III SA/KR 1023/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-30
NSAinneWysokawsa
choroba zawodowaastma oskrzelowanarażenie zawodoweinspekcja sanitarnaKodeks pracyKodeks postępowania administracyjnegoorzecznictwo lekarskieWSA Kraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (astmy oskrzelowej), wskazując na potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a chorobą.

Skarżący domagał się stwierdzenia choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, wskazując na wieloletnie narażenie na pyły, gazy i dymy w środowisku pracy. Organy administracji dwukrotnie odmówiły stwierdzenia choroby, powołując się na pozazawodową etiologię schorzenia (uczulenie na alergeny środowiskowe) oraz brak udokumentowania objawów w odpowiednim czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że postępowanie nie zostało wyczerpująco przeprowadzone, a związek przyczynowy między pracą a chorobą nie został jednoznacznie wyjaśniony.

Sprawa dotyczyła skargi S. G. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymującą w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. Skarżący pracował w latach 1980-2016 w warunkach narażenia na pyły, gazy i dymy, w tym pył dolomitu, wapna, opary smoły, pył hutniczy oraz krzemionkę. Organy administracji, opierając się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy, uznały, że astma oskrzelowa skarżącego ma pozazawodową etiologię (uczulenie na alergeny środowiskowe) i nie została rozpoznana w okresie umożliwiającym ustalenie związku przyczynowego z pracą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, w szczególności nie ustaliły jednoznacznie, czy substancje drażniące występujące w środowisku pracy mogły wywołać astmę oskrzelową u skarżącego. Sąd wskazał na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych badań w tym zakresie oraz wezwania skarżącego o przedłożenie dokumentacji medycznej, aby ustalić czas ujawnienia się objawów choroby. Sąd podkreślił, że orzeczenia lekarskie nie były wystarczająco uzasadnione i nie odniosły się do badań naukowych wskazujących na występowanie astmy oskrzelowej u pracowników narażonych na podobne czynniki w hutnictwie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i nie ustaliły jednoznacznie, czy substancje drażniące występujące w środowisku pracy mogły wywołać astmę oskrzelową u skarżącego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły wystarczających badań w celu ustalenia wpływu substancji drażniących na drogi oddechowe na rozwój astmy oskrzelowej u skarżącego, a także nie ustaliły jednoznacznie czasu ujawnienia się objawów choroby.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p. art. 235

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

rozporządzenie art. 8 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych

k.p. art. 235 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.i.s. art. 5 § pkt 4a

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.p.i.s. art. 12 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

k.p. art. 237 § § 1 pkt 3-6

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 237 § § 11

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 236 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 235 § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego przez organy administracji. Brak jednoznacznego ustalenia związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a chorobą. Niewystarczające uzasadnienie orzeczeń lekarskich. Potencjalny wpływ substancji drażniących na drogi oddechowe na rozwój astmy oskrzelowej.

Odrzucone argumenty

Pozazawodowa etiologia astmy oskrzelowej (uczulenie na alergeny środowiskowe). Brak udokumentowania objawów astmy w okresie umożliwiającym ustalenie związku przyczynowego z pracą.

Godne uwagi sformułowania

organy nie wyczerpały możliwości dowodowych nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości czasu, w którym u skarżącego ujawniła się astma oskrzelowa nie ustalono jednoznacznie, czy u skarżącego substancje te mogły wywołać astmę oskrzelową brak jest możliwości wykluczenia lub potwierdzenia ekspozycji na substancje drażniące

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący

Marta Kisielowska

sprawozdawca

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej, ocena orzeczeń lekarskich przez organy administracji, obowiązek przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki chorób zawodowych i procedury administracyjnej w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność ustalania związku przyczynowego między pracą a chorobą, podkreślając znaczenie dokładności postępowania dowodowego i oceny opinii lekarskich.

Czy astma oskrzelowa z pracy to zawsze choroba zawodowa? Sąd wskazuje na błędy w postępowaniu administracyjnym.

Sektor

przemysł ciężki

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1023/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący/
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1510
Art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2022 poz 1836
Par. 8  ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak NP.9081.2.45.2022 w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak NP.9081.2.45.2022 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 lipca 2022 r. o braku podstaw do stwierdzenia u S. G. (dalej: "skarżący") choroby zawodowej – astmy oskrzelowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. 2023 poz. 338, dalej: "u.p.i.s.") oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: "rozporządzenie").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 28 listopada 2017 r. zgłoszono podejrzenie choroby zawodowej u skarżącego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie w dniu 4 grudnia 2017 r. skierował skarżącego na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej astmy oskrzelowej, w związku z narażeniem na pyły lub gazy drażniące w okresie od 1980 r. do 2016 r. w ramach zatrudnienia w A. w K. Skarżący zatrudniony był na stanowisku: formierza maszynowego, operatora wózka, operatora suwnicy.
Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.
W sporządzonej w dniu 19 marca 2018 r. karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącego wskazano, że postępowanie dotyczy astmy oskrzelowej, okresów zatrudnienia: od 28.04.2003 r. do 31.12.2004 r. (operator urządzeń do produkcji materiałów ogniotrwałych, pracownik technologiczny) oraz 14.02.2005 do 21.12.2016 r. (pracownik technologiczny) – narażenie na pyły lub gazy i dymy drażniące. W okresie zatrudnienia skarżący wykonywał prace związane z obsługą urządzeń i ciągów technologicznych, polegające na obsłudze i kontroli pracy urządzeń mielących, suszących, przesiewających, formujących, namiarujących, transportujących; prace związane z obsługą suwnicy oraz wózka transportowego, przewożenie surowców, półfabrykatów, wyrobów gotowych; prace załadunkowe i przygotowawcze do jazdy wózka. Pomiary pyłu zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę od 2% do 50% wykazały stężenia od 0,82 mg/m3 do 1,42 mg/m3 – badania z lat 2014, 2015, 2016. U pracodawcy były stosowane środki ochrony osobistej.
W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej astmy oskrzelowej wskazano okresy zatrudnienia: 26.09.1980-31.12.1992 r. (I); 01.01.1993 r. – 31.03.2003 (II); 28.04.2003 do 31.12.2004 (III) oraz 14.02.2005 do 31.12.2016 (IV), stanowisko pracy: 1. formierz maszynowy, 2. formierz maszynowy – operator suwnicy, 3. operator urządzeń do produkcji materiałów ogniotrwałych, pracownik technologiczny, 4. pracownik technologiczny. Pracodawca: 1. Huta [...], 2. Przedsiębiorstwo M. S.A. w K. następca prawny Przedsiębiorstwo [...] K. sp. z o.o. obecnie A. sp. z o.o., pracodawca, z którym wiąże się podejrzenie choroby zawodowej - A. sp. z o.o., czynnik szkodliwy/uciążliwy pyły lub gazy i dymy drażniące.
2 lipca 2018 r. skierowano skarżącego na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej astmy oskrzelowej.
W dniu 6 listopada 2018 r. w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie przesłuchano skarżącego. Skarżący wskazał, że w czasie zatrudnienia u poszczególnych pracodawców wykonywał czynności w tej samej hali produkcyjnej- był narażony na hałas, zapylenie spowodowane używaniem dolomitu, wypalano także wapno do produkcji dające zapylenie, wypalano smołę, która wydzielała opary. Wyjaśnił, że do roku 2005 wózki widłowe nie miały kabiny ochronnej.
Orzeczeniem lekarskim z dnia 2 sierpnia 2019 r., nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazał, że ocena narażenia zawodowego nie potwierdza narażenia na czynniki alergizujące. Etiologię zawodową astmy oskrzelowej można diagnozować jeżeli objawy choroby wystąpią w okresie narażenia lub jednego roku od zakończenia pracy w narażeniu i potwierdzony zostanie związek pomiędzy alerganami środowiska pracy a wystąpieniem choroby. W wywiadzie chorobowym skarżący w 2017 r. zgłaszał suchy nocny kaszel, nie podejmował jednak leczenia. Suchy, nocny kaszel może świadczyć o problemach z układem krążenia, u skarżącego po podjęciu leczenia przez kardiologa objawy zmniejszyły się. W orzeczeniu wskazano, że w badaniach profilaktycznych skarżący nie zgłaszał żadnych dolegliwości, opisy zdjęć rtg klatki piersiowej wykazywały brak patologii w obrazach radiologicznych. Zlecono badania spirometrii, ale brak wyników w aktach sprawy. U skarżącego orzeczono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej astmy oskrzelowej ze względu na braku udokumentowanych jej objawów w okresie narażenia lub do roku od zakończenia pracy w narażeniu, brak jej objawów obecnie, także ze względu na czynniki alergizujące w środowisku pracy.
Pismem z dnia 4 września 2019 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. poinformował Instytut Medycyny Pracy w Ł., że skarżący był badany w ośrodku w K., gdzie orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych:
- pylica płuc: pylica krzemowa – poz. 3.1. wykazu chorób zawodowych;
- obustronny trwały odbiorczy ubytek słychu typu ślimakowego lub czuciowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchowego o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz – poz. 21 wykazu chorób zawodowych;
- przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej wartości 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń – poz. 5 wykazu chorób zawodowych;
- astma oskrzelowa – poz. 6 wykazu chorób zawodowych;
- choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego – poz. 25.5 chorób zawodowych.
Orzeczeniem z dnia 4 września 2020 r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy [...] stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano, że brak jest danych, aby skarżący był narażony na czynniki alergizujące. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono u skarżącego otyłość, w badaniach czynnościowych układu oddechowego nie stwierdzono klinicznych wykładników obturacji oskrzelowej w spirometrii spoczynkowej. Uzyskano dodatni wynik testu oceny nieswoistej nadreaktywności oskrzeli z metacholiną, świadczący o nadreaktywnosci umiarkowanej. Uzyskano dodatnie wyniki testów podskórnych dla alergenów środowiska komunalnego- pleśni, roztoczy. W rtg klatki piersiowej opisano cechy przewlekłego nieżytu oskrzeli, mierne poszerzenie górnego śródpiersia, powiększenie serca, zmiażczycowanie aorty, zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie piersiowym. Stwierdzono podstawy kliniczne do rozpoznania astmy oskrzelowej. Równocześnie stwierdzono, że biorąc pod uwagę predyspozycje badanego do rozwoju chorób alergicznych, do których należy astma oddechowa, udokumentowaną reakcję uczuleniową na alergeny – pleśnie i roztocza oraz brak potwierdzenia narażenia na czynniki alergizujące w stanowisku pracy, nie jest możliwe ustalenie bezspornego, a nawet wysoko prawdopodobnego związku przyczynowo-skutkowego z warunkami pracy. Dodatkowo podkreślono, że wyższy stopień odczuwalnych przez chorego dolegliwości, jak i istotność zaburzeń czynności układu oddechowego będącej kluczową i nieodzowną, ale nie wyłączną dla astmy oskrzelowej cechą patofizjologiczną. Reasumując, jednostka orzecznicza wskazała, że rozpoznana u skarżącego atopowa astma oskrzelowa spowodowana uczuleniem na pospolite alergeny środowiska komunalnego nie spełnia podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.
Pismem z dnia 5 marca 2021 r. Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. wskazał, że u skarżącego na podstawie przeprowadzonych w czasie hospitalizacji w dniach od 26 stycznia do 30 stycznia 2020 r. badań diagnostycznych rozpoznano astmę oskrzelową. Wskazano, że hałas, temperatura, pył dolomitu i pary smoły nie należą do czynników alergizujących. Ze względu na upływ czasu oraz brak pomiarów czynników szkodliwych na stanowisku pracy skarżącego, brak jest możliwości potwierdzenia lub wykluczenia pracy w ekspozycji bądź narażeniu na pyły, gazy, dymy drażniące. Nie można wnioskować o zawodowym podłożu rozwoju astmy niealergicznej. Diagnostyka alergiczna u pacjenta wykazała nadreaktywność na tzw. alergeny pospolite – pleśń, roztocza. W związku z tym jednostka orzecznicza nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego.
Decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie nie stwierdził choroby zawodowej u skarżącego.
Decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję PPIS w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien:
- dokonać weryfikacji karty oceny narażenia zawodowego w zakresie potencjalnego narażenia na czynniki alergizujące i drażniące na stanowiskach pracy skarżącego podczas zatrudnienia w Hucie [...], Przedsiębiorstwie M. S.A., Przedsiębiorstwie [...] K. sp. z o.o., A. sp. z o.o.;
- w przypadku uzyskania nowych informacji w kontekście rozpatrywanej jednostki chorobowej dane o narażeniu należy przesłać do jednostki orzeczniczej celem weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego;
- na podstawie całości zebranego i zweryfikowanego materiału dowodowego wydać decyzję administracyjną, zawierającą stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne.
Z karty narażenia zawodowego z dnia 14 marca 2022 r. wynika, że skarżący narażony był na pyły, gazy i dymy drażniące, czynniki alergizujące. W czasie wykonywania obowiązków zawodowych skarżący narażony był na pył i hałas. Zapylenie wynikało z używania dolomitu w produkcji, wapna wykorzystywanego do wypalania stali, na zewnątrz rozładowywał materiały m. in. dolomit, korund, grafit, wapno i siarkę, miał też kontakt ze smołą oraz pyłem hutniczym. Wskazano następujące czynniki będące przyczyną choroby zawodowej: pyły, gazy, dymy drażniące pochodzące z procesów produkcyjnych materiałów ogniotrwałych, czynniki alergizujące – smoła, pył hutniczy, dolomit, korund, wapno, grafit, siarka.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. Instytut Medycyny Pracy [...] wskazał, że przekazane informacje o ekspozycji skarżącego na smołę przemysłową, pył hutniczy, dolomit, korund, wapno, grafit, siarkę nie mają wpływu na orzeczenie o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej. Substancje te nie działają bowiem alergizująco na drogi oddechowe. Podkreślono, że u skarżącego wykazano uczulenie na pospolite alergeny pleśnie i roztocza, co z wysokim prawdopodobieństwem wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia. Nadreaktywność oskrzeli utrzymuje się mimo upływu czterech lat od zakończenia pracy.
Pismem z dnia 13 maja 2022 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. wskazał, że wymienione o ocenie narażenia zawodowego substancje – smoła przemysłowa, dolomit, korund, wapno, grafit, siarka, ani pył hutniczy nie wykazują działania alergizującego, nie stanowią potencjalnych czynników ryzyka pojawienia się astmy oskrzelowej. Podkreślono, że rozpoznanie astmy oskrzelowej miało miejsce w 2020 r., a nie w czasie pracy zawodowej, ani nie w okresie roku od jej zakończenia. Zdaniem jednostki orzeczniczej już samo rozpoznanie choroby w 2020 r., czyli cztery lata po zakończeniu zatrudnienia wskazuje na pozazawodową etiologię choroby.
Decyzją z dnia 1 lipca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej astmy oskrzelowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Organ przedstawił treść sporządzonych orzeczeń lekarskich, a także wskazał, że w sprawie zostały wykonane wskazania wynikające z decyzji Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 grudnia 2021 r.- przeprowadzono ponowną ocenę narażenia zawodowego z okresu zatrudnienia, która wykazała kontakt z następującymi czynnikami: pyły, gazy, dymy drażniące pochodzące z procesów produkcyjnych materiałów ogniotrwałych, czynniki alergizujące (smoła, pył hutniczy, dolomit, korund, wapno, grafit, siarka). PPIS w Krakowie zwrócił się do ośrodków medycyny pracy w K. i Ł. z prośbą o weryfikację orzeczeń. Jednostki orzecznicze nie znalazły podstaw do weryfikacji orzeczeń. Organ wskazał, że wydane przez jednostki orzecznicze I i II stopnia orzeczenia lekarskie nie dają podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – astmy oskrzelowej.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję naruszającą interes prawny obywatela;
- art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ I instancji do starannego i zgodnego z przepisami prawa postępowania, mającego zagwarantować równość obywateli wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez istotne naruszenie wymogów postępowania w sprawie występowania choroby zawodowej;
- skarżący zarzucił brak przeprowadzenia przez uprawnione jednostki orzecznicze uzupełniających badań pod kątem szkodliwego działania czynników występujących w środowisku pracy- smoły, pyłu hutniczego, dolomitu, korundu, wapnia, grafitu, siarki i ich wpływu na możliwość wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej, co pozostaje w sprzeczności z wytycznymi organu II instancji uchylającej decyzję PPIS w Krakowie i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Organ II instancji dwukrotnie wezwał skarżącego o przedłożenie dokumentacji medycznej dotyczącej okresu 1980 do 2016 r. dotyczącej rozpatrywanego schorzenia lub wskazania adresów placówek medycznych, w których skarżący był leczony z powodu chorób układu oddechowego. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 26 października 2022 r. zwrócił się do PPIS w Krakowie o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie poprzez ustalenie występowania w okresie zatrudnienia skarżącego substancji drażniących na drogi oddechowe oraz czynników uczulających.
W dniu 22 grudnia 2022 r. sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wskazano w niej, że skarżący w czasie zatrudnienia od 1993 r. do 2016 r. narażony był pyły, gazy i dymy drażniące, czynniki alergizujące: pył dolomitu, wypalanego wapna, opary smoły, surowce do wytwarzania masy ogniotrwałej: dolomit, korund, grafit, siarka, wapno oraz pył hutniczy.
MPWIS pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. zwrócił się do Dyrektora Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. o poddanie ponownej analizie przyczyn astmy oskrzelowej u skarżącego w związku z koniecznością uwzględnienia karty narażenia zawodowego oraz badań klinicznych Zakładu Alergologii [...] dotyczących występowania astmy oskrzelowej u pracowników Huty [...] w K.
Pismem z dnia 21 lutego 2023 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. wskazał, że podstawą orzeczenia ośrodka o braku podstaw rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego był brak wystąpienia udokumentowanych objawów i klinicznego rozpoznania astmy oskrzelowej w okresie, w którym można analizować jej związek z pracą.
Pismem z dnia 7 marca 2023 r. Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. wskazał, że przeanalizował zakres nowej karty narażenia zawodowego skarżącego. Uniwersalną cechą każdego pyłu jest działanie drażniące, w tym na drogi oddechowe, zwłaszcza jeśli zapylenie przekracza dozwolone normy higieniczne. Żaden z wymienionych w ocenie narażenia zawodowego skarżącego czynników nie ma działania alergizującego dla dróg oddechowych, a przynajmniej nie wykazano dotychczas takiego działania. Poza działaniem drażniącym, pył grafitu i krzemionki wykazuje działanie zwłókniające pylicotwórcze na tkankę płucną, ponadto krzemionka wykazuje działanie karcerogenne. Odnosząc się do badań naukowych opisanych w pracy o chorobach alergicznych w hutnictwie wskazano, że opierają się one o ograniczone dane.
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak NP.9081.2.45.2022 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 1 lipca 2022 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 §1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy. W uzasadnieniu decyzji organ zreferował przebieg postępowania przed organem I i II instancji. Wskazał, że w sprawie orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., placówka naukowo-badawczą rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne. Jednostki orzecznicze po analizie przesłanej przez MPWIS dokumentacji, nie znalazły podstaw do weryfikacji orzeczeń lekarskich i kontynuacji diagnostyki alergologicznej u skarżącego. Małopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że nie zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej. Na podstawie przeprowadzonych u skarżącego badań potwierdzono uczulenie na alergeny występujące w środowisku komunalnym, co nie daje podstaw do uznania zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Stwierdzona nadwrażliwość na alergeny pozazawodowe wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia. Ponadto brak wystąpienia udokumentowanych objawów i klinicznego rozpoznania astmy oskrzelowej w okresie, w którym można by rozpatrywać i ewentualnie uznać jej związek przyczynowo - skutkowy z pracą (w odniesieniu do astmy oskrzelowej ustalony w wykazie chorób zawodowych okres wynosi 1 rok.). Astma oskrzelowa o etiologii pozazawodowej została rozpoznana dopiero w 2020 roku przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. Mając na względzie powyższe okoliczności, w ocenie organu II instancji nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w należyty sposób przyczyn występowania u skarżącego choroby w postaci astmy i bezkrytyczne przyjęcie, że występująca u skarżącego astma jest skutkiem narażenia na pospolite alergeny występujące w środowisku komunalnym, a także ustalenie, że nie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy występującą u skarżącego astmą a narażeniem na pyły, dym, gaz i inne czynniki alergizujące, takie jak smoła, pył hutniczy, dolomit, korund, wapno, grafit i siarka;
- naruszenie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 w zw. z art. 236 1 i art. 2352 Kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że u skarżącego nie wystąpiła choroba zawodowa będąca skutkiem narażenia na szkodliwe czynniki w środowisku pracy.
Do skargi skarżący dołączył historię zdrowia i choroby z dnia 25 maja 2023 r. SPOZ w P.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej u skarżącego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Pismem z dnia 11 lipca 2023 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu w trybie uproszczonym. Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z przyjętymi przez organ ustaleniami, że źródłem astmy jest uczulenie na alergeny występujące w środowisku komunalnym. Wskazał, że przez wiele lat pracy narażony był na pyły, gazy, dymy drażniące w otoczeniu takich substancji, jak smoła, pył hutniczy, korund, wapno, grafit, siarka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć Sąd nie podzielił wszystkich podniesionych w niej zarzutów.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną był fakt, że jednostka orzecznicza drugiego stopnia stwierdziła, że skarżący cierpi na chorobę umieszczoną w wykazie chorób zawodowych – astmę oskrzelową. Niesporne jest również, że skarżący pracował w latach 1980 do 2016 w tej samej hali produkcyjnej u różnych pracodawców, w warunkach narażenia zawodowego, był eksponowany na zapylenie wynikające ze stosowania dolomitu, wypalanego wapna, oparów smoły, surowców służących do wytwarzania masy ogniotrwałej: dolomitu, korundu, grafitu, siarki, wapna oraz pyłu hutniczego - karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 22 grudnia 2022 r. (k. 202 akt administracyjnych), a także wolnej krystalicznej krzemionki (karta narażania z dnia 19 marca 2018). Z akt sprawy wynika również, że w badaniach naukowych przeprowadzonych przez pracowników [...] (Alergiczne choroby zawodowe w hutnictwie. [...]) stwierdzono występowanie astmy oskrzelowej u pracowników Huty [...] narażonych na działanie pyłów metali (żelaza, niklu, chromu, cynku, aluminium, miedzi oraz zendry), na substancje smołowate, krzemowe i wapno.
Okolicznością sporną w toku postępowania było istnienie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym a występującą u skarżącego astmą oskrzelową, w tym w szczególności etiologia rozpoznanej u skarżącego choroby, a także czas powstania schorzenia. Z orzeczenia jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia wynika, że rozpoznanie nie nastąpiło w terminach określonych przepisami (w czasie narażenia lub w ciągu roku od ustania narażenia), równocześnie z akt sprawy wynika, że w 2017 r. (w ciągu roku od zaprzestania zatrudnienia) skarżący został skierowany na badania z podejrzeniem astmy oskrzelowej, w 2017 r. skarżył się na suchy kaszel, a równocześnie jednostka orzecznicza II stopnia nie odniosła się do czasu powstania schorzenia u skarżącego.
Zgodnie z art. 235 ¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.– brzmienie z daty wydania zaskarżonej decyzji, dalej "Kodeks pracy") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz, aby istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, a regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje wnioskodawcę, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonaniu oceny narażenia zawodowego, w szczególności w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy. Zgodnie z ust. 5 rozporządzenia jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do: pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej- w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych, lekarza prowadzącego leczenie byłego pracownika o udostępnienie dokumentacji medycznej, a także do pracownika lub byłego pracownika w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza orzecznika.
Pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1). W niniejszym postępowaniu zostały wydane orzeczenia jednostek I i II stopnia- Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Instytutu Pracy [...] w Ł.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). W razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji to inspektor sanitarny decyduje o sposobie uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 3694/19). Bez opinii bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa (por. wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 3694/19). W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest zatem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, CBOSA, tak też wyrok NSA z 18 listopada 2020 r., II OSK 2269/18, CBOSA).
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 §1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie (§ 4). Jak natomiast stanowi art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19).
W ocenie Sądu w postępowaniu przed organem I i II instancji nie wyczerpano możliwości dowodowych związanych z ustaleniem epistemologii schorzenia występującego u skarżącego, a także nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości czasu, w którym u skarżącego ujawniła się astma oskrzelowa. Zgodnie bowiem z powołanym art. 7 k.p.a. to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co więcej rolę organu w tym zakresie podkreślają przepisy rozporządzenia. Jest on bowiem gospodarzem postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej, organem wyspecjalizowanym, posiadającym znacznie szersze możliwości dowodowe niż strona.
W ocenie Sądu zawarte w orzeczeniach stwierdzenie, że przyczyną występującej u skarżącego astmy oskrzelowej jest uczulenie na pospolite alergeny nie zostało w sposób wyczerpujący wyjaśnione, ani uzasadnione. Należy zauważyć, że z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 22 grudnia 2022 r. wynika, że skarżący narażony był na działanie następujących substancji: zapylenie dolomitem, opary wypalanego wapna, opary smoły, miał też kontakt korundem, grafitem, siarką, smołą produkcyjną oraz pyłem hutniczym (k. 202). Zdaniem Sądu w toku postępowania nie ustalono jednoznacznie, czy u skarżącego substancje te mogły wywołać astmę oskrzelową. Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. wskazał, że wszystkie substancje, z którym kontakt miał skarżący mają działanie drażniące na drogi oddechowe, zwłaszcza jeśli zapylenie przekracza dozwolone normatywy higieniczne. Przy czym w opinii nie znalazło się stwierdzenie, czy w warunkach pracy skarżącego normy te były przekroczone. W opinii wskazano, że substancje mają również działanie karcerogenne. Równocześnie w ogólnodostępnej literaturze zwraca się uwagę, że przyczyną astmy wywołanej przez czynniki drażniące mogą być takie substancje jak: ditlenek siarki, opary krzemionki, czy dymy- uszkadzają one nabłonek dróg oddechowych i wywołują reakcję zapalną utrzymującą się pomimo przerwania narażenia (por. C. Pałczyński, Astma wywołana przez czynniki drażniące – definicja, etiopatogeneza i klasyfikacja", mp.pl). Z badań, z których korzystał organ II instancji (ogólnodostępnych) dotyczących chorób alergicznych u pracowników Huty [...] wynika, że u osób narażonych na pyły metali, substancje smołowate, krzemowe, wapno dochodziło do rozwoju astmy oskrzelowej.
W ocenie Sądu dysponując takim wykazem pyłów, gazów i dymów drażniących oraz potwierdzeniem ich drażniącego działania na drogi oddechowe (pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł.), organ powinien zwrócić się do jednostek orzeczniczych celem przeprowadzenia badań, czy któraś z substancji mogła u skarżącego wywołać astmę oskrzelową. Zwłaszcza, że wykonano skarżącemu testy skórne na alergeny powszechnie występujące w środowisku, natomiast zaniechano jakichkolwiek badań w kierunku uczulenia skarżącego na substancje drażniące występujące w środowisku pracy. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że stwierdzenie reakcji uczuleniowej na pospolite alergeny środowiska komunalnego, stanowiło podstawę wykluczenia zawodowej etiologii istniejącej u skarżącego choroby astmy oskrzelowej. Zdaniem Sądu takie stwierdzenia w zestawieniu z zakresem badań przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze daje podstawę do uznania, że opinie nie zostały przeprowadzone w sposób wyczerpujący, ani dogłębnie uzasadnione. Równocześnie, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 16 maja 2018 r., III OSK 1567/16), w którym Sąd ten wskazał, że brak możliwości przeprowadzenia określonego badania nie może skutkować przyjęciem, że takie badanie zostało przeprowadzone i dało wynik negatywny. A takie stanowisko zdaje się wynikać z orzeczenia z dnia 5 marca 2021 r. Instytutu Medycyny Pracy [...] "z uwagi na upływ czasu, brak pomiarów brak jest możliwości wykluczenia lub potwierdzenia ekspozycji na substancje drażniące"). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2023 r., III SA/Kr 1539/22), zgodnie z którym chorobę zawodową należy stwierdzić nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Ponadto wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok WSA jw.).
Podkreślić ponadto należy, że w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia skarżącego w czasie trwania stosunku pracy, a także przed jego rozpoczęciem i po jego zakończeniu. Przesłuchanie skarżącego, które miało miejsce w dniu 6 listopada 2018 r. nie obejmowało stanu zdrowia skarżącego w odniesieniu do objawów astmy oskrzelowej. W aktach sprawy (k. 19-37 akt administracyjnych) znajdują się zaświadczenia lekarskie – o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy przez skarżącego. Zdaniem Sądu organ powinien rozważyć wezwanie skarżącego o przedłożenie całości dokumentacji medycznej, zwłaszcza tej powstałej po zakończeniu stosunku pracy, ewentualnie złożenie oświadczeń w trybie art. 75 § 1 k.p.a. Ustalenie stanu zdrowia skarżącego po zakończeniu pracy ma istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia czasu, w którym pojawiły się u skarżącego objawy astmy oskrzelowej. Jednostka orzecznicza I stopnia kwestionuje powstanie schorzenia w okresie roku od ustania narażenia, jednostka orzecznicza II stopnia nie przesądziła tej kwestii, a z akt sprawy wynika, że w 2017 r. (przed upływem roku od zakończenia stosunku pracy) zgłoszono podejrzenie choroby zawodowej u skarżącego. Zwrócić należy uwagę, że do skargi skarżący dołączył wypis z historii zdrowia i choroby SPZOZ w P., jednakże nie wynika z niego czas, w którym zdiagnozowano u skarżącego astmę oskrzelową. Sąd nie dokonywał ustaleń w oparciu o jego treść, ponieważ powstał on już po wydaniu zaskarżonej decyzji i nie może być elementem oceny jej legalności.
§ 8 rozporządzenia stanowi, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 (orzeczenia lekarskie, formularz oceny narażenia zawodowego) jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Katalog działań, które może podjąć organ jest otwarty i to organ powinien zdecydować jakie jeszcze dowody powinny zostać w sprawie przeprowadzone. W szczególności rozporządzenie wyraźnie przewiduje możliwość zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację.
Podkreślić należy, że jeżeli dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony - to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia (wyrok NSA z 18 maja 2021 r. II OSK 2611/18). Sąd podziela poglądy przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których organy państwowej inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej bez opinii jednostki orzeczniczej lub wbrew jej brzmieniu (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2023 r., II OSK 1794/20). Nie oznacza to jednak, że organy są zwolnione z oceny elementów formalnych, jej zupełności oraz poprawności uzasadnienia. Jak słusznie podkreśla się w doktrynie (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2023), opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzać się tylko do zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej". "Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, tj. motywy, które pozwalają dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzać się tylko do zdania lekarza (lekarzy), ale musi przekonywać jako logiczna całość. Skoro zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi orzekającemu wiadomości specjalnych w celu ułatwienia należytej oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, a nie rozstrzygnięcia sprawy za organ, to organ winien znać szczegółowe motywy przyjęcia danego orzeczenia. Biegły musi wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji" (wyrok NSA z 1.02.2007 r., II OSK 1445/06). W ocenie Sądu sporządzone w toku postępowania orzeczenia instytucji orzeczniczych w znacznym stopniu operują ogólnikami i niewyjaśnionymi stwierdzeniami (m. in. dotyczącymi niezawodowej etiologii astmy skarżącego, a także wpływu kontaktu z substancjami drażniącymi drogi oddechowe przez znaczny okres czasu na możliwość rozwinięcia się astmy u skarżącego, nie wyjaśniają również dlaczego wykluczono możliwość zawodowej etiologii astmy oskrzelowej u skarżącego, w świetle informacji o badaniach prowadzonych u pracowników huty i potwierdzających występowanie tego schorzenia).
Podkreślić należy, że przed wydaniem rozstrzygnięcia w kwestii istnienia bądź braku choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej mają obowiązek w świetle treści art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. dokonać ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Rolę organów w tym zakresie podkreślają przepisy rozporządzenia, wskazując w sposób przykładowy jakiego rodzaju badań, ustaleń mogą żądać od jednostek orzeczniczych.
Ponowne rozpoznając sprawę organy zwrócą się do jednostek orzeczniczych o podjęcie dodatkowych kroków związanych z wyjaśnieniem wpływu substancji drażniących, z którymi miał kontakt skarżący na możliwość rozwinięcia się u skarżącego astmy oskrzelowej, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności, że z badań prowadzonych przez ośrodki medyczne w K. wynika, że choroby układu oddechowego są rozpoznane u pracowników huty, a także wezwą skarżącego o przedłożenie dokumentacji medycznej, w tym w szczególności dokumentacji SPOZ w P. celem ustalenia, czasu w którym ujawniły się u skarżącego objawy astmy oskrzelowej. Organy rozważą ewentualne przesłuchanie skarżącego. Następnie w oparciu o całokształt materiału dowodowego ocenią, czy ze względu na datę ujawnienia schorzenia możliwe jest stwierdzenie choroby zawodowej, a także czy z uwagi na narażenie skarżącego na substancje ujawnione w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 22 grudnia 2022 r. można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.").
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI