II SA/WR 3235/01

II SA/Wr 3235/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Julia Szczygielska
Mieczysław Górkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Zygmunt Wiśniewski
Symbol z opisem
615  Sprawy zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Protokolant Agnieszka Karcz, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 288 zł (dwieście osiemdziesiąt osiem złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]Burmistrz Miasta i Gminy K. W. na podstawie art. 36 ust. 3 i 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r. Nr 15, poz. 139) oraz § 10 uchwały Rady Miejskiej w K.W. Nr [...] z dnia [...]w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. Woj. W. Nr [...], poz. [...] z dnia 21 lutego 1997r.) ustalił od J. K. jednorazową opłatę za wzrost wartości nieruchomości obejmującej działkę nr [...]w P., w wysokości [...]. Według uzasadnienia nieruchomość tę zbył J. K. w dniu [...] na rzecz M. K. Uprzednio nieruchomość ta przeznaczona była na cele rolne, zaś w powołanym wyżej planie przeznaczono ją pod budownictwo mieszkaniowe o niskiej intensywności zabudowy. Rzeczoznawca majątkowy obliczył wzrost wartości nieruchomości wskutek uchwalenia planu miejscowego. Według treści operatu szacunkowego powyższa nieruchomość była przedmiotem darowizny.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium omówiło bezzasadność zarzutów odwołującego się, w szczególności zarzutu dotyczącego naruszenie wymogu bezzwłoczności ustalenia opłaty (art. 36 ust. 9 cyt. ustawy).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu skarżący podtrzymał dotychczasowy zarzut oraz podkreślił, że zbycie nieruchomości nastąpiło w formie darowizny na rzecz wnuka, co zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym jednolicie w nauce prawa i orzecznictwie sądowoadministracyjnym (uchwała NSA sygn. akt OPK 16/00 z dnia 30.10.200r.) wyłącza ustalenie tzw. renty planistycznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o pogląd, że zbyciem działki jest każda forma prawna przeniesienia jej własności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd nie podzielił stanowiska organów, że opłata z art. 36 ust. 3 cyt. ustawy związana jest ze zbyciem działki, czyli z przeniesieniem jej własności na inny podmiot na podstawie czynności cywilnoprawnej, przy czym obojętny jest charakter tej czynności, a mianowicie, czy jest to czynność odpłatna (np. sprzedaż), czy też pod tytułem darmnym (darowizna).
Artykuł 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu stanowi, że jeżeli wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wysokość tej opłaty nie może być większa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Z przepisu tego wynika, że zdarzenie prawne w postaci zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące (art. 36 ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu) jest jedną z koniecznych przesłanek, po której spełnieniu powstaje obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty.
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000r. sygn. akt OPK 16/00 /ONSA 2001/2/64 przyjęto, że analizując instytucję tzw. renty planistycznej w postaci jednorazowej opłaty, nie można tracić z pola widzenia, że jeżeli z powodu uchwalenia lub zmiany planu wzrosła wartość nieruchomości, tylko odpłatne "zbycie" nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy, uzyskanie dodatkowych korzyści (...). Natomiast w razie przeniesienia własności nieruchomości objętej planem, dokonanego na podstawie umowy o charakterze nieodpłatnym, do skutku, o którym mowa, nie dochodzi. Co prawda, również u takim wypadku właściciel bądź użytkownik wieczysty wyzbywa się swego prawa (własności, użytkowania wieczystego), i to kosztem swego majątku, ale przez świadczenie nieodpłatne, nie ekwiwalentne. Nieodpłatność ta oznacza, że darczyńca nie otrzymuje w zamian żadnego ekwiwalentu ani w chwili dokonania tej czynności prawnej, ani w przyszłości. Skoro zaś wyzbyciu się prawa w tej formie nie towarzyszy jednocześnie przysporzenie majątku (uzyskanie korzyści), to brak jest argumentów mogących przemawiać za tym, by wolą. ustawodawcy było obciążenie zbywcy nieruchomości (właściciela bądź użytkownika wieczystego) opłatą na rzecz gminy. Należy bowiem uwzględnić, że podstawą do pobrania opłaty nie jest sam fakt wzrostu wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia lub zmiany planu, ale zbycie nieruchomości, której wartość wzrosła w następstwie uchwalenia lub zmiany planu. Prowadzi to do wniosku, iż użyty przez ustawodawcę w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu termin prawny "zbycie" nieruchomości nie może obejmować przeniesienia własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w drodze umowy darowizny. W konsekwencji - jednorazowej opłaty, o której mowa w omawianym przepisie, (...) nie można pobrać w wypadku dokonania darowizny nieruchomości.
Również w literaturze przedmiotu dotychczas wyrażany był pogląd, że mechanizm ustalenia tzw. renty planistycznej jest wyłączony w sytuacji przeniesienia własności na podstawie umowy darowizny (Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z komentarzem pod redakcją R. Hausera i Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, s. 89 oraz Z. Niewiadomski: Samorząd terytorialny a planowanie przestrzenne. Nowe instytucje prawne, "Samorząd Terytorialny" 1995, nr 6, s. 56).
Inny pogląd na ten temat, że określenie "zbycie" należy generalnie odnosić do wszystkich przypadków przeniesienia własności, a więc bez względu na odpłatność za zbycie takiego prawa, nie zyskał aprobaty w judykaturze i literaturze prawniczej (por. A. Cisek, .J. Kremis: Glosa do uchwały NSA z 30.10.2000r. OPK 16/00-OSP 2001/10/152). O zasadności poglądu uchwały NSA, którą Sąd w pełni podziela, świadczy także przyjęcie w aktualnie obowiązującej ustawie w tym przedmiocie pojęcia sprzedaży w miejsce pojęcia zbycia art. 36 i art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717).
Mając powyższe na uwadze oraz zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono jak na wstępie.