SA/Rz 2956/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę S. C. na decyzję Wojewody o wymeldowaniu jej i córki z pobytu stałego, uznając, że dobrowolnie opuściły lokal i utraciły do niego uprawnienia.
Skarżąca S. C. wniosła skargę na decyzję Wojewody o wymeldowaniu jej i córki z pobytu stałego, twierdząc, że została zmuszona do opuszczenia lokalu z powodu konfliktów rodzinnych i alkoholizmu męża, a nie dobrowolnie. Sąd administracyjny, analizując materiał dowodowy i orzecznictwo, uznał, że skarżąca wraz z córką faktycznie i trwale opuściła lokal, koncentrując swoje życie gdzie indziej, oraz utraciła uprawnienia do jego zajmowania, co uzasadniało decyzję o wymeldowaniu.
Sprawa dotyczyła skargi S. C. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu skarżącej i jej córki B. L. z pobytu stałego. Skarżąca twierdziła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, lecz została zmuszona przez konflikty rodzinne, alkoholizm męża i wymianę zamków, a jej zameldowanie powinno dawać jej prawo do pobytu. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali, że S. C. i B. L. dobrowolnie i trwale opuściły lokal przy ul. L. w R., zabierając ze sobą rzeczy osobiste i meble, oraz że utraciły uprawnienia do przebywania w nim, ponieważ główna najemczyni (teściowa) nie wyrażała zgody na ich dalsze zamieszkiwanie. Sąd podkreślił, że samo zameldowanie nie rodzi uprawnień do lokalu, a prawo do niego wynika z przepisów prawa materialnego. Analizując orzecznictwo, sąd stwierdził, że opuszczenie lokalu, nawet w obliczu przeszkód, może być uznane za dobrowolne, jeśli osoba nie podjęła odpowiednich kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania i skoncentrowała swoje życie gdzie indziej. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, opuszczenie lokalu może być uznane za dobrowolne, nawet jeśli wynika z konfliktu, pod warunkiem, że osoba nie podjęła kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania i skoncentrowała swoje życie gdzie indziej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal, zabierając swoje rzeczy i koncentrując życie gdzie indziej, a brak podjęcia kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania potwierdza jej wolę opuszczenia lokalu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.e.l.i.d.o. art. 15 § 2
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Decyzja o wymeldowaniu może być podjęta, jeśli osoba utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i opuściła go bez wymeldowania, lub opuściła go bez wymeldowania i nie można ustalić nowego miejsca pobytu.
p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny opiera się na kryterium zgodności z prawem.
u.N.S.A. art. 30
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Organ był związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku NSA w tej sprawie.
k.c. art. 344
Kodeks cywilny
Odniesienie do ochrony posesoryjnej jako środka prawnego, którego skarżąca nie wykorzystała.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne z powodu konfliktów rodzinnych i alkoholizmu męża. Argument skarżącej, że zameldowanie daje jej prawo do pobytu w lokalu. Argument skarżącej, że nie podjęła kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania z powodu braku wiedzy o właściwych procedurach.
Godne uwagi sformułowania
nie tylko fizyczne nie przebywanie w lokalu, ale towarzyszące powyższemu zamiar jego opuszczenia i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem więzi dotychczasowych z uprzednio zajmowanym lokalem nawet niekiedy przeszkody czynione w dostępie do lokalu nie wykluczają przyjęcia, iż został on opuszczony w rozumieniu art. 15 ustawy ewidencja ludności pełni w naszym systemie prawnym jedynie funkcję rejestracyjną i w żadnym wypadku z samego faktu jej zameldowania na pobyt stały nie wynikają uprawnienia to zajmowania tego lokalu.
Skład orzekający
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Marian Ekiert
sprawozdawca
Magdalena Józefczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'dobrowolnego opuszczenia lokalu' na potrzeby wymeldowania, rozróżnienie między funkcją rejestracyjną zameldowania a cywilnoprawnymi uprawnieniami do lokalu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie jego wydania i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność procedury wymeldowania i konfliktów rodzinnych, które mogą wpływać na prawo do lokalu. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów administracyjnych w kontekście prywatnych relacji.
“Czy konflikt rodzinny usprawiedliwia dobrowolne opuszczenie mieszkania i utratę prawa do niego?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Rz 2956/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-05-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk
Marian Ekiert /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
605 Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
art. 9 ust. 2, art. 15 ust. 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Marian Ekiert /spr/ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. ref. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2001 r Nr [...] w przedmiocie wymeldowania Oddala skargę
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku I. C., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych [ t.jedn. z 2001 r. Dz.Ust. Nr 87 poz. 960 ] oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...].10.2001 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu S. C. i B. L. z pobytu stałego w R. przy ul. L. nr [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowania D. P. z pobytu stałego w R. przy ul. L. nr [...].
W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, iż po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4.04.2000 r sygn.akt SA/Rz 1370/99 uprzednio wydanych w sprawie decyzji ponownie przeprowadzono postępowanie administracyjne w wyniku którego ustalono, iż głównym najemcą lokalu nr [...] przy ul. L. w R. na podstawie umowy najmu lokalu z dnia 1.04.1989 r. jest I. C. W toku postępowania okazało się, że D. P. w dniu 24.03.2000 wymeldowała się z pobytu stałego w R. przy ul. L. [...], w związku z czym w stosunku do niej umorzono postępowanie.
Na podstawie oświadczenia I. C. organ ustalił, że jej synowa S. C. wraz z córkami D. P. i i B. L. opuściła zajmowany lokal w styczniu 1998 r., zabierając swoje osobiste rzeczy i wyprowadziła się do mieszkania przy ul. J. w R. Do czerwca 1998 r. synowa opłacała czynsz za to mieszkanie. Natomiast I. C. nie zamieszkiwała w tym mieszkaniu z uwagi na waśnie z synem i synową. W kwietniu 1999 r. wróciła do swojego mieszkania przy ul. L. w R. i już nie zastała w nim synowej warz z córkami. Syn jej wymienił zamki w drzwiach, a S. C. do chwili obecnej nie dysponuje kluczami do mieszkania. Aktualnie w tym mieszkaniu zamieszkuje tylko ona wraz z synem J. C. Z zeznań świadka J. C. wynika, że jego matka rzeczywiście do kwietnia 1999 r. nie zamieszkiwała w spornym mieszkaniu. Zamieszkiwała ona wówczas w mieszkaniu, wynajętym przez niego z uwagi na awantury, który miały miejsce w mieszkaniu przy ul. L., a poza tym wynajęte mieszkanie było bardziej komfortowe. Z początkiem stycznia 1999 r. matka przekazała mu wiadomość, iż S. C. wraz z córkami opuściły zajmowany lokal przy ul. L., a w mieszkaniu pozostał tylko jego brat J. C. mąż S. C., którego matka utrzymywała do kwietnia 1999 r. Poza tym zeznał on, iż często przebywał w przedmiotowym lokalu, ale nigdy nie spotkał w nim S. C. i jej córek. Pod koniec kwietnia 1999 r. jego matka podjęła decyzję o powrocie do swojego mieszkania i wtedy wymienił on w nim zamki. Nie posiada on wiadomości gdzie aktualnie przebywa S. C. wraz z córkami. Natomiast J. C. zeznał, iż w styczniu 1999 r. jego małżonka zabrała z mieszkania rzeczy osobiste, wersalkę, ławę, telewizor i oświadczyła, że odchodzi od niego. Ostatni raz widział żonę w lipcu 2000 r. , nie wie gdzie aktualnie ona przebywa i nie zna również miejsca pobytu córek. Poprzednio pod namową żony złożył on nieprawdziwe zeznania. S. C. zeznała natomiast, że w maju 2001 r. wraz z córkami opuściła zajmowane mieszkanie i zabrała część rzeczy. Było to spowodowane ciągłymi awanturami i nadużywaniem alkoholu przez męża. Nie dysponuje ona kluczami do mieszkania gdyż mąż zgubił je. Nie występowała ona do sądu o zaniechanie utrudnień w korzystaniu z mieszkania, albowiem nie chciała utrudniać życia teściowej. Aktualnie zamieszkuje albo u córki albo u rodziny i nosi się z zamiarem powrotu do mieszkania przy ul. L. Na podstawie zaś dowodu z oględzin spornego lokalu przeprowadzonego w dniu 4.10.2001 r. ustalono, że lokal ten składa się z 2 pokoi i kuchni wraz z przynależnościami. Jeden z pokoi zajmuje I. C., a w drugim zamieszkiwał syn J., który zmarł 12.09.2001 r. W mieszkaniu nie napotkano rzeczy osobistych i dokumentów S. C. i jej córek. Znajdowały się tam puste meble należące do uczestniczek postępowania, a jedynie w szafie umieszczono trzy swetry i płaszcz. Pokój ten nie był ogrzewany. Przesłuchani w charakterze świadków S. Z., M. J., E. A. i D. D., zamieszkałe w sąsiedztwie zgodnie zeznały, iż w przedmiotowym lokalu od 4 lat nie widują S. C. i jej córek.
W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że S. C. i B. L. opuściły dobrowolnie mieszkanie przy ul. L. [...] w R., które to opuszczenie ma charakter trwały i zupełny. Opuszczając ten lokal nie dopełniły one ciążącego na nich obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Dodać przy tym należy, iż legitymowały się one jedynie uprawnieniami pochodnymi do przedmiotowego lokalu, jako osoby bliskie najemcy. Uprawnienia te utraciły z chwilą opuszczenia lokalu i braku zgody na dalsze zamieszkiwanie w nim ze strony głównego najemcy. Poza tym nie wykorzystały one przysługujących im środków prawnych do przeciwdziałania przeszkodom w możliwości korzystania z lokalu stanowiącego miejsce ich stałego pobytu. W tych okolicznościach w ocenie organu wypełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, a to utrata uprawnień do przebywania w lokalu, niedopełnienie obowiązku wymeldowania z pobytu stałego i faktyczne opuszczenie lokalu. To zaś uzasadnia wymeldowanie S. C. i B. L. z pobytu stałego w R. przy ul. L. nr [...].
Decyzję tę zaskarżyła odwołaniem S. C., kierując je do Wojewody [...] i zarzucając obrazę art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. przez bezpodstawne przyjęcie, że opuściła dobrowolnie wraz z córką B. L. swoje miejsce zamieszkania w R. przy ul. L. [...], albowiem w rzeczywistości uniemożliwiono jej normalne korzystanie z tego mieszkania oraz przez przyjęcie, że nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego, skoro nie jest to jej obowiązkiem, a wręcz przeciwnie zameldowanie w tym lokalu jest jej prawem, gdyż nie posiada innego mieszkania. Bazując na powyższych zarzutach wniosła ona o uchylenie zakwestionowanej decyzji.
Uzasadniając odwołanie podniosła ona, iż nie jest prawdą jakoby dobrowolnie opuściła ten lokal w styczniu 1998 r., a wręcz odwrotnie to teściowa opuściła to mieszkanie, powracając do niego w kwietniu 1999 r. i dążąc usilnie do usunięcia jej z mieszkania. Jej zmarły małżonek wcześniej wymienił zamki w drzwiach. Ta okoliczność i ciągłe awantury ze strony cierpiącego na chorobę alkoholową jej męża uniemożliwiły jej korzystanie z mieszkania i zmusiły do tułaczki. W jej ocenie uniemożliwienie jej normalnego zamieszkiwania w tym lokalu nie może być traktowane jako jego opuszczenie i to w dodatku z niedopełnieniem obowiązku wymeldowania się. Poprzez zaskoczenie udało jej się wprowadzić do tego lokalu wersalkę, ale brak klucza uniemożliwiał jej normalne korzystanie z niego. Nie trafnym jest zarzut, że nie przeciwdziała przeszkodom stawianym jej przez teściową w zakresie odnoszącym się do korzystania z mieszkania, aczkolwiek prawdą jest że przeszkody takie istniały i zostały jej narzucone. Zwracając się do Policji uzyskała informację, iż uprawniona jest do wyłamania zamków, natomiast w Sądzie poinformowano ją, iż sprawy lokalowe należą do administracji. Stąd też z pominięciem rozwiązań siłowych swoje prawo do lokalu chciała ona potwierdzić w drodze właściwego postępowania administracyjnego. W ocenie odwołującej się utrzymanie w mocy decyzji stanowiącej o jej wymeldowaniu w istocie stanowiłoby legalizację bezprawnego usunięcia jej z mieszkania.
Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzją z dnia [...].11.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podnosi, że art. 15 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że decyzję w sprawie wymeldowania określonej osoby organ gminy podejmuje jeśli osoba ta utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo jeśli osoba ta bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Wymeldowanie przewidziane w drugiej z przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy zachodzi wówczas, gdy nie zostały wypełnione okoliczności określone w pierwszej. W przypadku obydwu objętych tym przepisem stanów faktycznych przesłanki w nim wymienione spełnione muszą zostać łącznie. Z dokonanych w toku postępowania przed organem I instancji ustaleń wynika, że I. C. jest główną najemcą lokalu znajdującego się w budynku położonym przy ul. L. nr [...] w R. { dowód : umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia 1.04.1989 r. }. Oznacza to, że zarówno S. C. jak i B. L. posiadały uprawnienia pochodne do przedmiotowego lokalu, wynikające z woli I. C. Obydwie one korzystały z tego lokalu na zasadzie umowy użyczenia. Skoro zatem obecnie I. C. nie wyraża zgody na dalsze zamieszkiwanie wyżej wymienionych w tym lokalu, to tym samym utraciły one uprawnienia do przebywania w nim. W okolicznościach sprawy bezspornym jest, że S. C. wraz z córkami opuściły przedmiotowy lokal. Z zeznań zaś I. C. i przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że opuściły go 1998 r., zabierając z sobą rzeczy osobiste, dokumenty, wersalkę, ławę i telewizor { zeznania I. C. i J. C. }. Okoliczność tę potwierdza ponadto dowód z oględzin tego lokalu. Wprawdzie S. C. twierdzi, że powodem opuszczenia przez nią lokalu były liczne awantury rodzinne i nadużywanie przez jej męża alkoholu, to nie zmienia to faktu, że wyprowadzenie się z niego S. C. i B. L. było wyrazem ich własnej woli i świadomie podjętej decyzji, a poza tym dodać należy, że wyżej wymienione posiadają swoje centrum życiowe w innym miejscu. Deklaracje zaś S. C. dotyczące zamiaru dalszego zamieszkiwania w tym lokalu składane są na użytek toczącego się postępowania. Warto ponadto podkreślić, iż zamiar ten nie może być urzeczywistniony, wobec sprzeciwu I. C. Takie też stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28.01.1998 r. sygn.akt SA/Rz 1475/96. W uzasadnieniu tegoż wyroku podkreślono, iż oceniając zamiar opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy brać należy pod uwagę nie tylko wewnętrzną wolę strony, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Pewne jest zatem, że nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Istotne znaczenie ma tutaj czy istniejące w sprawie okoliczności w istocie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do kręgu tych okoliczności zaliczyć należy kwestię koncentracji interesów życiowych w danym miejscu { przebywanie w sensie fizycznym, praca }, a także obiektywną możliwość przebywania w danym miejscu na stałe. Dodatkowo zauważyć należy, że po opuszczeniu przedmiotowego mieszkania S. C. nie korzystała z przewidzianej w art. 344 kc ochrony posesoryjnej, która przysługuje posiadaczowi rzeczy w przypadku samowolnego naruszenia posiadania, co przejawiać się może także w utrudnieniach dotyczących korzystania z mieszkania. W tych okolicznościach uprawnione jest stwierdzenie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki o których mowa jest w zd. 1 art. 15 ust. 2 ustawy i stąd też decyzja organu I instancji odpowiada prawu, tym bardziej że zebrał on w sprawie materiał dowodowy w sposób rzeczowy i wyczerpujący, a wyprowadzone z niego wnioski są trafne. W tym miejscu warto przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.12.1999 r. sygn.akt SA/Rz 1631/97 w którym dokonano wykładni pojęcia " opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu " w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd przypomniał, że w orzecznictwie w tej materii występują dwa poglądy. Jeden z nich opiera się na tym, że opuszczenie to winno być następstwem zamiaru opuszczającego dotychczasowe miejsce pobytu i w konsekwencji ma charakter dobrowolny { wyroki NSA z dnia 16.04.1987 r. sygn.akt SA/Wr 110/87, z dnia 27.02.1986 r. sygn.akt SA/Wr 975/85, z dnia 3.07.1985 r. sygn.akt SA/Gd 575/85 i z dnia 27.10.1997 r. sygn.akt SA/Wr 321/95 }. Zgodnie zaś z drugim opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu zachodzi także wówczas, gdy osoba przebywająca dotąd w lokalu mieszkalnym została pozbawiona dostępu do niego ale nie wystąpiła w odpowiednim czasie na właściwą drogę o przywrócenie posiadania { wyroki NSA z dnia 21.11.1985 r. SA/Gd 8982/85, z dnia 12.03.1996 r. sygn.akt SA/Gd 1141/85, z dnia 21.01.1986 r. sygn.akt III SA 799/85 i z dnia 10.02.1986 r. sygn.akt SA/Po 1333/86 }.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ zauważa, że zameldowanie w polskim prawie pełni funkcję rejestracyjną i ma charakter czynności materialno – technicznej wywołującej skutki prawne na gruncie prawa administracyjnego. Stąd też odwołująca się błędnie sądzi, że z faktu zameldowania jej pod określonym adresem wypływają dla niej uprawnienia do pobytu w lokalu o charakterze cywilno – prawnym. Skoro bowiem do chwili wyprowadzenia się z przedmiotowego lokalu S. C. przysługiwały jedynie uprawnienia pochodne do niego wynikające z umowy użyczenia, to wyprowadzenie się jej z tego mieszkania i brak zgody głównej najemczyni na dalsze jej przebywanie w nim świadczą o tym, że S. C. nie przysługują żadne prawa podmiotowe do niego. Takie uprawnienia o jakie chodzi odwołującej się może ona uzyskać tylko w wyniku zawarcia umowy cywilno – prawnej z I. C., a nie w wyniku sprzeciwiania się wymeldowaniu jej z tego lokalu. Dodać należy, że nawet po ostatecznym i prawomocnym wymeldowaniu decyzją administracyjną strona może dochodzić ochrony swoich interesów na drodze sądowej korzystając z ochrony posesoryjnej po spełnieniu dalszych przewidzianych prawem warunków. Chybionym jest także zarzut jakoby o braku dobrowolności opuszczenia przez odwołującą się lokalu świadczył fakt wymiany zamków przez J. C., skoro S. C. wyprowadziła się z niego zanim wymieniono zamki.
W kontekście powyższego raz jeszcze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i odpowiada prawu, zaś twierdzenia i żądania S. C. popadają z nimi w sprzeczność. Konkludując Wojewoda zauważa, że organ I instancji rozpoznając sprawę dostosował się do oceny prawnej wyrażonej w tej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.04.2001 r. sygn.akt SA/Rz 1370/99. Udział zaś w postępowaniu D. L. stał się bezprzedmiotowy, gdyż ona sama w dniu 24.03.2000 r. wymeldowała się z miejsca pobytu stałego w R. przy ul. L. [...], co skutkowało umorzeniem w stosunku do niej postępowania.
Także i tę decyzję tym razem skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyła S. C. bez precyzyjnego wskazania kierunku jej weryfikacji.
W motywach skargi podnosi ona, że zakwestionowana decyzja jest dla niej wielce krzywdząca i praktycznie wraz z córką pozbawia ją mieszkania. W spornym lokalu zamieszkiwała ona od r. 1987 i był on dla niej jedynym centrum życiowym. Z uwagi na alkoholizm męża oraz nie kończące się awantury i bójki zmuszona została kierując się dobrem dzieci do chwilowego opuszczenia mieszkania, a kiedy chciała do niego powrócić zastała zamknięte drzwi i wymienione zamki. W tym mieszkaniu pozostawiła swoje i dzieci rzeczy osobiste, a także meble wersalkę, fotele, zabierając tylko najbardziej potrzebne przeznaczone do użytku codziennego rzeczy. Przejściowo wynajmowała inne mieszkanie, ale z uwagi na wysoki koszty musiała z niego zrezygnować. We własnym zakresie ponosiła również koszty związane z utrzymaniem siebie, dzieci i męża alkoholika. Narastający konflikt z teściową doprowadził do tego, iż teściowa kazała jej opuścić mieszkanie. Po opuszczeniu mieszkania w dniu 30.08.2001 r. kiedy przywiozła wersalkę, podstępem udało jej się ulokować ją w mieszkaniu i wówczas odmówiono jej dostarczenia kluczy do niego. Do opuszczenia mieszkania zmusiła ją opisana wyżej sytuacja jej stan zdrowia, a także kierowała się w tym względzie dobrem dzieci, a zwłaszcza B. L., której zły stan zdrowia spowodowany ciężkim wypadkiem w dzieciństwie wymagał dalszego jej przebywania w normalnych warunkach oraz troską o zdrowie teściowej, która uważała iż właśnie ona jest przyczyną notorycznych awantur. Jej dobre intencje związane z przejściowym opuszczeniem mieszkania obróciły się przeciwko niej i dzieciom. Jak się okazało, to teściowa dąży do pozbycia się jej z mieszkania, które to tendencje nasiliły się po śmierci jej syna, a męża skarżącej. Skarżąca kwestionuje również zeznania świadków twierdząc, że są one tendencyjne i pochodzą od osób które nie wiele mogą powiedzieć na temat jej sytuacji życiowej i rodzinnej, a zwłaszcza na temat zamiarów, które towarzyszyły jej w związku z opuszczeniem mieszkania. Stąd też dokonane w toku postępowania administracyjnego w tej materii ustalenia są dowolne i mijają się z rzeczywistością, skoro faktem jest, że w mieszkaniu tym pozostawiła meble i rzeczy osobiste. Co się zaś tyczy czynionych jej utrudnień w związku z korzystaniem z mieszkania, to zgłaszała o powyższym na Policji, jednakże spotkała się z odpowiedzią, że tego typu sprawy do nich nie należą i nie pomoże jej w tym również Sąd Rejonowy, a jedynie Naczelny Sąd Administracyjny. W konkluzji skarżąca dodaje, że od dnia 12.09.2001 r. w mieszkaniu tym nie zamieszkuje jej teściowa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Generalnie rzecz biorąc skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona nią decyzja odpowiada prawu.
Ta ostatnio wymieniona przesłanka z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1269 ] w istocie stanowi zasadnicze kryterium w oparciu o które Sąd administracyjny w ramach postępowania sądowo - administracyjnego dokonuje kontroli zaskarżonego aktu, pozostawiając poza sferą swojego zainteresowania wszelkie względy wynikające z klauzul generalnych takich jak zasady współżycia społecznego czy zasady słuszności, do których w uzasadnieniu skargi skarżąca również się odwoływała.
Jeżeli zaś tak, to na wstępie podkreślić należy, iż w chwili wydania zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązywał w wersji nawiązującej do zapisu zawartego w art. 9 ust. 2 cyt. ustawy. Stąd też ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wydanego uprzednio w tej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.04.2001 r. sygn.akt SA/Rz 1370/99 dotyczyła również problemów związanych z uprawnieniem skarżącej do przebywania w spornym lokalu i oceną tą z mocy art. 30 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym [ Dz.Ust. Nr 74 poz. 368 z późn.zm. ] organ był związany. Z dniem 19.06.2002 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. sygn.akt K 20/01 art. 9 ust. 2 powołanej ustawy uznany został za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd też wobec zmiany stanu prawnego oceną tą w tym zakresie nie jest związany Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Nie oznacza to, że zarówno orzekający wówczas organ jak i obecnie Sąd nie jest związany wspomnianą ocenę w pozostałym zakresie. Stanowi bowiem o tym art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ], zwanej dalej w skrócie p.s.a . , który w sprawie znajduje zastosowanie w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn.zm. ]. Stąd też kluczowym dla wyniku sprawy zagadnieniem stała się kwestia okoliczności związanych z opuszczeniem przez skarżącą przedmiotowego lokalu. Zgodnie zaś z przywołaną wyżej oceną i mieszczących się w niej wskazaniach co do dalszego postępowania, pod niezdefiniowanym normatywnie pojęciem " dotychczasowego miejsca pobytu " należy rozumieć nie tylko fizyczne nie przebywanie w lokalu, ale towarzyszące powyższemu zamiar jego opuszczenia i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem więzi dotychczasowych z uprzednio zajmowanym lokalem. Ustalając rzeczywistą treść owego zamiaru organ winien mieć na uwadze nie tylko wolę wewnętrzną danej osoby, ale także jej zewnętrzne przejawy, które wskazują na rzeczywiste utrzymywanie więzi z lokalem dotychczasowym i faktyczną możliwość koncentracji w nim interesów życiowych. Co więcej nawet niekiedy przeszkody czynione w dostępie do lokalu nie wykluczają przyjęcia, iż został on opuszczony w rozumieniu art. 15 ustawy. Dotyczy to takich sytuacji, gdy osoba pozbawiona dostępu do lokalu nie wystąpiła w odpowiednim czasie do właściwego sądu o przywrócenie posiadania tego lokalu, jako że zaniechanie realizacji ochrony swoich roszczeń przy pomocy właśnie tego środka dowodzić może o rezygnacji z jej strony z wykonywania przysługujących jej praw i z zamiaru powrotu do lokalu.
Dokonując, po jego uzupełnieniu, oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ miał na uwadze przedstawione powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W sprawie bowiem poza sporem pozostaje, iż skarżąca wraz z dziećmi opuściła przedmiotowy lokal zabierając z sobą zarówno rzeczy osobiste jak i te, które w dużej mierze służyły do wyposażenia lokalu. Przestrzeń czasowa dzieląca zaś moment opuszczenia przez nią dotychczasowego miejsca pobytu od daty orzekania przez organ w tej sprawie wskazuje na trwałość tego stanu rzeczy, tym bardziej że w innym miejscu skoncentrowała ona swoje sprawy życiowe, na co zasadnie zwrócono uwagę w motywach zaskarżonej decyzji. Do rozważenia pozostaje zatem kwestia w jakich okolicznościach doszło do opuszczenia tego lokalu, a w szczególności czy miało ono znamiona szeroko rozumianej dobrowolności. Otóż i w tej materii dokonana przez organ ocena okoliczności sprawy zasługuje na aprobatę i nie jest skażona dowolnością czy też błędami natury logicznej. Słusznie bowiem zauważa organ, że opuszczenie przez skarżącą lokalu nastąpiło z jej własnej woli, a jak wynika z jej twierdzeń spowodowane było głównie troską o dobro dzieci, ich zdrowie a nawet o zdrowie teściowej. Nie kwestionowanym faktem jest również i to, iż do realizacji tego przedsięwzięcia przyczyniła się atmosfera panująca w tym lokalu, nieustanne awantury i konflikt z mężem na tle jego choroby alkoholowej, ale także uprawnionym jest stwierdzenie, iż właśnie w celu wyeliminowania tej sytuacji skarżąca zdecydowała się na separację z mężem i opuszczenie tego lokalu, a jego zasadność potwierdza okoliczność, iż wcześniej nie podejmowała żadnych akcji procesowych zmierzających do wyeliminowania tego stanu rzeczy, ani też takich akcji nie podjęła w celu uzyskania możliwości korzystania z lokalu już po jego opuszczeniu. Nie bez znaczenia dla właściwej oceny rzeczywistego zamiaru skarżącej, na co również uprzednio zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, pozostają okoliczności natury obiektywnej, a w szczególności śmierć jej małżonka. Wszak doświadczenie życiowe poucza, że w takim przypadku gdy zważy się na istnienie zadawnionego konfliktu pomiędzy skarżącą a teściową, obiektywna możliwość wspólnego korzystania przez te osoby z jednego lokalu wydaje się mało prawdopodobna i z tego niewątpliwie skarżąca zdawała sobie sprawę, a to określa rzeczywisty charakter jej woli związanej z powrotem do tego lokalu.
W tym kontekście jak zaznaczono już wyżej dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego i wyciągnięte z niej wnioski jako odpowiadające prawu zasługują na uwzględnienie.
W tym miejscu jedynie z całą stanowczością podkreślić należy, iż ewidencja ludności pełni w naszym systemie prawnym jedynie funkcję rejestrującą odnoszącą się do miejsca pobytu określonej osoby i w żadnym wypadku z samego faktu jej zameldowania na pobyt stały nie wynikają uprawnienia to zajmowania tego lokalu. O prawie bowiem do lokalu nie decydują przepisy o ewidencji ludności, ale przepisy prawa materialnego normujące poszczególne typy stosunków prawnych, których elementem jest uprawnienie do używania lokalu. Wbrew zatem oczekiwaniom i sugestiom skarżącej zakwestionowana przez nią decyzja nie ma wpływu na jej uprawnienia do zajmowania lokalu oznaczonego nr [...], znajdującego się w budynku położonym w R. przy ul. L. nr [...].
Skoro zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, to działając na podstawie art. 151 p.s.a. , należało orzec jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI