II SA/WR 3266/01

II SA/Wr 3266/01 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała
Henryka Łysikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Sygn. akt 3 II SA/Wr 3266/2001 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi I. Z.-B. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zameldowania I. Z.-B. postanawia umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.
Uzasadnienie
Sygn. akt 3 II SA/Wr 3266/2001
2
Uzasadnienie
W dniu [...] I. Z.-B. wystąpiła do organu ewidencji ludności o zameldowanie jej wraz z dziećmi na pobyt stały w lokalu przy ul. K. [...] we W., należącego do gminnego zasobu mieszkaniowego. We wniosku I. Z.-B. podniosła, że od wielu lat (od 1992r.) zajmuje wraz z dziećmi przedmiotowy lokal, jednak bez tytułu prawnego. W postępowaniu przed organem pierwszej instancji strona wyjaśniła, że poprzednim najemcą lokalu była jej ciotka, a od czasu jej śmierci nie ma nowego najemcy. Z wyjaśnień strony wynikało, że nie starała się o przydzielenie jej przedmiotowego lokalu, nie występowała w tej sprawie do zarządcy ani do Wydziału Polityki Mieszkaniowej, jak również nie kierowała pozwu do sądu o ustalenie stosunku najmu. Od kilku lat starała się natomiast o zameldowanie w tym lokalu.
Na podstawie powyższego Prezydent W. uznał, że wydanie decyzji w sprawie zameldowania wnioskodawczym w opisanym lokalu wymaga uprzedniego wydania przez sąd powszechny rozstrzygnięcia orzekającego o jej uprawnieniach do lokalu. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 ustawy z dnia 14.06.1960r. ( Dz. U. , Nr 30, poz. 168 ) organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie wzywając jednocześnie stronę do wystąpienia w terminie do [...] do Sądu Rejonowego dla W.-S. o ustalenie stosunku najmu lokalu. Po bezskutecznym upływie tego terminu postępowanie podjęto postanowieniem z dnia [...] i zakończono decyzją z dnia [...], odmawiającą zameldowania I. Z.-B. w przedmiotowym lokalu.
Na postanowienie o zawieszeniu postępowania strona wniosła zażalenie do Wojewody D., w którym podniosła, że swego czasu występowała w oparciu o § 11 ust. 5 uchwały Rady Miejskiej W. z dnia [...] do Zarządu Gospodarki Komunalnej o zawarcie z nią umowy najmu zajmowanego mieszkania, jednak wniosek jej nie został uwzględniony. Zdaniem strony żalącej się, skoro powołana uchwała dawała osobom zamieszkującym bez tytułu prawnego w danym lokalu przez co najmniej 5 lat prawo do wnioskowania o zawarcie z nimi umowy najmu, to sprawa winna być załatwiona w oparciu o tę uchwałę, bez konieczności odwoływania się do sądu. Ponadto I. Z.-B. podniosła, że w dniu [...] Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niekonstytucyjności art. 9 § 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności (tekst jednolity - Dz. U. z 2001r, Nr 87, poz. 960)
Po rozpatrzeniu zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. Z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podkreślono, że fakt starań I. Z.-B. o zawarcie umowy najmu oraz o zameldowanie przemawia dodatkowo za koniecznością jednoznacznego wypowiedzenia się co do jej praw do lokalu przez sąd - przez co
Sygn. akt 3 II SA/Wr 3266/2001 3
W skardze na powyższe postanowienie I. Z.-B. zarzuciła postanowieniom obu instancji rażące naruszenie art. 2 ustawy o ewidencji ludności stwierdzając, że rygorystyczne stosowanie powołanego art. 9 ust. 2 uniemożliwia jej dopełnienie ustawowego obowiązku meldunkowego, a ponadto komplikuje życie osobiste i zawodowe. Skarżąca wyraziła przekonanie, że art. 9 ust. 2 zostanie uchylony przez Trybunał Konstytucyjny. Podkreśla także, iż wyrażała wolę zawarcia umowy najmu i brak było przeszkód prawnych do jej zawarcia - zatem odpowiedzialność za to, że przebywa w lokalu bez tytułu prawnego ponosi gmina.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 01.01.2004r przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.
W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, przepis art. 97 § 1 pkt 4 nakłada na organ administracji prowadzący postępowanie obowiązek zawieszenia tego postępowania. O zagadnieniu wstępnym w postępowaniu administracyjnym można zatem mówić wówczas, gdy w toku tego postępowania pojawia się taka otwarta kwestia, do rozstrzygnięcia której ze względu na jej przedmiot właściwy jest inny organ lub sąd, a zarazem istnieje związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem w tej kwestii, a orzekaniem o prawach lub obowiązkach stron w postępowaniu administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie Prezydent W. uznał, że istnieje tego rodzaju związek pomiędzy zagadnieniem uprawnień skarżącej do lokalu przy ul. K. [...] we W., a oceną przesłanek zameldowania jej w tym lokalu.
Powołana ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dniu zawieszenia postępowania stanowiła, iż przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Tym samym wykazanie się uprawnieniem do przebywania w lokalu stanowiło konieczny warunek zameldowania w nim danej osoby. Drugą przesłanką
Sygn. akt 3 II SA/Wr 3266/2001 4
warunkującą zameldowanie było potwierdzenie przebywania pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby (art. 10 ust. 1), przy czym przesłanka pobytu stałego podlegała ocenie według kryteriów podanych w art. 6 ust. 1. Kwestia spełnienia przez skarżącą tej przesłanki zameldowania nie budziła wątpliwości organu ewidencyjnego. Biorąc natomiast pod uwagę fakt, że skarżąca nie przedstawiła dowodu swoich uprawnień do lokalu przy ul. K. [...], a jednak za wiedzą i zgodą zarządcy budynku przebywała w tym lokalu od 1992r. z zamiarem stałego pobytu, jednakże, organ ewidencyjny uznał, że kwestii uprawnień I.Z.-B. nie można przesądzić jednoznacznie w postępowaniu administracyjnym, ale stanowi ona zagadnienie wstępne, które winno być rozstrzygnięte przez sąd powszechny - zaczym wezwał stronę do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie stosunku najmu, wyznaczając zarazem termin do dokonania tej czynności.
Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż powołany art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W efekcie na gruncie tej ustawy odmiennie kształtują się obecnie przesłanki zameldowania na pobyt stały- odpadł bowiem warunek wykazania się uprawnieniami do przebywania w którym ma nastąpić zameldowanie. Jedynym, na tle obowiązującego stanu prawnego, warunkiem zameldowania danej osoby w określonym lokalu jest przebywanie w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu oraz dopełnienie obowiązku uprzedniego wymeldowania się z poprzedniego miejsca pobytu stałego. Tym samym należy uznać, że ustalenia w kwestii uprawnień do lokalu osoby w nim przebywającej z zamiarem stałego pobytu nie mają w istniejącym stanie prawnym znaczenia dla rozstrzygnięcia jej wniosku o zameldowanie w tym lokalu - a zatem nie będą stanowić zagadnienia wstępnego, które mogłoby być przesłanką do zawieszenia postępowania. W rozpatrywanej sprawie, z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia organów pierwszej i drugiej instancji co do zawieszenia postępowania w sprawie zameldowania I.Z.-B. i jej dzieci w opisanym lokalu zapadły przed ogłoszeniem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy i ewentualnie jakie skutki wywiera powyższe orzeczenie na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewody D.
Sprawowanie przez sądy administracyjne kontroli legalności działań administracji publicznej zakłada posługiwanie się przez Sąd przepisami prawa jako wzorcem kontroli aktów administracyjnych. W wyroku z dnia 4 grudnia 2002r. sygn. akt III RN 202/01 Sąd Najwyższy wypowiedział się przeciwko stosowaniu jako takiego wzorca przepisów, które orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego uznano za niekonstytucyjne. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego sąd administracyjny opierając się na normie prawnej uznanej za niezgodną z Konstytucją, mimo iż w momencie orzekania przez organy administracji służyło jej domniemanie konstytucyjności, dopuszcza się w istocie naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie o zawieszeniu postępowania nie odpowiada prawu. Kwestia uprawnień skarżącej do lokalu przy ul. K. [...] we W. na skutek orzeczenia o niezgodności z konstytucją art. 9 ust. 2
Sygn. akt 3 II SA/Wr 3266/2001 5
powołanej ustawy o ewidencji ludności utraciła bowiem charakter zagadnienia wstępnego - a co za tym idzie jej rozstrzygnięcie nie powinno było w ogóle warunkować prowadzenia postępowania w sprawie o zameldowanie.
Wydanie postanowienia (lub decyzji) naruszającego prawo nie w każdym jednak przypadku będzie skutkować uchyleniem bądź stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny. Jak zaznaczono na wstępie, zaskarżone postanowienie mogłoby być wzruszone tylko wówczas, gdyby naruszało prawo w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w wypadku gdyby Sąd stwierdził:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
d) przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub
w innych przepisach, skutkujące stwierdzeniem nieważności postanowienia.
Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że [...] Prezydent W. podjął zawieszone postępowanie, które zakończył następnie decyzją z dnia [...]. Tym samym zaskarżone postanowienie o zawieszeniu postępowania przestało wywoływać skutki prawne. Pomijając w tym miejscu znaczenie kwestii uprawnień skarżącej do lokalu jako przesłanki zameldowania dla oceny legalności powyższej decyzji, należy stwierdzić że opisane naruszenie prawa przy wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania nie miało wpływu na wynik postępowania, skoro postępowanie to podjęto - bez względu na przyczynę, dla której organ uznał, że odpadła przyczyna zawieszenia.
W tej sytuacji Sąd uznał, że wobec wydania decyzji o odmowie zameldowania skarżącej skarga na w/w postanowienie stała się bezprzedmiotowa i na podstawie art. 161 pkt 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie w rozpoznawanej sprawie umorzył.