II SA/WR 3242/01

II SA/Wr 3242/01 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grażyna Jeżewska
Jerzy Krupiński /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Cisyk
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak Po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi H. i T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...], nr [...]. 2. Nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. 3. Zasądza od organu – Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących H. i T. D. kwotę 10 (dziesięć) złotych, tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez H. i T. D. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...], nr [...], odmawiającą wymeldowania W. P. i M. D. z miejsca pobytu stałego w K. przy ul. [...].
W uzasadnieniu podniesiono, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960). Lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...] jest własnością H. i T. D., natomiast W. P. i M. D. posiadają jedynie pochodne uprawnienia do lokalu. Sam fakt złożenia wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego nie powoduje utraty takich uprawnień, a ponadto fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu przez w/w osoby nie został udokumentowany.
W skardze podniesiono, że cofnięcie zgody na dalsze zamieszkiwanie osób posiadających uprawnienia pochodne jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia ich utraty. Organ nie ustalił ponadto czy opuszczenie lokalu nastąpiło pod przymusem, a uczestnicy nie podjęli żadnych kroków prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu.
Organ wnosił o oddalenie skargi podnosząc dodatkowo, że z protokołów przesłuchań stron wynikało, że nie zrezygnowały one z posiadania przedmiotowego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w sprawach wniesionych do NSA, a nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Materialnoprawną przesłanką, na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
W dniu 27 maja 2002 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem zapadłym w sprawie o numerze K.20/01 (OTK-A nr 3 z 2002 r., poz. 34) stwierdził niezgodność art. 9 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 konstytucji RP.
Spowodowało to zmianę stanu prawnego również w zakresie treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy.
W bieżącym orzecznictwie NSA powszechnie przyjmuje się, że w związku z wyrokiem TK, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, tj. warunku faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. W świetle tego wyroku, wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu. Źródłem powinności organu gminy dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu ( wyrok z dnia 24 marca 2003 r. sygn. akt V SA 3221/02). W wyroku z dnia 14 marca 2003 r. sygn. akt V SA 3036/02 Sąd wyraźnie wskazał, że w związku z orzeczeniem TK przesłanka wymeldowania wymieniona w art. 9 ust. 2 ustawy, a dotycząca uprawnienia do przebywania w lokalu utraciła jakiekolwiek znaczenie.
Również w wyroku z dnia 4 kwietnia 2003r. sygn. akt II SA/Ka 1478/01 Sąd zajął podobne stanowisko uznając, że meldunek jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, nie stwarzającym uprawnień do mieszkania i pobytu w nim, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu, mającego oczywiście legalny charakter.
Wywód organu dotyczący posiadania przez strony podlegające wymeldowaniu nie utraconych uprawnień do lokalu jest w takich okolicznościach chybiony.
W takim stanie rzeczy kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza tego, czy skarżący opuścili przedmiotowy lokal.
W tej mierze uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także decyzji poprzedzającej nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 KPA, zaś poczynione ustalenia faktyczne są niewystarczające dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy.
Rozpoznanie sprawy, zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego, wymaga wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 KPA). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, stanowisk stron i innych okoliczności mających znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Obowiązkiem organu jest też powiązanie poczynionych ustaleń faktycznych z konkretną normą prawa materialnego, która w części dyspozytywnej pozwala na jej podciągnięcie i zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego.
Wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik.
Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów odnośnie treści i formy, przy czym podkreśla się konieczność wykazania na jakiej podstawie prawnej decyzja została podjęta, rolę edukacyjno – perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów orzekających, kształtowanie świadomości prawnej czy też rolę podstawy kontroli poprawności decyzji. W dziedzinie administracji obowiązek uzasadniania decyzji wiąże się ponadto z zasadą przekonywania (art. 11 KPA) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 KPA).
Zaskarżona decyzja – poza wadliwym uzasadnieniem prawnym -nie zawiera w zasadzie żadnego uzasadnienia faktycznego, a uzasadnienie ogranicza się do powołania się do nie udokumentowania opuszczenia lokalu przez strony. Tymczasem opuszczenie lokalu może być wykazywane różnymi dowodami, a nie tylko dokumentami, na tę okoliczność należało nie tylko przesłuchać strony ale i dopuścić inne dowody (np. wywiad policyjny, przesłuchanie sąsiadów, listonosza i innych osób mogących mieć informacje o rzeczywistym stanie rzeczy – przynajmniej T. D., którego pismo załączono do akt).
Organ nie ocenił przy tym żadnego z dowodów już przeprowadzonych, co powoduje całkowitą dowolność poczynionych ustaleń faktycznych.
Tego rodzaju wady decyzji administracyjnej powodują, że w sposób istotny naruszają one przepisy postępowania, a w konsekwencji mogły mieć ona wpływ na wynik sprawy. Jak już wspomniano na wstępie powoduje to konieczność uchylenia decyzji zaskarżonej, a także decyzji poprzedzającej, gdyż organ I instancji we własnym zakresie przeprowadził jedynie szczątkowe postępowanie dowodowe i w takiej sytuacji winien mieć zastosowanie ze strony organu odwoławczego przepis art. 138 § 2 KPA a nie art. 136 KPA (zob. uwagi do tego ostatniego przepisu w Komentarzu do KPA B. Adamiak i J. Borkowskiego – wyd. C. H. Beck, Warszawa 2002).
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 i 200 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.