II SA/WR 360/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-10-12
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzenneochrona gruntów rolnychuchwałarozstrzygnięcie nadzorczegminawojewodanaruszenie prawazgoda ministra

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D. stwierdzające nieważność uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uznając, że uchwała naruszała przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych i planowania przestrzennego.

Gmina P. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D., które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta i Gminy P. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda uznał, że uchwała naruszała przepisy dotyczące przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, w szczególności brak zgody Ministra Rolnictwa na zmianę przeznaczenia gruntów klas I-III o zwartej powierzchni powyżej 0,5 ha. Sąd administracyjny oddalił skargę Gminy, podzielając argumentację Wojewody co do naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D., które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta i Gminy P. z dnia 21 marca 2004 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi P. T. - część zachodnia przy drodze do P. Wojewoda D. uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem art. 17 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wyraził zgody na przeznaczenie 4,95 ha gruntów rolnych klas III na cele nierolnicze, a mimo to Rada Gminy uchwaliła plan zagospodarowania przestrzennego, który przeznaczał te grunty na cele nierolnicze, w tym budownictwo mieszkaniowe. Sąd oddalił skargę Gminy, uznając rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody za zasadne. Sąd nie podzielił zarzutu Gminy dotyczącego wadliwego podpisania rozstrzygnięcia nadzorczego przez I wicewojewodę, wskazując na przepisy ustawy o administracji rządowej w województwie dotyczące zastępstwa wojewody. Merytorycznie sąd podzielił stanowisko Wojewody, że uchwała Rady Gminy naruszała przepisy dotyczące konieczności uzyskania zgody Ministra Rolnictwa na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III o zwartej powierzchni przekraczającej 0,5 ha na cele nierolnicze. Sąd podkreślił, że praktyka „kawałkowania” obszaru w celu obejścia przepisów jest niedopuszczalna i sprzeczna z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która wymaga sporządzania planu dla całego obszaru wyznaczonego w studium. Sąd nie dopatrzył się natomiast rażącego naruszenia prawa w nieterminowości przedstawienia dokumentacji planistycznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Uzasadnienie

Przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klas I-III, których zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha, wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Brak takiej zgody, a mimo to uchwalenie planu, stanowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 17 § ust. 8

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego uzyskuje zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody ministra rolnictwa i rozwoju wsi.

Pomocnicze

u.a.r.w. art. 25

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie

Wojewoda sprawuje nadzór nad organami gminy, powiatu i samorządem województwa, na zasadach określonych w ustawach.

u.a.r.w. art. 27

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie

Wojewoda wykonuje zadania przy pomocy m. in. I i II wicewojewody.

u.a.r.w. art. 28 § ust. 3

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie

Jeżeli wojewoda nie pełni obowiązków służbowych, zakres zastępstwa I wicewojewody rozciąga się na wszystkie kompetencje wojewody.

u.p.z.p. art. 14 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, sporządza się dla całego obszaru wyznaczonego w studium.

Konstytucja RP art. 171 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 171 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 17 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uchwalenie planu bez uzyskania zgody Ministra Rolnictwa na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III o zwartej powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który wymaga zgody Ministra Rolnictwa na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klas I-III o zwartej powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Naruszenie art. 14 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez sporządzenie planu miejscowego dla części obszaru wyznaczonego w studium, po negatywnej decyzji Ministra, co stanowi próbę obejścia przepisów. Niezgodność uchwały planistycznej z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 25 ustawy o administracji rządowej w województwie poprzez niepodpisanie rozstrzygnięcia nadzorczego przez Wojewodę D. (uznany za bezzasadny z uwagi na zastępstwo I wicewojewody). Zarzut błędnej interpretacji przepisów art. 17 pkt. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (uznany za bezzasadny przez sąd).

Godne uwagi sformułowania

Pochodną zasady demokratycznego państwa prawnego jest art. 7 Ustawy Zasadniczej, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Brak udzielenia przez Ministra Rolnictwa zgody na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze nie może prowadzić do naruszania przez Gminę prawa, polegającego na dokonaniu podziału zwartego obszaru gruntów rolnych na części nieprzekraczające 0,5 ha, a to w celu obejścia przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Taka praktyka „kawałkowania” obszaru objętego planem pozostaje również w sprzeczności z przepisem art. 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Skład orzekający

Julia Szczygielska

przewodniczący

Andrzej Cisek

sprawozdawca

Mieczysław Górkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, konieczność uzyskania zgody Ministra Rolnictwa, zasady sporządzania planów miejscowych oraz dopuszczalność zastępstwa organów w postępowaniu nadzorczym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ochroną gruntów rolnych i procedurą planistyczną, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w 2005 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego i ochrony cennych gruntów rolnych, co jest istotne dla samorządów i deweloperów. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur i uzyskiwanie wymaganych zgód.

Gmina próbowała obejść przepisy o ochronie gruntów rolnych – sąd stanął po stronie prawa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 360/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek /sprawozdawca/
Julia Szczygielska /przewodniczący/
Mieczysław Górkiewicz
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1998 nr 91 poz 577
art. 25
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D. z dnia 11 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały LI/299/05 Rada Miasta i Gminy P. z dnia 21 marca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi P. T. – część zachodnia przy drodze do P.; oddala skargę.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 11 maja 2005 r. Wojewoda D. stwierdził nieważność uchwały Nr LI/299/05 Rady Miasta i Gminy P. z dnia 21 marca 2004 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi P. T. - część zachodnia przy drodze do P.
Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Wojewoda D. wskazał, że powyższa uchwała wpłynęła do organu nadzoru w dniu 24 marca 2004 r., zaś dokumentacja planistyczna została przekazana w dniu 15 kwietnia 2005 r.
W toku badania legalności przedmiotowej uchwały organ nadzoru stwierdził podjęcie uchwały Nr LI/299/05 z istotnym naruszeniem art. 17 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717- zwana dalej uzp) i art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.).
Przedmiotową uchwałą Rada Miasta i Gminy P. postanowiła o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi P. T. - część zachodnia przy drodze do P. W toku przeprowadzania procedury planistycznej Burmistrz Miasta i Gminy P. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze 4,95 ha gruntów rolnych klas III, położonych na terenie wsi P. T., z przeznaczeniem na cele budownictwa mieszkaniowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia 10 stycznia 2005 r. ([...]) nie wyraził zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klas III o pow. 4,95 ha, położonych na terenie wsi P. T., przewidzianych na cele budownictwa mieszkaniowego, w granicach lokalizacji oznaczonej na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część wniosku, konturami koloru czerwonego z różowym tłem i numerem 1. Minister wskazał, że wnioskowane do zmiany przeznaczenia grunty rolne klas III stanowią fragment zwartego kompleksu gruntów rolnych o wysokim potencjale produkcyjnym, zaliczonych do klas III-IV i z tego względu powinny pozostać w dotychczasowym użytkowaniu. Przeznaczenie bowiem - zdaniem Ministra - omawianych gruntów na cele nierolnicze spowodowałoby naruszenie zwartości rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
Tymczasem mocą § 31 uchwały Nr LI/299/05 Rada Miasta i Gminy P. przeznaczyła następujące grunty rolne na cele nierolnicze i nieleśne, a mianowicie:
1) grunty rolne klasy III o powierzchni w poszczególnych kompleksach zabudowy:
a) MN l-0,49 ha,
b) MN2,MN3,KDd2-0,48ha,
c) MN4-0,15ha,
d) E-100 m2,
2) grunty rolne klasy IV o powierzchni w poszczególnych kompleksach zabudowy:
a) MNl-0,60ha,
b) MN4-0,38ha,
c) MN5-0,32ha.
Przedmiotowe grunty objęte były wnioskiem Burmistrza o zmianę przeznaczenia gruntów i jednocześnie negatywną decyzją Ministra, powodującą brak zgody na zmianę przeznaczenia gruntów z rolnych na nierolnicze.
Organ nadzoru wskazał, że w świetle art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Pochodną zasady demokratycznego państwa prawnego jest art. 7 Ustawy Zasadniczej, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Oznacza to, iż każde działanie organu władzy, w tym także Rady Gminy, musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. W świetle art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego podejmowane są w oparciu o wyraźne upoważnienie ustawowe.
Podejmując akty prawa miejscowego na podstawie normy ustawowej, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto należy podkreślić, iż normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Na szczególną uwagę zasługuje tu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r. (K 25/99, OTK 2000/5/141) w którym wskazano, że stosując przy interpretacji art. 87 ust. l i art. 92
ust. 1 Konstytucji, odnoszących się do źródeł prawa, takie zasady przyjęte w polskim systemie prawnym jak: zakaz domniemania kompetencji prawodawczych, zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze oraz zasadę głoszącą, że wyznaczenie jakiemuś organowi określonych zadań nie jest równoznaczne z udzieleniem mu kompetencji do ustanawiania aktów normatywnych służących realizowaniu tych zadań (...).
Zgodnie z dyspozycją normy prawnej art. 17 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego uzyskuje zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne; wprowadza zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień (ust. 9). Burmistrz Miasta i Gminy P. zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne nie uzyskał. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepis art. 17 nie upoważnił ani organu wykonawczego, ani organu stanowiącego gminy, do zmiany - w toku uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego -przeznaczania gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Ze wskazanej na wstępie decyzji Ministra Rolnictwa, a także z opracowania ekofizjograficznego dla wsi P. T. - część zachodnia przy drodze do P. wynika, że grunty rolne stanowią zwarty obszar, a obszar ten stanowi powierzchnię 4,95 ha gruntów rolnych klas III. Grunty te stanowią, jak to wynika z decyzji Ministra Rolnictwa, zwarty kompleks o wysokim potencjale produkcyjnym, a grunty te położone są w rejonie o korzystnych dla produkcji rolniczej przyrodniczo-glebowych warunkach.
Przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi, że- przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody ministra rolnicza i rozwoju wsi. Zatem wyłączną kompetencję do zmiany przeznaczenia gruntów, stanowiących zwarty obszar o powierzchni przekraczającej 0,5 ha posiada właściwy minister. Brak udzielenia przez Ministra Rolnictwa zgody na zmianę przeznaczenia
gruntów na cele nierolnicze nie może prowadzić do naruszania przez Gminę prawa, polegającego na dokonaniu podziału zwartego obszaru gruntów rolnych na części nieprzekraczające 0,5 ha, a to w celu obejścia przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Bowiem w tym konkretnym przypadku takie działania zmierzają do wyłączenia z procesu planistycznego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, będącego właściwym do zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.
Przytoczyć także należy postanowienia "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P. odnośnie środowiska przyrodniczego i rolniczej przestrzeni produkcyjnej". W zakresie ochrony gruntów rolnych i lasów w ustaleniach dla całej Gminy zapisano "Ograniczenie zabudowy jedynie do terenów istniejącego i określonego w "Studium..." zainwestowania z dopuszczeniem następujących wyjątków:
- zabudowy rezydencjonalnej na najsłabszych gruntach (V i VI klasa bonitacyjna), na działkach budowlanych o powierzchni minimum 1.0 ha.
- budowy nowych siedlisk dla produkcji rolniczej o powierzchni gospodarstwa minimum 50 ha,
- budowy obiektów gospodarstw specjalistycznych produkcji roślinnej,
- lokalizacji obiektów turystycznych (nie dotyczy "drugich domów"),
- budowy obiektów obsługi ruchu kołowego na terenach przylegających do dróg". Natomiast w ustaleniach dla poszczególnych miejscowości - tu: Pawłowa Trzebnickiego postanowiono, cyt: "Na gruntach posiadających zgodę na wyłączenie na cele nierolnicze, w pobliżu drogi krajowej proponuje się tereny działalności gospodarczej, usługowej. Na terenach przy głównej drodze należy lokalizować usługi i zieleń publiczną".
Zatem z przytoczonych ustaleń studium wynika, że zabudowa rezydencjonalna planowa była na najsłabszych gruntach - klasa V i VI, na działkach o powierzchni minimum 1,0 ha. Natomiast dla wsi P. T. po uzyskaniu zgody na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze tereny w pobliżu drogi krajowej przeznaczone miały zostać na działalność gospodarczą, usługową, a nie na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Tymczasem dla gruntów rolnych, znajdujących się na obszarze objętym uchwałą Nr LI/299/05, wystąpiono o
zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klasy III na cele mieszkaniowe. Ustalenia uchwały Nr LI/299/05 w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi P. T. - część zachodnia przy drodze do P. są niezgodne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P., co narusza przepis art. 14 ust. 5 uzp.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina P. zarzuciła naruszenie art. 25 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. nr 80 poz. 872 z późn. zm.) poprzez nie podpisanie rozstrzygnięcia nadzorczego przez Wojewodę D.
Wskazano również na naruszenie art. 14 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz zapisów "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P." w części "B" poprzez błędną interpretację zapisów Studium...
Zarzucono również błędną interpretację przepisów art. 17 pkt. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 późniejszymi zmianami) poprzez uznanie iż Burmistrz Miasta i Gminy P. miał obowiązek uzyskać zgodę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych klas III w części dotyczącej terenu przeznaczonego dla zabudowy mieszkaniowej wraz z terenami komunikacji kołowej objętego uchwalonym planem.
Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca gmina wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody D. z dnia 11 maja 2005 r.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazano, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje samorządowi terytorialnemu samodzielność (art. 16), która podlega ochronie sądowej (art. 165). Przyznanie samodzielności jednostkom samorządu terytorialnego znajduje wyraz prawny w konstrukcji prawnej nadzoru, której zasadnicze elementy unormowane są w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Według jej art. 171 "Działalność Samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności (ust. 1)". "Organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i
wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe" (ust. 2).
Konstytucja unormowała zatem dwa zasadnicze elementy konstrukcji nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego: po pierwsze, kryterium ingerencji nadzorczej - z punktu widzenia legalności, po drugie, organy powołane do sprawowania nadzoru, przyznając w tym zakresie kompetencje wojewodzie. O tej kompetencji stanowi też art. 25 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 91, poz. 577 z późn. zm.): "Wojewoda sprawuje nadzór nad organami gminy, powiatu i samorządem województwa, na zasadach określonych w ustawach". Ustawa o administracji rządowej w województwie odsyła w zakresie unormowania kompetencji wojewody do sprawowania nadzoru nad organami gminy, powiatu i samorządu województwa do ustaw a zatem, zasady sprawowania nadzoru nad samorządem województwa określa ustawa o samorządzie województwa. Przyznanie wojewodzie kompetencji do sprawowania nadzoru oznacza, że nie może on powierzyć jej innym organom lub pracownikom urzędu. Jest to kompetencja przysługująca wyłącznie wojewodzie. O niedopuszczalności jej realizacji w imieniu wojewody lub w zastępstwie wojewody przez inne organy lub pracowników urzędu wojewódzkiego świadczy też szczególne jej unormowanie w art. 25 ustawy o administracji rządowej w województwie, która odsyła w tym zakresie do ustaw.
W toku prac nad planem przeanalizowano, czy ustalone w projekcie planu przeznaczenie terenów rolnych na cele nierolnicze wymaga, zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wymaga zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej bądź wojewody. Stwierdzono, że tereny planowane do przeznaczenia na cele nierolne są położone na gruntach III klasy bonitacyjnej i posiadają łączną powierzchnię 4.95 ha, przy czym zwarte obszary projektowane do takiego przeznaczenia przekraczają 0,5 ha.
Burmistrz Miasta i Gminy P. wystąpił za pośrednictwem Wojewody D. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o wydanie zgodny na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze i zgody takiej nie uzyskał.
W myśl art. 17 pkt. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Burmistrz Miasta i Gminy P. wprowadził zmiany wynikające z uzyskanych opinii
i uzgodnień - w tym w szczególności zmianę wynikającą z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ograniczono powierzchnię terenów planowanych do przeznaczenia na cele nierolnicze. Dużą część terenu, który wcześniej był przeznaczony na zabudowę mieszkaniową przeznaczono na zabudowę zagrodową, która zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest gruntem rolnym.
Pozostawiono przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową jedynie części gruntów, położonych w sąsiedztwie istniejącej zabudowy wsi P. T. Pod zabudowę mieszkaniową przeznaczono grunty rolne III klasy bonitacyjnej o wskazanych powyżej powierzchniach w poszczególnych kompleksach zabudowy. Powyższe obszary są ograniczone gruntami o innej klasie bonitacyjnej, terenem drogi gminnej, granicami ewidencyjnymi działek oraz terenami rolnymi, stanowiącymi dojazd do położonych wgłębi użytków rolnych. Łączna powierzchnia gruntów przewidzianych do przeznaczenia na cele nierolnicze uległa
zmniejszeniu z 4.95 ha na 1.13 ha.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z powyższego zapisu wynika, że jeżeli zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia nie przekracza 0,5 ha przeznaczenie terenu na cele nierolne nie wymagał uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tym samym, Burmistrz Miasta i Gminy P. nie miał podstaw prawnych do powtórnego występowania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o wyrażenie takiej zgody i dążenia do uzyskania tej zgody.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał swe stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami
jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Dokonując oceny przedmiotowego rozstrzygnięcia nadzorczego Sąd uznał jego zasadność i tym samym obligowany był do oddalenia skargi, gdyż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.
Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów, które znalazły się w skardze, Sąd nie podzielił argumentów o wadliwości owego rozstrzygnięcia z tej przyczyny, że zostało ono podpisane w zastępstwie Wojewody D. przez I wicewojewody.
Należy zwrócić bowiem uwagę, iż zgodnie z art. 27 ustawy o administracji rządowej w województwie wojewoda wykonuje zadania przy pomocy m. in. I i II wicewojewody. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 3 ustawy o administracji rządowej w województwie "Jeżeli wojewoda nie pełni obowiązków służbowych, zakres zastępstwa I wicewojewody rozciąga się na wszystkie kompetencje wojewody." W dniach 10-12 maja 2005 r. Wojewoda D.-S. O., przebywał z oficjalną wizytą w Strasburgu, a w tym czasie jego obowiązki pełnił I Wicewojewoda – R. L. Bezzasadny jest zatem zarzut naruszenia przez Wojewodę D. art. 25 ustawy o administracji rządowej w województwie.
Przechodząc do kwestii merytorycznych Sąd podziela argumentacje organu nadzorczego, że przy podejmowaniu uchwały Nr LI/299/05 Rady Miasta i Gminy P. z dnia 21 marca 2004 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi P. T. - część zachodnia przy drodze do P. doszło do istotnego naruszenia zarówno przepisu art. 17 ust. 8 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jak również art. 7 ust. 2 pkt 1 o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Pierwszy z przywoływanych przepisów stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego kolejno uzyskuje zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi, że- przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody ministra rolnicza i rozwoju wsi. Zatem wyłączną kompetencję do zmiany przeznaczenia gruntów, stanowiących zwarty obszar o powierzchni przekraczającej 0,5 ha posiada właściwy minister. Brak udzielenia przez Ministra Rolnictwa zgody na zmianę przeznaczenia
gruntów na cele nierolnicze nie może prowadzić do naruszania przez Gminę prawa, polegającego na dokonaniu podziału zwartego obszaru gruntów rolnych na części nieprzekraczające 0,5 ha, gdyż praktyka taka w sposób oczywisty zmierza do obejścia przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i prowadzi do wyłączenia z procesu planistycznego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, będącego właściwym do zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.
Taka praktyka "kawałkowania" obszaru objętego planem pozostaje również w sprzeczności z przepisem art. 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że w celu ustalenia przeznaczenia terenów, w tym dla inwestycji celu publicznego, oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zwanego dalej "planem miejscowym", z zastrzeżeniem ust. 6. W ustępie 3 stanowi się plan, że miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, sporządza się dla całego obszaru wyznaczonego w studium. Skoro opisane na wstępie "Studium..." obejmowało swym zasięgiem wskazany wyżej obszar o pow. 4,95 ha użytków rolnych klas I-III z- przeznaczeniem ich na cele nierolnicze i nieleśne i ich zwarty obszar, projektowany do takiego przeznaczenia przekraczał 0,5 ha, to nie można było, po uzyskaniu decyzji negatywnej Ministra, wyłączyć części tego areału z planu, a pozostałość podzielić na działki o powierzchni nieprzekaraczającej owych 0,5 ha.
Sąd nie podzielił jednak zarzutów zawartych rozstrzygnięciu nadzorczym odnoszących się do skutków nieterminowości w przedstawieniu dokumentacji planistycznej do przedmiotowej uchwały. Taka praktyka jest oczywiście naganna ale sama w sobie nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
W konkluzji Sąd nie dopatrzył się w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody D. wad świadczących o rażącym naruszenia prawa i dlatego też zasadne było – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI