II SA/WR 330/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-06-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja ludnościwymeldowaniemiejsce pobytu stałegostan techniczny lokaludobrowolność opuszczeniaprawo procesoweprawo materialnek.p.a.ustawa o ewidencji ludności

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, uznając, że organy nie wykazały dobrowolności opuszczenia lokalu z powodu jego złego stanu technicznego.

Skarżący zostali wezwani do wymeldowania z miejsca pobytu stałego z powodu niezamieszkiwania w lokalu od 2018 r. Organy administracji uznały, że opuścili lokal dobrowolnie. WSA we Wrocławiu uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że organy nie wykazały dobrowolności opuszczenia lokalu, który z powodu braku ogrzewania i prądu stał się niezdatny do zamieszkania. Sąd podkreślił, że brak możliwości zamieszkiwania w lokalu z przyczyn niezależnych od strony nie może być podstawą do wymeldowania bez wykazania zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania.

Sprawa dotyczyła skargi M. S. i jej małoletnich córek na decyzję Wojewody Dolnośląskiego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza S. o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Organy administracji wszczęły postępowanie z urzędu, powołując się na zawiadomienie o niezamieszkiwaniu skarżących w lokalu od 2018 r. i jego znikomym zużyciu mediów. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Wojewodę z powodu błędów procesowych, Burmistrz ponownie orzekł o wymeldowaniu, wskazując na brak zamieszkiwania i sporadyczne przebywanie w lokalu. Wojewoda utrzymał tę decyzję, uznając fakt niezamieszkiwania za bezsporny i nieistotność stanu technicznego lokalu dla sprawy wymeldowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu technicznego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie wykazały dobrowolności opuszczenia lokalu. Sąd podkreślił, że brak prądu i ogrzewania od 2020 r. uniemożliwiał zamieszkiwanie, a działania Gminy uniemożliwiły remont. W ocenie Sądu, opuszczenie lokalu z powodu jego złego stanu technicznego, niezależnego od strony, nie może być uznane za dobrowolne, jeśli nie wykazano zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania i urządzenia centrum życiowego gdzie indziej. Sąd uznał materiał dowodowy za niewystarczający do stwierdzenia, że skarżący trwale zerwali więzi z lokalem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opuszczenie lokalu z powodu braku podstawowych mediów i ogrzewania, niezależnych od strony, nie może być uznane za dobrowolne, jeśli strona nie wykazała zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały dobrowolności opuszczenia lokalu, gdyż jego zły stan techniczny (brak prądu i ogrzewania) uniemożliwiał zamieszkiwanie. Brak możliwości zamieszkiwania z przyczyn niezależnych od strony, w połączeniu z brakiem wykazania zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania, wyklucza możliwość wymeldowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.e.l. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.e.l. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

u.e.l. art. 28 § 2

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stan techniczny lokalu (brak prądu i ogrzewania od 2020 r.) uniemożliwia zamieszkiwanie i tym samym opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Organy nie wykazały zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Organy nie zebrały materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nieprawidłowo oceniły stan faktyczny.

Odrzucone argumenty

Skarżący opuścili miejsce pobytu stałego i nie dopełnili obowiązku wymeldowania. Sporadyczne przebywanie w lokalu nie może być utożsamiane ze stałym zamieszkiwaniem. Stan techniczny lokalu nie jest istotny dla sprawy wymeldowania. Zeznania świadków (poza jednym) potwierdziły niezamieszkiwanie. Brak przesłuchania świadków w W. nie miał znaczenia, gdyż okoliczność niezamieszkiwania została ustalona.

Godne uwagi sformułowania

Opuszczenie miejsca pobytu stałego musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. W orzecznictwie podkreśla się, że dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania z powodu takich okoliczności jak nauka w innej miejscowości czy nawet w innym kraju bądź spowodowane obiektywnymi, niezależnymi od strony wydarzeniami, nie może być zatem automatycznie uznane za zerwanie więzi z lokalem w którym osoba ta była zameldowana na pobyt stały, jeżeli nie zostanie wykazane, że jej centrum życiowe zostało zlokalizowane na stałe w innym miejscu. W okolicznościach niniejszej sprawy szczególnego znaczenia nabiera bowiem ocena zaistnienia drugiej z przesłanek wymeldowania z miejsca stałego pobytu, tj. dobrowolności opuszczenia danego lokalu. Nie ma bowiem możliwości stałego w nim zamieszkiwania. Sąd zauważa przy tym, że to działania Gminy uniemożliwiły wykonanie remontu umożliwiającego powrót do zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego, poprzez brak zgody na przeprowadzenie remontu.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący

Marta Pawłowska

sprawozdawca

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'opuszczenia miejsca pobytu stałego' w kontekście stanu technicznego lokalu i braku dobrowolności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku mediów i ogrzewania w lokalu, co uniemożliwia zamieszkiwanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważny jest stan techniczny lokalu i dobrowolność opuszczenia go przy wymeldowaniu, a także jak sąd może interweniować w przypadku błędów proceduralnych organów administracji.

Czy brak ogrzewania i prądu w mieszkaniu usprawiedliwia brak dobrowolności opuszczenia go? Sąd administracyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 330/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1397
art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: Aleksandra Bartczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. S., W. W., A. W. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. S. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 3 marca 2022 r. nr SOC-OP.621.1.16.2022.AB w przedmiocie wymeldowania wraz z małoletnimi z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 1060 zł (słownie: tysiąc sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 marca 2022 r. Wojewoda Dolnośląski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania złożonego przez M. S., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 3 stycznia 2022 r. którą orzeczono o wymeldowaniu M. S. oraz z małoletnimi córkami A. W. i W. W. (skarżące) z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym w S. przy ulicy [...].
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wymeldowania wszczęte zostało z urzędu w dniu 11 września 2020 r. po otrzymaniu od Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej w S. zawiadomienia o niezamieszkiwaniu skarżących w miejscu pobytu stałego, tj w lokalu mieszkalnym w S. przy ulicy [...], od 2018 r. W piśmie tym wskazano ponadto, że lokal jest niezamieszkały od lipca 2019 r. co potwierdza zerowe zużycie w nim wody. Podano również, że w pełnomocnictwie przedłożonym do Zakładu przez najemczynię lokalu – E. S. jako adres M. S. wskazano ul. [...] w W. Kopię przedmiotowego pełnomocnictwa dołączono do zawiadomienia.
Po wszczęciu postępowania i przesłuchaniu świadków, Burmistrz S. w dniu 9 lutego 2021 r. orzekł o wymeldowaniu M. S. wraz z córkami z miejsca pobytu stałego, wskazując w uzasadnieniu, że opuściły one to miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od tej decyzji, Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując na błędy procesowe i braki w materiale dowodowym, wymagające uzupełnienia.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji ustalił, najemczynią lokalu jest matka M. S., E. S., która od 2018 r. przebywa w DPS z powodu złego stanu zdrowia. Organ pierwszej instancji ustalił, że M. S. miała prawo zamieszkiwania w lokalu jako córka najemczyni, jednak sama nigdy nie zwracała się z wnioskiem o wstąpienie w stosunek najmu. W 2019 r. została zgłoszona szkoda zalaniowa, jednakże lokal nie został udostępniony przez najemcę w celu dokonania przez zarządcę oceny zakresu szkody.
Burmistrz S. zwrócił się w toku postępowania do K. sp. z o.o. o informację dotyczącą zużycia wody w przedmiotowym lokalu od dnia 1 lipca 2019 r. W odpowiedzi wskazano, że od lipca 2019 r. do 31 grudnia 2020 r. zużycie to wynosiło 3,36m3.
Organ ustalił również w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S., że skarżąca nie korzysta ze świadczeń rodzinnych w tym ośrodku. Dodatkowo organ zwrócił się do T. sp. z o.o. z zapytaniem o zużycie energii elektrycznej w lokalu. Spółka wyjaśniła, że ma zawartą umowę z E. S. na dostawę prądu, a zużycie energii elektrycznej w okresie od lipca 2019 do 31 lipca 2021 wyniosło łącznie 107kW.
W toku ponownie prowadzonego postępowania dowodowego wyjaśniono również, że małoletnie A. W. i W. W. nigdy nie realizowały obowiązku szkolnego w S. Organowi nie udało się przesłuchać świadków w W. – miejscowości wskazanej w pełnomocnictwie złożonym w Zakładzie Gospodarki Komunalnej jako miejsce zamieszkania skarżących.
Przesłuchano natomiast świadków zamieszkałych w sąsiedztwie miejsca stałego pobytu skarżących. M. G. zeznała, że w lokalu przy ulicy [...], który znajduje się naprzeciwko jej mieszkania, skarżące stale przebywają. Zeznała również, że wie o stanie mieszkania, że jest zalane, pozbawione prądu i ogrzewania, a zarządca nie czyni nic, aby umożliwiać w nim zamieszkiwanie. Pozostali przesłuchani świadkowie zeznali, że lokal pozostaje opuszczony, a skarżąca widywana jest tam sporadycznie lub wcale.
W tak ustalonym stanie faktycznym Burmistrz S. decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r. orzekł o wymeldowaniu M. S. wraz z małoletnimi córkami z miejsca pobytu stałego przy ulicy [...] w S.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Wojewoda Dolnośląski, utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy przedstawił materialnoprawne podstawy orzekania oraz przyjętą ich wykładnię. Stwierdził, że w sprawie nie budzi wątpliwości fakt obecnego niezamieszkiwania przez skarżące w spornym lokalu. Sama zresztą M. S., co podkreślił organ odwoławczy, wyjaśniała w toku postępowania, że w lokalu przebywa sporadycznie, w weekendy, z powodu braku prądu i ogrzewania. Sporadyczne przebywanie w lokalu nie może zaś być utożsamiane ze stałym zamieszkiwaniem. W tym kontekście bez znaczenia jest fakt nieprzesłuchania świadków zamieszkałych w miejscowości W., bowiem mieli oni zeznawać na okoliczność, która w sprawie została już ustalona (niezamieszkiwanie w lokalu skarżących). Przedmiotem sprawy nie jest zaś ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania skarżących, tylko ustalenie, że nie mieszkają w miejscu pobytu stałego.
W ocenie organu odwoławczego fakt niezamieszkiwania w mieszkaniu przy ulicy [...] potwierdziły m.in. zeznania świadków, które po tym względem były zgodne, poza zeznaniami M. G. Zeznaniom tego świadka organ nie dał wiary, albowiem jest osobą spokrewnioną ze stronami postępowania.
Wojewoda Dolnośląski wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu technicznego lokalu, czego domagała się strona, bowiem przedmiotem postępowania o wymeldowanie nie jest taka okoliczność, tylko lecz ustalenie czy dana osoba mieszka pod wskazanym adresem czy nie.
Organ odwoławczy powołał się także na okoliczność, że skarżąca M. S. nigdy nie była najemczynią przedmiotowego lokalu, a prawo zamieszkiwania w nim miała jako małoletnia córka E. S. Skarżąca sama nigdy nie złożyła wniosku o wstąpienie w stosunek najmu. Co więcej, działając jako pełnomocnik matki przez Zakładem Gospodarki Komunalnej miała pełną wiedzę co do faktu, że lokal wymaga nowej instalacji c.o. oraz zabezpieczenie ruchomości lokalu. Wezwana do udostępnienia lokalu w celu wykonania niezbędnych prac, nie wykonała wezwania. Umowa najmu została zaś przez Gminę wypowiedziana i do jej rozwiązania doszło w dniu 31 października 2020 r.
W ocenie Wojewody o przebywaniu na pobyt stały świadczy wykonywanie w lokalu codziennych czynności takich jak nocowanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie korespondencji. Tych czynności skarżące w mieszkaniu przy ulicy [...] nie wykonują.
Końcowo organ odwoławczy podniósł, że niedopuszczalne jest uprawianie fikcji meldunkowej i wskazując na powyższe okoliczności Wojewoda stwierdził, że skarżące opuścił miejsce pobytu stałego a zatem zasadne jest orzeczenie o ich wymeldowaniu.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem M. S. wniosła również w imieniu swych małoletnich córek skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji odwoławczej zarzuciła:
1/ naruszeniem prawa materialnego tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, gdyż zgromadzony w sprawie materiał nie dawał podstaw do jego zastosowania.
2/ naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i artr. 78 k.p.a. przez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji i brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych. Zarzucono również naruszenie art. 170 k.p.a poprzez nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego raz brak formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia tego wniosku.
W uzasadnieniu skargi przywołano orzecznictwo sądowoadmnistracyjne w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, ze wskazaniem na konieczność badania przesłanki dobrowolności jego opuszczenia. W tym kontekście podniesiono, że skarżąca od początku trwania postępowania podnosiła, że w lokalu od 2020 r. nie ma żadnego ogrzewania, co uniemożliwia zamieszkiwanie w nim, zatem trudno opuszczeniu lokalu przez strony przypisywać charakter dobrowolności. Wskazano, że strona wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność niezdatności lokalu do zamieszkiwania, jednakże organy obu instancji nie przychyliły się do tego wniosku. Podniesiono przy tym, ze do stanu mieszkania skarżąca w żaden sposób się nie przyczyniło, jest on skutkiem zalania przez innego mieszkańca budynku. Kierownik Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej zabronił skarżącej wykonania stosownego remontu na jej koszt i wpuszczenia ekipy remontowej. Sam Zakład również remontu nie przeprowadził. Zatem nie można mówić o dobrowolności opuszczenia lokalu.
Odnośnie do argumentu o uczęszczaniu W. W. do Szkoły w J. podniesiono, że kształci się w kierunku [...], a takie kierunki w S. nie są dostępne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 22 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącej podniósł okoliczność osiągnięcia pełnoletności córki skarżącej W. W. Celem uzyskania stosownego oświadczenia strony o podtrzymaniu lub cofnięciu skargi złożonej w jej imieniu przez przedstawiciela ustawowego, rozprawa została odroczona.
Wraz z pismem z dnia 23 marca 2023 r. do akt sprawy wpłynęło pismo W. W. z oświadczeniem o zatwierdzeniu czynności dokonanych przez przedstawiciela ustawowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności działań organów administracji publicznej (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U z 2021 r., poz. 137) wykazała, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 259 dalej jako p.p.s.a.) wskazane naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Zgodnie zaś z art. 135 ww. ustawy Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji uznając, że jest to niezbędne dla usunięcia naruszenia prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej jako u.e.l) w szczególności art. 35 tej ustawy. Stanowi on, że organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza do rozstrzygnięcia, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżących z pobytu stałego we wskazanym na wstępie lokalu mieszkalnym. Przesłanki te wynikają wprost z powołanego powyżej art. 35 u.e.l. Sprowadzają się one do opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym trzeba, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 u.e.l., jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego tam przebywania. Podkreślenia wymaga, że oba wymienione w tym przepisie elementy muszą wystąpić łącznie. Samo bowiem przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. Również sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie decyduje o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Zatem zasadniczą okolicznością która powinna być ustalona w postępowaniu o wymeldowanie jest wykazanie, czy osoba która ma być wymeldowana "opuściła miejsce stałego pobytu". Podobnie jak przebywanie w miejscu pobytu także opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 u.e.l., musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. W orzecznictwie podkreśla się, że dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Gdyby zamiaru opuszczenia lokalu wskazany podmiot nie wyraził w sposób jasny, rolą postępowania administracyjnego jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po jego stronie zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Co jednocześnie istotne, judykatura przyjmuje, że wykonywanie pracy lub podejmowanie nauki w miejscowości innej niż ta, w której konkretna osoba jest zameldowana na pobyt stały nie oznacza automatycznie, że centrum życiowe tej osoby zlokalizowane jest w miejscowości w której pracuje czy się uczy i że z tego powodu, doszło do zerwania więzi z miejscem w którym jest ona zameldowana na pobyt stały. Trafnie argumentuje się także, że skoro ustawodawca dopuścił możliwość równoczesnego posiadania zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, to oznacza to, że dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa (por. NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r., II OSK 720/17, z dnia 19 stycznia 2021 r., II OSK 159/19, z dnia 28 kwietnia 2022 r., II OSK 2153/18 CBOSA). Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której wiele osób nie mogłoby mieć miejsca stałego zameldowania z uwagi na wykonywaną pracę czy podejmowaną naukę.
Opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania z powodu takich okoliczności jak nauka w innej miejscowości czy nawet w innym kraju bądź spowodowane obiektywnymi, niezależnymi od strony wydarzeniami, nie może być zatem automatycznie uznane za zerwanie więzi z lokalem w którym osoba ta była zameldowana na pobyt stały, jeżeli nie zostanie wykazane, że jej centrum życiowe zostało zlokalizowane na stałe w innym miejscu. Wynika to z przyjęcia, że opuszczeniem miejsca pobytu stałego jest nie tylko fizyczne nie przebywanie w danym lokalu ale jednocześnie zerwanie z nim związków (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2017 r. II OSK 251/17, CBOSA). W świetle orzecznictwa czasowość pobytu w innym miejscu (w innych miejscach) nie zrywa tej więzi (tak NSA w przywołanym już wyroku z dnia 19 stycznia 2021r., II OSK 159/19).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy przy wykładni art. 35 u.e.l. pominęły przedstawione wyżej poglądy orzecznicze przyjęte na gruncie spraw gdy opuszczenie lokalu wiąże się z okolicznościami niezależnymi od strony, uniemożliwiającymi dalsze zamieszkiwanie w lokalu. Tym samym podjęte rozstrzygnięcie należy uznać, za przedwczesne, gdyż organy nie ustaliły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla stwierdzenia, że spełnione zostały opisane wyżej przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżących z miejsca stałego pobytu.
W okolicznościach niniejszej sprawy szczególnego znaczenia nabiera bowiem ocena zaistnienia drugiej z przesłanek wymeldowania z miejsca stałego pobytu, tj. dobrowolności opuszczenia danego lokalu. W ocenie tutejszego Sądu nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym pism Zakładu Gospodarki Komunalnej i z wyjaśnień skarżącej M. S. wynika bezspornie, że w mieszkaniu od 2020 r. nie ma prądu i ogrzewania. Potwierdzają to również pisma dostawców mediów o znikomym zużyciu prądu i wody. Przyjąć zatem należy, że jest to okoliczność bezsporna.
Okoliczności te, w połączeniu z faktem, że miejsce stałego pobytu jest lokalnej całorocznym, w miejscowości górskiej, bez wątpienia przesądzają o braku dobrowolności w zakresie opuszczenia lokalu przez skarżące. Nie ma bowiem możliwości stałego w nim zamieszkiwania. Brak dobrowolności w opuszczeniu mieszkania oraz brak zerwania więzi z lokalem potwierdzają składane oświadczenia skarżącej oraz pisma, w których zwracała się ona do Gminy o zgodę na remont lokalu. Organy przytaczają w decyzjach fakt, że mieszkanie nie zostało udostępnione administracji do oszacowania szkód po zalaniu oraz w celu wymiany instalacji c.o., zupełnie jednak ignorują znajdujące się w aktach sprawy wnioski skarżącej o umożliwienie remontu lokalu na jej koszt.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że o dobrowolności opuszczenia lokalu decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Jeżeli bowiem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej zamieszkiwanie w inny sposób, to nie można uznać tego stanu za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu w warunkach dobrowolności. Istotną okolicznością wymagają ustalenia w tego typu sprawach jest zatem istnienie po stronie osoby, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, zamiaru opuszczenia lokalu. Celem prowadzonego postępowania winno być udowodnienie, że okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie takiej osoby zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania (wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 X 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 649/19, publ. CBOIS).
Sąd zauważa przy tym, że to działania Gminy uniemożliwiły wykonanie remontu umożliwiającego powrót do zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego, poprzez brak zgody na przeprowadzenie remontu. Skoro zaś wyrażała ona taki zamiar, to trudno obronić stanowisko o zerwaniu więzi z lokalem, W takim bowiem razie skarżąca nie wyrażałaby woli ponoszenia kosztu przywrócenia lokalu do stanu umożliwiającego spokojne zamieszkiwanie. Organy nie zbadały również skuteczności wypowiedzenia umowy najmu, w świetle podnoszonych przez skarżącą oświadczeń o skierowaniu sprawy wypowiedzenia umowy najmu na drogę postępowania sądowego. W tym miejscu jednak należy podkreślić, że posiadanie tytułu prawnego w postaci prawa własności do lokalu nie jest przesłanką warunkującą możliwość zameldowania w nim na pobyt stały.
Rozpoznając sprawę Sąd miał również na względzie to, że organy nie ustaliły zamiaru stron związania się na stałe z innym lokalem. O okoliczności tej nie może bowiem przesądzać nieuczęszczanie córek skarżącej do szkoły w innej miejscowości, skoro – co wyżej wskazano – w istocie zmuszone one były do zamieszkania w innym miejscu z powodu stanu technicznego lokalu.
Zauważyć bowiem należy, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następcze, trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania mogłoby skutkować obowiązkiem organu administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu. W niniejszej sprawie nie ustalono jednak, że skarżące wykonały obowiązek meldunkowy w innym miejscu.
Organy nie ustaliły również, czy strony uiszczają czynsz za przedmiotowy lokal, co również pozwoliłoby na ustalenie faktu dobrowolnego i stałego opuszczenia mieszkania bez chęci powrotu do niego po ponownym podłączeniu mediów.
Reasumując - Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla przyjęcia jednoznacznej i niepodważalnej oceny, że skarżące trwale zerwały więzi z lokalem dotychczasowego zameldowania i że uczyniły inny lokal swoim centrum życiowym. Okoliczności te nie zostały przez organy w wystarczający sposób wykazane. Skoro organ I instancji jak i II instancji nie ustalił należycie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, decyzję o wymeldowaniu jak też utrzymująca ją w mocy decyzję organu odwoławczego należy uznać za wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważyć w tym miejscu wypada, że uchybienie przez organy normom zawartym w przywołanych przepisach ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). W niniejszej sprawie uchybienie przepisom prawa procesowego wynikało także z niewłaściwej wykładni art. 35 u.e.l. i pominięcie przez organy przedstawionych wcześniej poglądów orzeczniczych odnoszących się do sytuacji gdy opuszczenie lokalu nastąpiło z powodów niezależnych od strony i wbrew jej woli.
Wyjaśnić przy tym należy, że Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut skargi w przedmiocie naruszenia art. 170 k.p.a. Po pierwsze, art. 170 k.p.a został uchylony z dniem 1 stycznia 1998 r. i dotyczył on właściwości organów w sprawach ubezpieczeń społecznych. Jednakże z uzasadnienia zarzutu wynika, że strona kwestionuje brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia stanu technicznego lokalu i brak formalnego rozstrzygnięcia zgłoszonego wniosku dowodowego. W tym kontekście Sąd wskazuje, że okoliczność braku prądu i ogrzewania w miejscu pobytu stałego nie była kwestionowana, zatem przeprowadzenie dowodu nie było w tym zakresie niezbędne. Żaden przepis nie nakłada zaś – wbrew zarzutom skargi – na organy obowiązku wydawania w takim przypadku odrębnego postanowienia.
Przedstawione względy uzasadniały uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji Wojewody ale także decyzji organu I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę właściwy organ uwzględni przedstawioną przez Sąd ocenę prawną i podejmie odpowiednie czynności dowodowe celem ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które pozwolą na rozstrzygnięcie, czy istotnie skarżący zerwał więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wydane zostało z uwzględnieniem art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.
O wynagrodzeniu pełnomocnika Sąd orzekł mając na względzie, że w związku z osiągnięciem pełnoletności przez W. W. i wstąpienia przez nią w charakterze strony do sprawy, pełnomocnik reprezentowała w postępowaniu przed sądem dwie osoby.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI