II SA/WR 384/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu stwierdził nieważność postanowienia organu nadzoru budowlanego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ organ procedował w tej sprawie mimo braku wniosku strony.
Skarżący W. B. zaskarżył postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB wstrzymujące roboty budowlane. Sąd administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia DWINB, uznając, że organ procedował w sprawie przywrócenia terminu mimo braku formalnego wniosku strony, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Przedmiotem skargi była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymujące roboty budowlane. Skarżący twierdził, że postanowienie PINB nie zawierało prawidłowego pouczenia o środkach zaskarżenia i wniósł o przyjęcie zażalenia do rozpoznania, a nie o przywrócenie terminu. DWINB, mimo braku wyraźnego wniosku o przywrócenie terminu, wydał postanowienie odmawiające jego przywrócenia, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organ II instancji rażąco naruszył prawo, procedując w sprawie przywrócenia terminu, mimo że strona nie złożyła stosownego wniosku. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę zainteresowanego, a organ nie ma umocowania do interpretowania stanowiska strony w celu doszukiwania się takiego wniosku. Wobec braku wniosku strony, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia DWINB na podstawie art. 156 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może procedować w sprawie przywrócenia terminu, jeśli strona nie złożyła wyraźnego wniosku o jego przywrócenie. Organ nie ma umocowania do interpretowania stanowiska strony w celu doszukiwania się takiego wniosku.
Uzasadnienie
Przywrócenie terminu jest możliwe wyłącznie na wniosek strony. Organ administracyjny nie może wszczynać postępowania w tym zakresie z urzędu ani domniemywać wniosku strony na podstawie jej innych pism procesowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (19)
Główne
k.p.a. art. 58 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
k.p.a. art. 59 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
u.p.b. art. 48 § 1 pkt 1, 3, 4 i 5
Ustawa Prawo budowlane
Wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola legalności działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie nieważności aktu lub czynności.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2 i 4 lub 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności postanowienia.
k.p.a. art. 134 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wstrzymanie robót budowlanych.
k.p.a. art. 62 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wstrzymanie robót budowlanych.
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
Skutki braku pouczenia.
k.p.a. art. 124 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Środki zaskarżenia.
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
Środki zaskarżenia.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ II instancji rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu, mimo że strona nie złożyła takiego wniosku, a jedynie zażalenie z wnioskiem o przyjęcie go do rozpoznania. Organ nie miał podstaw prawnych do procedowania w sprawie przywrócenia terminu, gdyż nie ziściła się pierwsza przesłanka z art. 58 § 1 k.p.a. – złożenie wniosku.
Godne uwagi sformułowania
Organ administracyjny nie ma umocowania do interpretowania stanowiska strony celem doszukiwania się wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym.
Skład orzekający
Władysław Kulon
przewodniczący sprawozdawca
Olga Białek
sędzia
Marta Pawłowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność ścisłego przestrzegania wymogów formalnych wniosków procesowych, zwłaszcza w kontekście przywracania terminów, oraz na konsekwencje rażącego naruszenia prawa przez organy administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie podstawowych zasad proceduralnych przez organy administracji i jak błąd formalny może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to przykład z życia wzięty, ilustrujący znaczenie precyzji w prawie.
“Organ rozpoznał wniosek, którego strona nie złożyła? Sąd stwierdził nieważność postanowienia!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 384/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-09-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Marta Pawłowska Olga Białek Władysław Kulon /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku *Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 58 par. 1 i 2, art. 59 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez W. B. (dalej – strona, skarżący) zastępowanego przez profesjonalnego pełnomocnika jest postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, (dalej - DWINB, organ II instancji) z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr 363/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W świetle przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych stan sprawy, w której zapadło kwestionowane rozstrzygnięcie, kształtował się następująco. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Środzie Śląskiej, (dalej – PINB, organ I instancji) w dniu 19 maja 2022 r. wydał postanowienie nr 6/2022, którym na podstawie m.in. art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm.) oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej – k.p.a.) wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia polegające na budowie hali magazynowej na terenie nieruchomości położonej w miejscowości W., działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], AM- [...], gmina M. Jak wynika z zalegającego w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 maja 2023 r. Pismem z dnia 13 marca 2023 r. nazwanym zażaleniem skarżący wskazał na doręczenie stronie wyżej opisanego postanowienia bez należytego pouczenia o środkach zaskarżenia. Po wskazaniu w części wstępnej pisma procesowego na naruszenie szeregu przepisów procedury administracyjnej i prawa materialnego wniesiono o: 1. Przyjęcie zażalenia do rozpoznania pomimo upływu ustawowego terminu na złożenie tego środka prawnego, i niestwierdzanie uchybienia terminu na wniesienie zażalenia, a to z powodu rażącego naruszenia przez organ I instancji art. 7, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a. oraz art. 112 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt. 7 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonym postanowieniu pouczenia zarówno o trybie jak i o terminie zaskarżenia przedmiotowego postanowienia. Co nie może wywołać ujemnych skutków procesowych dla strony. 2. Uwzględnienie zażalenia jako oczywiście uzasadnionego przez organ I instancji i uchylenie zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 132 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 144 k.p.a. i ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy, rzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, oraz wydanie prawidłowego postanowienia; 3. albo uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem uzupełnienia istotnych braków w postępowaniu dowodowym. Autor skargi zawarł żądanie, aby w przypadku ewentualnego wydania ostatecznego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia zażalenia pismo potraktowano na zasadzie art. 235 § 1 k.p.a. jako wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 lub pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono błędne oznaczenie nieruchomości oraz brak ustalenia charakteru obiektu budowlanego z jednoczesnym brakiem wykazania podstawy prawnej do legalizacji i rozbiórki. Argumentowano także brak zawarcia w uzasadnieniu postanowienia informacji o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Kluczowym jednak twierdzeniem zażalenia było niepełne pouczenie, co wywołano ujemne dla strony skutki prawne, a nawet w ocenie skarżącego stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia. Opisanym wcześniej postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r. DWINB przyjmując w podstawie prawnej art. 59 § 1 i 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z dnia 19 maja 2022 r., nr 6/2022. Po omówieniu zasad dotyczących przywrócenia terminu organ ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił należycie braku swojej winy. Samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności, konieczne jest także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest pouczenia o trybie i terminie jego zaskarżenia, a takie pouczenie nie może szkodzić stronie. Tym samym strona podnosi, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do dokonania rzeczonej czynności procesowej. Zdaniem organu II instancji brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Tym samym przesłanki nieszkodzenia stronie z art. 112 k.p.a. w związku z brakiem winy z art. 58 k.p.a. należy oceniać zawsze mając na uwadze konkretne okoliczności indywidualnej sprawy. Dla wystąpienia skutku przewidzianego w przepisie art. 112 k.p.a. nie jest wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie, lecz jest konieczne, aby strona zastosowała się do tego pouczenia. W przedmiotowej sprawie skarżący został pouczony o prawie do wniesienia zażalenia, jednak pouczenie nie zawierało informacji o organie rozpoznającym zażalenie, jak i o terminie wniesienia zażalenia. Postanowienie PINB z dnia 19 maja 2022 r., nr 6/2022 zostało doręczone stronie w dniu 23 maja 2022 r., a zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone w siedzibie PINB w marcu 2023 r. Do tego dnia strona nie podjęła żadnych czynności, co w ocenie organu świadczy o nienależytej dbałości strony o własne interesy. Tym bardziej, że PINB w dniu 19 lipca 2022 r. wydał już decyzję nr 18/2022, nakazującą rozbiórkę przedmiotowej hali magazynowej i pomimo prawidłowego pouczenia strona nie zdecydowała się na złożenie odwołania. Dopiero wydanie przez organ I instancji postanowienia z dnia 21 lutego 2023 r., nr 5/2023 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zmobilizowało stronę do podjęcia czynności w sprawie, w tym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z dnia 19 maja 2022 r., nr 6/2022. Końcowo organ podkreślił brak spełnienia przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu. W skardze na postanowienie DWINB z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr 363/2023 wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Żądania skargi oparto na zarzutach naruszenia: 1) art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 62 § 2 k.p.a. oraz art. 58 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia podczas gdy skarżący nie wnosił o przywrócenie mu terminu, a nawet wprost wnosił o niestwierdzanie uchybienia terminu i przyjęcie zażalenie bez wniosku o przywrócenie terminu z uwagi na to, że skarżący nie został prawidłowo pouczony o terminie i trybie wniesienia zażalenia; 2) art. 112 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. i art. 126 k.p.a. oraz art. 6 k. p. a. i 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a zastosowanie w ich miejsce art. 58 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu pisma procesowego przedstawiono stan faktyczny sprawy, w tym brak w postanowieniu PINB z dnia 19 maja 2022 r., nr 6/2022 prawidłowego pouczenia o środkach zaskarżenia. Następnie, po przedstawieniu orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego przywrócenia terminu, wyjaśniono, że w zażaleniu na postanowienie nie złożono wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu nie tylko nie zawarto takiego wniosku lecz wnioskowano o niestwierdzanie uchybienia terminu na wniesienie zażalenia i przyjęcie zażalenia do rozpoznania. Wydając postanowieniem organ orzekł na podstawie art. 59 § 1 i 2 k.p.a. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, co w ocenie skarżącego może stanowić rażące naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 62 § 2 k.p.a. oraz art. 58 § 1 k.p.a. Wedle skarżącego, nawet gdyby nie brać pod uwagę, że w postanowieniu PINB nie było właściwego pouczenia i zażalenie powinno być przyjęte do rozpoznania bez wniosku o przywrócenie terminy, ewentualne rozstrzygnięcie skutkujące nieprzyjęciem sprawy do rozpoznania powinno nastąpić na podstawie art. 134 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zostało wydane bez właściwego wniosku i organ w sposób rażący naruszył art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 62 § 2 k.p.a. oraz art. 58 § 1 k.p.a. W dalszej kolejności omówiono, z przywołaniem orzecznictwa, skutki błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia, co nie może szkodzić stronie oraz praktykę organu I instancji polegającą na błędach w wydawanych aktach administracyjnych w zakresie pouczenia. W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie informując, że nie znalazł podstaw do uchylenia własnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Orzekanie na podstawie art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty, bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości czy też słuszności zaskarżonej decyzji czy postanowienia. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją czy postanowienia wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące przepisy w stopniu rażącym. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 § 1 i 2 k.p.a., (aktualnie - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775). Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie zaś do treści art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Jak z powyższego wynika, cytowane przepisy uzależniają przywrócenie terminu od łącznego spełnienia czterech przesłanek, tj.: 1) wniesienia przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 2) dochowania 7-dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 3) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 4) dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. W niniejszej sprawie DWINB doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a wręcz dopatrzył się nienależytej dbałości o własne interesy. Pośród wyżej wskazanych przesłanek przywrócenia terminu poza brakiem winy w uchybieniu terminu, dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienia czynności, dla której termin był ustanowiony kluczowa zdaje się przesłanka w postaci złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Logicznie rzecz ujmując weryfikacja wniosków procesowych winna być prowadzona począwszy właśnie od tej okoliczności. Aby organ mógł przejść do analizy pozostałych przesłanek strona musi formalnie skierować do niego wniosek w tym zakresie. DWINB na stronie pierwszej uzasadnienia postanowienia podał, że ,,W treści podania zawarto również wniosek o przywrócenie terminu do dokonania rzeczonej czynności procesowej". Lektura zażalenia z dnia 15 marca 2023 r. nie potwierdza w żaden sposób aby żalący się wnosił o przywrócenie terminu. Wręcz przeciwnie wniosek nr 1 zażalenia zawiera żądanie ,,przyjęcia zażalenia do rozpoznania pomimo upływu ustawowego terminu na złożenie tego środka prawnego i niestwierdzanie uchybienia terminu na wniesienie zażalenia". Także w samej treści uzasadnienia zażalenia nie został nawet w sposób dorozumiany zamieszczony wniosek o przywrócenie terminu. Tymczasem organ II instancji dostrzegając fakt złożenia zażalenia po upływie niemal dziesięciu miesięcy od doręczenia postanowienia z twierdzeń podniesionych przez stronę z niewiadomych przyczyn wyprowadził, że oczekuje ona przywrócenia uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, nie ziściła się pierwsza z przesłanek zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. w postaci złożenia pochodzącego od strony wniosku o przywrócenie terminu. Brak wniosku strony powoduje w istocie niemożliwość procedowania przez organ o przywróceniu terminu. Dodatkowo oświadczenie woli sprowadzające się do skierowania do organu wniosku o przywrócenie terminu winno być sformułowane w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Organ administracyjny nie ma umocowania do interpretowania stanowiska strony celem doszukiwania się wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Tego rodzaju działanie jest nieuprawione choćby z tej przyczyny, że tylko wyraźny wniosek strony może uruchomić postępowanie wpadkowe dotyczące przywrócenie terminu, który już wyekspirował bowiem w konsekwencji rozpoznania tego wniosku może dojść do uruchomienia postępowania odwoławczego czy zażaleniowego, zresztą już wyjątkowo bo po upływie terminów zakreślonych w art. 141 § 2 i 129 § 2 k.p.a. Zarówno judykatura jak i nauka wypracowały jednoznaczne stanowisko o możliwości orzekania o przywróceniu terminu tylko na wniosek. Przykładowo w Komentarzu do Kodeks postępowania administracyjnego Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej - Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, wyd. III podano, że ,,Organ administracji publicznej nie może działać w sprawie przywrócenia terminu z urzędu. Może to uczynić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sama prośba jest pismem procesowym, do którego stosuje się przepisy o podaniach. Powinna zatem zawierać elementy wskazane w art. 63 § 2 i 3 k.p.a. Oświadczenie woli zainteresowanego w tym zakresie musi być wyraźne. (...). Pojawia się problem, czy organ administracji, do którego wniesiono pismo z uchybieniem terminu, jednak bez wyraźnego wniosku o jego przywrócenie, ma obowiązek ustalać, czy wnoszący miał zamiar z takim wnioskiem wystąpić. Zdaniem NSA wyrażonym w wyroku z 3 czerwca 2008 r. (I OSK 1297/07, LEX nr 497635) "Z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Dlatego też - wbrew twierdzeniu Sądu I instancji - organ ten nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony, i czy ma ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie" (analogicznie w wyroku z 3 czerwca 2008 r., I OSK 1285/07, LEX nr 497633)". W badanym przypadku organ procedował o przywróceniu terminu, w sytuacji gdy strona nie złożyła stosownego wniosku. Zdaniem Sądu tego rodzaju działanie stanowi rażące naruszenie prawa. Jak podaje J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. wyd. C.H.Beck, 2011, s. 631). Naruszenia prawa mają zaś charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. Rażące naruszenie prawa obejmuje, m.in. przypadki oczywistego lub nieprawidłowego zastosowania zasad ogólnych z ograniczeniem praw stron; oczywistej sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu; oczywistej sprzeczności z przepisem prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa oraz sytuację, w której proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na jawną sprzeczność. W orzecznictwie dodatkowo wskazuje się, że istotne dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest odniesienie wady rażącego naruszenia prawa do stanu prawnego sprawy wyznaczonego faktami prawotwórczymi niezbędnymi w stosowaniu prawa co do określonego podmiotu i przedmiotu sprawy". Wobec wydania przez organ zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy nie złożono w tym zakresie wniosku Sąd uznał istnienie przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postanowiono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku) uwzględniając uiszczony wpis od skargi i udział w sprawie pełnomocnika świadczącego zawodowo pomoc prawną. Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, gdyż jej przedmiotem było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI