznaczenia z uwzględnieniem zwiększenia o 50%, ze względu na brak przeznaczenia nieruchomości pod drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub studium.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 134 ust. 4 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tzw. zasady korzyści, polegające na ustaleniu wysokości odszkodowania w oparciu o rolne przeznaczenie nieruchomości, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia powinna skutkować ustaleniem wysokości odszkodowania na podstawie drogowego przeznaczenia nieruchomości. Naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, w szczególności operatu szacunkowego i niedostrzeżenie jego wadliwości. Brak uwzględnienia, że bierne zachowanie właściciela może oznaczać dobrowolne wydanie nieruchomości i powinno stanowić podstawę do zwiększenia odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten jest przepisem szczególnym, regulującym kompleksowo kwestie określenia wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne i ma w tym względzie charakter lex specialis w odniesieniu do pozostałych unormowań odnoszących się do wyceny wywłaszczonych nieruchomości Przyjęcie dla wyceny nieruchomości cen transakcyjnych nieruchomości drogowych jest możliwe tylko wówczas, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji skutkującej wywłaszczeniem była przeznaczona pod drogę publiczną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Oczywistym jest przy tym, że przywileje ustalone w u.g.n. oraz Rozporządzeniu w sprawie wycen, nie mogą być stosowane łącznie.

Skład orzekający

Waldemar Inerowicz

przewodniczący

Katarzyna Wolna-Kubicka

członek

Katarzyna Nikodem

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wycena nieruchomości wywłaszczanych pod drogi publiczne, gdy nieruchomość nie miała odpowiedniego przeznaczenia w planach miejscowych lub studium."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przeznaczenia nieruchomości pod drogę w dokumentach planistycznych na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wyceny nieruchomości przy wywłaszczeniach pod drogi, co jest istotne dla prawników i właścicieli nieruchomości. Interpretacja przepisów dotyczących 'zasady korzyści' jest kluczowa.

Jak wycenić nieruchomość wywłaszczoną pod drogę, gdy nie była ona pod nią przeznaczona?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 887/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka
Waldemar Inerowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 130 ust. 2,art. 134 ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewody z dnia 19 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 października 2023 r. [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania R. G., reprezentowanego przez r.pr. W. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 25 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
Zaskarżona decyzja Wojewody zapadła w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Starosta decyzją z 23 września 2022 r. nr [...] zezwolił Zarządowi Powiatu [...] na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa z przebudową drogi powiatowej [...] na odcinku O.-G.". Zgodnie z tą decyzją, działka
nr [...] (powstała z podziału działki [...]) położona w obrębie J., zapisana
w księdze wieczystej KW nr [...], została przeznaczona pod ww. rozbudowę drogi powiatowej i stała się własnością Powiatu [...] z mocy prawa, tj. z dniem 09 listopada 2022 r.
Pismem z 14 listopada 2022 r. Starosta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość.
Organ I instancji pismem z 14 listopada 2022 r. skierował również zapytanie do Z. L., czy doszło do wydania nieruchomości objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez byłych właścicieli
w terminie wskazanym w art. 18 ust. 1e ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r.
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 176 z późn. zm., w skrócie: "specustawa drogowa").
W odpowiedzi Z. L., pismem z 24 listopada
2022 r. poinformował, że żaden z właścicieli nieruchomości objętych ww. decyzją nie wydał nieruchomości w ww. terminie.
Postanowieniem z 14 listopada 2022 r. organ I instancji powołał rzeczoznawcę majątkowego T. P. jako biegłego w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość, położoną w obrębie J..
W dniu 02 grudnia 2022 r. rzeczoznawca majątkowy - T. P. sporządził operat szacunkowy, w którym określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Wartość działki nr [...] została oszacowana na kwotę [...]zł. Na tę kwotę składają się: [...] zł – wartość rynkowa gruntu oraz kwota w wysokości [...] zł – wartość zasiewu.
Zawiadomieniem z 11 stycznia 2023 r. organ I instancji zwrócił się do E sp. z o.o. o udzielenie informacji, czy w granicach przedmiotowej działki przebiega pas służebności przesyłu ustanowionej na rzecz ww. spółki. Zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 31 marca 2014 r. rep. [...] nr [...], m.in. na działce nr [...] została ustanowiona służebność przesyłu, a działka ta w 2020 r. uległa podziałowi na działki nr [...], [...] i [...]. Z działki nr [...] wydzielono działkę nr [...], na podstawie ww. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
W odpowiedzi z 23 stycznia E. sp. z o.o. wskazała, że nie jest
w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy pas służebności przesyłu obejmuje również swoim zasięgiem działkę nr [...].
Pismem z 19 stycznia 2023 r. Z. L. zawiadomił Starostę, które z działek objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostały zajęte przez inwestora w terminie, o którym mowa w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Wśród wymienionych w piśmie działek nie znajdowała się działka nr [...] i Starosta w 02 lutego 2023 r. wystąpił z pismem do pismem do Z. L. o wskazanie, jaką powierzchnię działki nr [...] zajmuje pas służebności przesyłu ustanowionej na rzecz E. sp. z o.o.
W odpowiedzi udzielono informacji, że obliczona powierzchnia służebności przesyłu na działce nr [...] wynosi 8,5 m2.
W dniu 03 lutego 2023 r. z aktami sprawy w Starostwie Powiatowym [...] zapoznał się R. G., jednocześnie oświadczając, że nie zgadza się ze sporządzoną wyceną i zobowiązuje się przedłożyć własny operat szacunkowy.
Organ I instancji, pismem z 06 lutego 2023 r. zwrócił się do Urzędu Gminy [...] z prośbą o przedłożenie zaświadczenia wskazującego przeznaczenie planistyczne działki nr [...] na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, tj. 23 września 2022 r. W odpowiedzi Urząd Gminy [...],
w piśmie z 10 lutego 2023 r. zaświadczył, że działka nr [...] została objęta ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...], które uchwalone zostało Uchwałą nr XXXIX/326/2018 Rady Miejskiej
[...] z 18 października 2018 r. Zgodnie z ustaleniami przedmiotowego studium, teren ww. działki oznaczony został jako teren gruntów klas bonitacyjnych [...], [...], [...]. Dla omawianego terenu nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Strona przedłożyła kontroperat z 11 marca 2023 r. rzeczoznawcy majątkowego J. P.. Wartość rynkowa działki nr [...] została oszacowana na kwotę [...]zł.
W piśmie z 31 marca 2023 r. skarżący ponownie wskazał, że nie zgadza się
z operatem szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego T. P..
Zawiadomieniem z 03 kwietnia 2023 r. organ I instancji zawiadomił E. sp. z o.o. o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz za wygaśnięcie prawa służebności przesyłu.
Pismem z 06 kwietnia 2023 r. Starosta zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego T. P. o uzupłnienie sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego i określenie wartości ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności przesyłu na działce nr [...].
W dniu 27 kwietnia 2023 r. biegły T. P. przedstawił nowy operat szacunkowy, w którym oszacował wartość służebności przesyłu na kwotę [...]zł. Pozostałe wartości, wskazane w operacie szacunkowym z 02 grudnia 2022 r. nie uległy zmianie.
Decyzją z 25 maja 2023 r. nr [...] Starosta orzekł o ustaleniu odszkodowania w kwocie [...]zł na rzecz R. G. za prawo własności nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] o pow. 0,1797 ha, obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej
nr [...] w wysokości [...] zł oraz na rzecz E. P. w kwocie [...]zł z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności przesyłu ustanowionej na przedmiotowej nieruchomości.
Od decyzji Starosty z 11 maja 2023 r. Skarżący złożył odwołanie. W ocenie odwołującego, organ I instancji naruszył art. 134 ust. 4 ustawa z dnia 21 sierpnia
1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.;
w skrócie: "u.g.n.") i § 36 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 55; w skrócie: "Rozporządzenie w sprawie wyceny") poprzez pominięcie przy wyliczaniu należnego odwołującemu odszkodowania, tzw. prawa korzyści, która to korzyść wyliczana winna być na podstawie § 36 ust. 3 pkt 1 ww. Rozporządzenia
w sprawie wycen w zw. z art. 134 ust. 4 u.g.n. Zdaniem odwołującego podstawą prawną wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie może być § 36 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia w sprawie wyceny, albowiem dotyczy on nieruchomości już zajętych pod drogi publiczne. Tymczasem nieruchomość w momencie wydawania decyzji wywłaszczeniowej nie była zajęta pod drogę, ponieważ miała status roli.
Odwołujący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej zmianę i przyznanie odszkodowania w wysokości [...] zł - zgodnie z wyceną sporządzoną na jego zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. P..
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z 25 maja 2023 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 19 października 2023 r. - Wojewoda w uzasadnieniu wskazał, że pismem z 30 czerwca 2023 r. wezwał rzeczoznawcę majątkowego T. P. do udzielenia wyjaśnień i ustosunkowania się do zarzutów wskazanych
w odwołaniu. W odpowiedzi z dnia 29 sierpnia 2023 r. biegły wskazał, że w oparciu
o aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych oraz opinię Starosty [...] zastosował przepis § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wyceny, uszczegóławiający ogólną zasadę ustawową, o której mowa w art. 134 ust. 4 u.g.n. W efekcie dokonał wyceny nieruchomości z zastosowaniem tzw. małej zasady korzyści, opierając ją
o pierwotne (rolnicze) przeznaczenie gruntu i stosując zwiększenie o 50% na podstawie przeprowadzonej analizy.
Wojewoda wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że były właściciel nie wydał nieruchomości Powiatowi [...] w terminie, o którym mowa
w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Wynika to m.in. z pism Z. L. z dnia 24 listopada 2022 r. oraz z dnia 19 stycznia 2023 r. Ponadto w drugim z ww. pism wskazano oznaczenia nieruchomości, które zostały zajęte w ww. terminie przez Powiat [...] w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji. Wśród wymienionych w piśmie działek nie znajduje się działka [...]. Powyższych ustaleń nie kwestionował skarżący. W związku z tym, opierając się na ww. dokumentach oraz analizie przebiegu postępowania i treści odwołania, organ II instancji wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki do powiększenia kwoty odszkodowania o 5%.
Wojewoda poddał analizie operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego T. P. z 02 grudnia 2022 r., sporządzonego na potrzeby niniejszej sprawy. W ocenie organu II instancji operat ten może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania w myśl przepisów specustawy drogowej.
Organ II instancji do wyceny wartości rynkowej prawa własności ww. działki oraz prawa służebności przesyłu nie ma zastrzeżeń. Zdaniem Wojewody, operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego T. P. z 02 grudnia 2022 r. nie zawiera nieprawidłowości i z pewnością można go uznać za dowód w postępowaniu i ustalić odszkodowanie na rzecz byłego właściciela nieruchomości w łącznej wysokości [...] zł
W ocenie Wojewody biegły T. P. prawidłowo zastosował § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wyceny, porównując wycenianą nieruchomość
z nieruchomościami rolnymi i powiększając wartość 1m2 o 50%. Przeprowadzenie wyceny w taki sposób było prawidłowe, w przeciwieństwie do wyceny przedstawionej w operacie szacunkowym z 11 marca 2023 r. rzeczoznawcy J. P., który nie zastosował przepisu § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wyceny, lecz jedynie przepis art. 134 ust. 4 u.g.n.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Wojewody zarzucono naruszenie:
1. art. 18, art. 12 ust. 5 specustawy drogowej w zw. art. 130 ust. 1, art. 134 ust. 3-4 u.g.n. w zw. z § 36 ust. 3-4 Rozporządzenia w sprawie wyceny w zw. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 92 ust. 1 Konstytucji R. P. z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; w skrócie: "Konstytucja RP") poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tzw. zasady korzyści (art. 134 ust. 4 u.g.n.), polegające na ustaleniu wysokości odszkodowania w oparciu o rolne przeznaczenie nieruchomości, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia i zastosowanie przepisów w niniejszej sprawie powinno skutkować ustaleniem wysokości odszkodowania na podstawie drogowego przeznaczenia nieruchomości, zgodnego
z celem wywłaszczenia, które powoduje zwiększenie wartości (nieruchomości/odszkodowania); z kolei przeciwna interpretacja i ustalenie wartości odszkodowania na podstawie § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wyceny skutkuje m.in. naruszeniem zasady hierarchiczności aktów prawnych oraz zasady wyłączności ustawy w zakresie możliwości wprowadzania ograniczeń co do korzystania z prawa własności;
2. art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; w skrócie: "k.p.a.") w zw.
z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, w zw. z art. 134 ust. 4, art. 130 ust. 1 u.g.n.
w zw. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 92 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności:
a) błędną ocenę operatu szacunkowego dot. ustalenia odszkodowania
i niedostrzeżenie jego wadliwości, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie wartości wywłaszczonej nieruchomości;
b) brak uwzględnienia, że przepisy nie przewidują żadnej szczególnej formy wydania nieruchomości (nie jest wymagane sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego ani złożenie jednostronnego oświadczenia woli o przekazaniu nieruchomości), a tym samym również i bierne zachowanie polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień właścicielskich może oznaczać przekazanie władztwa faktycznego, co powinno stanowić podstawę do zwiększenia wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie o 5%, ponieważ rzeczywiście wywłaszczony właściciel zaprzestał wykonywania uprawnień właścicielskich wobec wywłaszczonej nieruchomości i została ona dobrowolnie wydana.
Wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty
w całości,
2) przyznanie należnych kosztów niniejszego postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na rzecz skarżącego od organu, w tym kwoty [...]zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1
§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji
o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji
o wywłaszczeniu nieruchomości. Stosownie zaś z art. 18 ust. 2 specustawy drogowej wartość nieruchomości ustalają rzeczoznawcy majątkowi, o których stanowi u.g.n. Stosownie do art. 130 ust. 2 u.g.n. dla ustalenia wysokości odszkodowania konieczne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, przybierającej formę operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 u.g.n.). Jest to podstawowy dowód w sprawie o ustalenie odszkodowania. Ma on walor opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 § 4 k.p.a. Ta zaś, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak każdy dowód w sprawie, powinna zostać zweryfikowana i oceniona przez organ administracji zarówno pod kątem formalnym, jak i materialnym. Obowiązkiem organów orzekających było przede wszystkim skonfrontowanie opinii z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa (co do przyjętego podejścia, metody szacowania oraz wymaganych elementów operatu), a ponadto dokonanie jej oceny pod kątem spójności przyjętych założeń, ich logiczności, ewentualnych niejasności czy braków.
Zasady sporządzania operatu szacunkowego mające zastosowanie w niniejszej sprawie określone zostały w Rozporządzeniu w sprawie wycen z 21 września 2004 r. Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości wywłaszczonych pod drogi publiczne reguluje § 36 Rozporządzenia w sprawie wycen. Jak podkreśla się
w orzecznictwie przepis ten jest przepisem szczególnym, regulującym kompleksowo kwestie określania wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne i ma w tym względzie charakter lex specialis w odniesieniu do pozostałych unormowań odnoszących się do wyceny wywłaszczonych nieruchomości (por. wyroki NSA: z 09.02.2017 r. I OSK 823/15; z 20.09.2019 r. I OSK 538/19, wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. w skrócie "CBOSA"), a w tym do art. 134 u.g.n.
Uszczegółowienie tzw. zasady korzyści wynikającej z art. 134 ust. 4 u.g.n
- w odniesieniu do nieruchomości przejętych na cel budowy dróg publicznych - zawiera § 36 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wycen (mała zasada korzyści). Stanowi on, że
w przypadku, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się
w następujący sposób: wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących stanowi iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu i ich powierzchni (1); wartość nieruchomości zajętych pod drogi publiczne stanowi iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni - powiększony, na podstawie badania rynku nieruchomości, nie więcej niż o 50% (2).
Natomiast zgodnie z § 36 ust. 4 Rozporządzenia w sprawie wycen (zasada dużej korzyści) w przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się - jeżeli jest to możliwe - przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych.
Jak prawidłowo ustalił to rzeczoznawca T. P., przedmiotowa nieruchomość, na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, tj. 23 września 2022 r. nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Gminy [...] które zostało uchwalone Uchwałą Rady Miasta i Gminy [...] z dnia 18 października 2018 r. nr XXXIX/326/2018, teren nieruchomości został opisany jako rola.
Przyjęcie dla wyceny nieruchomości cen transakcyjnych nieruchomości drogowych jest możliwe tylko wówczas, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji skutkującej wywłaszczeniem była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego - pod drogę publiczną. Okoliczność ta jest warunkiem koniecznym do zastosowania § 36 ust. 4 Rozporządzenia w sprawie wycen (por. wyrok NSA z 21.02.2019 r. I OSK 691/17, CBOSA). Przepis § 36 ust. 4 w zw. z ust. 5 Rozporządzenia w sprawie wycen znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy przed wydaniem decyzji ustalającej lokalizację inwestycji drogowej, nieruchomość była objęta planem miejscowym, w którym określono dla niej (lub jej części) przeznaczenie pod drogę publiczną (por. M. Wolanin, Opłaty, ceny, wartości i odszkodowania
w gospodarce nieruchomościami, Wyd/el Legalis 2021).
Przepis art. 134 ust. 4 u.g.n mógłby stanowić podstawę sporządzenia operatu szacunkowego, w sytuacji gdyby przedmiotowa nieruchomość na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej była przeznaczona pod drogę publiczną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Okoliczność ta jest, bowiem warunkiem koniecznym do zastosowania § 36 ust. 4 Rozporządzenia w sprawie wycen (por. wyrok NSA z 25.05.2023 r. I OSK 969/22, CBOSA).
Oczywistym jest przy tym, że przywileje ustalone w u.g.n. oraz Rozporządzeniu w sprawie wycen, nie mogą być stosowane łącznie. Jeśli zatem, jak w rozpoznawanej sprawie, przeznaczenie wynikające z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej powodowało wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości, to wykluczona była możliwość ustalania jej wartości w oparciu o analizę transakcji nieruchomości nabywanymi pod drogi, jak wynikałoby to z art. 134 ust. 4 u.g.n. (por. wyroki NSA:
z 10.07.2019 r. I OSK 2430/17; z 02.10.2019 r. I OSK 5/18, CBOSA).
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd w pełni aprobuje stanowisko organu I i II instancji, że sposób określenia wartości wycenianych nieruchomości został przyjęty przez biegłego prawidłowo i mógł stanowić podstawę do zgodnego z prawem ustalenia wysokości odszkodowania. Przedmiotowy operat spełnia wszelki wymogi przewidziane prawem. Rzeczoznawca zastosował właściwe przepisy, wyjaśniając powody zastosowania poszczególnych metod, przyjętych kryteriów, analizy rynku. Zastosowana metodologia i tok obliczeń zostały wyjaśnione w sposób klarowny i logiczny, nie dając podstaw do ich podważenia. Sporządzony operat szacunkowy koreluje ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Podsumowując, ocena zaskarżonej decyzji nie dała Sądowi podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego w sposób mogący odnieść wpływ na istotę rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI