II SA/Wr 301/22

II SA/Wr 301/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Gabriel Węgrzyn
Władysław Kulon /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 31 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 25 października 2022 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacja G. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 7 lutego 2022 r. nr SKO/41/OŚ-3/2022 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wywiedzionej przez Fundację G. z siedzibą w W., (dalej - skarżąca, fundacja) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, (dalej - SKO, Kolegium, organ II instancji) w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W świetle przedłożonych akt administracyjnych stan sprawy, w której zapadło kwestionowane rozstrzygnięcie, kształtował się następująco.
W dniu 10 września 2021 r. do Burmistrza Miasta i Gminy B. wpłynął wniosek P. S.A. Oddział Elektrownia T. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie ekranów akustycznych i chłodni kominowych nr 2 i 3 w B. na działce nr [...], AM 6 obręb Z.. Z kolei w dniu 22 listopada 2021 r. do organu wpłynął wniosek fundacji o dopuszczenie jej na prawach strony do postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia.
Organ I instancji względem wskazanego wniosku orzekł postanowieniem z dnia 6 grudnia 2021 r., nr OŚiGK.6220.5.2021.KG, którym przyjmując w podstawie prawnej art. 31 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej - k.p.a.) orzekł o odmowie dopuszczenia fundacji na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Budowa ekranów akustycznych chłodni kominowych nr 2 i 3 na terenie P. S.A. - Oddział Elektrownia T. w B..
Uzasadniając zajęte stanowisko Burmistrz ocenił, że brak jest wystarczających podstaw do dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu. W jego ocenie ze statutu fundacji wynika, że celami statutowymi są: ochrona i zachowanie środowiska naturalnego, naturalnych warunków życia człowieka oraz rozszerzanie i pogłębianie świadomości społecznej w zakresie ochrony środowiska. Wskazane cele nie uzasadniają dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym wnioskowanej inwestycji, zaś organizacje społeczne chcąc uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony winny wskazać powiązane pomiędzy swoimi celami statutowymi a przedmiotem konkretnego postępowania administracyjnego. We wniosku wskazano jedynie, że kwestie związane z budową ekranów akustycznych w obrębie chłodni kominowych na terenie elektrowni T. pozostają w zakresie celów statutowych fundacji. Samo ogólnikowe powołanie się na opracowania naukowe oraz posiadanie wiedzy merytorycznej dotyczącej T., bez wykazania konkretnego powiązania z zakresem prowadzonego postępowania administracyjnego nie może uzasadniać automatycznego dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Budowa ekranów akustycznych wokół chłodni kominowych będzie instalacją służącą ochronie środowiska. Zakres inwestycji i jej lokalizacja na terenie przemysłowym jakim jest Elektrownia T. nie wykazują by w wyniku realizacji inwestycji mogło dojść do pogorszenia środowiska naturalnego oraz naturalnych warunków życia człowieka. Budowa ekranów akustycznych w znaczny sposób ograniczy emisję hałasu z okien obydwu chłodni kominowych, jest działaniem samym w sobie, służącym ochronie środowiska.
Po zaprezentowaniu orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego pojęcia ,,interesu społecznego" organ I instancji podał, że argument fundacji wskazany we wniosku polegający na powołaniu się na ochronę środowiska, w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, w oczywisty sposób może pozostawać w interesie społecznym, niemniej interes ten musi być dostatecznie zindywidualizowany, czyli wiązać się z przedmiotem sprawy. Wola fundacji do sprawowania kontroli społecznej nad postępowaniem (wyjaśnienie stanu faktycznego, uniknięcia błędów przy wydawaniu rozstrzygnięcia), nie przesądza o występowaniu interesu społecznego. Interes społeczny musi mieć związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji jego ochrony niezbędne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej jako rzecznika tego interesu. W przeciwnym razie każde postępowanie dotyczące wydania decyzji środowiskowej prowadziłoby automatycznie i każdorazowo, z uwagi na swój przedmiot, do powstania interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem do postępowania organizacji społecznej.
Zdaniem Burmistrza przedstawiona we wniosku argumentacja jest zbyt ogólnikowa, bliżej nieodnosząca się do wykazania skutków dla środowiska jakie może nieść ze sobą budowa ekranów akustycznych. Oceniono, że aktywność fundacji ukierunkowana jest na ochronę środowiska i jej udział w szeregu postępowań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach był uzasadniony. Jednak w niniejszej sprawie nie sposób wykazać, aby interes społeczny uzasadniał orzeczenie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu. Zaznaczono także, że umotywowanie interesu społecznego powinno być konkretne i powiązane z przedmiotem danego postępowania, zaś powoływanie się na zasady ogólne (ochronę środowiska) nie może samo w sobie uzasadniać interesu społecznego.
Końcowo wskazano, iż ustawodawca na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. nie dał organizacjom społecznym uprawnień kontrolnych do badania i nadzorowania przebiegu postępowania. Organizacje społeczne ubiegające się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu winny oprócz dysponowania wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi wykazać również skonkretyzowany i obiektywny interes społeczny.
Nie godząc się z wydanym rozstrzygnięciem skarżąca oprotestowała je złożonym w terminie zażaleniem, w którym zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i 8 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawny brak dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu, mimo że wykazała ona przesłanki warunkujące uwzględnienie zgłoszonego żądania, tj. cel statutowy oraz interes społeczny.
Według autora zażalenia organ nie wyjaśnił dlaczego jego zdaniem cele statutowe fundacji nie uzasadniają jej udziału w postępowaniu i nie wyjaśnił swojego negatywnego stanowiska w tym zakresie. Jego zdaniem postępowanie dotyczy pośrednio dużego przedsięwzięcia mającego wpływ na środowisko. Elektrownia T. jest znaczącym przedsięwzięciem oddziaływującym na środowisko. Jasnym jest, że przedmiotowe ekrany akustyczne służą minimalizacji oddziaływań, ale w interesie społecznym jest to, aby rzeczona minimalizacja była jak najbardziej skuteczna i prawidłowa. Zwrócono uwagę na problem hałasu odwołując się do profesjonalnych opracowań. Nadto skoro celem statutowym fundacji jest ochrona i zachowanie środowiska naturalnego oraz naturalnych warunków życia człowieka to przedmiot postępowania także się wpasowuje w rzeczone cele. Zatem jako niezrozumiałe oceniono rozważania organu, co do braku negatywnego wpływu na środowisko przedmiotowej inwestycji. Nie jest przesłanką udziału fundacji to, żeby dyskutowane przedsięwzięcie było szkodliwe. Podnosząc tezę o ziszczeniu się ustawowych przesłanek do dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu, wskazywano na współpracę skarżącej z ekspertami z wielu dziedzin na potrzeby postępowań, pozyskanie zasadniczej dokumentacji sprawy oraz zaznaczono, że celem uczestnictwa w postępowaniu jest tylko zapewnienie możliwie najlepszej ochrony przez hałasem, a nie utrudnianie tej inwestycji.
W dniu 7 lutego 2022 r. SKO w Jeleniej Górze wydało opisane na wstępie postanowienie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy B.. Po przedstawieniu stanu sprawy oraz treści rozstrzygnięcia pierwszoisntancyjnego, jak też twierdzeń zawartych w zażaleniu, organ odwoławczy wskazał na art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i omówił ustawowe przesłanki dopuszczenia do postępowania organizacji społecznej, przy czym podkreślono, że w sprawie prowadzone jest postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, a w takiej sytuacji postępowanie przebiega bez udziału stron.
W ramach własnych rozważań Kolegium przeprowadziło analizę wskazanych przez fundację celów statutowych tj.: ochronę i zachowanie środowiska naturalnego oraz naturalnych warunków życia człowieka, a także rozszerzanie i pogłębianie świadomości społecznej w zakresie ochrony środowiska (§ 4 statutu). W tym względzie, wedle SKO, cele te uprawniają fundację do udziału w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Jednak dopuszczenie do udziału w postępowaniu związane jest z wykazaniem istnienia interesu społecznego, który łącznie z celami statutowymi uzasadniałby dopuszczenie fundacji do udziału w postępowaniu. Pojęcie interesu społecznego o jakim mowa w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zmienne w czasie i przestrzeni i może zależeć m.in. od kontekstu społecznego, gospodarczego i przyjmowanego systemu wartości. Nie może być zatem argumentem za dopuszczeniem fundacji do postępowania, to, że w innych postępowaniach fundacja jest dopuszczona do udziału przez inne organy. Pojęcie interesu publicznego zasadniczo jest związane z prawem publicznym. Pojęcie interesu społecznego jest określane jako klauzula generalna, pozostawiająca organom administracji pewien zakres swobody w działaniu. Kategoria interesu społecznego, odnosi się do wszystkich sfer działania administracji.
Kolegium uznało, iż przedstawiona w toku postępowania oraz w zażaleniu argumentacja nie była wystarczająca do uznania, że w przedmiotowej sprawie zaistniał interes społeczny, który przemawiałby za dopuszczeniem fundacji do udziału w postępowaniu. Jako błędne określono stanowisko fundacji, że sama realizacja celów statutowych niejako z góry uzasadnia wystąpienie interesu społecznego. Istnienie interesu społecznego nie wynika z możliwości realizacji celów statutowych organizacji społecznej, ale może być uzasadnione w konkretnych okolicznościach sprawy potrzebą ochrony praw publicznych lub praw grupy lub grup społecznych.
W dalszej części organ zaznaczył, że fundacja wnioskując o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie wskazała, jakie wartości istotne ze społecznego punktu widzenia, które wymagają ochrony w tym postępowaniu mieszczą się w ramach interesu społecznego, zaś jej argumentacja nie była wystarczająca dla wykazania istnienia po stronie skarżącej interesu społecznego, który przemawiałby za jej dopuszczeniem do udziału w tym postępowaniu. Podzielono pogląd organu I instancji, iż samo ogólnikowe powołanie się na opracowania naukowe oraz posiadanie wiedzy merytorycznej dotyczącej T., bez wykazania konkretnego powiązania z przedmiotem postępowania z zakresem prowadzonego postępowania nie może uzasadniać automatycznego dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Odniesiono się też do kontrowersji co do kompleksu T., co według fundacji wzmaga potrzebę społecznej kontroli. To, że inna inwestycja tego samego podmiotu w zakresie, wedle fundacji "kompleksu t." jest przedsięwzięciem, co do którego zostały wszczęte procedury TSUE, nie stanowi jednocześnie, że każda inwestycja P. S.A. w ramach "kompleksu t." wymaga udziału organizacji społecznej w celu, jak to fundacja nazywa "merytorycznego wzmożenia społecznej kontroli". Obecnie brak jest jakiegokolwiek związku przyczynowo skutkowego miedzy obiema inwestycjami. To że fundacja jest od kilku lat stroną postępowania dotyczącego odkrywki T. oraz stroną postępowania dotyczącego przedłużenia koncesji dla odkrywki T. do 2044 r., pozostaje bez znaczenia dla niniejszego postępowania. Powoływanie się przez fundację, jako argument uzasadniający interes społeczny, na: najpełniejsze wyjaśnienie stanu faktycznego i uniknięcie błędów przy wydawaniu rozstrzygnięcia, co jest zgodne z naczelnymi zasadami k.p.a., w szczególności w zakresie ekonomiki postępowania, zasady zaufania obywateli do organów państwa i zasady prawdy materialnej, jest argumentem na tyle ogólnikowym, że generalnie mógłby stanowić postawę wniosku o dopuszczenie do udziału w każdym postępowaniu administracyjnym. Zawsze ważne jest aby organ prowadzący jakiekolwiek postępowanie administracyjne wyjaśnił jak najdokładniej stan faktyczny sprawy i unikał błędu przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Tym samym nie są to argumenty, które przemawiałyby za stanowiskiem, iż w niniejszej sprawie udział organizacji społecznej jest konieczny.
Następnie Kolegium podkreśliło, że przedmiotowa inwestycja, to budowa ekranów akustycznych chłodni kominowych nr 2 i 3, co do której to inwestycji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu w piśmie z dnia 18 listopada 2021 r. wskazał, że sam ekran nie stanowi samodzielnego przedsięwzięcia wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i nie jest jeszcze ustalone na tym etapie, czy taka inwestycja stanowi np. rozbudowę Elektrowni T. i jest z nią powiązana technologicznie. Generalnie ekrany te należy uznać, bardziej za urządzenia służące ochronie środowiska, niż jemu szkodzące, a fundacja nie wskazała, dlaczego, w jej ocenie jej udział w tym konkretnym postępowaniu będzie służyć interesowi społecznemu.
Końcowo Kolegium nie podzieliło zarzutu dotyczącego naruszenia art. 31 § 1 k.p.a. wobec konieczności spełnienia obu przesłanek do uwzględnienia żądania organizacji społecznej. Wykluczono też słuszność zarzutu o naruszeniu art. 8, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.
Działający imieniem fundacji profesjonalny pełnomocnik wywiódł skargę na wyżej opisane postanowienie SKO w Jeleniej Górze wnosząc o jego uchylenie i uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz dopuszczenie wnioskowanych dowodów z dokumentów. Żądania skargi oparto na zarzutach naruszenia:
- art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia go do udziału w postępowaniu z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, o której mowa w przywołanym przepisie, podczas gdy interes społeczny wynika z konieczności społecznej kontroli postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na negatywnie ocenione przez orzecznictwo działania rozmaitych organów administracji w zakresie kompleksu T., a także jednoznaczne wspieranie przez organ I instancji działań P. S.A. w zakresie rzeczonego kompleksu,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 50 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego sprawy w zakresie interesu społecznego w zakresie ww. kwestii, a także poprzez pominięcie przez organ II instancji zaniechania organu I instancji w sytuacji wątpliwości co do zaistnienia społecznego wezwania fundacji do udzielenia wyjaśnień w tym zakresie pomimo gotowości do przedstawienia pisemnego stanowiska w tym przedmiocie, jak również brak przeprowadzenia rozprawy w celu szczegółowego wskazania okoliczności przemawiających za dopuszczeniem fundacji do udziału w postępowaniu i wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości organu w tym zakresie;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., polegające na zaniechaniu uchylenia lub zmiany oczywiście wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji jej wadliwości w zakresie oceny interesu społecznego w dopuszczeniu fundacji do postępowania i przyjęcia konieczności wykazania interesu społecznego przez organ I instancji.
Uzasadniając żądania i zarzuty skargi jej autor, odwołując się do poglądów komentatorów i judykatury, wykluczył udział organizacji społecznej na prawach strony w postępowaniu w celu realizacji partykularnych interesów samej organizacji. Jednocześnie jako fakt notoryjny wskazał na kontrowersje co do kompleksu T., w tym skargę i rozstrzygnięcie TSUE. Z okoliczności tych wyprowadzono wzmożoną potrzebę kontroli społecznej, po czym wskazano na orzeczenia dotyczące zobowiązania do wstrzymania wydobycia węgla i nielegalnego przedłużenia koncesji. W tym zakresie zamieszczono wniosek dowodowy dotyczący wykazania nieprzestrzegania przez Polskę postanowienia TSUE.
Następnie kontynuując wątek potrzeby wzmożenia kontroli społecznej aktywności organów administracji co do kompleksu T. wskazano na konieczność płacenia olbrzymich kar i kwot na rzecz Czech oraz wskazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie prawa przez Ministra Środowiska w zakresie bezczynności co do wniosku organizacji ekologicznej. Uzasadniając podniesioną tezę wymieniono wyroki sądów administracyjnych.
Motywując zarzut poparcia organu I instancji dla kompleksu T. wskazano na publikację zamieszczoną na stronie internetowej oraz przedmiotowe-podmiotowe powiązanie przedsięwzięcia z odkrywką i elektrownią T.. W tym względzie podano, że elektrownia jest zasilana węglem brunatnym z odkrywki T. i w ten sposób stanowi jedną całość. Przedmiotowe ekrany akustyczne dotyczą Elektrowni T., ponadto, P. S.A., czyli inwestor, jest spółką kontrolowaną przez Skarb Państwa, co jest faktem notoryjnym. We wniosku i w toku postępowania wskazano, że fundacja pozyskała zasadnicze elementy akt sprawy administracyjnej i uczestniczy także w powiązanych przedmiotowo-podmiotowo postępowaniach dotyczących kompleksu energetycznego.
W dalszej kolejności strona skarżącą poinformowała, że fundacja wykazała także możność pozyskania ekspertyz z szeregu dziedzin, wykazała istotność problematyki hałasu i powiązanie tej problematyki z jej celami statutowymi w kontekście interesu społecznego. Wobec tego, jej zdaniem, został wykazany interes społeczny w dopuszczeniu fundacji do postępowania z uwagi na potrzebę kontroli działań organów administracji we wszelkich ich działaniach dotyczących kompleksu T., biorąc pod uwagę art. 6 i 7 k.p.a. i konstytucyjną zasadę państwa prawa. Interes społeczny wyraża się także w ochronie środowiska i zapewnienia okolicznym mieszkańcom możliwie największej ochrony przed hałasem.
Na koniec, po odwołaniu się do wskazanych orzeczeń sadów administracyjnych, strona skarżąca zawarła ocenę, że organy uchyliły się od rzetelnej oceny materiału dowodowego.
W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację zbieżną z zaprezentowaną w kwestionowanym skargą rozstrzygnięciu.
W piśmie z dnia 22 czerwca 2022 r. skarżąca wskazała na nowe okoliczności dotyczące sprawy, w tym: harmonogram zaprzestania lub znacznego ograniczenia wydobywania węgla, katastrofę z 2016 r. czy kontrolę Najwyższej Izby Kontroli w Elektrowni T..
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 j.t, dalej - p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W badanej sprawie, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, nie miało miejsca naruszenia przepisów procedury administracyjnej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie jest konsekwencją złożenia przez skarżącą fundację wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach planowanego przez inwestora zamierzenia. Skarżąca w rzeczonym wniosku wskazywała na spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących pozytywne rozpoznanie jej żądania. Z treści art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek, którymi są: cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie, oraz interes społeczny przemawiający za tym dopuszczeniem. Brak spełnienia chociażby jednej przesłanki skutkuje odmową dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Przesłanki te, zdaniem Sądu, wzajemnie się przenikają, tj. w szczególności interes społeczny w dopuszczeniu organizacji społecznej nie może abstrahować od jej celów statutowych.
Sąd podkreśla, że przesłanki decydujące o dopuszczalności uzyskania przez organizację społeczną statusu podmiotu na prawach strony muszą być wykładane ściśle (tak m.in. wyrok NSA z 5 października 2011 r. sygn. II OSK 1397/10, patrz - CBOSA). Przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08, opubl. LEX nr 549644). Nadto dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celem (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Udział organizacji może zmniejszyć ujemne konsekwencje inkwizycyjności postępowania administracyjnego poprzez wprowadzenia quasi-kontradyktoryjności czyli sporu między wnioskodawcą żądającym od organu administracyjnego decyzji - z jednej strony oraz organizacją społeczną, będącą rzecznikiem interesu społecznego – z drugiej strony. Stąd też dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym musi zostać poprzedzone oceną organu administracji publicznej, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego w tej konkretnej sprawie administracyjnej i dla wyjaśnienia istotnych faktów bądź aspektów tej sprawy (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 614/11).
Na tle znaczenia ustawowych przesłanek wskazanych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. doszło do rozdźwięku pomiędzy orzekającymi względem wniosku fundacji organami. SKO w Jeleniej Górze uznało bowiem, że cele statutowe wskazane przez fundację uprawniają ją do udziału w postępowaniu, co wcześniej wykluczył w uzasadnieniu postanowienia Burmistrz Miasta i Gminy B.. Argumentacja zaprezentowana przez organ II instancji zdaje się być logiczna, spójna i co bodaj najistotniejsze w sposób prawidłowy Kolegium odkodowało cele statutowe fundacji zawarte w § 4 statutu odnoszące się do ochrony i zachowania środowiska naturalnego oraz naturalnych warunków życia człowieka. Bez dalszej weryfikacji rzeczonej kwestii należy uznać, iż Sąd w składzie orzekającym akceptuje stanowisko SKO. Jako że Sąd podzielił pogląd Kolegium o wyczerpaniu przesłanki w postaci istnienia celów statutowych do uwzględnienia wniosku fundacji do udziału w postępowaniu, co jest zgodne z twierdzeniami G., nie ma potrzeby dalszej analizy tej okoliczności.
Jednakże judykatura i doktryna w sposób nie budzący wątpliwości zwracają uwagę na konieczność kumulatywnego ziszczenia się przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania. W badanej sprawie zasadnie, zdaniem Sądu, zarówno organ I instancji jak i SKO w Jeleniej Górze przyjęły, że wnioskująca fundacja nie wykazała istnienia interesu społecznego uzasadniającego jej dopuszczenie do postępowania.
Sąd analizując akta sprawy doszedł do przekonania, że wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy budowy ekranów akustycznych chłodni kominowych nr 2 i 3. Choćby pobieżne zapoznanie się z kartą informacyjną przedsięwzięcia daje ogólny obraz skali samego przedsięwzięcia czy też rodzaju zastosowanej technologii. Po zapoznaniu się z tą problematyką oraz z charakterem inwestycji w kontekście jej celu, nie można doszukać się podstaw do przyjęcia aby wiązało się z tą inwestycją jakiekolwiek zagrożenia dla środowiska czy innych zadań wskazanych przez fundację w statucie. Jednoznacznie zostało to odzwierciedlone w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia 28 lutego 2022 r., nr OŚiGK.6220.5.2021.2022.KG o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowego przedsięwzięcia. Jako powód umorzenia postępowania organ wskazał zresztą, że planowana do realizacji inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć, dla których wymagane jest przeprowadzenie procedury oddziaływania na środowisko oraz uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dalej organ ten podał, że ,,Ekrany akustyczne jako samodzielna inwestycja nie zostały wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Z przedłożonych przez inwestora wyjaśnień wynika również, że planowana budowa ekranów akustycznych nie ma powiazania technologicznego z elektrownią. Ekrany nie są konieczne do funkcjonowania chłodni kominowych i nie stanowią elementu wymaganego uwarunkowaniami technologicznymi do skutecznej i efektywnej pracy. Planowana inwestycja ma służyć ograniczeniu emisji hałasu pochodzącego z okien chłodniczych chłodni kominowych 2 i 3 oraz dostosowaniu się do wymagań stawianych w przepisach prawa.".
W niniejszej sprawie fundacja nie wykazała istnienia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem jej do postępowania. Odnośnie znaczenia pojęcia "interesu społecznego" w kontekście uczestnictwa organizacji społecznej w postępowaniu celnie wypowiadały się już sądy administracyjne przedstawiając tezy w pełni akceptowane przez skład orzekający Sądu i przyjęte jako własne. I tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 maja 2022 r., (sygn. akt VI SA/Wa 227/22) podał, że ,,Interes społeczny musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach i działaniem w nich organów administracyjnych." - LEX nr 3359906. Z kolei ten sam sąd w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r., (sygn. akt VII SA/Wa 2237/20) uznał, że ,,Nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez szczegółowego badania czy przemawia za tym interes społeczny. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja wskazywała konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinno być z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne." - LEX nr 3176440.
Tymczasem w realiach niniejszej sprawy fundacja zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika świadczącego zawodowo pomoc prawną, poczynając od wniosku o dopuszczenie do postępowania przez instancyjny środek zaskarżenia złożony względem postanowienia organu I instancji, skargę na postanowienie SKO w Jeleniej Górze po złożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego pismo procesowe, przedstawia w sposób ogólny problematykę z zakresu zagadnień międzynarodowych czy finansowych dotyczących Elektrowni T.. Zamieszcza twierdzenia dotyczące zgoła odmiennej problematyki, jak chociażby fakt bezczynności organu odnośnie rozpoznania wniosku organizacji ekologicznej, przedłużenie wydobywania węgla oraz kontrolę Najwyższej Izby Kontroli w Elektrowni T.. Wszystkie te okoliczności mają wpisywać się w wykazanie zagrożenia dla środowiska powodowane funkcjonowaniem elektrowni. Nie bez przyczyny skarżąca posługuje się przyjętym na potrzeby wykazywania swoich racji określeniem ,,kompleks T.". Co więcej skarżąca zdaje się inkryminować sam organ rozpoznający wniosek inwestora wykazując ,,poparcie organu I instancji dla kompleksu energetycznego T.", (strona 5 skargi). Nie wskazuje jednak fundacja na tego rodzaju okoliczności, które miały by powiązać przedmiotową inwestycję z koniecznością dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu celem ochrony konkretnego, wprost wyartykułowanego interesu społecznego. Fundacja operuje określeniami bardzo ogólnymi czy pojemnymi, nie precyzując przy tym swojej roli w toczącym się postępowaniu.
Wobec twierdzeń i zarzutów skarżącej nie można tracić z pola widzenia istoty sprawy, a mianowicie charakteru planowanej inwestycji, jej skali, znaczenia dla środowiska czy wpływu na środowisko oraz tego, że w aspekcie technicznym jest to wyłącznie montaż instalacji. Tymczasem skarżąca zamiast skoncentrować się na wykazaniu konkretnego powiazania objętej wnioskiem inwestora inwestycji z wartościami istotnymi ze społecznego punktu widzenia, które wymagają ochrony, owszem wykazuje ale szeroko rozumianą działalność inwestora wykraczającą zdecydowanie poza zakres zainicjowanego wnioskiem P. S.A. Oddział Elektrownia T. z dnia 10 września 2021 r. postępowania.
W tym stanie rzeczy należy wspomnieć na zasadę, że w celu skutecznego uruchomienia uprawnienia wynikającego z art. 31 k.p.a. nie wystarczy ogólnikowe powoływanie się przez organizację społeczną na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja winna wskazać konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji (a więc w istocie cele organizacji społecznej) musi być jak najszczegółowiej określona, tak aby dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony. W niniejszej sprawie fundacja takich okolicznościach nie wskazała, co uzasadnia prawidłowość postanowienia o odmowie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu.
Nie znalazły też potwierdzenia zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, czy art. 50 i art. 138 k.p.a. Zdaniem Sądu organ nie zaniechał zbadania stanu faktycznego sprawy, ani też nie pominął gotowości fundacji do przedstawienia pisemnego stanowiska. Podkreślić trzeba, że na etapie postępowania zażaleniowego nie powstały wymagające wyjaśnienia wątpliwości. Co więcej, nie jest rolą organu w postępowaniu dotyczącym dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu zastępowanie wnioskodawcy. Organizacja ubiegająca się o przyznanie jej uprawnienia wynikającego z art. 31 k.p.a. zobowiązana jest do jednoznacznego i kumulatywnego wykazania ziszczenia się ustawowych przesłanek wynikających ze wskazanego przepisu.
Wobec niezasadności skargi i braku naruszeń prawa, skutkujących koniecznością uchylenia skarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Jako niewiążący należy uznać wniosek strony skarżącej o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.