II SA/Wr 347/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-04-27
NSAbudowlaneŚredniawsa
samowola budowlanaprawo budowlanepozwolenie na budowęterminypostępowanie administracyjneumorzenie postępowaniabudynek gospodarczydata budowyprzepisy przejścioweorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, uznając, że budowa zakończona w 1994 r. była zgodna z przepisami obowiązującymi w tamtym okresie.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Organ I instancji, a następnie organ II instancji, umorzyły postępowanie, uznając, że budowa zakończona w 1994 r. była zgodna z przepisami Prawa budowlanego z 1974 r. i nie naruszała przepisów planistycznych ani technicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Skarżący T.J. zaskarżył decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy "budynku za garażem" bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sprawa dotyczyła obiektu wybudowanego samowolnie, a kluczowym zagadnieniem była data jego powstania. Organy administracji ustaliły, opierając się na zeznaniach świadków, że budowa zakończyła się w 1994 r., co oznaczało konieczność zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Stwierdzono, że budynek jest zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami planistycznymi i technicznymi, a także z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, że nie zachodziły przesłanki do nakazania rozbiórki ani wykonania zmian, postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Skarżący kwestionował ustalenia organów, podnosząc zarzuty dotyczące błędnego ustalenia daty budowy, niewłaściwej oceny dowodów oraz pominięcia istotnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy, a postępowanie zostało umorzone zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że zeznania świadków były wystarczające do ustalenia daty budowy, a dokumenty geodezyjne nie podważały tej daty, zwłaszcza w kontekście samowoli budowlanej. Odmowa przeprowadzenia dodatkowych dowodów została uznana za uzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, budowa zakończona w 1994 r. podlega przepisom Prawa budowlanego z 1974 r. Budynek był zgodny z przepisami planistycznymi i technicznymi obowiązującymi w dacie jego budowy, a także z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły datę budowy na 1994 r. na podstawie zeznań świadków. W związku z tym zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Analiza przepisów planistycznych i technicznych z tamtego okresu wykazała, że budynek nie naruszał ich, a także jest zgodny z obecnym planem zagospodarowania przestrzennego. Brak przesłanek do rozbiórki lub nakazania zmian.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane z 1974 r. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane z 1974 r. art. 40

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane z 1994 r. art. 103 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 82 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Prawo budowlane z 1994 r. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.u.s.a. art. 1 § 1-2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku art. 13 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa obiektu zakończona w 1994 r. podlega przepisom Prawa budowlanego z 1974 r. Budowa była zgodna z przepisami planistycznymi i technicznymi obowiązującymi w dacie jej wykonania. Brak naniesienia obiektu na mapy ewidencyjne nie jest decydującym dowodem przeciwko jego istnieniu w określonym czasie, zwłaszcza w przypadku samowoli budowlanej. Zeznania świadków, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej i wzajemnie spójne, są wystarczającym dowodem do ustalenia daty budowy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące błędnego ustalenia daty budowy. Zarzuty skarżącego dotyczące niewłaściwej oceny dowodów i pominięcia istotnych dokumentów. Wnioski dowodowe skarżącego o przesłuchanie Burmistrza J. i geodety B. K. jako nieistotne dla sprawy lub już wykazane innymi dowodami.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeśli sprawa, która podlegała rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, albo utraciła go już w toku postępowania. W przypadku obiektów wybudowanych w ramach samowoli formalnej (bez pozwolenia, ale zgodnie z przepisami) przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ani innych aktów legalizujących. Mapa zasadnicza jest opracowaniem, które może nie zawierać aktualnych informacji w zakresie usytuowania poszczególnych obiektów.

Skład orzekający

Gabriel Węgrzyn

przewodniczący

Olga Białek

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych Prawa budowlanego, ocena dowodów w sprawach samowoli budowlanej, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy obiektu w 1994 r. i zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność ustalania daty budowy samowolnie wzniesionych obiektów i zastosowania przepisów z różnych okresów. Pokazuje również, jak sądy administracyjne oceniają dowody w takich sprawach.

Samowola budowlana sprzed lat: jak sąd rozstrzyga spory o datę budowy i zgodność z prawem?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 347/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 75 par. 1, art. 78 par. 2, art. 82 pkt 1, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 1-2, art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2023 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.J. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2022 r. nr 239/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Na skutek skargi z dnia 12 listopada 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Świdnicy (dalej: PINB, organ I instancji) wszczął z urzędu, postępowanie administracyjne w sprawie budowy "budynku za garażem" w J. przy ul. [...] nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, o czym zawiadomił strony postępowania pismem z dnia 10 grudnia 2019 r.
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie A. i A.(1) G. w dniu 28 stycznia 2020 r. wnieśli do PINB pismo, w którym wskazali, że nie wykluczają, że nie występowali o naniesienie powiększenia budynku garażu na mapy, czy też o wydanie pozwolenia na budowę lub rozbudowę budynku. Z treści pisma wynikało także, że jego autorzy nie posiadają w swoich dokumentach stosownej dokumentacji dotyczącej budowy budynku za garażem i nie pamiętają, czy występowali o jej uzyskanie, natomiast na podstawie zdjęć fotograficznych z albumu domowego stwierdzają, że "komórka" została wybudowana w 1994 r.
Celem ustalenia, czy przedmiotowy obiekt został wybudowany samowolnie, PINB pismami z dnia 16 stycznia 2020 r. zażądał od ówczesnych współwłaścicieli przedmiotowej działki dokumentacji budowy i dokumentacji powykonawczej, a także zwrócił się do Starosty Świdnickiego (dalej: Starosta) o przekazanie akt związanych z przedmiotową sprawą.
Dnia 4 lutego 2020 r. wpłynęło pismo A. i A.(1) G. z dnia 31 stycznia 2020 r., z którego wynikało, że podtrzymują w całości swoje wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 24 stycznia 2020 r. podając dodatkowo, że nie znaleźli żadnych dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego budynku. Jako datę wybudowania "komórki" wskazali ponownie rok 1994.
W dniu 13 maja 2020 r. wpłynęło pismo Starosty (znak: [...]) którym poinformował, że po analizie prowadzonego przez tamtejszy organ rejestru komputerowego nie stwierdzono, aby prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie budowy przedmiotowego obiektu.
W związku ze wskazaniem przez A. i A.(1) G. w piśmie z dnia 31 stycznia 2020 r., że zlecili geodecie wykonanie aktualizacji na mapach, między innymi, budynku za garażem, PINB zażądał od nich udostępnienia geodezyjnych pomiarów powykonawczych budynku wybudowanego za garażem uwzględniających również jego lokalizację względem granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...].
W dniu 31 lutego 2020 r. A. i A.(1) G. przedłożyli "Geodezyjną aktualizację ewidencji gruntów budynków, bazy danych obiektów topograficznych, geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu". Z dokumentu tego wynikało, że budynek za garażem zlokalizowany jest w całości na działce nr [...], tj. w granicach posesji nr [...] przy ul. [...] w J.
W dniu 25 sierpnia 2020 r. PINB przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdzono, że na terenie ww. działki w odległości 1,06 m za garażem zlokalizowany jest budynek o wymiarach zewnętrznych 2,55 m x 8,29 m i wysokości od 2,70 m do 2,95 m. Budynek murowany, otynkowany, z dachem jednospadowym i odprowadzeniem wód opadowych rynną i rurą spustową na teren posesji nr [...]. Odległość budynku od ogrodzenia z posesją nr [...] wynosi około 0,4 m. W budynku znajdują się dwa pomieszczenia, do których dostęp jest z zewnątrz przez drzwi otwierane na zewnątrz, stalowe, o wymiarach 0,79 m x 2,04 m (do pomieszczenia od strony garażu) i 0,79 m x 2,04 m (do pomieszczenia od tyłu posesji). W ścianie dwa otwory okienne (od strony posesji nr [...]) o wymiarach 0,75 m x 1,14 m (stalowe i 0,81 m x 1,14 m (drewniane). W ścianie przy ogrodzeniu z sąsiadującą posesją brak okien i drzwi. Budynek parterowy z podpiwniczeniem pomieszczenia od tyłu. Właz o wymiarach 0,99 m x 1,47 m. Grubość stropu: 0,15 m. Dostęp do podpiwniczenia przez klapę w stropie podnoszoną do góry oraz przez dostawną drabinę. W podpiwniczeniu przechowywane przetwory domowe. W budynku instalacja elektryczna (w obu pomieszczeniach). W budynku przechowywane narzędzia: wiertarka, szlifierka, imadło - nie nosi znamion prowadzenia działalności i świadczenia usług na zewnątrz jak również nie stwierdzono żadnych znamion prowadzenia działalności związanej z mieszalnią środków chemicznych. Wymiar pomieszczenia od frontu: 2,29 m x 4,0 m, wysokość od 2,82 m do 2,22 m. Wymiary pomieszczenia od tyłu: 2,29 m x 3,88 m wysokość od 2,68 m do 2,28 m.
Przy piśmie z dnia 8 września 2020 r. właściciele budynku przedłożyli oświadczenia świadków: M. L., A. G.(2), M. L.(1), K. K., M. S., M. O., którzy jako datę budowy budynku za garażem wskazali rok 1994. Przy piśmie załączono również zdjęcie fotograficzne, na którym uwidoczniony jest budynek będący przedmiotem postępowania. Jak wskazała w swoim oświadczeniu M. L. zdjęcie to wykonane zostało w okresie maj- czerwiec 1995 r. Ponieważ przedłożona fotografia wraz z aktem urodzenia dziecka widocznego na zdjęciu budziła wątpliwość organu co do osoby oraz co do obiektu, nie wzięto tego dowodu pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy.
Ustalając zgodność samowolnie wybudowanego obiektu gospodarczego z przepisami, postanowieniem z dnia 10 września 2020 r. PINB nałożył na współwłaścicieli działki, a jednocześnie inwestorów przedmiotowego budynku, tj. A. i A.(1) G., obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej przedmiotowej budowy, W postanowieniu tym wskazano, że żądana ekspertyza winna zawierać inwentaryzację budowy budynku za garażem bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia i wskazywać, czy przedmiotowy obiekt spełnia wymagania przepisów budowlanych z okresu jego budowy, w szczególności rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ewentualnie wskazać, jakie roboty należy wykonać, aby wymagania przepisów były spełnione. Wskazano, że ekspertyza winna być sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane w branży konstrukcyjno- budowlanej, elektrycznej i sanitarnej spełniające wymagania art. 12 ust 7 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku, a także winna stwierdzać czy przedmiotowy budynek powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
PINB uzyskał także informację z dnia 21 września 2020 r. od Urzędu Miejskiego w J., że w latach 90 XX wieku, przedmiotowa nieruchomość objęta była planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Gminy J. Nr [...] z dnia [...] czerwca 1991r., w którym przeznaczona była ona pod tereny mieszkalnictwa rodzinnego o niskiej intensywności i oznaczona symbolem B7MN. Zgodnie z dołączoną do pisma uchwałą, dla terenu o symbolu B7MN ustalono ponadto możliwość podniesienia standardu technicznego i socjalnego istniejących budynków poprzez rozbudowę i modernizację, przekształcenie stanu istniejącego na zasadzie wymiany i uzupełnień zabudowy, a także zalecono zachowanie starej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z zapleczem gospodarczym, która stanowi trwały zespól funkcjonalny. Zakazano natomiast lokalizacji w ciągach zabudowy przyulicznej obiektów o funkcji wyłącznie mieszkaniowej oraz obiektów magazynowo składowych z zapleczem. Organ gminy wyjaśnił także, że do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta J. uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] czerwca 2005 r. dla działki nr [...] nie były ustalane warunki zabudowy.
W dniu 18 listopada 2020 r. A. G. przekazała ekspertyzę techniczną z oceną stanu technicznego obiektu budowlanego "budynku za garażem" (budynku gospodarczego) w zakresie wymagań przepisów budowlanych z okresu jego budowy, sporządzoną w dniu 11 listopada 2020 r. W ekspertyzie tej wskazano, że ogólny stan techniczny budynku jest zadowalający, a w oparciu o dokonaną ocenę techniczną istniejących wbudowanych elementów konstrukcyjnych oraz analizę wymagań przepisów budowlanych z okresu zakończenia budowy, stwierdzono, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie powoduje zagrożeń dla bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz środowiska i spełnia wymagania techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i urządzenia. W kwestii lokalizacji budynku wskazano, że zgodnie z § 13 ust. 1 przywołanego ww. rozporządzenia dopuszczone było sytuowanie przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie trudniłoby to zabudowy działki sąsiedniej, wobec czego, przedmiotowy budynek jest lokalizowany prawidłowo. Ponadto ściana budynku na granicy działek nie posiada drzwi i okien, a wody opadowe z dachu są odprowadzane na działkę właścicieli. W ekspertyzie wskazano również, iż warunki użytkowe budynku są zgodne z jego przeznaczeniem i pozwalają na jego bezpieczne użytkowanie.
Pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. PINB zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego i o zamiarze wydania decyzji administracyjnej oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy celem wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w terminie od dnia 8 lutego 2021 r. do dnia 12 lutego 2021 r. W dniu 11 lutego 2021 r. z możliwości tej skorzystał T. J. (dalej: skarżący) nie wnosząc żadnych uwag.
W związku z informacją o śmierci strony postępowania A. G.(1), PINB postanowieniem nr 38/2021 z dnia 17 lutego 2021 r. zawiesił postępowanie wzywając A. G. do niezwłocznego przeprowadzenia postępowania spadkowego. Wobec przedłożenia aktu poświadczenia dziedziczenia postanowieniem nr 68/2021 z dnia 25 marca 2021 r. PINB podjął zawieszone postępowanie, a pismem z dnia 31 marca 2021 r. zawiadomił strony o doprecyzowaniu kręgu stron postępowania, zakończeniu postępowania dowodowego i o zamiarze wydania decyzji administracyjnej oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W dniu 26 kwietnia 2021 r. do PINB wpłynęło pismo skarżącego wnoszące o ponowne zawieszenie niniejszego postępowania w związku z prowadzonym przez Komendę Powiatową Policji w Ś. śledztwem dotyczącym poświadczenia nieprawdy w dokumentach urzędowych bezpośrednio dotyczących sprawy - m.in. danych zawartych w Państwowym Zasobie Geodezyjnym. PINB postanowieniem nr 104/2021 z dnia 28 kwietnia 2021 r. odmówił zawieszenia postępowania.
Następnie decyzją nr 129/2021 z dnia 31 maja 2021 r. PINB umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Na skutek odwołania T. J., Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji) decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r., nr 904/2021, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu DWINB stwierdził, że ustalenia w zakresie daty budowy budynku za garażem oparte zostały na oświadczeniach osób niepouczonych o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Zalecono również PINB przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, poprzez przeprowadzenie przesłuchania oświadczających osób w charakterze świadków na okoliczność daty rozpoczęcia i wykonania przez A. i A.(1) G. robót budowlanych objętych przedmiotem postępowania (ze wskazaniem na okoliczności, w jakich świadek uzyskał w tym zakresie informacje) pod rygorem odpowiedzialności karnej.
W ponownym postępowaniu, organ I instancji pismami z dnia 25 sierpnia 2021 r. wezwał w charakterze świadków: M. O., M. S., K. K., M. L.(2) oraz M. L.(1) do złożenia - pod odpowiedzialnością karną - zeznań w przedmiotowej sprawie poprzez udzielenie odpowiedzi i wyjaśnień na pytania: 1/ kiedy została rozpoczęta i zakończona budowa budynku za garażem w J. przy ul. [...] nr [...]; 2/ kto jest/był inwestorem przedmiotowych robót budowlanych; 3/ czy jest Pani/Pan spokrewniona/y z Państwem G., jeśli tak, proszę wskazać stopień pokrewieństwa; 4/ skąd posiada Pani/Pan wiedzę w zakresie budowy przedmiotowego budynku.
W dniu 8 września 2021 r. oraz 13 września 2021 r. do PINB wpłynęły odpowiedzi świadków na wezwanie do złożenia zeznań.
Organ uwzględnił także wniosek A. G. i A.(2) G. o przesłuchanie w charakterze świadka M. S.(1) wzywając ją do złożenia pod odpowiedzialnością karną zeznań poprzez udzielenie odpowiedzi i wyjaśnień na zadane pozostałym świadkom pytania. Odpowiedź na powyższe wezwanie wpłynęło do organu w dniu 5 października 2021 r.
W piśmie złożonym w dniu 13 października 2021 roku T. J. wystąpił o przesłuchanie Burmistrza J. oraz geodety B. K., "co do stanu faktycznego na działkach [...] i [...] w 2009 r. i istnienia budynku gospodarczego za garażem na granicy działek oraz garażu." Postanowieniem z dnia 22 października 2021 r. PINB nie uwzględnił tego wniosku uznając, że okoliczności faktyczne dotyczące budowy budynku za garażem zostały już ustalone i z tego względu przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie było konieczne.
Decyzją z dnia 28 października 2021 r., nr 265/2021, PINB ponownie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy "budynku za garażem" przy ul. [...] w J. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że inwestorami budowy ww. budynku byli A. i A.(1) G. Przedmiotowe roboty, prowadzone w warunkach samowoli budowlanej, rozpoczęte i zakończone zostały w 1994 r., tym samym zasadnym było zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Organ nadzoru budowlanego stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a co za tym idzie bezprzedmiotowość postępowania - na skutek ustalenia w jego toku, że budowa przedmiotowego budynku jest zgodna z przepisami ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a przedmiotowy budynek nie narusza warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, a zwłaszcza ze względu na odległość od granic sąsiednich nieruchomości nie narusza zasad zagospodarowania terenu, wymagań ochrony środowiska i bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Tym samym stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do kontynuowania postępowania poprzez wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wobec powyższego, zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie jako bezprzedmiotowe umorzono.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł T. J. wskazując, że wyjaśnienia złożone przez właścicieli oraz świadków są w jego ocenie nieprawdziwe. Porównując zeznania z dokumentami urzędowymi zgromadzonymi i dostępnymi w Sądzie Rejonowym w Ś., Urzędzie Miejskim w J., Powiatowym Biurze Geodezji i Katastru w Świdnicy widać sprzeczności w zeznaniach. Ponadto PINB odstąpił od ujawnienia dokumentów i map bezpośrednio związanymi z prowadzonym postępowaniem a mających na celu uwiarygodnienie zeznań świadków.
DWINB decyzją z dnia 28 lutego 2022 r., nr 239/2022, utrzymał oprotestowaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że czynności wyjaśniające podjęte w toku postępowania przez PINB, nie doprowadziły do dokonania takich ustaleń faktycznych, które umożliwiłyby organowi administracji publicznej zastosowanie - w sposób legalny - dyspozycji uwzględnionej w normie prawa materialnego. Podniósł, że budynek stanowiący przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego powstał w wyniku samowoli budowlanej. Inwestorami rzeczonej budowy byli A. i A.(1) G. Jak wskazano, ze zgromadzonego przez PINB materiału dowodowego wynika, że do wybudowania przedmiotowego budynku doszło przed wejściem w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., tj. przed 1 stycznia 1995 r. Organ l instancji poczynił ustalenia faktyczne dotyczące daty wybudowania spornego obiektu na podstawie zeznań świadków - M. O., M. S., K. K., M. L.(2), M. L.(1) oraz M. S.(1), ustalił, że był to 1994 r. Zdaniem organu odwoławczego ustaleń dokonanych przez PINB w oparciu o zeznania świadków, w braku innych środków osobowych, nie można odrzucić tylko z uwagi na fakt spokrewnienia lub sąsiedztwa z właścicielami nieruchomości, szczególnie w przypadku gdy po pierwsze - zeznania zostały złożone pod odpowiedzialnością karną, po drugie - są spójne i zbieżne ze sobą. Skoro sporny obiekt budowlany zrealizowano bez pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995 r., (z którym to dniem weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane), to należało przeprowadzić postępowanie w sprawie w oparciu o przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Przy czym zauważyć należy, że nakaz stosowania przepisów dotychczasowych wynikający z wyżej wymienionego art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. pociąga za sobą obowiązek właściwego zastosowania wyłącznie art. 37 lub art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. W zależności od wyników prowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu (art. 37 tej ustawy) albo też umorzyć postępowanie w sytuacji gdy nie zachodzą przesłanki rozbiórki określone w art. 37 wyżej wymienionej ustawy oraz nie ma podstaw do wdrożenia trybu z art. 40 tej ustawy. DWINB zauważył, że wydanie decyzji o rozbiórce jest obowiązkowe tylko w razie stwierdzenia przesłanek z art. 37 ust. 1 omawianej ustawy. Nadto, w świetle art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu zrealizowanego samowolnie, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami, poza wymienionymi w ust. 1. DWINB podniósł, że przedmiotowej sprawie organ I instancji wskazał, że nie zachodzą przesłanki z art. 37 ustawy z 1974 r. oraz nie istnieje konieczność wydania orzeczenia w oparciu o art. 40 wyżej wymienionej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, tak dokonana ocena jest prawidłowa, uzasadniona stanem faktycznym sprawy. Podkreślono, że PINB stwierdził w toku postępowania, że sporny budynek odpowiada wymogom technicznym przewidzianym dla takich obiektów i nie powoduje żadnych niebezpieczeństw lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków dla otoczenia. Organ I instancji ustaleń tych dokonał na podstawie opracowania technicznego z 2020 r. . Przedłożona na potrzeby sprawy ocena techniczna spornego budynku została sporządzona przez osoby uprawnione, legitymujące się w rozumieniu art. 12 ust. 7 i art. 13 ust. 4 p.b. uprawnieniami budowlanymi do kierowania, nadzorowania i kontrolowania budowy i robót budowlanych oraz pełnienia samodzielny funkcji technicznych w budownictwie. W świetle art. 12 ust. 6 p.b. autor oceny technicznej wykonujący samodzielne funkcje techniczne w budownictwie ponosi odpowiedzialność za wykonywanie tych funkcji zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość. Organ odwoławczy podkreślił, że PINB stwierdził również, że sporny budynek jest zgodny z przepisami planistycznymi. Analiza przeprowadzona przez DWINB w tej kwestii nie wykazała żadnych niezgodności, które to uzasadniałyby wydanie decyzji rozbiórkowej. W konsekwencji, stwierdzono, że słusznie w sprawie PINB zastosował przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i prawidłowo ocenił, że nie wystąpiły przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. obligujące organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Mając na względzie treść własnych ustaleń dokonanych na podstawie dowodu z oględzin oraz przedłożonego opracowania technicznego zasadnie organ I instancji uznał również, że nie występuje sytuacja wypełniająca dyspozycję przepisu art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Według DWINB z materiału zebranego w sprawie wynika, że przedmiotowa inwestycja nie spowodowała stanu niezgodności z prawem. Organ odwoławczy nie znalazł żadnych powodów do wzruszenia decyzji PINB. Przedstawione załączniki do odwołania nie ujawniały, zdaniem DWINB, w sprawie nowych okoliczności, nie precyzowały daty powstania spornego obiektu. Podniesiono, że brak naniesionego na mapę zasadniczą obiektu nie może przesądzać o braku jego istnienia w rzeczywistości. Mapa zasadnicza jest opracowaniem, które może nie zawierać aktualnych informacji w zakresie usytuowania poszczególnych obiektów.
W dniu 5 kwietnia 2022 r. skarżący wniósł skargę na ww. decyzję DWINB, zarzucając organowi: 1/ naruszenia przepisów postępowania , tj.: art. 6, art. 7, art. 28, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 78 § 1, art. 80, art. 82 pkt. 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491, 2052) - poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym lub celowym uznaniem przez organ, że przedmiotowa budowa budynku gospodarczego została zrealizowana w 1994 r. a nie jak faktycznie było w 2011 r.; 2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 28 ust. 1, 1a, 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 poz.2351) w stopniu rażącym, poprzez nie ubieganie się o wydanie decyzji lub zgłoszenie robót budowlanych i ustalenie obszaru i granic zamierzenia budowlanego dla budynku za garażem. Zdaniem skarżącego PINB nie ujawnił dokumentacji dotyczącej tej budowy z 2011 r. Nie ujawnił również dlaczego odstąpił od sprawdzenia zawiadomienia Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w Świdnicy z dnia 22 czerwca 2015 r. dot. zgłoszenia nielegalnego wybudowania budynku za garażem oraz przebudowy garażu. PINB odstąpił od ujawnienia i dołączenia tych dokumentów do akt sprawy. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o: 1/ uchylenie zaskarżonej decyzji DWINB w całości; 2/ przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi; 3/ zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów według norm przepisanych; 4/ rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ nie uwzględniając przedstawianych argumentów w postaci wniosku dowodowego o przesłuchanie Burmistrza J. i geodety wykonującego podział gruntów w 2009 r. celowo naruszył przepisy prawa. Ujawnienie treści decyzji podziałowej ze stycznia 2006 r. i z kwietnia 2009 r. niosłoby za sobą rewizję dotychczasowych ustaleń co do daty powstania budynku za garażem. Zdaniem skarżącego, przekazywana przez niego dokumentacja powinna być uwzględniana i dołączana do akt. Wskazał również, że świadek K. K. nie mogła widzieć budowy spornego obiektu w latach dziewięćdziesiątych z uwagi na fakt, że mieszka na parterze, a w tamtym czasie widok z jej okna przesłaniały drzewa owocowe i altany w ogrodach działkowych. K. S., w związku z jej brakiem udziału jako świadka w postępowaniu przed Sądem Rejonowym, została uznana przez skarżącego jako niewiarygodna. Skarżący podkreślił, że zeznania M. L.(1) dotyczące rozmowy inwestora z panem S. w przedmiocie zgody na posadowienie budynku są sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy, gdyż teren ten był własnością Gminy J. Wątpliwości, zdaniem strony, budzi również brak ustalenia, czy mąż M. S.(1) w roku 1994 jeszcze żył. Co więcej skarżący wskazał, że budynek za garażem nie został ujawniony podczas inwentaryzacji majątku Gminy w 1997 r., a także w inwentaryzacji granic z 2006 r. i czynności ustalenia granic i podziału działek w 2009 r. Inwestorzy nie uzyskali, zdaniem strony, właściwych pozwoleń niezbędnych do posadowienia przedmiotowego budynku, a rzekome ocieplenie garażu mające miejsce w 2011 r. miało w rzeczywistości inny zakres robót. Podkreślono, że skarżący nigdy nie wyraził zgody na zajęcie pod budowę części jego działki. Stwierdził także, że inwestorzy świadczą nieprawdę w zakresie daty powstania budynku, na co dowodem są decyzje z 2006 r. i 2009 r. Także geodeta wykonując mapę geodezyjną z dnia 6 marca 2020r. poświadczył nieprawdę, ponieważ mapa ta nie jest zgodna z mapami z 26 marca 2020 r. i 11 marca 2020 r. przyjętymi do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Autor uzasadnienia podniósł również, że organ pominął powyższe dwie mapy sprzeczne z mapą wykonaną przez geodetę na zlecenie państwa G. Nadmienił, że PINB uchyla się od ustalenia faktów mogących mieć znaczenie dla ustalenia i ujawnienia negatywnych dowodów szkodzących interesom państwa G., np. faktycznej drogi ułożenia kabla energetycznego, ustalenia faktycznej odległości płotu od budynku, ustalenia i ujawnieni faktycznej powierzchni budynku mieszkalnego, ustalenia czy w piwnicy budynku przy ul. [...] mieści się mieszalnia środków chemicznych.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że wyczerpujące uzasadnienie merytoryczne zawarte zostało w zaskarżonej decyzji.
Uczestnicy postępowania A. G. i A. G.(2) pismem z dnia 27 sierpnia 2022 r. odnieśli się do argumentacji strony skarżącej zawartej w skardze. Uczestnicy postępowania wskazali, że w 2011 r. nie wybudowano komórki lecz wykonano wyłącznie malowanie elewacji i położenie kostki przez W. W. Ponadto podniesiono, że jeżeli – jak twierdzi skarżący - budowa była prowadzona w 2011 r. to nie jest racjonalne założenie, że na ten fakt w żaden sposób on nie reagował. Uczestnicy wskazali, że dokumenty przesyłane przez skarżącego były oceniane przez organ i znajdują się w aktach sprawy, a sam fakt braku pozwolenia na budowę również podlegał rozpoznaniu przez organ. Ich zdaniem, dokumenty na które powołuje się skarżący są niespójne, w dodatku nie dotyczą bezpośrednio budynku a kwestii granic działek. Na dowód posadowienia budynku w 1994 r. uczestnicy postępowania załączyli dokumentacje fotograficzną m.in. z roku 1995. Sprzedaż działki skarżącemu nastąpiła w dniu 30 marca 2011 r. i wtedy też uzyskał on informację z Urzędu Miejskiego w J., że działka nie była obciążona roszczeniami osób trzecich, a w dniu sprzedaży garaż znajdował się na granicy nieruchomości, wobec czego wywiedziono, że przebieg granicy nie był sporny. Również protokół uzgodnień z 21 marca 2011 r. nie potwierdza naruszeń granicy działki skarżącego. W odniesieniu do zarzutów skarżącego dotyczących zeznań świadków, uczestnicy wskazali, że K. K. jest zdolna do spostrzegania i komunikowania, parter na którym mieszka jest położony wystarczająco wysoko, aby drzewa, które nigdy nie były wysokie, nie przesłaniały widoku przedmiotowego budynku. Uczestnicy postępowania podnieśli ponadto, że opracowanie geodety zostało pozytywnie zweryfikowane przez Starostwo Powiatowe i jego kwestionowanie przez skarżącego jest bezzasadne.
W piśmie z dnia 5 września 2022 r. skarżący podnosi, że PINB celowo odstąpił od przesłuchania zgłaszanych przez skarżącego świadków i uchyla się od uzupełnienia akt prowadzonego postępowania. Do pisma załączył skargę powszechną z dnia 12 października 2021 r. oraz odpowiedź DWINB na tę skargę.
Pismem z dnia 13 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o uwzględnienie dowodu w postaci wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 16 marca 2021 r., wskazując, że na tej mapie nie został naniesiony budynek komórki za garażem. Podniósł także, że decyzje z 11 stycznia 2006 r. i 23 kwietnia 2009 r. nie zostały uchylone i zgodnie z ich treścią budynek w tym czasie nie został jeszcze wzniesiony. Skarżący wskazał, że dokumentów tych nie zgromadził PINB i nie dysponował nimi DWINB. Ponownie argumentował o braku dowodu z przesłuchania wnioskowanych przez siebie świadków. Do pisma załączono fotokopię wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wytyczne do pracy geodezyjnej z dnia 6 marca 2020 r.
Uczestnicy postępowania w piśmie z dnia 27 września 2022 r. wskazali, że przedstawiony przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 13 września 2022 r. wyrys nie ma żadnego znaczenia w zakresie urzędowego potwierdzenia stanu działki oraz sytuacji na spornych granicach działki. Podnieśli, że budynek znajduje się na innych dokumentach urzędowych sprzed 2011 r. i skarżący nie wyjaśnił dlaczego akurat dokumentom przez niego przedłożonym organ powinien dać wiarę. Podkreślono również, że skarżący miał zastrzeżenia co do prac wykonanych przez geodetę M. M., przedstawił mimo to jego wytyczne prac, jako dowód w sprawie. Zdaniem uczestników postępowania skarżący zależnie od potrzeby uznaje dane dowody lub im zaprzecza. Powtórzone zostały też argumenty wyrażone we wcześniejszym piśmie procesowym.
Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. skarżący podniósł, że uprawniony geodeta, wiedząc o fakcie urzędowego podziału nieruchomości decyzją nr 14/09 z dnia 23 kwietnia 2009 r. Burmistrza J., zobowiązany był do ustalenia współrzędnych z 2009 r. i odnowienia punktów granicznych z 2009 roku w terenie, zgodnie z operatem geodezyjnym z urzędowego podziału nieruchomości. Geodeta, powinien wznowić granice i odnaleźć istniejące punkty graniczne, wskazać obowiązujące linie graniczne i zaznaczyć je na gruncie stosownymi znakami granicznymi. Do chwili obecnej uprawniony geodeta tego nie zrobił, nie przedstawił również zapisu odczytu z urządzenia GPS pomiaru z miejsca gdzie powinien znajdować się punkt graniczny [...]. Wraz pismem procesowym skarżący przedłożył dokumenty na potwierdzenie powyższego stanowiska.
Następnie pismem z dnia 2 grudnia 2022 r. skarżący odniósł się do kwestii nękania uczestników postępowania i toczącego się postępowania o zasiedzenie przed Sądem Rejonowym. Przywołał również argumenty, które pojawiły się w jego wcześniejszych pismach procesowych. Do pisma załączono dokumentację mającą potwierdzić przedstawione twierdzenia, w tym dokumentacje fotograficzną.
W piśmie z dnia 9 stycznia 2023 r. skarżący ponownie odniósł się do kwestii braku przeprowadzenia przez organ dowodu z przesłuchania świadków przez niego wskazanych.
Następnymi pismami z dnia 17 kwietnia 2023 r. i 18 kwietnia 2023 r. skarżący ponownie kwestionował ustalenie granic przez geodetę oraz zaniechanie przesłuchania świadków przez organ, przedkładając dodatkową dokumentację w postaci operatu technicznego, protokołu z przyjęcia granic nieruchomości, decyzji z dnia 23 kwietnia 2009 r.
A. G.(2) pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r. odniósł się do pism procesowych składanych przez skarżącego przytaczając przywołaną wcześniej przez uczestników postępowania argumentację zawartą w poprzednich pismach procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając rozpoznawaną sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa które zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji (PINB) o umorzeniu postępowania w sprawie budowy "budynku za garażem" (zwanego dalej budynkiem gospodarczym) zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] nr [...] w J.
Podstawę decyzji PINB stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest bowiem konkretna sprawa administracyjna, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeśli sprawa, która podlegała rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, albo utraciła go już w toku postępowania. Na konkretną sprawę administracyjną składa się określony stan faktyczny oraz stan prawny, które w świetle przepisów materialnego prawa administracyjnego stanowią podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Brak któregoś z tych elementów, a więc stanu faktycznego, do którego można zastosować normę prawa materialnego, bądź też normy prawa materialnego, pod którą można "podciągnąć" dany stan faktyczny oznacza nieistnienie sprawy administracyjnej, a to z kolei, jeśli postępowanie administracyjne zawisło, jego bezprzedmiotowość skutkującą koniecznością umorzenia postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że w kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości postępowania.
Należy bowiem mieć na uwadze, że przedmiotem kontrolowanego postępowania było samowolne – czyli bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia - wybudowanie budynku gospodarczego (budynku za garażem). Tak określony przedmiot postępowania zobowiązywał organy w pierwszym rzędzie do ustalenia w jakim okresie obiekt został wybudowany, następie, czy zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia a jeżeli tak, czy inwestor spełnił ten obowiązek. Jeżeli ustalone zostanie, że obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest podjąć działania celem doprowadzenia do likwidacji tej samowoli działając zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania. To które konkretnie przepisy znajdują zastosowanie do likwidacji samowoli uzależnione jest przede wszystkim od tego z jakiego rodzaju robotami mamy do czynienia (czy jest to budowa, czy inne roboty budowlane), czy dotyczą one budynku, czy też innego obiektu budowlanego oraz kiedy przedmiotowe roboty zostały zakończone. Dopiero zatem po dokonaniu wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych można dokonać prawidłowej kwalifikacji który z przewidzianych w przepisach trybów likwidacji samowoli budowlanej, znajdzie zastosowanie w odniesieniu do danego obiektu.
W rozpoznanej sprawie bezsporne jest, że mamy do czynienia z samowolnym wybudowaniem "budynku za garażem" pełniącego w istocie funkcję gospodarczą. Fakt ten przyznali uczestnicy postępowania, potwierdzając, że objęty kontrolą budynek wybudowany został bez wymaganej zgody przez ich poprzednika prawnego. Stwierdzenie faktu samowoli budowlanej zobowiązywało zatem właściwy organ do wdrożenia postępowania zmierzającego do jej likwidacji przez przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Zastosowanie prawidłowego trybu likwidacji samowoli budowlanej wymagało jednak ustalenia przynajmniej przybliżonej daty samowolnego wykonania robót budowlanych. Według ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie (a więc w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020r.) w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę zastosowanie znajduje tryb legalizacji przewidziany w art. 48 tej ustawy. Jednakże zgodnie z art. 103 ust. 2 przywołanego aktu, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że jeśli weryfikowane przez organy nadzoru samowolne roboty budowlane zakończyły się przed dniem 1 stycznia 1995 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r.) ich ocena powinna nastąpić na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.
Uwzględniając powyższe regulacje PINB podjął czynności wyjaśniające dla ustalenia daty zakończenia budowy obiektu stanowiącego przedmiot postępowania. W tym celu zgromadził materiał dowodowy w postaci oświadczeń świadków, na podstawie których uzyskano wyjaśnienie co do okresu rozpoczęcia i zakończenia budowy i osoby inwestora. Powołując się na zeznania świadków – osób zamieszkujących w najbliższym sąsiedztwie oraz osób spokrewnionych z uczestnikami postępowania – złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, PINB ustalił, że budowa przedmiotowego budynku zakończyła się jesienią w 1994 r. a więc przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy - Prawo budowlane. W takiej sytuacji organ przyjął, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, który nakazuje stosować przy likwidacji tak powstałej samowoli przepisy ustawy z 1974 r.
Zdaniem skarżącego organ błędnie ustalił jednak datę wybudowania spornego obiektu, gdyż nie uwzględnił i pominął zgłaszane przez niego dowody w postaci dokumentów urzędowych z 2006 i z 2009 r. w postaci decyzji podziałowych oraz przekazywanej dokumentacji w postaci map i innych dokumentów geodezyjnych. Skarżący twierdzi, że obiekt wybudowano w 2011 r. Podważa także wartość dowodową przyjętych oświadczeń świadków gdyż, w jego ocenie, jedna z osób jest niezdolna do postrzegania a jej dom zlokalizowany był zbyt daleko od budowy, inne osoby nie składały zeznań w postępowaniu cywilnym w sprawie o zasiedzenie (sygn.akt [...]) a oświadczenia innych budzą wątpliwości co do wiarygodności. Wskazuje również, że inwestorzy nie ujawnili budynku ani podczas inwentaryzacji majątku gminy ( w związku z komunalizacją w 1997 r.) ani podczas inwentaryzacji granic swojej działki w 2006 r. jak też w 2009 r. podczas czynności ustalenia granic i podziału obecnych działek nr [...] i nr [...].
W ocenie Sądu organ podał wystarczające czynności dowodowe celem ustalania daty wybudowania spornego budynku. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W przywołanym przepisie ustawodawca wprost wskazuje zatem, że źródłem ustaleń faktycznych mogą być zeznania świadków. Przeprowadzając dowód z przesłuchania świadków organ I instancji nie naruszył więc art. 75 § 1 k.p.a. tym bardziej, że dowód ten przeprowadzany był na okoliczność ustalenia daty wybudowania obiektu, który istnieje od kilkudziesięciu lat i wykonany został samowolnie, bez żadnych zezwoleń i zgłoszeń. W tego rodzaju sytuacjach zeznania świadków niejednokrotnie mogą być jedynym dowodem pozwalającym odtworzyć stan faktyczny sprawy sprzed wielu lat. Istotne przy tym jest, że organ ustalenia swoje oparł nie na oświadczeniu jednego ale sześciu świadków, którzy zgodne potwierdzili, że budowa spornego obiektu trwała w okresie od wiosny do jesieni 1994r. Zdaniem Sądu brak uzasadnionych podstaw do podważania wartości dowodowej tych oświadczeń. W większości były to osoby niespokrewnione z inwestorami (tylko dwie osoby potwierdziły pokrewieństwo) które zamieszkiwały w najbliższym sąsiedztwie obiektu co najmniej od 1980 r. a zatem mogły bezpośrednio obserwować proces budowy. Zaznania tych świadków skonfrontowane wzajemnie ze sobą, są spójne i logiczne. Potwierdzają także zeznana złożone przez osoby spokrewnione z inwestorami. Skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił natomiast zarzutu, że jeden ze świadków nie jest zdolny do postrzegania i z tego tytułu przyjęcie jego zeznań naruszałoby art. 82 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, świadkiem nie może być bowiem osoba niezdolna do spostrzegania lub komunikowania swoich spostrzeżeń, przy czym chodzi o faktyczną niezdolność w tej mierze. Z tego względu za osoby niezdolne do postrzegania przyjmuje się w orzecznictwie zwłaszcza osoby chore psychicznie (w takcie choroby) czy też osoby znajdujące się pod wpływem środków odurzających dopóki trwa stan odurzenia. Zdolność do składania zeznań w charakterze świadka nie została natomiast uzależniona od wieku lub zdolności do czynności prawnych. Tym samym, nawet jeżeli kwestionowane przez skarżącego zeznania pochodzą od starszej osoby, to brak podstaw do przyjęcia, że naruszają one ww. przepis. Natomiast po zapoznaniu się z ich treścią stwierdzić można, że nic nie wskazuje aby zachodziły zarzucane przez skarżącego okoliczności z art. 82 pkt 1 k.p.a. Zeznania te są spójne, logiczne i nie wynika z nich, by składająca je osoba miała trudności z postrzeganiem i komunikowaniem swych wrażeń. Nie odbiegają one od zeznań innych osób. Podstawy do dyskwalifikacji tych zeznań nie daje także zarzut, że mieszkanie tego świadka znajduje się na parterze a widok z okna mógł być przesłonięty garażami (czy też drzewami owocowymi), skoro świadek zeznała, że widziała wykonane prace i ich zakończenie nie tylko z okna mieszkania ale także chodząc na swoją działkę. Podstawy do odrzucenia oświadczenia świadka nie stanowi tez fakt, że dana osoba nie zeznawała w innym procesie toczącym się przed sądem, czy też zgłaszane przez skarżącego wątpliwości co do wiarygodności świadka, jeżeli nie zostały one uwiarygodnione.
Nie można także podzielić stanowiska skarżącego, że "wartość dowodowa świadków nie spełnia kryterium dowodu z oświadczenia w postępowaniu administracyjnym mogącym mieć znaczenie dla sprawy". Podkreślić bowiem należy, że kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustalaniu faktu. W przepisach k.p.a. nie ma zatem podstaw do wprowadzenia zróżnicowania środków dowodowych. (p. Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, str. 393, Wyd. C.H.Beck, 2005 r.). Tak też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 1992 r. sygn. akt III SA 1838/91 stwierdzając, że ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, jest sprzeczne z art. 75 k.p.a.
W tych okolicznościach uznać należy, że organy uzyskały wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia daty w jakiej doszło do zakończenia budowy spornego obiektu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w aktach sprawy znajdują się także dokumenty w postaci przywoływanej przez skarżącego decyzji z dnia 23 kwietnia 2009 r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki o nr [...], nr [...] i nr [...] wraz z dokumentacją podziałową oraz kopie map zasadniczych i ewidencyjnych z 2011, 2014 r. czy tez 2015 r. Z projektów podziału zatwierdzonego ww. decyzją, oraz z kopi ww. map zasadniczych istotnie wynika, że działce nr [...] brak było w tych okresach budynku objętego niniejszym postępowaniem. Zresztą twierdzenia skarżącego, że przedmiotowy obiekt nie był ujawniony na mapach zasadniczych i ewidencyjnych z tego okresu nikt nie podważa. Istotne jedynie jest, czy okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla ustalenia daty faktycznej czynności wybudowania przedmiotowego budynku. Zdaniem Sądu z takim twierdzeniem nie można się zgodzić. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że zarówno decyzja z 2009 r. (jak też przywołana przez skarżącego decyzja z 11 stycznia 2006 r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...]) dotyczą innych nieruchomości i przy wykonywaniu ww. podziałów nie dokonywano aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów dotyczących innych działek lecz działek objętych podziałem. Nadto przedmiotowy obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej i w takiej sytuacji inwestorzy nie sporządzają geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Fakt, że przedmiotowy obiekt nie widniał na mapach ewidencyjnych i zasadniczych mógł zatem wynikać z tego, że właściciele działki nr [...] nie wywiązali się z obowiązku wynikającego z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne i nie ujawnili w ewidencji faktu wybudowania obiektu. Stan odzwierciedlony w ewidencji gruntów może być więc nieaktualny. Tym samym, w sytuacji gdy istnieją inne dowody przeciwne, stan ten, nie jest zdaniem Sądu wystarczającym dla przyjęcia, że faktycznie przedmiotowy budynek nie istniał w tym czasie. Powyższa okoliczność nie podważa zatem dowodu z oświadczeń świadków. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy w odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Burmistrza J. oraz B. K. – geodety, która opracowała projekt podziału zatwierdzony decyzją z 23 kwietnia 2009r. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ może jednak nie uwzględnić powyższego żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli dotyczy ono okoliczności stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 § 2 k.p.a.). Z powyższej regulacji wynika, że organ nie jest związany zgłoszonym przez stronę wnioskiem dowodowym, w takim sensie, że bezwzględnie zawsze zobowiązany jest do jego uwzględnienia. Jednocześnie brak także podstaw do całkowitego – bez żadnego uzasadniania - pomijania wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę. Organ może zatem odmówić przeprowadzania dowodów z przyczyn wskazanych w art. 78 § 2 k.p.a. ale odmowa ta powinna być poparta twierdzeniami wskazującymi na to, że jego przedmiotem w istocie są okoliczności stwierdzone innymi dowodami i nie mają one znaczenia dla sprawy (zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w postanowieniu z dnia 22 października 2021 r. wyjaśnił z jakich przyczyn nie uwzględnił omawianego wniosku dowodowego. Organ uznał bowiem, że okoliczności faktyczne dotyczące budowy budynku za garażem zostały już ustalone i z tego względu przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania osób wskazanych przez skarżącego nie było konieczne. Oceniając powyższe stanowisko Sąd uznał, że nie narusza ono prawa. Skarżący domagał się bowiem przeprowadzenia wnioskowanych dowodów na okoliczność "stanu faktycznego na działkach nr [...] i nr [...] w 2009 r. i istnienia budynku gospodarczego za garażem na granicy działek oraz garażu". Tymczasem stan faktyczny na działce nr [...] (czyli na działce sąsiedniej) pozostaje bez znaczenia dla kwestii ustalenia daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku. Natomiast fakt istnienia na działce nr [...] w 2009 r. spornego obiektu – jak trafnie przyjął to organ – został już wykazany innymi dowodami z których wynika, że obiekt ten na ww. działce istniał od 1994 r. (i istnieje nadal). Mając zatem na uwadze, że skarżący żądał przeprowadzenia ww. dowodów celem ustalenia okoliczności nie mających znaczenia dla sprawy (stan faktyczny w 2009 r. na działce sąsiedniej) oraz okoliczności wykazanych innymi dowodami (fakt istnienia spornego budynku w 2009r.) odmowa przeprowadzenia tych dowodów nie narusza prawa.
Sąd wskazuje jednocześnie, że ww. dowody nie miały także znaczenia przy ustaleniu, czy przedmiotowy budynek mieści się w granicy działki nr [...]. W tym względzie organ I instancji oparł się bowiem na dowodzie z oględzin oraz na dokumencie w postaci opracowania z dnia 21 lutego 2020 r. "Geodezyjna aktualizacja ewidencji gruntów i budynków bazy danych topograficznych, geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu" sporządzonym przez uprawnionego geodetę na zlecenie uczestników postępowania i przekazanym do akt na żądanie organu. Opracowanie to sporządzone zostało celem aktualizacji ewidencji gruntów i między innymi, ujawnienia spornego budynku. Dokumentacja z tych prac przyjęta została do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 5 marca 2020 r. w wyniku czego po tej dacie, budynek ujawniony został na mapie ewidencyjnej i mapie zasadniczej. Z powyższych dowodów jednoznacznie wynika zaś, że sporny budynek mieści się w granicach działki nr [...]. W tych okolicznościach organ nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskowanych świadków celem ustalania istnienia w 2009 r. budynku objętego postępowaniem na granicy działek. Skarżący nie przedstawił zaś innego dokumentu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego po dacie przyjęcie do zasobu ww. opracowania, na którym przedstawiony były sporny obiekt jako wykraczający poza granice działki nr [...].
Jednocześnie mając na uwadze, że skarżący w toku postępowania administracyjnego i sądowego kwestionował wynik ww. pracy geodezyjnej, w tym prawidłowość dokonanych pomiarów geodezyjnych i wyznaczenia punków geodezyjnych, wyjaśnić należy, że organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do samodzielnej weryfikacji i oceny w toku postępowania legalizacyjnego wyników prac geodezyjnych które zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego. Jest to uprawnienie organów służby geodezyjnej i kartograficznej, które realizują je przed przyjęciem wyników zgłoszonych prac geodezyjnych do zasobu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjnej i kartograficzne (art. 11 i następne). Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej nie jest też postępowaniem w którym weryfikacji podlega prawidłowość przebiegu granicy, czy też wyznaczenia punktów granicznych. Kwestionowanie tych danych może nastąpić w odpowiednim trybie regulowanym przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Skoro organ ustalił, że samowola budowlana miała miejsce w 1994 r. to prawidłowo uznał, że w sprawie zastosowanie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Z przepisów tych wynika natomiast, że roboty budowlane z wyjątkiem rozbiórek można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę (art. 28 ust.1). Przez roboty budowlane rozumieć należało "roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego" (art. 2 ust. 3 tej ustawy). Zaś zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy przez obiekty budowlane rozumiało się "stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle". Dodatkowo podkreślić trzeba, że w art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego stwierdza się, że Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określi w drodze rozporządzenia zakres, warunki i tryb uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaje robót budowlanych zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje rozbiórek zwolnione od obowiązku zgłoszenia. Analiza przywołanych przepisów potwierdza fakt zaistnienia samowoli budowlanej, gdyż przed rozpoczęciem budowy przedmiotowego obiektu inwestor winien uzyskać pozwolenia na budowę, z czego się nie wywiązał.
Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 ww. ustawy z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1/ znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę; 2/ powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Po myśli zaś art. 40 omawianego aktu, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
W świetle przedstawionych wyżej przepisów, prowadząc postępowanie w sprawie samowolnej budowy budynku organy w pierwszej kolejności powinny więc ustalić, czy obiekt wybudowany został zgodnie (czy niezgodnie) z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy – w tym normami techniczno-budowlanymi wówczas obowiązującymi oraz przepisami o planowaniu przestrzennym.
Jak bowiem wyjaśnił NSA (por. uchwała z dnia 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13) w Prawie budowlanym z 1974 r. samowola budowlana mogła mieć charakter formalny i materialnoprawny. Samowola materialnoprawna oznaczała wybudowanie obiektów bez pozwolenia na budowę zrealizowanych w sposób niesprzeczny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie budowy, ale z naruszeniem innych przepisów, głównie przepisów o warunkach technicznych. Samowola formalna oznaczała natomiast realizację obiektu bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Do obiektów wybudowanych w ramach takiej samowoli nie miał zastosowania ani przepis art. 37 ust. 1, ani art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. - organ nie miał też podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o te przepisy i wydania decyzji w sprawie likwidacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że w odniesieniu do niektórych samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę.
NSA w powołanej wyżej uchwale wyjaśnił także, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
W rozpoznawanej sprawie – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – organy zasadnie zatem uznały, że nie występują przesłanki do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. PINB wykazał bowiem, że sporny obiekt wybudowany został bez naruszenia przepisów planistycznych. W dacie zakończenia budowy nieruchomość na której posadowiono budynek objęta była planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Miejskiej J. nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. według którego została ona przeznaczona na tereny mieszkalnictwa rodzinnego o niskiej intensywności (teren B7MN). Dla tego terenu przewidziano możliwość podniesienia standardu technicznego i socjalnego istniejących budynków poprzez rozbudowę i modernizację, przekształcenia stanu istniejącego na zasadzie wymiany i uzupełnień zabudowy, a także zlecono zachowanie starej zabudowy mieszkaniowej z zapleczem gospodarczym która stanowi trwały zespół funkcjonalny. Zakazano lokalizacji w ciągach zabudowy przyulicznej obiektów o funkcji wyłącznie mieszkaniowych oraz obiektów magazynowych z zapleczem. Z powyższego wynika, że przedmiotowy budynek usytuowany został na terenie na którym plan dopuszczał szeroko pojętą zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności a integralnym elementem takiej zabudowy są obiekty służące jej obsłudze. W szczególności plan nie wprowadzał zakazu dla tego rodzaju zabudowy i nie zabraniał lokalizowania jej przy granicy. W aktach sprawy znajduje się także aktualnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w J. z [...] kwietnia 2018 r. [...]), który nie zmienia charakteru zabudowy terenu na którym znajduje się sporny obiekt (symbol [...]MN) utrzymując na nim zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz dopuszczając lokalizację, między innymi, budynków gospodarczych (§ 12 pkt 1 i pkt 2 ww. uchwały).
Wykazane także zostało, że nie zaistniały przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. w szczególności nie naruszono przy budowie przepisów w sprawie warunków technicznych. Zgodnie z obowiązującym wówczas § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. dopuszczono bowiem sytuowane bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z planem miejscowym. W toku postępowania organ uzyskał materiał dowodowy w postaci opracowania technicznego sporządzonego przez osobę uprawnioną legitymującą się uprawnieniami budowlanymi do kierowania, nadzorowania i kontrolowania budowy i robót budowlanych oraz pełniących samodzielne funkcje w budownictwie potwierdzający, że przedmiotowy budynek jest w stanie zadawalającym i odpowiada wymaganiom technicznym przewidzianym dla takich obiektów i nie powoduje żadnych niebezpieczeństw lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków dla otoczenia. Stwierdzono, że ściany budynku usytuowane przy granicy z działką sąsiednią nie posiadają okien i drzwi a wody opadowe z dachu odprowadzane są na działkę właścicieli. Warunki użytkowe budynku są zgodne z jego przeznaczeniem i pozwalają na bezpieczne użytkowanie. Tym samym wykazane zostało, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że aczkolwiek inwestor zrealizował budowę przedmiotowego budynku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę to w świetle przywołanego wyżej art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. nie było podstaw do wydania nakazu jego rozbiórki. Jednocześnie skoro przedmiotowy obiekt nie naruszał przepisów planistycznych ani innych przepisów – w sprawie warunków technicznych - to organy nadzoru budowlanego nie miały podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego z art. 40 ww. ustawy. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie do sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy o planowaniu przestrzennym (dotyczącymi warunków technicznych). Jeżeli natomiast obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie ma podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał bowiem obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie – jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy.
Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający dla wyjaśniania kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych zarówno do daty wykonania samowoli budowlanej jak też oceny jej zgodności z przepisami planistycznymi i innymi przepisami. Organy dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału nie przekraczając zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że aby ocenę dowodów można było uznać za swobodną (a nie dowolną, arbitralną), powinna być ona po pierwsze wszechstronna, a więc uwzględniająca wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Po drugie, ocena ta musi być zgodna z regułami logicznego rozumowania. Po trzecie, wnioski wyciągnięte z powyższej oceny dowodów powinny być zgodne z doświadczeniem życiowym, co także zostało spełnione. Gwarancją realizacji zasady swobodnej oceny dowodów jest ustawowy wymóg, aby decyzja zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 3 k.p.a.). Z przepisu tego wynika bowiem obowiązek omówienia, które dowody i z jakich przyczyn uznane zostały przez organ uznane za wiarygodne i wzięte za podstawę ustaleń faktycznych, a którym dowodom i z jakich powodów odmówił on mocy dowodowej. W rozpoznawanej sprawie organy z tego obowiązku się wywiązały wyjaśniając które z dowodów stały się podstawą dla przyjętych ustaleń (protokół z oględzin, oświadczenia świadków, ekspertyza dotycząca stanu technicznego obiektu) oraz z jakich przyczyn, PINB nie przeprowadził wnioskowanych przez skarżącego dowodów z przesłuchania wskazanych przez niego świadków (postanowienie z dnia 22 października 2021r). Co do pozostałych dowodów w postaci decyzji podziałowej z 2009 r. i innych dowodów geodezyjnych dołączonych do odwołania, to zauważyć należy, że zostały one włączone do akt sprawy i poddanie ocenie organu. Organ II instancji wyraźnie wskazał bowiem, że dowody te nie ujawniają nowych okoliczności nie precyzją daty powstania spornego obiektu. Wyjaśnił także, że brak naniesienia na mapę zasadniczą obiektu nie może przesądzać o braku jego istnienia w rzeczywistości. Mapa zasadnicza jest bowiem opracowaniem, które może nie zawierać aktualnych informacji w zakresie usytuowania obiektów.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że orzekając o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie wybudowania spornego budynku bez pozwolenia na budowę, organy nie naruszyły obowiązujących przepisów. W sprawie nie zaistniały przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki ( art. 37 ust.1) ani też nakazu wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy z 1974 r.). Brak materialnoprawnych podstaw do rozstrzygana w przedmiocie uprawnień i obowiązków stron jest równoznaczne z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, co stanowi o bezprzedmiotowości postępowania i prowadzić musi do jego umorzenia.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego zgłaszanych w toku postępowania sądowego. Możliwości dowodowe sądu administracyjnego są bowiem bardzo ograniczone. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle przywołanego wyżej przepisu Sąd nie mógł przeprowadzić dowodu z przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków. W sprawie nie zachodziły także wskazane w tym przepisie przesłanki do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, objętych wnioskami skarżącego. Większość wnioskowanych dowodów dotyczyła przede wszystkim kwestii prawidłowości pracy geodezyjnej wykonanej przez geodetę K. H., w tym pomiarów geodezyjnych i wyznaczenia punków granicznych Tymczasem jak wcześniej wyjaśniono kwestia oceny prawidłowości wykonania ww. pracy geodezyjnej pozostaje poza granicami niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodni z art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI