II SA/WR 357/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-02-13
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanewentylacjastan technicznyzagrożenielokal mieszkalnyinspektor nadzoru budowlanegoWSAdecyzja administracyjnacyrkulacja powietrzanawiewniki

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę właścicielki lokalu na decyzję nakazującą usunięcie wad wentylacji, uznając, że stan techniczny lokalu zagraża życiu i zdrowiu.

Skarżąca kwestionowała decyzję nakazującą wykonanie prac związanych z poprawą wentylacji w jej lokalu mieszkalnym, argumentując m.in. wiekiem budynku i brakiem środków finansowych. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wadliwa wentylacja stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia, a obowiązek jej naprawy wynika z przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę B. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą właścicielce lokalu usunięcie wad wentylacji. Nakaz obejmował wykonanie otworów nawiewnych w drzwiach, podcięcie drzwi do pokoi, podniesienie kratek wentylacyjnych oraz montaż nawiewników okiennych. Skarżąca podnosiła, że jej interwencja wynikała z problemów z wentylacją w lokalu sąsiada, a nakazane prace spowodują napływ zanieczyszczonego powietrza z zewnątrz i zniszczą jej mieszkanie, na co nie ma środków. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że wadliwy stan techniczny instalacji wentylacyjnej w lokalu skarżącej, wynikający z braku stałego nawiewu powietrza zewnętrznego i niewłaściwej cyrkulacji, stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, w tym ryzyko zatrucia tlenkiem węgla. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego nakładają na właściciela obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym, a stwierdzone nieprawidłowości, potwierdzone ekspertyzą techniczną, uzasadniają wydanie decyzji nakazującej ich usunięcie, niezależnie od wieku budynku czy sytuacji finansowej właściciela.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwy stan techniczny instalacji wentylacyjnej, w tym brak stałego nawiewu powietrza zewnętrznego i niewłaściwa cyrkulacja, stanowi potencjalne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, w szczególności ze względu na ryzyko niepełnego spalania gazu i powstawania tlenku węgla.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak dopływu świeżego powietrza do lokalu, zwłaszcza wyposażonego w urządzenia gazowe, prowadzi do niepełnego spalania i powstawania tlenku węgla, co jest bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia i życia. Wadliwa wentylacja nie usuwa również wilgoci i zanieczyszczeń, negatywnie wpływając na jakość powietrza wewnętrznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.b. art. 61

Prawo budowlane

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, zapewnić bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt.

p.b. art. 66 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska – organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

p.b. art. 66 § ust. 1 pkt 3

Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 51

Budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosownie do ich przeznaczenia.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 149 § ust. 1

Strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, niebędących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 155

W przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych.

p.b. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja legalna 'obiektu budowlanego'.

p.b. art. 7 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja przepisów techniczno-budowlanych.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych art. 22 § ust. 1 i 2

Instalacje i urządzenia wentylacyjne powinny zapewniać możliwość skutecznej wymiany powietrza i być utrzymywane w stanie technicznym zapewniającym sprawność i niezawodność.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych art. 23

W okresie użytkowania instalacji i urządzeń wentylacyjnych należy zapewniać pełną drożność i szczelność przewodów, utrzymanie pełnego przekroju kratek, realizację robót konserwacyjnych i remontowych oraz zaleceń pokontrolnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwy stan techniczny instalacji wentylacyjnej w lokalu skarżącej stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia. Obowiązek usunięcia nieprawidłowości wynika z przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych. Sytuacja finansowa właściciela nie zwalnia z obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa.

Odrzucone argumenty

Interwencja skarżącej wynikała z problemów z wentylacją w lokalu sąsiada, a nie z wad w jej lokalu. Nakazane prace spowodują napływ zanieczyszczonego powietrza z zewnątrz. Budynek jest stary i posiada naturalne nieszczelności zapewniające wystarczającą wentylację. Brak środków finansowych na wykonanie nakazanych prac.

Godne uwagi sformułowania

obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego brak stałego nawiewu powietrza zewnętrznego dla potrzeb wentylacyjnych niezupełne spalanie i powstawanie tlenku węgla przepisy Prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący sytuacja finansowa zobowiązanych, jak też czas potrzebny im na zgromadzenie odpowiednich środków nie mogą mieć znaczenia dla określenia terminu wykonania nakazanych robót.

Skład orzekający

Olga Białek

przewodniczący sprawozdawca

Władysław Kulon

członek

Wojciech Śnieżyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących obowiązku zapewnienia prawidłowej wentylacji w lokalach mieszkalnych oraz odpowiedzialności właściciela za stan techniczny obiektu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej wentylacji w lokalu mieszkalnym, ale jego zasady mogą być stosowane do podobnych przypadków w budownictwie mieszkaniowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wentylacji w budynkach mieszkalnych i pokazuje, jak przepisy prawa budowlanego chronią bezpieczeństwo mieszkańców, nawet wbrew ich subiektywnym odczuciom czy sytuacji finansowej.

Czy wadliwa wentylacja w Twoim mieszkaniu zagraża Twojemu życiu? Sąd wyjaśnia obowiązki właściciela.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 357/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Władysław Kulon
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 560/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 61, art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.)
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 marca 2024 r. nr 295/2024 w przedmiocie nakazu usunięcia występującego zagrożenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB, organ I instancji) z 28 grudnia 2023 r. nr 2577/2023 nakazującą B. C. (dalej: skarżąca), jako właścicielowi lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym przy pl. [...] we W., usunięcie występującego zagrożenia poprzez: 1/ wykonanie w dolnej części drzwi do pomieszczenia łazienki i kuchni otworów nawiewnych o przekroju czynnym min. 220 cm2 (lub osadzenie typowej kratki nawiewnej o wskazanym przekroju), 2/ podcięcie drzwi do pokoi na wysokość 3 cm od podłogi, celem zapewnienia swobodnej cyrkulacji powietrza i jego sprawnego przepływu z pokoi (poprzez przedpokój) – do pomieszczeń kuchni i łazienki wyposażonych w kratki wentylacyjne zapewniające usuwanie zużytego i zawilgoconego powietrza wytwarzanego w trakcie użytkowania lokalu (zgodnie z naturalnym przepływem powietrza przez mieszkanie odbywającym się od pokoi w kierunku kanałów wywiewnych), 3/ podniesienie kratek osadzonych na przewodach kominowych wentylacyjnych w kuchni i łazience poprzez wykonanie otworu wlotowego do kanału na takiej wysokości, aby odległość jego górnej krawędzi od płaszczyzny sufitu nie przekraczała maksymalnie 15 cm, 4/ zapewnienie stałego dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu niezbędnego dla potrzeb prawidłowego działania wentylacji wywiewnej grawitacyjnej, poprzez zamontowanie w oknach pokoi i kuchni czterech nawiewników okiennych ciśnieniowych o wydajności 30 m3/h każdy (lub więcej o sumarycznej wydajności wynoszącej min. 120 m3/h) – co ma zapewnić nawiew powietrza w ilości odpowiadającej wymaganiom Polskiej Normy PN-83/B-03430 dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że wskutek zgłoszenia B. C. o nieprawidłowościach w działaniu wentylacji w budynku w związku z zamontowaniem w kanale wentylacyjnym mechanicznego wentylatora w mieszkaniu nr [...] – PINB, po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zagrożenia związanego z podłączeniami do przewodów kominowych i nieprawidłową wentylacją nawiewno-wywiewną w przedmiotowym budynku.
Po stwierdzeniu, że zarządca budynku nie posiada ekspertyzy stanu technicznego kominów ani inwentaryzacji przewodów kominowych, co uniemożliwia ustalenie stanu faktycznego, PINB decyzją z 9 listopada 2021 r. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej: 1/ przeprowadzenie kontroli ww. budynku w trybie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: p.b.), polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych), 2/ sporządzenie ekspertyzy stanu technicznego kominów w budynku, zawierającej inwentaryzację przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) z opisem podłączeń do przewodów kominowych (z podaniem lokalizacji podłączeń na poszczególnych kondygnacjach), z oceną drożności i szczelności przewodów, prawidłowości osadzenia kratek wentylacyjnych i spełnienia wymagań dotyczących minimalnej powierzchni kratek, prawidłowości wyprowadzenia przewodów ponad dach i prawidłowości w ciągu w przewodach, ocenę prawidłowości podłączeń do przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych (pod kątem obowiązujących przepisów), a także ocenę skuteczności działania wentylacji nawiewno-wywiewnej w poszczególnych lokalach mieszkalnych (z opisem sposobu nawiewu powietrza świeżego i spełnieniem wymogu zachowania minimalnej krotności powietrza w lokalach, zgodnej z Polską Normą) oraz w częściach wspólnych obiektu, z koniecznością wskazania w ekspertyzie w sposób jednoznaczny, jakie roboty należy wykonać w celu usunięcia nieprawidłowości przewodów kominowych oraz wentylacji nawiewno-wywiewnej, wskazując rozwiązania (w formie pisemnej i, w razie potrzeby, w formie graficznej) zgodne z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi.
Wobec utrzymania w mocy powyższej decyzji przez DWINB decyzją z 11 stycznia 2022 r., zarządca przedłożył do PINB ekspertyzę techniczną przewodów kominowych w przedmiotowym budynku, sporządzoną przez mgr inż. K. L. (posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej) oraz inż. Inżynierii środowiska K. B. (posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjno-inżynieryjnej obejmującej projektowanie i kierowanie robotami budowlanymi w zakresie instalacji sanitarnych obejmujących instalacje wodociągowe i kanalizacyjne, cieplne i gazowe oraz klimatyzacyjno-wentylacyjnej). Do ekspertyzy załączono inwentaryzację przewodów kominowych i istniejących podłączeń do nich wraz z niezbędnymi rzutami, rysunkami i przekrojami oraz wykazem nieprawidłowości i propozycją sposobu ich usunięcia, sporządzoną przez uprawnionego mistrza kominiarskiego W. G.
Analiza przedłożonej dokumentacji – poza nieprawidłowościami dotyczącymi części wspólnych nieruchomości, za które odpowiada Wspólnota Mieszkaniowa – wykazała również wady występujące w poszczególnych lokalach, wpływające na bezpieczeństwo ich użytkowania – między innymi lokalu nr [...], stanowiącego własność skarżącej. W tym względzie stwierdzono: 1/ brak stałego nawiewu powietrza zewnętrznego dla potrzeb wentylacyjnych (szczelna stolarka okienna, bez nawiewników), 2/ brak w drzwiach do pokoi szczelin poddrzwiowych doprowadzających powietrze wentylujące z pokoi do przedpokoju, a dalej do łazienki i kuchni, 3/ brak nawiewu w drzwiach do łazienki i kuchni o wymaganym przekroju czynnym, 4/ zbyt nisko osadzone kratki wentylacji grawitacyjnej kuchni i łazienki względem płaszczyzny stropu. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości, PINB, decyzją z 28 grudnia 2023 r. nr 2577/2023, nakazał B. C. usunięcie wynikającego z tych nieprawidłowości zagrożenia.
Skarżąca oprotestowała decyzję organu I instancji w drodze odwołania, w którym wyjaśniła, że wystąpiła do nadzoru budowlanego z prośbą o pomoc w usunięciu z mieszkania nr [...], znajdującego się bezpośrednio nad lokalem skarżącej, wentylatora w wentylacji, który powodował poważne uciążliwości nadmuchując do jej łazienki zanieczyszczone w związku z pracami remontowymi powietrze. Skarżąca wskazała, że występowała już wcześniej w tej sprawie do zarządcy, jednak bezskutecznie, dlatego zwróciła się bezpośrednio do organu nadzoru budowlanego. Stwierdziła, że nikt jej nie powiadomił aby doszło do trwałego usunięcia wentylatora, za to PINB wydał nakaz, który spowoduje "demolkę" mieszkania, w którym mieszka od 60 lat i w którym nie było zagrożeń (pomijając problem wentylatora). Strona wyjaśniła, że jest osobą starszą, schorowaną i nie ma siły i środków na przeprowadzenie remontu.
DWINB zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego.
Organ wyjaśnił podstawy materialne wydanej decyzji, akcentując, że w niniejszej sprawie konieczność jej wydania wynikała z zaistnienia przesłanki wskazującej, że obiekt budowlany może zagrażać, życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Sam fakt zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 p.b. rodzi konieczność wydania stosownej decyzji na podstawie tego przepisu.
Dalej wskazano, że w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] we W. brak jest stałego nawiewu powietrza zewnętrznego dla potrzeb wentylacyjnych – stwierdzono, że w lokalu znajduje się szczelna stolarka okienna, bez nawiewników. Nadto w drzwiach do pokoi brak jest szczelin poddrzwiowych doprowadzających powietrze wentylujące z pokoi do przedpokoju, a dalej do łazienki i kuchni. Wskazano na brak nawiewu w drzwiach do łazienki i kuchni o wymaganym przekroju czynnym oraz na zbyt nisko osadzone kratki wentylacji grawitacyjnej kuchni i łazienki względem płaszczyzny stropu. Powyższe wskazuje na brak odpowiedniej ilości nawiewanego powietrza niezbędnego do prawidłowej pracy wentylacji, przewodów kominowych i urządzeń do nich zamontowanych, co niewątpliwie stanowi potencjalne zagrożenie dla lokatorów.
Okoliczności te wynikają z ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami, w której stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym nr [...], w kuchni, w której znajduje się okno, została zainstalowana kuchenka gazowa czteropalnikowa z piekarnikiem gazowym, wejście do kuchni znajduje się bezpośrednio z pokoju, a w drzwiach do kuchni brak jest otworów nawiewnych. Autorzy opracowania ustalili, że ilość powietrza wywiewnego w kuchni jest nieprawidłowa, a także że nawiew powietrza zewnętrznego wentylującego do kuchni realizowany jest przez klamkowe rozszczelnienie okna uchylno-rozwieranego w kuchni oraz przez szczelinę pod drzwiami wejściowymi z dalszych pokoi do przedpokoju. Ponadto wskazano, że w dalszych pokojach nawiew powietrza wentylującego realizowany jest przez okna uchylno-rozwierane. Kolejno, wskazano na nieprawidłowy brak w drzwiach wejściowych do łazienki kratki wlotowej nawiewnej (łazienka jest bez okna, a wejście do łazienki odbywa się z przedpokoju), a także brak w drzwiach do pokoi szczelin poddrzwiowych.
W celu zapewnienia właściwej wentylacji lokalu, autorzy ekspertyzy zalecili wykonanie: 1/ w dolnej części drzwi do pomieszczenia łazienki i kuchni otworów nawiewnych o przekroju czynnym min. 220 cm2 (lub osadzenie typowej kratki nawiewnej o wskazanym przekroju), 2/ podcięcie drzwi do pokoi na wysokość 3 cm od podłogi celem zapewnienia swobodnej cyrkulacji powietrza i jego sprawnego przepływu z pokoi (poprzez przedpokój) – do pomieszczeń kuchni i łazienki wyposażonych w kratki wentylacyjne zapewniające usuwanie zużytego i zawilgoconego powietrza wytwarzanego w trakcie użytkowania lokalu (zgodnie z naturalnym przepływem powietrza przez mieszkanie odbywającym się od pokoi w kierunku kanałów wywiewnych), 3/ podniesienie kratek osadzonych na przewodach kominowych wentylacyjnych w kuchni i łazience, poprzez wykonanie otworu wlotowego do kanału na takiej wysokość, aby odległość jego górnej krawędzi od płaszczyzny sufitu nie przekraczała maksymalnie 15 cm, a także 4/ zamontowanie w oknach pokoi i kuchni czterech nawiewników okiennych ciśnieniowych o wydajności 30 m3/h każdy (lub więcej o sumarycznej wydajności wynoszącej min. 120 m3/h) – celem zapewnienia nawiewu powietrza w ilości odpowiadającej wymaganiom Polskiej Normy PN-83/B-03430 koniecznością zapewnienia stałego dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu niezbędnego dla potrzeb prawidłowego działania wentylacji wywiewnej grawitacyjnej dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych.
W związku z tymi zaleceniami organ odwoławczy przywołał normę PN-83/B-03430 "Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – Wymagania", która dnia 8 lutego 2000 roku została zmieniona (PN-83/B-03430/Az3:2000), zgodnie z którą, układ wentylacji mieszkań powinien zapewniać co najmniej: a/ doprowadzanie powietrza zewnętrznego do pokojów mieszkalnych oraz kuchni z oknem zewnętrznym, b/ usuwanie powietrza zużytego z kuchni, łazienki, oddzielnego ustępu oraz ewentualnego pomocniczego pomieszczenia bezokiennego (składzik, garderoba). Skoro zaś ekspertyza potwierdza, że w mieszkaniu skarżącej brak jest poprawnie działającej wentylacji, to dobra chronione, jakimi jest życie i zdrowie, są zagrożone ze względu na możliwość wystąpienia m.in. tlenku węgla w lokalu. DWINB zgodził się z organem I instancji, że za dopływ powietrza zewnętrznego do mieszkania, koniecznego do wywołania ciągu wentylacyjnego oraz niezbędnego dla potrzeb przyborów gazowych zgodnie z przepisami odpowiada jego użytkownik. W przypadku braku nawiewników okiennych w pomieszczeniach – skuteczne działanie instalacji wentylacyjnej jest wręcz niemożliwe. Wentylacja działa tylko wtedy, prawidłowo, gdy najpierw zapewnimy dopływ odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego do mieszkania, dopiero wówczas wystąpi wymagany ciąg wentylacyjny, który oczyści powietrze, i przywróci normatywną wilgotność. Wadliwe użytkowanie lokalu może całkowicie, wyeliminować wentylację mieszkania oraz odprowadzanie zużytego powietrza. Organ podkreślił, że stały dopływ świeżego (zewnętrznego) powietrza do urządzenia, w którym następuje spalanie gazu ma podstawowe znaczenie. Brak dopływu świeżego powietrza powoduje bowiem niedobór tlenu, a wynikiem tego niedoboru jest niezupełne spalanie i powstawanie tlenku węgla. Następuje to, gdy np. okna mieszkania są szczelnie zamknięte. Stały dopływ świeżego powietrza do mieszkania jest również warunkiem niezbędnym swobodnego odpływu spalin. Niewystarczające kratki wentylacyjne, zarówno nawiewne w drzwiach do łazienki, jak i wywiewne na wlocie do przewodu wentylacyjnego, mogą grozić śmiertelnym zatruciem. Ponadto, wadliwy system wentylacji nie usuwa wszystkich zanieczyszczeń, które gromadzą się na co dzień w powietrzu: wilgoci, lotnych substancji chemicznych, zapachów. Taka sytuacja nie tylko negatywnie oddziałuje na zdrowie ludzi, ale również wywołuje niszczenie mienia.
Organ II instancji przywołał § 149 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, z którego wynika, że "strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, niebędących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym". Wskazał nadto § 155 ww. rozporządzenia, według którego wymogi dotyczące okien w budynkach nieposiadających wentylacji wskazują, że "w przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych".
Organ podkreślił, że zgodnie z przepisami i normami prawnymi obowiązuje wymóg stałego działania wentylacji, niezależnie od tego, czy okna i inne urządzenia doprowadzające powietrze zostaną w pełni otwarte czy też nie. Kanały wentylacyjne powinny stale usuwać powietrze z budynku, nawet bez ingerencji użytkowników, którzy nie mają obowiązku stałego otwierania okien lub ich rozszczelnienia – wentylacja ma działać bowiem w sposób "bezobsługowy". Zaznaczył ponownie, że skuteczne działanie wentylacji możliwe jest jedynie, gdy zapewniony zostanie dopływ odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego do lokalu i występuje wymagany ciąg wentylacyjny m.in. zapewniający właściwą (normową) wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność. Elementami, które mają zapewnić sprawność wentylacji w lokalu i poprawne funkcjonowanie ciągu wentylacyjnego są nawietrzaki i otwory nawiewne w stolarce drzwiowej m.in. łazienki. Prawidłowa wentylacja powinna zapewniać doprowadzenie w sposób ciągły powietrza – z pokoi oraz kuchni z oknem zewnętrznym oraz usuwanie powietrza zużytego i zawilgoconego z kuchni i łazienki oraz ewentualnego pomieszczenia pomocniczego bezokiennego (garderoba, pomieszczenie gospodarcze). W przypadku zbyt szczelnego lokalu w następstwie podciśnienia następuje odwrócenie ciągu kominowego, co może doprowadzić do nawiewania do mieszkania z poziomu dachu spalin oraz dymu. Wentylacja, zgodnie z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powinna zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu.
Wskazując na wynikającą z § 51 powoływanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych powinność zapewnienia budynkowi i pomieszczeniom wentylacji lub klimatyzacji stosownie do ich przeznaczenia, organ podkreślił, że wentylacja nawiewna do lokalu służy przede wszystkim jego użytkownikom, gdyż warunkuje prawidłowe działanie wentylacji grawitacyjnej i wymusza odpowiedni "ciąg kominowy", a w dalszej kolejności usuwanie z lokalu zużytego i zawilgoconego powietrza wytwarzanego podczas jego codziennej eksploatacji (np. pranie, suszenie, gotowanie, zmywanie, kąpiel).
W ocenie organu odwoławczego z zebranego w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika konieczność zapewnienia dopływu powietrza zewnętrznego do mieszkania poprzez zamontowanie nawiewników dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników lokalu nr [...], gdyż niezbędne jest zachowanie równowagi pomiędzy wentylacją nawiewną i wywiewną w szczególności w mieszkaniach wyposażonych z przybory gazowe, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ podkreślił, że zgodnie z ekspertyzą techniczną, nieprawidłowości te należy zlikwidować poprzez m.in. zamontowanie nawiewników, co ma także na celu utrzymanie obiektu budowlanego jako całości w należytym stanie technicznym, niezagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi.
Odnosząc się zaś do odwołania DWINB stwierdził, że zarzuty w nim są bezzasadne. Przedmiotem postępowania jest kwestia prawidłowej wentylacji w przedmiotowym lokalu, a ujawnione nieprawidłowości stanowią bez wątpienia potencjalne niebezpieczeństwo lokatorów – stąd też zarzut, że nakazane obowiązki są całkowicie zbędne oraz "że do tej pory nikomu się nic nie stało" jest w ocenie organu nie do przyjęcia. Lektura złożonego przez skarżącą odwołania niewątpliwie wskazuje na jej subiektywne odczucia, wiek, przebyte choroby czy też stan zdrowia jej i pozostałych mieszkańców budynku, które to kwestie w żaden sposób nie wpływają na zapadłe rozstrzygnięcie, nie rzucają nowego światła na istotę sprawy i problemu. Nie ulega wątpliwości, iż dokumentacja, na której oparta została zaskarżona decyzja została sporządzona przez osoby posiadające stosowne przygotowanie zawodowe i wymagane uprawnienia budowlane w wymaganej specjalności. Jest to o tyle konieczne i istotne, gdyż takie opracowanie niewątpliwie związane jest z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych oraz samodzielnych rozwiązań zagadnień technicznych. Polemika z ww. wnioskami czy też próba ich zakwestionowana wymaga zatem przedłożenia stosownego kontrdowodu, którego skarżąca w żaden sposób nawet nie powołuje odnosząc się jedynie do swoich twierdzeń i doświadczeń. Kolejno, kwestia braku posiadania przez stronę odpowiednich środków finansowych gwarantujących sfinansowanie nakazanych prac nie może skutkować zagrożeniem bezpieczeństwa życia i zdrowia użytkowników lokali mieszkalnych. Organ podkreślił, powołując się na literaturę przedmiotu, że art. 61 p.b. określa obowiązki właściciela lub zarządcy, nałożone z mocy prawa, związane z zapewnieniem i utrzymywaniem obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Obowiązki właściciela lub zarządcy polegają głównie na przeprowadzaniu, w czasie użytkowania obiektu, okresowych przeglądów i ocen jego stanu technicznego oraz podejmowaniu działań, związanych z wykonywaniem niezbędnych robót konserwacyjnych i remontowych, zapewniających utrzymanie właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa eksploatowanego obiektu budowlanego. Sytuacja finansowa zobowiązanych, jak też czas potrzebny im na zgromadzenie odpowiednich środków nie mogą mieć znaczenia dla' określenia terminu wykonania nakazanych robót. W związku z powyższym, zarzut strony skarżącej odnośnie braku środków finansowych organ wskazał jako nieuzasadniony.
Zaznaczenia wymaga zdaniem DWINB fakt, że zaskarżona decyzja organu I instancji rozstrzyga sprawę w części, tzn. w zakresie udokumentowanych nieprawidłowości i występującego z tym zagrożenia w obrębie przedmiotowego lokalu nr [...]. Pozostałe udokumentowane wady stanu technicznego budynku są przedmiotem odrębnych decyzji nakazowych skierowanych do właścicieli lokali, w których te nieprawidłowości występują oraz do Wspólnoty Mieszkaniowej w zakresie nieprawidłowości dotyczących części wspólnych budynku. Organ stwierdził, że zobowiązanie innych lokatorów do wykonania urządzeń nawiewnych w ich mieszkaniach, w których także stwierdzono nieprawidłowości, niewątpliwie pozytywnie wpłynie na wentylację w pionie przedmiotowego budynku, a także wpłynie na bezpieczeństwo mieszkańców.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dzięki przedłożonym protokołom i ekspertyzie ujawniono brak w niektórych lokalach mieszkalnych odpowiednio dobranej ilości i parametrów nawietrzaków okiennych lub ich brak, co może powodować zakłócenia w ciągach kominowych, jak i ogólnej wymianie powietrza w lokalach. Wobec pozostałych lokali, w których także ustalono występujące nieprawidłowości, jak wynika z akt sprawy zostały wydane decyzje częściowe, zatem polemika i zarzuty odnośnie pozostałych mieszkań są w tym miejscu całkowicie bezzasadne, gdyż przedmiotem zaskarżonej decyzji PINB jest lokal mieszkalny nr [...] przy pl. [...] we W., którego właścicielem jest B. C. i występujące w nim nieprawidłowości.
Podkreślono, że obowiązek zamontowania nawiewników wynika z § 155 ust. 3 i 4 powoływanego wcześniej rozporządzenia, zgodnie z którym "przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych. Urządzenia nawiewne, o których mowa w ust. 3, powinny być stosowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskiej Normie dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej". Skierowanie obowiązku zamontowania nawiewników do właściciela lokalu jest także korzystniejsze ze względów funkcjonalnych, a ponadto właściciel lokalu wykonana ten obowiązek znacznie szybciej. Podkreślenia wymaga fakt, iż organ nie zobowiązał właścicielki do wymiany okien na nowe, a jedynie na wykonaniu w istniejących oknach rzeczonych nawiewników.
Podsumowując organ wskazał, że stwierdzone nieprawidłowości w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy pl. [...] we W. powodują, że stan taki może zagrażać życiu, zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, gdyż w niniejszej sprawie występuje problem nieodpowiedniej ilości nawiewanego powietrza, które jest konieczne do prawidłowej pracy przewodów, kominowych i urządzeń do nich zamontowanych, tj. brak jest stałego niezbędnego dopływu powietrza, co może powodować zakłócenia w pracy urządzeń grzewczych, co niewątpliwie stanowi potencjalne zagrożenie dla lokatorów, ponieważ w przypadku zbyt szczelnego lokalu w następstwie podciśnienia następuje odwrócenie ciągu kominowego, co powoduje nawiewanie do mieszkania z poziomu dachu spalin oraz dymu. Całokształt zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego materiału dowodowego, a także dokumentacja zawarta w aktach sprawy wskazuje jednoznacznie, iż ujawnione nieprawidłowości, odpowiadają hipotezie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b., wobec czego organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła B. C., wnioskując jednocześnie o wstrzymanie wykonania decyzji i o zwolnienie z kosztów sądowych.
Skarżąca podkreśliła, że jej wystąpienie do PINB związane było z problemami, z jakimi borykała się w związku z zamontowaniem przez lokatora mieszkania nr [...] wentylatorów w wentylacji w pomieszczeniu kuchni i łazienki. Na skutek działania tych wentylatorów w czasie remontu lokalu nr [...] w jej łazience występował biały pył. Zwracała się do zarządcy o nakazanie wymontowania tych wentylatorów, ale bezskutecznie, w związku z czym wystąpiła do PINB. Zwróciła uwagę na fakt, że w decyzjach organów brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do kwestii tych wentylatorów. Nadto, zdaniem skarżącej, nakazy określone w decyzjach spowodują, że do jej mieszkania dostanie się powietrze z zewnątrz, które będzie zanieczyszczone odorem ze znajdujących się bezpośrednio pod oknami mieszkania śmietników obsługujących łącznie 15 klatek z pięciopiętrowych bloków mieszkalnych i usługowych. Zanieczyszczenia powietrza które przedostanie się do mieszkania spowoduje także bliskie sąsiedztwo ruchliwej i zatłoczonej ulicy miejskiej. Skarżąca oświadczyła, że broni się przed takim powietrzem wietrząc mieszkanie nocą, a zamontowanie nawietrzaków spowoduje napływ zanieczyszczonego powietrza przez całą dobę. Nie zostanie więc osiągnięty cel nakazów.
Według skarżącej, normy i przepisy z 1994 i z 2023 r., na które powołują się organy, mogą być stosowane do budynków z tych lat, a nie do budynku wybudowanego w latach sześćdziesiątych, w których istniały bardzo duże nieszczelności i ubytki w murach – do tej pory, pomimo wymiany okien i nowej elewacji, nie zostały one całkowicie zlikwidowane. Strona podniosła, że istnieją "naturalne" szczeliny, zapewniające wystarczającą wentylację mieszkania. Szczeliny i szpary w drzwiach są tak duże, że w okresie zimowym bez ciepłego obuwia trudno je wytrzymać. Skarżąca zwróciła również uwagę, że w budynku przy pl. [...] jest 13 klatek mieszkaniowych, a nakazami objęto tylko ich klatkę.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt II SPP/Wr 31/24 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 357/24 Sąd udzielił skarżącej ochrony tymczasowej wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt II OZ 560/24 oddalił zażalenie B. C. na ww. postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli w ramach tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę utrzymanej przez organ odwoławczy decyzji organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska – organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy rozszerzył podstawę dla orzeczenia nałożonych obowiązków o art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., wskazujący przesłankę nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego.
W związku z powyższym zaznaczyć należy, że prowadzenie postępowania w trybie przepisów art. 66 Prawa budowlanego jest uzasadnione, gdy naruszone zostaną obowiązki określone w art. 61 ustawy - Prawo budowlane, zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.
Ustawodawca w powołanym wyżej przepisie określił obowiązki właściciela, do którego należy obiekt budowlany, oraz zarządcy nieruchomości, na mocy umowy zobowiązanego do prowadzenia spraw dotyczących nieruchomości. Obowiązki te sprowadzają się przede wszystkim do zapewnienia prawidłowego stanu technicznego użytkowanego obiektu. Właściwy stan techniczny pozwala bowiem na uznanie, że obiekt jest użytkowany w sposób prawidłowy i nie dopuszcza się do jego nadmiernego zużycia wywołanego użytkowaniem zgodnym z jego przeznaczeniem. Ponadto adresaci tej normy zobowiązani zostali do zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu w sytuacjach jego uszkodzenia spowodowanego działaniem sił człowieka lub natury, które powoduje zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi (czy też zagrożenia tego typu uszkodzeniem).
Skutki niewykonywania obowiązków wymienionych w art. 61 Prawa budowlanego, a dotyczących zapewnienia prawidłowego stanu technicznego użytkowanego obiektu, określone zostały w art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z art. 66 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy wynika zaś, że takie samo rozstrzygnięcie jest zasadne w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska.
Na gruncie omawianych przepisów przyjmuje się także, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi. Przepisy techniczno-budowlane to, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 p.b. m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, określane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2517/19, dostępne w CBOSA). W judykaturze podkreśla się, że wskazany w art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. stan, w którym obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co do zasady nie musi być wiązany z zużyciem lub uszkodzeniem obiektu, jakkolwiek okoliczności tych nie można od siebie w sposób sztuczny odrywać. Nieodpowiedni stan techniczny siłą rzeczy wiąże się z zagrożeniami, których stopień powinien być ustalony indywidualnie w każdym przypadku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1363/19, z 18 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 311/22, z 21 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 2003/21, dostępne w CBOSA).
Przy stosowaniu art. 66 nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do sytuacji uzasadniających jego użycie. Orzekający na podstawie tej regulacji organ nadzoru budowlanego nie ma więc uprawnień do badania przyczyn powstania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, czy stanu zagrożenia dobrom chronionym. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w żadnym razie nie jest powiązane z przyczynami powodującymi powstanie przesłanek zastosowania nakazu. Na zastosowanie nakazu nie wpływa też okoliczność, czy i w jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 838/14, dostępne w CBOSA).
Na mocy zawartych art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego uregulowań organ nadzoru budowlanego - w sytuacjach tam wskazanych - uzyskuje zatem kompetencje do spowodowania mocą wydanej decyzji określonego zachowania, które pozwoli usunąć stwierdzone nieprawidłowości w funkcjonowaniu obiektu budowlanego. Usunięcie nieprawidłowości może nastąpić poprzez wszelkie adekwatne i racjonalne działania obliczone na likwidację stanu, który stał się podstawą wydania decyzji.
Decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane jest decyzją związaną tzn. zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie, w tym nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, czy też zagrożenie przez obiekt życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji, mocą której właściciel lub zarządca nieruchomości będzie zobowiązany podjąć działania określone tą decyzją by usunąć stwierdzone nieprawidłowości. Wystąpienie przesłanki wymaga reakcji organu w postaci decyzji zobowiązującej do wykonania określonych czynności, obliczonych na rezultat w postaci usunięcia nieprawidłowości. Co do zasady zatem, w przypadku stwierdzenia wystąpienie ww. przesłanek zasadnym jest nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na właściciela lub zarządcę tego obiektu.
Dalej zaznaczyć wypada, że wprawdzie art. 61 i 66 Prawa budowlanego odnoszą się zasadniczo do obiektów budowlanych, a nie do lokali znajdujących się w tych obiektach, jednak nie wyklucza to możliwości nałożenia w konkretnym przypadku obowiązku wykonania określonych robót również w lokalach, jeżeli mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości (wyrok NSA z dnia 14 lipca 2008 r., IV SA/1420/96, LEX nr 43224). Nie jest więc wykluczone nałożenie na podstawie art. 66 Prawa budowlanego obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu lub w lokalach znajdujących się w budynkach wielorodzinnych.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że według ustaleń organów stan techniczny budynku mieszkalnego położonego we W. przy Pl. [...] w zakresie lokalu mieszkalnego nr [...] z uwagi na brak właściwej wentylacji w tym lokalu jest nieodpowiedni i może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.
W celu usunięcia nieprawidłowości organ nakazał właścicielce lokalu wykonanie określonych robót polegających na: 1/ wykonaniu w dolnej części drzwi do pomieszczenia łazienki i kuchni otworów nawiewnych o przekroju czynnym min. 220 cm2 (lub osadzenie typowej kratki nawiewnej o wskazanym przekroju), 2/ podcięcie drzwi do pokoi na wysokość 3 cm od podłogi, celem zapewnienia swobodnej cyrkulacji powietrza i jego sprawnego przepływu, 3/ podniesienie kratek osadzonych na przewodach kominowych wentylacyjnych w kuchni i łazience, poprzez wykonanie otworu wlotowego do kanału na takiej wysokości, aby odległość jego górnej krawędzi od płaszczyzny sufitu nie przekraczała maksymalnie 15 cm, 4/ zapewnienie stałego dopływu powietrza zewnętrznego do lokalu niezbędnego dla potrzeb prawidłowego działania wentylacji wywiewnej grawitacyjnej, poprzez zamontowanie w oknach pokoi i kuchni czterech nawiewników okiennych ciśnieniowych o wydajności 30 m3/h każdy (lub więcej o sumarycznej wydajności wynoszącej min. 120 m3/h) – celem zapewnienia nawiewu powietrza w ilości odpowiadającej wymaganiom Polskiej Normy PN83/B-03430 dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych.
Jak wskazywał organ odwoławczy, zgodnie z § 51 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosownie do ich przeznaczenia. W kontekście niniejszej sprawy należy jednak również wskazać przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836 ze zm., dalej: rozporządzenie MSWiA), którego § 22 wskazuje, że instalacje i urządzenia wentylacyjne powinny w okresie ich użytkowania zapewniać możliwość skutecznej wymiany powietrza w pomieszczeniach zgodnie z warunkami założonymi w projekcie (ust. 1). Instalacje i urządzenia, o których mowa w ust. 1, w okresie ich użytkowania powinny być utrzymywane w stanie technicznym zapewniającym sprawność i niezawodność funkcjonowania (ust. 2). Zgodnie zaś z § 23 rozporządzenia MSWiA, w okresie użytkowania instalacji i urządzeń, o których mowa w § 22 ust. 1, należy zapewniać: 1/ pełną drożność i szczelność przewodów i urządzeń, 2/ utrzymanie pełnego wymaganego przekroju kratek wentylacyjnych, 3/ realizację wymaganych robót konserwacyjnych i remontowych, 4/ realizację zaleceń pokontrolnych wydawanych przez upoważnione organy kontroli i nadzoru, 5/ w razie uzasadnionej potrzeby – kontrolę stanu technicznego instalacji i urządzeń wentylacyjnych.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że instalacja wentylacyjna znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, gdy zapewnia skuteczną wymianę powietrza w pomieszczeniach, jest w pełni drożna i szczelna oraz obejmuje pełny wymagany przekrój kratek wentylacyjnych.
Przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe i poczynione na tej podstawie ustalenia stanu faktycznego wskazują, że w przypadku lokalu skarżącej wymogi odpowiedniego stanu technicznego instalacji wentylacyjnej nie zostały spełnione. PINB nałożył bowiem na Wspólnotę obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego przewodów kominowych, wentylacyjnych w budynku, w którym znajduje się lokal skarżącej. W ramach tej ekspertyzy jej autorzy dokonali oceny wentylacji w poszczególnych lokalach mieszkalnych i w lokalu użytkowym. Wyniki tej ekspertyzy wykazały, że wentylacja w lokalu skarżącej nie spełnia wymagań odpowiedniego stanu technicznego. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że w lokalu mieszkalnym brak stałego nawiewu powietrza zewnętrznego dla potrzeb wentylacyjnych ze względu na szczelną stolarkę okienną bez nawiewników. Nadto w drzwiach do pokojów brak szczelin poddrzwiowych doprowadzających powietrze z pokoi do przedpokoju, a dalej do łazienki i do kuchni, brak także nawiewu w drzwiach do łazienki i do kuchni o wymaganym przekroju czynnym. Zbyt nisko osadzone są także kratki wentylacji grawitacyjnej kuchni i łazienki. Wskazane uchybienia prowadzą do wniosku, że brak jest odpowiedniej ilości nawiewanego powietrza, a tym samym brak odpowiedniej wymiany powietrza w lokalu. Jak słusznie wskazał organ, istotne znaczenie ma brak dopływu świeżego powietrza do urządzeń, w których następuje spalanie gazu. W wyniku braku dopływu tlenu następuje niezupełne spalanie i powstaje bowiem tlenek węgla. Nie ulega wątpliwości, że skuteczne działanie wentylacji możliwe jest, gdy zapewniony zostanie dopływ świeżego powietrza (zewnętrznego) do lokalu i następuje wymagany ciąg wentylacyjny zapewniający właściwą wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę i wilgotność. Z ekspertyzy wynika, że dla zapewnienia skutecznej wymiany powietrza w lokalu skarżącej konieczne jest wykonanie prac w samym lokalu, jak też na częściach wspólnych – w przewodach kominowych.
Należy zatem wskazać, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego dawał wystarczające podstawy do uznania, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego i konieczne było nakazanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości celem przywrócenia właściwego stanu technicznego i usunięcia zagrożeń dla dóbr chronionych. W sposób wystarczający wykazano, że istnieje potrzeba wykonania prac naprawczych, bowiem kluczowe jest doprowadzenie lokalu do stanu technicznego zgodnego z prawem. Organy trafnie oceniły stan techniczny obiektu i zagrożenie z nim związane.
Stwierdzić należy, że DWINB należycie rozpatrzył wszystkie istotne w sprawie okoliczności, zebrał wszystkie dowody mające rzeczywisty wpływ na wynik sprawy oraz wszechstronnie rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o rzetelnie sporządzoną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia ekspertyzę, której prawidłowości w żaden sposób w niniejszej sprawie nie podważono. Stanowiska tego nie zakwestionowała bowiem skarżąca, nie przedłożyła również żadnego kontrdowodu, który podważyłby zasadność sporządzonej w ramach kontroli budynku ekspertyzy. Organ II instancji prawidłowo zatem uznał, że konieczne było nałożenie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. na skarżącą obowiązku, mającego na celu usunięcia zaistniałego zagrożenia związanego z wentylacją w przedmiotowym lokalu.
Odnosząc się zaś do argumentacji przedstawionej w skardze Sąd wskazuje, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Twierdzenia i przypuszczenia skarżącej co do konsekwencji wykonania obowiązków nałożonych przez organ nadzoru budowlanego nie mogą stanowić kontrdowodu w stosunku do sporządzonej w toku postępowania administracyjnego ekspertyzy technicznej, stanowiącej podstawę do zastosowania trybu przewidzianego w art. 66 p.b. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie przedstawiła żadnego innego dowodu, wskazującego odmienny od ustalonego przez organu stanu faktycznego, uzasadniającego brak wystąpienia przesłanek konieczności usunięcia występującego zagrożenia. Brak kontrdowodu w stosunku do przeprowadzonej kontroli stanu technicznego lokalu prowadzi do akceptacji stanowiska organu budowlanego.
Skarżąca konsekwentnie przy tym sama zgłaszała wady związane z wentylacją w mieszkaniu, w związku z czym organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie w sprawie zagrożenia związanego z podłączeniami do przewodów kominowych i nieprawidłową wentylacją nawiewno-wywiewną w przedmiotowym budynku. Nakazane w przedmiotowej sprawie przez organ obowiązki usunięcia zagrożenia są zaś wynikiem prawidłowo, jak wykazano wyżej, przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i dowodowego.
Sąd nadto wyjaśnia, odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego zastosowania przepisów w toku postępowania przez organy nadzoru budowlanego, że przepisy Prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący, w związku z czym organy administracji publicznej nie mają możliwości uznaniowego rozstrzygania spraw objętych przedmiotem ustawy i stanowią one podstawę do ingerencji organów administracji publicznej w sferze obowiązków publicznoprawnych (A. Despot-Mładanowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 1.). Zgodnie z art. 1 p.b., ustawa normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Definicja legalna "obiektu budowlanego", znajdująca się w art. 3 pkt 1 p.b., zgodnie z którym przez to pojęcie należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, wskazuje na obszerność przedmiotową zastosowania przepisów Prawa budowlanego i obejmuje w zasadzie wszystkie obiekty podlegające regulacji ustawy, z zastrzeżeniem wyłączeń określonych w art. 2 p.b. (J. Góralski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Warszawa 2022, art. 1.). Bez wątpienia obiekty budowlane stanowią główny przedmiot zainteresowania ustawy, przy czym, z uwagi na brak wskazania przez ustawodawcę wyłączeń w tym zakresie, bez znaczenia w tym kontekście pozostaje, wbrew stanowisku skarżącej, czas powstania przedmiotowego obiektu budowlanego.
Sąd wskazuje również na marginesie, że kwestie sporów sąsiedzkich, w tym podejmowanych przez właścicieli pozostałych lokali działań, nie są przedmiotem badania organów nadzoru budowlanego, lecz są rozstrzygane na drodze cywilnoprawnej.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że organ nadzoru budowlanego sformułował prawidłowe rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie zgodne z obowiązującym prawem w tym przedmiocie. Zarzuty skargi zaś nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.
Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI