II SA/Wr 304/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-09-18
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzenneuchwaławsaprawo własnościład przestrzennywysokość zabudowyinteres prawnygmina

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy G. dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że nie wyważono interesów prywatnych właściciela sąsiedniej działki mieszkaniowej w kontekście zwiększenia dopuszczalnej wysokości zabudowy przemysłowej.

Skarżący, właściciel działki budowlanej sąsiadującej z terenem objętym zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaskarżył uchwałę Rady Gminy G. w części dotyczącej dopuszczalnej wysokości zabudowy przemysłowej (do 18 m). Zarzucił naruszenie ładu przestrzennego, walorów krajobrazowych oraz prawa własności, wskazując na wcześniejsze wyroki stwierdzające nieważność podobnych zapisów. Sąd uznał skargę za zasadną w części dotyczącej naruszenia prawa własności i obowiązku ważenia interesów, stwierdzając nieważność uchwały w części tekstowej i graficznej obejmującej sporny teren, jednocześnie oddalając zarzuty dotyczące ładu przestrzennego i Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę T. K. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia [...] lutego 2025 r. w sprawie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) gminy G. Skarżący, właściciel działki budowlanej sąsiadującej z terenem objętym zmianą, zakwestionował § 12 ust. 2 pkt 4 MPZP, który dopuszczał wysokość zabudowy do 18 m na terenie oznaczonym symbolem [...]PP-PS (produkcja przemysłowa, składy, magazyny). Skarżący argumentował, że taka wysokość zabudowy narusza ład przestrzenny, walory krajobrazowe oraz jego prawo własności, zwłaszcza w kontekście istniejącej kilkumetrowej zabudowy w sąsiedztwie i jego zamiaru budowy domu jednorodzinnego. Podkreślał, że podobne próby zwiększenia wysokości zabudowy były już kwestionowane i stwierdzane jako nieważne w poprzednich postępowaniach sądowych. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że proces budowlany odbywa się z poszanowaniem interesów osób trzecich i negując naruszenie ładu przestrzennego. Sąd, analizując sprawę, uznał legitymację procesową skarżącego, powołując się na utrwalone orzecznictwo dotyczące obszaru oddziaływania planu. W ocenie Sądu, Rada Gminy nie wykazała należytego wyważenia interesu publicznego i prywatnego przy ustalaniu dopuszczalnej wysokości zabudowy, co stanowiło naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd stwierdził, że podwyższenie wysokości zabudowy nie zostało wystarczająco uzasadnione w kontekście istniejącego stanu rzeczy i interesów skarżącego, a jedynie częściowe uwzględnienie uwagi skarżącego (obniżenie z 25 m do 18 m) nie stanowiło wystarczającego dowodu na wyważenie interesów. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej obejmującej teren oznaczony symbolem [...], uznając to za istotne naruszenie prawa własności. Zarzuty dotyczące naruszenia ładu przestrzennego i Prawa budowlanego zostały oddalone, ponieważ sąd uznał, że naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego jest weryfikowalne na etapie projektowania i wykonania obiektu, a nie uchwalania planu. Sąd zasądził od Gminy na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczenie zwiększonej wysokości zabudowy bez należytego wyważenia interesów prywatnych właściciela sąsiedniej działki budowlanej stanowi naruszenie prawa własności i obowiązku ważenia interesów przez organ planistyczny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ planistyczny nie wykazał wystarczająco, że podwyższenie dopuszczalnej wysokości zabudowy na terenie przemysłowym do 18 m zostało dokonane po rzetelnej analizie kolidujących interesów, w tym interesu prawnego właściciela sąsiedniej działki budowlanej, co stanowi naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (15)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Należy ważyć interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania.

u.p.z.p. art. 1 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne.

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Gminie przysługuje władztwo planistyczne.

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy określa m.in. maksymalną wysokość zabudowy.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności.

P.b. art. 5 § 1

Prawo budowlane

Obiekt budowlany należy projektować i budować zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich.

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa własności poprzez dopuszczenie zwiększonej wysokości zabudowy bez należytego wyważenia interesów prywatnych właściciela sąsiedniej działki budowlanej. Niewykazanie przez organ planistyczny zasadności zmian w zakresie wysokości zabudowy w świetle interesu publicznego lub ważnego interesu prywatnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie ładu przestrzennego i walorów krajobrazowych. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi wątpliwości wyposażenie gminy przez ustawodawcę w kompetencję w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu władztwo planistyczne nie może być jednak utożsamiane z dowolnością organ waży interes publiczny i interesy prywatne nie wyważono spornych interesów i nie przedstawiono motywów, dla których ograniczono uprawnienia właścicielskie skarżącego na rzecz zwiększenia możliwości budowlano - inwestycyjnych przedsiębiorcy

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący sprawozdawca

Malwina Jaworska-Wołyniak

członek

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważenie interesów publicznych i prywatnych przez organy planistyczne przy ustalaniu parametrów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ochrona prawa własności sąsiadów terenów inwestycyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z planowaniem przestrzennym i potencjalnym naruszeniem interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między rozwojem inwestycyjnym a prawami właścicieli nieruchomości sąsiednich, podkreślając obowiązek organów samorządowych do wyważania różnych interesów.

Sąd: Gmina musi ważyć interesy sąsiadów przy planowaniu zabudowy przemysłowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 304/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący sprawozdawca/
Malwina Jaworska-Wołyniak
Olga Białek
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 977
art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor Malwina Jaworska - Wołyniak Protokolant starszy specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy G. w obrębie: [...], [...], [...], [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej obejmującej teren oznaczony symbolem [...]; II. zasądza od Gminy G. na rzecz skarżącego kwotę 797 (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2025 r. Rada Gminy G. uchwaliła zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy G. w obrębie: M., R., O., K., dalej jako "MPZP", "plan miejscowy". MPZP obejmuje teren (symbol [...]PP-PS) o: 1) przeznaczeniu podstawowym: produkcji przemysłowej lub teren składów i magazynów, 2) przeznaczeniu uzupełniającym: a) nieuciążliwych usług, b) sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, w tym fotowoltaiki o mocy do 500 kW, c) obiektów gospodarczych z dopuszczeniem prowadzenia nieuciążliwej działalności gospodarczej, d) zieleni urządzonej, w tym zadrzewień i zakrzewień, e) miejsc parkingowych. W ramach § 12 ust. 2 pkt 4 MPZP postanowiono, w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, że wysokość zabudowy nie może przekroczyć 18 m.
Skargę na wskazaną uchwałę na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w części (tzn. § 12 ust. 2 pkt 4) wniósł T. K. (dalej jako "skarżący") żądając stwierdzenia nieważności MPZP w zakresie dotyczącym ustalenia z § 12 ust. 2 pkt 4 ( w skardze doszło do oczywistej pomyłki w zakresie oznaczenia przepisu, co zostało wyjaśnione i sprostowane podczas rozprawy) oraz zasądzenia kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący wniósł o dołączenie do akt sprawy wskazanych wyroków sądów administracyjnych wraz z aktami: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 485/17; wyroku WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 523/19 wraz z aktami postępowania kasacyjnego przed NSA, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze znajdujących się w aktach przedmiotowych spraw dokumentów, w szczególności skarg T. K. oraz wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wydanych w wymienionych sprawach, a także wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na okoliczność, że poprzednie próby zwiększenia wysokości zabudowy na spornym obszarze w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego były uznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu za naruszające prawa T. K.
W skardze zarzucono:
1. naruszenie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 oraz art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130), dalej u.p.z.p., poprzez uchwalenie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy G. z naruszeniem ładu przestrzennego oraz bez uwzględnienia walorów krajobrazowych, bowiem w § 12 ust. 1 pkt 4 przedmiotowej uchwały ustalono, iż na terenach oznaczonych symbolami [...] PP-PS (teren produkcji przemysłowej lub teren składowi magazynów) wysokość zabudowy nie może przekraczać 18 m, podczas gdy w sąsiedztwie dominuje zabudowa kilkumetrowa, a dotychczasowa wysokość zabudowy obowiązująca dla tego terenu wynosiła 12 m;
2. naruszenie przepisu art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 140 i 144 k.c. oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. poprzez umożliwienie uchwałą rozbudowy obiektów do 12 m na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżącego (działka nr [...]), co narusza prawo własności skarżącego, w szczególności w zakresie ograniczenia możliwości korzystania z należącej do skarżącego nieruchomości ponad przeciętną miarę;
3. naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418), który brzmi: "obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej" poprzez umożliwienie rozbudowy obiektów przemysłowych na działkach nr [...] oraz [...] w miejscowości K. na wskazanych działkach do 18 m, z pominięciem uzasadnionych interesów skarżącego będącego właścicielem nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej działkę budowlaną (działka nr [...]), polegających na niezakłóconym korzystaniu z nieruchomości stanowiącej jego przedmiot własności.
Skarżący jest właścicielem nieruchomości oznaczonej nr [...], sąsiadującej z terenem obowiązywania MPZP, z czego wywodzi interes prawny, naruszony regulacjami wbrew ładowi przestrzennemu, wbrew walorom architektonicznym i krajobrazowym oraz z naruszeniem uprawnień do korzystania z nieruchomości.
Uzasadniając skargę zrelacjonowano stany faktyczne i motywy wyrażone w powołanych wyrokach. Podkreślono, że przedmiotowa uchwała stanowi kolejną już próbę zwiększenia wysokości zabudowy na terenie objętym zmianą. Uchwalone zmiany planu Gminy G. w obrębie K. mają na uwadze jedynie interes przedsiębiorcy – M. sp. z o.o. (dawniej P.) - z całkowitym pominięciem praw skarżącego jako właściciela działki nr [...], które zostały już naruszone poprzednio uchwalonymi zmianami miejscowego planu gminy G., których nieważność stwierdził Sąd. W ocenie skarżącego możliwość posadowienia na nieruchomościach sąsiadujących z jego nieruchomością obiektów o wysokości 18 metrów nie jest jedynie hipotetyczna, gdyż M. sp. z o.o. inicjował już zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy G. w tym zakresie, podczas prowadzonych robót budowlanych, które zostały wprowadzone mimo zgłoszonych przez T. K. uwag do projektu zmian miejscowego planu oraz wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący podkreśla, że WSA we Wrocławiu podzielił jego stanowisko, i prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 485/17), stwierdził nieważność m.in. § 12 ust. 2 pkt 3 uchwały z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], którego treść była niemal taka sama, jak treść tego samego paragrafu obecnie zaskarżanej uchwały dotyczącej zmian miejscowego planu (z tą różnicą, że obecnie przyjęto 18 m, a poprzednio 25 m). W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił przede wszystkim, że w rozpoznawanej sprawie Rada Gminy zwiększając dopuszczalną wysokość obiektów produkcyjnych, produkcyjno-usługowych i magazynowych o kilkadziesiąt metrów, ograniczyła możliwość korzystania przez skarżącego z posiadanej nieruchomości. Sąd wskazał również, że Rada Gminy w zakresie tej zmiany doprowadziła do dyskryminowania jednego podmiotu na rzecz innego. Stąd niezrozumiałe jest niemal identyczne postanowienie w zaskarżonej uchwale, co do którego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że narusza przepisy prawa i jest nieważne. Tym bardziej, że działka nr [...], należąca do skarżącego, jest działką o przeznaczeniu budowlanym.
Skarżący podkreślił, że w dniu 22 listopada 2024 r. zgłosił uwagi do projektu zmiany przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując m.in., iż kwestionuje przedmiotowy projekt w zakresie, w jakim zwiększa wysokość zabudowy dla terenu [...]PP-PS, tj. działki nr [...] obręb K. gmina G. do maksymalnej wysokości 18m, postulując pozostawienie dotychczasowej maksymalnej wysokości dla tego terenu, tj. 12 m. Skarżący wskazał, że przedmiotowy teren jest położony przy terenie zabudowy mieszkaniowej (działka nr [...] należąca do skarżącego). Skarżący nie wie, dlaczego jego uwaga nie została uwzględniona. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały jest bowiem mowa jedynie o liczbie wniesionych uwag oraz sposobie ich rozpatrzenia.
Skarżący nie ma ponadto wiedzy na temat tego, czy przed przedstawieniem Radzie Gminy G. projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, opracowano raport podsumowujący przebieg konsultacji społecznych, zawierający wykaz zgłoszonych uwag wraz z propozycją ich rozpatrzenia i uzasadnieniem (art 8k ust. 2 u.p.z.p.) oraz czy został sporządzony protokół z czynności przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych. Umożliwiono posadowienie na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżącego, gdzie zabudowa nie przekracza kilku metrów, posadowienie obiektów o wysokości do 18 metrów, co w sposób oczywisty narusza przepisy, gdyż nie może być mowy o wzajemnym dopełnianiu się elementów krajobrazu w sytuacji, gdy obiekty posadowione na jednej nieruchomości są kilkukrotnie lub nawet kilkunastokrotnie wyższe od budynków znajdujących się na sąsiednich nieruchomościach. Zabudowania te w żaden sposób nie będą spójne z zabudową istniejącą na sąsiednich nieruchomościach. Dodać należy, że nieruchomość należąca do skarżącego sąsiadująca z nieruchomością objętą zmianą, ma przeznaczenie budowlane, a skarżący ma zamiar wybudować na tej nieruchomości dom jednorodzinny. Posadowienie na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżącego 18 - metrowych obiektów nie tylko spowoduje zakłócenia w postaci zwiększonego hałasu i zanieczyszczenia powietrza na nieruchomości skarżącego, ale wpłynie znacząco na zmniejszenie walorów krajobrazowych widocznych z jego nieruchomości. Uzasadnione interesy skarżącego po raz kolejny w żaden sposób nie zostały wzięte pod uwagę przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały. Zamieszkiwanie na nieruchomości należącej do skarżącego będzie jeszcze bardziej utrudnione poprzez dopuszczenie w zaskarżonej uchwale budowy wielkich obiektów przemysłowych, które będą oddziaływały negatywnie na nieruchomość skarżącego. Skarżący wskazuje też, że zaskarżona uchwała umożliwia rozbudowę obiektów budowlanych z naruszeniem przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, tj. z naruszeniem uzasadnionego interesu skarżącego, który jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania w/w obiektów.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy G. wniosła o jej oddalenie. Organ wskazał, że realizacja procesu budowlanego odbywa się z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich i neguje naruszenie ładu przestrzennego i walorów krajobrazowych. Podkreśla, że w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru objętego zmianą brak jakiejkolwiek zabudowy (odległość 130-160 m). Sąsiedztwo nieruchomości skarżącego z obszarem zmiany planistycznej ogranicza się do narożnika działki, zaś przepisy wykluczają możliwość realizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i lokalizacji zakładów znacząco uciążliwych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty zostały przez Sąd zaaprobowane.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli obejmuje orzekanie, po myśli art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Kryterium legalności uchwały rady gminy stanowi jej zgodność z prawem. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należało stwierdzić, że w okolicznościach sprawy skarżący posiadał legitymację procesową do wniesienia skargi, mimo iż jest właścicielem nieruchomości leżącej poza granicami MPZP. Skarżący dysponuje tytułem prawnym do działki nr [...], przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową, sąsiadującej z terenem objętym zmianą planistyczną, obejmującym działki nr [...] i [...]. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak wynika z powołanego przepisu, legitymację skargową ma każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone konkretną uchwałą. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dla uznania legitymacji procesowej do kwestionowania uchwały w sprawie planu miejscowego wystarczająca jest okoliczność, że nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania potencjalnej zabudowy przewidzianej w planie miejscowym (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1423/17, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Kwestię legitymacji skarżącego analizował zresztą Sąd we wcześniejszych sprawach o analogicznych elementach stanu faktycznego. W motywach wyroków z 7 lutego 2018 r. oraz 15 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Wr 485/17, II SA/Wr 523/19) stwierdzono, że dopuszczenie wysokiej zabudowy na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżącego narusza jego chroniony interes prawny, ponieważ ogranicza prawo własności i możliwość korzystania z należącej do niego nieruchomości (w wyroku z dnia 22 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 774/20 Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną Gminy G. od wyroku WSA we Wrocławiu o sygnaturze II SA/Wr 523/19, zgodził się z argumentacją w zakresie wykazania przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego). Sąd w składzie orzekającym podziela tę ocenę, i jest nią związany.
Przechodząc do istoty skargi, nie budzi wątpliwości wyposażenie gminy przez ustawodawcę w kompetencję w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Gminie przysługuje tzw. władztwo planistyczne, zaś jego prawną podstawę stanowi art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Władztwo planistyczne nie może być jednak utożsamiane z dowolnością. Skoro uwarunkowania oraz cele planowania i zagospodarowania przestrzennego zostały określone ustawowo w ramach art. 1 u.p.z.p., to organy gminy zobligowane są wykazać, że konkretne ustalenia przyjęte w planie miejscowym realizują te cele. W okolicznościach sprawy szczególne znaczenie ma treść art. 1 ust. 3, według którego ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
Powołany przepis wyraźnie nakazuje, w ramach władztwa planistycznego, m.in. ważyć interes publiczny oraz interesy prywatne zmierzające do ochrony stanu istniejącego. Oczywiście nie oznacza to zakazu wprowadzania w planie miejscowym zmian dotychczasowych parametrów zabudowy i zagospodarowania, a jedynie wprowadza konieczność ewentualnego wykazania przez organy gminy zasadności tych zmian w świetle interesu publicznego lub interesu prywatnego. Tylko pod takim warunkiem możliwe jest uznanie, że organy gminy nie przekroczyły granic władztwa planistycznego, a tym samym nie naruszyły prawa własności, które w świetle art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. również musi być uwzględnione przy planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W tym miejscu trzeba przypomnieć, że skargą objęto przepis planu (§12 ust. 2 pkt 4) wyznaczający dla terenu [...]PP-PS, w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, ustalenie, że wysokość zabudowy nie może przekroczyć 18 m. Wykazanie, że w konkretnym przypadku – a wiec w realiach sprawy przy podwyższeniu wysokości zabudowy do 18 m - spełnione zostały przesłanki z art. 1 ust. 3 u.p.z.p., a szczególnie obowiązek ważenia interesów, nie może polegać na podwyższeniu w projekcie planu miejscowego określonych parametrów zabudowy tylko po to, by następnie je obniżyć w ramach częściowego uwzględnienia uwag, co miałoby z kolei sugerować kompromis, wyważenie pomiędzy istotnymi w sprawie interesami. Trzeba podkreślić, że punktem wyjścia jest zawsze stan dotychczasowy, zaś podstawą zmian - rzetelna analiza kolidujących interesów, której wynik może prowadzić do zmiany stanu pierwotnego.
W okolicznościach sprawy organy gminy zdecydowały się podwyższyć na terenie [...]PP-PS dopuszczalną wysokość zabudowy z dotychczasowych 12 m na 25 m, a w ostateczności na 18 m (częściowe uwzględnienie uwagi skarżącego). Trzeba przy tym zauważyć, że taka modyfikacja nie koresponduje logicznie i przekonująco z podanymi motywami przyświecającymi zmianie miejscowego planu. W analizie zasadności przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu (s. 13 akt planistycznych) podano przede wszystkim umożliwienie realizacji planowanych przedsięwzięć, w których wykorzystane będą odnawialne źródła energii oraz pozyskiwanie energii z farm fotowoltaicznych (czy wyznaczenie terenów w tym celu). Skoro ustalenia w zakresie wysokości zostały oprotestowane przez skarżącego, który wnosił uwagi, a następnie skargę, postulując utrzymanie dotychczasowej wysokości 12 m, to należało wyjaśnić, jaki interes publiczny lub też jaki ważny interes prywatny przemawia za tym, by dokonać zmian w tym przedmiocie. Tego rodzaju wyjaśnień należało oczekiwać od twórcy planu miejscowego. Trzeba tu uwypuklić, że w ramach konsultacji społecznych (raport z konsultacji widnieje w aktach sprawy), w zakresie działek nr [...] i [...] obręb K., skarżący w dniu 22 listopada 2024 r. zgłosił uwagę (nr 7) dotyczącą zmiany wysokości zabudowy dla terenu [...]PP-PS z 25 m na 12 m, czyli z zachowaniem dotychczasowej dopuszczonej wysokości. Wskazał, że dysponuje działką nr [...], przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową, a tak wysoka zabudowa będzie niekorzystnie wpływać na jego nieruchomość (w tym jej wartość). Uwagę uwzględniono w części poprzez zmniejszenie wysokości do 18 m zaznaczając, że z uwagi na zmniejszenie wysokości, nie narusza to warunków uzyskanych opinii i uzgodnień). W ocenie Sądu takie wyjaśnienie nie tłumaczy należycie ważenia interesów i motywów kierujących organem planistycznym.
Organy gminy mogły udzielić stosownych wyjaśnień w odpowiedzi na wniesione uwagi, mogły również przedstawić je w odpowiedzi na skargę. Były one niezbędne zważywszy, że nadesłana dokumentacja planistyczna nie zawierała adekwatnych danych w tej kwestii. Nie odpowiada na pytania w kwestii sprecyzowanej motywacji zmian, nie tłumaczy okoliczności związanych z ważeniem interesów. Jakkolwiek podwyższenie parametru dopuszczalnej zabudowy na terenie [...]PP-PS jawi się jako działanie zgodne z interesem podmiotu dysponującego tytułem do nieruchomości objętej zmianą planistyczną, to jednak podmiot ten nie składał na etapie procedury planistycznej żadnych wniosków ani uwag w tym kierunku. Nie znane są zatem rzeczywiste potrzeby przedsiębiorcy i okoliczności je uzasadniające. Również organy gminy nie podjęły się próby wykazania, że taki parametr wysokości wynika z uzasadnionego interesu przedsiębiorcy (np. niewystarczalność dotychczasowej infrastruktury, potrzeby rozwojowe, innowacje), czy też jakiegoś doniosłego interesu publicznego. Nie sposób w takich warunkach uznać, że sporny parametr przyjęty w planie miejscowym jest wynikiem jakiegokolwiek kompromisu pomiędzy uzasadnionym interesem skarżącego a interesem przedsiębiorcy. W tym sensie aktualne pozostają oceny wyrażone wcześniej przez Sąd w motywach wyroków z 7 lutego 2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 485/17) oraz 15 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Wr 523/19). W szczególności nie wyważono spornych interesów i nie przedstawiono motywów, dla których ograniczono uprawnienia właścicielskie skarżącego na rzecz zwiększenia możliwości budowlano - inwestycyjnych przedsiębiorcy (dysponenta obszaru objętego zmianą planu miejscowego). Sąd zauważył, że odpowiedzi na skargę, widoczne w aktach wskazanych uprzednich postępowań, były zasadniczo analogicznej konstrukcji i treści, jak w niniejszej sprawie.
W konsekwencji należało uznać za zasadny zarzut skargi powołujący się na naruszenie prawa własności, tzn. istotne naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 i ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c., dostrzegając także nadużycie władztwa planistycznego i niewykazanie ważenia interesów (art. 1 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 1 u.p.z.p.)
Sąd nie odnalazł natomiast podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi podnoszącego naruszenie ładu przestrzennego i nieuwzględnienie walorów krajobrazowych. Należy zwrócić uwagę, że kwestionowany MPZP dotyczy terenu, na którym prowadzona jest już działalność gospodarcza z wykorzystaniem wysokich obiektów (silosów). Nie można zatem takiej okoliczności pomijać przy ocenie spełnienia przesłanek ładu przestrzennego i walorów krajobrazowych z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 1 u.p.z.p. Tak samo nie ma podstaw do formułowania zarzutów naruszenia przepisów Prawa budowlanego, w tym naruszenia uzasadnionego interesu osób trzecich, o którym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy. Zarzut tego rodzaju jest nieweryfikowalny na etapie uchwalania planu miejscowego. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego można stwierdzić dopiero na etapie projektowania i wykonania obiektu budowlanego.
Jak wynika z art. 28 ust. 1 u.p.z.p., istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Mając to na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a. Stwierdzenie nieważności miejscowego planu w innym zakresie niż chciał skarżący było przy tym niezbędne celem zapewnienia skuteczności i efektywności kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd administracyjny, na zasadzie art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Ograniczenie sankcji nieważności wyłącznie do § 12 ust. 2 pkt 4 MPZP – jak o to wnioskował skarżący - umożliwiłoby realizację na przedmiotowym obszarze zabudowy gospodarczej bez limitu maksymalnej wysokości. Skutek takiego wyroku byłby więc odwrotny od zamierzonego przez skarżącego. Ponadto ograniczenie się przez Sąd do stwierdzenia nieważności ustalenia określającego maksymalną wysokość zabudowy na terenie objętym MPZP doprowadziłoby (po wyeliminowaniu § 12 ust. 2 pkt 4 MPZP z obrotu prawnego) do stanu niezgodności zaskarżonej uchwały z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p., z którego to przepisu wynika obowiązek określania w planie miejscowym m.in. maksymalnej wysokości zabudowy. Dlatego Sąd objął sankcją nieważności część tekstową i graficzną dotyczącą terenu [...]PP-PS, a nie tylko przepis odnoszący się do wysokości zabudowy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesione przez skarżącego koszty w łącznej kwocie 797 zł, na które składają się wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI