II SA/Wr 296/23

II SA/Wr 296/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 177/24 - Postanowienie NSA z 2025-03-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 25 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: asystent sędziego Artur Stefański po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi R. Z. i J. Z. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 27 marca 2023 r., nr SOC-OP.621.1.8.2023.MR w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 15.06.2022 r. K. Z. złożył do Wójta Gminy S. wniosek o zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w S.(1). Podał, że mieszka w tym lokalu od 10 lat, posiada w nim rzeczy osobiste oraz opłaca wszystkie media. Do pisma załączył formularz "Zgłoszenia pobytu stałego", w którym zabrakło potwierdzenia pobytu w lokalu dokonanego przez jego właściciela lub inny podmiot dysponujący do niego tytułem prawnym.
Decyzją z 15.12.2022 r., Wójt Gminy S., działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), dalej powoływanej też jako: u.e.l., orzekł o zameldowaniu K. Z. na pobyt stały w miejscowości S.(1), ul. [...].
Rozpatrując w ten sposób sprawę organ I instancji stwierdził, że wyjaśnienia wymagała kwestia dotycząca braku potwierdzenia pobytu w lokalu dokonanego przez jego właścicieli, którymi są J. Z. i R. Z. (dalej powoływani także jako skarżący). Wobec tego organ I instancji wystąpił do Komendy Powiatowej Policji w Z. o ustalenie, czy K. Z. przebywa w tym lokalu i ma tam swoje rzeczy oraz klucze do niego. W odpowiedzi policja ustaliła, że K. Z. mieszka w spornym lokalu od roku 2010. Jest tam odwiedzany przez żonę i jednego z synów, przy czym w domu znajdują się przedmioty należące tylko do K. Z. Dodatkowo organ zweryfikował kwestię opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz opłacania podatku od opisanej nieruchomości i ustalił, że w dniu 15.06.2022 r. K. Z. złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, natomiast podatku od nieruchomości nie uiszcza, ponieważ podatnikami są J. Z. i R. Z.
W dniu 06.07.2022 r. do organu wpłynęło pismo K. Z., w którym podał, że obecnie nigdzie nie jest zameldowany na pobyt stały ani czasowy, a w lokalu w S.(1) zamieszkuje tylko on sam. Wskazał ponadto dane świadków w sprawie. Do swojego pisma załączył dokumenty potwierdzające ponoszenie przez niego opłat dotyczących lokalu.
W dniu 27.07.2022 r. organ otrzymał pismo od J. Z., w którym stwierdził, że jako współwłaściciel nie wyraża zgody na zameldowanie K. Z. w należącym do niego lokalu, podobnie jak drugi współwłaściciel - R. Z. Ponadto wyjaśnił, że wnioskodawca nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do spornego lokalu, przy czym do 05.07.2022 r. był zameldowany na terenie A., a jednocześnie przed Sądem Rejonowym w Z. toczy się postępowanie w przedmiocie wydania spornej nieruchomości.
W dniu 10.08.2022 r. do sprawy wpłynęło pismo adw. J. S., który w imieniu J. Z. i R. Z. wyjaśnił, że nieruchomość należy do tych osób i są one dziećmi K. Z., a poza E. Z. (żoną), żaden świadek nie zna szczegółowo okoliczności sprawy. Podał, że K. Z. mieszkał w spornym lokalu w latach 2012-2013 na podstawie umowy użyczenia zawartej z synami i korzystał z tej nieruchomości nieodpłatnie, gdyż to właściciele ponosili wszelkie opłaty, jednakże z dniem 26.07.2021 r. otrzymał wypowiedzenie tejże umowy wraz z wezwaniem do wydania nieruchomości. Niestety, lokal nie został wydany, dlatego właściciele wszczęli stosowne postępowanie sądowe. Ponadto K. Z. do 05.07.2022 r. był zameldowany na terenie A., jak również był zameldowany w lokalu we W. i dopiero decyzją Prezydenta W. z 04.07.2022 r. został z niego wymeldowany. Przyznając, że K. Z. posiada rzeczy osobiste w spornej nieruchomości oraz klucze do drzwi wejściowych, jednocześnie pełnomocnik zastrzegł, że K. Z. bez zgody właścicieli wymienił zamki. Nadto w lokalu znajdują się rzeczy E. Z. oraz właścicieli tego lokalu, które są przetrzymywane i wykorzystywane bez zgody właścicieli.
W toku postępowania organ zwrócił się także o pomoc prawną do Prezydenta W. o przesłuchanie w charakterze świadka żony K. Z. Ze sporządzonego na tą okoliczność protokołu przesłuchania wynika, że E. Z. zeznała, iż w spornym lokalu nikt nie zamieszkuje na stałe, zaś dostęp do niego ma ona, jej mąż i ich synowie i każdy korzysta z tej nieruchomości według potrzeb, przy czym obecnie K. Z. mieszka tam wbrew woli synów. Ma tam część swoich rzeczy i posiada klucze do tego domu. Dodała ponadto, że synowie wezwali męża do wydania nieruchomości. Ponadto zeznała, że nie posiada wiedzy na temat miejsca, w którym obecnie koncentrują się interesy życiowe jej męża, ponieważ pozostaje z nim w nieformalnej separacji.
W 01.09.2022 r. do organu wpłynęło pismo K. Z., w którym stwierdził, że lokal wybudował własnym kosztem i zamieszkuje tam od czasu oddania do użytku, tj. od 2009 r. i dla wszystkich było jasne, że to jest jego dom, a dopiero od 2020 r. zaczął się konflikt rodzinny i on przestał wówczas płacić podatek od nieruchomości, ale inne opłaty ponosi sam. Wyjaśnił, że faktycznie jako obywatel [...] był zameldowany w A. do 05.07.2022 r., kiedy to syn R. sprzedał mieszkanie i musiał się stamtąd wymeldować, natomiast z domu we W. został wymeldowany bez jego wiedzy i zgody w trybie administracyjnym. Dodał, że nie wymienił zamków w drzwiach w lokalu w S.(1), więc żona i synowie posiadają klucze do tego niego, ale synowie nie posiadają w nim żadnych rzeczy osobistych, gdyż nigdy nie przebywali tam dłużej niż kilka dni. Ponadto wyjaśnił, że w Polsce przebywa od 2004 r. na podstawie karty stałego pobytu. Do pisma załączył kopię odpowiedzi na pozew, jaką złożył do sądu w sprawie wydania spornej nieruchomości, w którym wykazuje fakt istnienia uzgodnienia pomiędzy nim a synami w sprawie bezterminowego korzystania z lokalu, przy czym zamieszkuje on w nim nieprzerwanie od 2009 r. i tam jest centrum jego spraw życiowych, a dopiero na początku 2020 r. pojawił się konflikt z jednym z synów – J. na gruncie biznesowym, który doprowadził do obecnej sytuacji. W przekonaniu K. Z., złożenie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy użyczenia lokalu oraz żądanie wydania tego lokalu jest nadużyciem prawa i dotknięte jest sankcją nieważności jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W dniu 05.10.2022 r. przesłuchano w charakterze świadka sąsiadów objętej wnioskiem o zameldowanie nieruchomości przy ul. [...] w S.(1). K. S. zeznała, że K. Z. zamieszkał w tym lokalu w 2009 r. i ma w nim swoje rzeczy, a synowie, którzy są prawnymi właścicielami, chcą go z niego wyrzucić. Drugi ze świadków – C. S. również potwierdził okoliczność zamieszkiwania przez K. Z. w spornym lokalu od 2008 lub 2009 r. Jednocześnie przyznał, że nie posiada wiedzy na temat tego, kto jest właścicielem nieruchomości, ani czy strona zajmuje inne lokale. Słyszał jedynie, że lokal jest do sprzedaży. Natomiast H. M. zeznał, że K. Z. zamieszkał w spornym lokalu od jego wybudowania ale nie wie, na jakiej podstawie tam przebywa.
W dniu 09.11.2022 r. zostały przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości i stwierdzono podczas nich, że w lokalu znajdują się rzeczy osobiste K. Z., jego przybory toaletowe, żywność i inne rzeczy wykorzystywane w codziennym zamieszkiwaniu przez tę osobę.
Mając powyższe na uwadze oraz poczynione ustalenia, organ I instancji stwierdził, że obowiązek meldunkowy wynikający z ustawy ewidencyjnej winien być odzwierciedleniem rzeczywistego stanu, który potwierdza fizyczną obecność osoby w danym lokalu, a z uwagi na to, że K. Z. zamieszkuje w miejscowości S.(1), ul. [...], a jego zamieszkiwanie nosi cechy pobytu stałego, dlatego należało orzec, że spełnia on warunki do zameldowania na pobyt stały.
Od powyższej decyzji odwołali się R. Z. i J. Z. W odwołaniu reprezentujący ich pełnomocnik raz jeszcze podniósł, że właściciele nieruchomości wypowiedzieli K. Z. umowę użyczenia i wezwali go do wydania tego lokalu, a zatem nie dysponuje on żadnym tytułem prawnym do tej nieruchomości, a ponadto został wystosowany do sądu pozew o wydanie tej nieruchomości. Ponadto odwołujący się zarzucił organowi gminy, że przyjął on, iż wyłączną przesłanką do zameldowania stanowi ustalenie, że osoba zgłaszająca pobyt przebywa pod danym adresem a ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkiwania, z czym odwołujący się nie zgadzają. Jednocześnie stwierdzili, że K. Z. nie spełnił ustawowych wymogów do zameldowania, ponieważ nie przedłożył formularza z potwierdzeniem jego pobytu dokonanego przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, a jego przebywanie w tej nieruchomości jest wbrew woli jej właścicieli, a zatem jest nielegalne. Do odwołania dołączono dokumenty wypowiedzenia użyczenia spornego lokalu wraz z wezwaniem do wydania nieruchomości z 19.07.2021 r. i z 19.09.2022 r. oraz pozew o wydanie spornej nieruchomości wraz wydrukiem księgi wieczystej prowadzonej dla tego lokalu.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Dolnośląski zaskarżoną obecnie decyzją z 27.03.2023 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu ostatecznej decyzji organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko organu I instancji, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki do zameldowania K. Z. na pobyt stały. Organ podkreślił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające i zgromadzony w jego wyniku materiał dowodowy (w tym wywiad środowiskowy przeprowadzany przez policję, zeznania świadków, oświadczenia K. Z., oględziny lokalu), potwierdziły bezsprzecznie fakt długoletniego zamieszkiwania K. Z. w spornym lokalu oraz to, że stanowi on jego centrum życiowe. Faktu zamieszkiwania uczestnika w tym lokalu nie negują także odwołujący, którzy jedynie twierdzą, że K. Z. zamieszkuje w tym lokalu bez tytułu prawnego i wbrew woli właścicieli tej nieruchomości, a więc nielegalnie, wskutek czego został złożony do sądu pozew o wydanie spornej nieruchomości. W ocenie Wojewody, sama treść złożonego pozwu potwierdza, że K. Z. zamieszkuje w spornym lokalu i jest to zamieszkiwanie "wieloletnie, stałe". Przy czym sprawa ta - jak wynika z odwołania - jest nadal w toku przed sądem powszechnym, a samo złożenie pozwu jeszcze nie przesądza, jak zakończy się to postępowanie. Dlatego obecnie nie ma ono znaczenia w kwestii meldunku. W ustalonym stanie faktycznym, skoro w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono na podstawie zebranych dowodów, że K. Z. zamieszkuje w lokalu i pobyt ten spełnia przesłanki pobytu stałego, to organ zobligowany był wydać decyzję administracyjną orzekającą o zameldowaniu tej osoby na pobyt stały w lokalu. Powołując się na wyrok TK z 27.05.2002 r., sygn. akt K 20/01 organ odwoławczy stwierdził, że zameldowanie służy jedynie rejestracji istniejącego stanu faktycznego, zatem niewyrażanie przez właścicieli lokalu zgody na zameldowanie ojca w lokalu, w którym on zamieszkuje, jest bez znaczenia dla wyniku sprawy. Niewątpliwie zameldowanie osoby wbrew woli właścicieli lokalu może stanowić dla nich uciążliwość, jednakże ze względu na charakter, jaki meldunkowi nadał ustawodawca, okoliczność ta nie może mieć znaczenia w sprawie zameldowania. Ponadto - jako mające odzwierciedlać aktualny stan faktyczny - zameldowanie w danym lokalu podlega stałej aktualizacji, ilekroć stan faktyczny ulegnie zmianie, np. wskutek wykonania ewentualnego wyroku sądowego w przedmiocie opróżnienia i wydania nieruchomości (wówczas osoba opuszczająca dany lokal winna wymeldować się z niego, ewentualnie osoba dysponująca tytułem prawnym do tego lokalu może wystąpić do organu gminy ze stosownym wnioskiem o wymeldowanie tej osoby w trybie administracyjnym).
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu stwierdzeń, że wnioskodawca nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do spornego lokalu i nie może się zameldować w tej nieruchomości z uwagi na brak na formularzu zgłoszeniowym podpisu właściciela lokalu potwierdzającego pobyt takiej osoby w tym lokalu Wojewoda wyjaśnił, że taka właśnie sytuacja została uregulowana w ww. przepisie art. 31 ust. 1 u.e.l. Stąd też K. Z. nie został zameldowany w formie czynności materialno-technicznej, lecz konieczne było przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji administracyjnej.
Na powyższą decyzję R. Z. i J. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucili Wojewodzie naruszenie:
1) art. 40 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 2 u.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zameldowanie K. Z. w lokalu przy ul. [...] w S.(1) mimo niedopełnienia przez niego warunków formalnych, jakimi są przedstawienie potwierdzenia pobytu w lokalu dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz przedstawienia do wglądu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu, podczas gdy wymóg ten wynika wprost z art. 28 ust. 2 u.e.l. i na podstawie art. 40 ust. 2 u.e.l. ma zastosowanie do cudzoziemców przebywających na terytorium RP;
2). art. 40 ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 9 u.e.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zameldowanie K. Z. w spornym lokalu mimo niedopełnienia przez niego warunku formalnego, jakim jest zamieszczenie w formularzu zgłoszenia pobytu stałego podpisu właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, podczas gdy wymóg ten wynika wprost z art. 30 ust. 1 pkt. 9 u.e.l. i na podstawie art. 40 ust. 2 u.e.l. ma zastosowanie do cudzoziemców przebywających na terytorium RP.
3). art. 7 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że niewyrażenie zgody na zameldowanie przez właściciela jest bez znaczenia dla wyniku sprawy, podczas gdy organ w toku postępowania stoi na straży praworządności i rozstrzyga mając na uwadze słuszny interes obywateli, a więc interes właściciela powinien mieć wpływ na tok postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli w całości stanowisko i argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazali, że w rozumieniu art. 31 ust. 1 u.e.l., jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Dane, które należy zawrzeć w formularzu zgłoszenia pobytu stałego, a zatem dane, które mogą budzić wątpliwości organu i być podstawą dla rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej, są wymienione w art. 30 ust. 1 u.e.l. i są nimi: nazwisko i imię (imiona), numer PESEL (o ile został nadany), datę i miejsce urodzenia (o ile numer PESEL nie został nadany), kraj urodzenia, kraj poprzedniego miejsca zamieszkania, adres nowego miejsca pobytu stałego, podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, nazwisko i imię pełnomocnika (o ile został ustanowiony), adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 18.11.2020 r. o doręczeniach elektronicznych (jeżeli osoba dokonała zameldowania na pobyt stały na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej), adres poczty elektronicznej lub numer telefonu komórkowego, informację o wyrażeniu zgody na przekazanie danych do rejestru danych kontaktowych osób fizycznych. Ponadto, zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 oraz 2b u.e.l., obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu, którym może być w szczególności umowa cywilnoprawna, odpis z księgi wieczystej albo wyciąg z działów I i II księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu. We wniosku złożonym przez K. Z. nie został zawarty podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, gdyż wszystkie osoby, które spełniają te przesłanki, nie wyrażają zgody na zameldowanie wnioskodawcy pod wskazanym adresem, toteż nie są zainteresowane składaniem podpisu, który świadczyłby przeciwnie do ich woli. Ponadto, K. Z. nie przedstawił organowi ani potwierdzenia pobytu w lokalu, które byłoby wystosowane przez właściciela, ani żadnego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu. Tym samym, nie spełnił ustawowych wymogów dotyczących formy wykonania obowiązku meldunkowego. W skardze przy tym podkreślono, że dokument stanowiący potwierdzenie pobytu w lokalu przez właściciela nie istnieje i nie może istnieć, gdyż właściciele nie wyrazili zgody zarówno na pobyt, jak i zameldowanie K. Z. w nieruchomości stanowiącej ich własność. Ze względu na powyższe, skarżący zarzucili decyzji Wojewody obrazę przepisów art. 40 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 2 u.e.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Powyżej wskazane naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy w tej sposób, że gdyby organ I instancji właściwie zastosował przepisy art. 28 ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt. 9 u.e.l., tj. stwierdził, że K. Z. nie przedstawiając potwierdzenia pobytu przez właściciela i nie zawierając we wniosku podpisu właściciela tym samym nie dopełnił wymogów formalnych zameldowania na pobyt stały, jedyną decyzją, jaka mogłaby być wydana, byłaby decyzja o odmowie zameldowania. Z kolei, gdyby organ II instancji właściwie zastosował wskazane przepisy, uchyliłby zaskarżoną decyzją w całości i wydał decyzję w przedmiocie odmowy zameldowania. W związku z tym zarzucane w skardze naruszenie art. 28 ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt. 9 u.e.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie miało zasadniczy wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie.
Dalej wskazali, że K. Z. jest obywatelem [...] i przebywa w Polsce na podstawie karty stałego pobytu. W związku z tym, zgodnie z art. 40 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 1 u.e.l. jest cudzoziemcem będącym obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy na zasadach określonych w art. 24-26, art. 27 ust. 2, art. 28 oraz w art. 30-39 u.e.l. Tym samym, stosuje się wobec niego przepisy, o których mowa powyżej. Obowiązek meldunkowy ciąży przy tym na obywatelu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a nie na właścicielach nieruchomości, w której chce on spełnić ten obowiązek. Z tego względu, właściciele lokalu nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji wypełnienia bądź niewypełnienia obowiązku meldunkowego innej osoby. Na skarżących nie ciąży ustawowy obowiązek udzielenia lokalu osobie, która musi dopełnić obowiązku meldunkowego. Tym bardziej, sposób wejścia w posiadanie nieruchomości przez K. Z. i długość okresu, w jakim świadomie przebywa on bez zgody właścicieli w domu będącym ich własnością przeczy temu, ażeby J. i R. Z. byli obowiązani znosić realizację obowiązku meldunkowego we własnym lokalu. Co istotne dla sprawy również organ II instancji przyznał, że czynność zameldowania innej osoby bez zgody właścicieli lokalu może stanowić uciążliwość.
Dalej skarżący zauważyli, że z prawa do nienaruszalności mieszania przysługującego właścicielowi należy wywodzić prawo do podejmowania działań w celu wykazania, iż inna osoba nie powinna być zameldowana w jego mieszkaniu (tak wyrok WSA w Białymstoku z 23.11.2021 r., sygn. akt II SA/Bk 773/21). Tak samo rozstrzygał NSA w orzeczeniu odnoszącym się do starego stanu prawnego, ale zachowującym aktualność w przedmiotowym zakresie, że zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu dotyczy także interesu prawnego osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Nie można bowiem przyjąć, że kwestia urzędowego potwierdzenia, iż określona osoba przebywa w danym lokalu, nie ma znaczenia prawnego dla tego, kto ma tytuł prawny do tego lokalu. Co najbardziej doniosłe dla niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł w argumentacji następujące twierdzenie: "Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu albo uchylania się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu". (uchwała NSA z 5.12.2011r., sygn. akt II OPS1/11, ONSAiWSA 2012, nr 2, poz. 17). W świetle przedstawionych poglądów orzeczniczych, zdaniem skarżących, niniejszej sprawie można jednoznacznie stwierdzić, że zostały naruszone ich prawo do nienaruszalności własności nieruchomości, w związku z realizacją zamiaru zameldowania się w lokalu i odmową wydania nieruchomości na wezwanie właściciela. W związku z tym mają interes prawny w rozstrzygnięciu meldunkowym i mają prawo do podejmowania działań w celu wykazania, że K. Z. nie powinien być zameldowany pod adresem nieruchomości, która stanowi ich własność.
Ponadto skarżący zauważyli, że zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem i nie daje prawa do przebywania w tym lokalu, w związku z tym osoba nieposiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem (prawa własności lub innego tytułu prawnego) może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej (tak wyrok WSA w Łodzi z 27.02.2019 r., sygn. akt III SA/Łd 407/18). A contario, nie ma takiego uprawnienia w przypadku, gdy pobyt odbywa się bez wiedzy właściciela lokalu albo za wiedzą, ale wobec braku zgody z jego strony. Z okoliczności faktycznych sprawy, której dotyczy wydana decyzja meldunkowa będąca przedmiotem odwołania wynika, że K. Z. przebywa w nieruchomości znajdującej się w S.(1) bez zgody właścicieli, co więcej, będąc świadomy braku zgody z ich strony, również w momencie składania wniosku o zameldowanie, oraz wbrew ich woli nie realizuje obowiązku wydania nieruchomości. Z okoliczności sprawy wynika ponadto, iż działania podjęte przez niego mają charakter złośliwy i są powzięte w celu utrudnienia właścicielom realizacji ich praw wynikających z własności lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie zasadniczo sprowadza się do tego, czy brak przedstawienia przez osobę wnioskującą o zameldowanie na pobyt stały w danym lokalu potwierdzenia pobytu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do takiego lokalu, świadczy o niespełnieniu wymogu formalnego takiego podania i tym samym powinno skutkować wydaniem decyzji o odmowie zameldowania, czy też organ powinien w takim przypadku przeprowadzić postępowania w trybie art. 31 ust. 1 u.e.l. celem wyjaśnienia wątpliwości dotyczących brakujących danych, co w konsekwencji skutkować może wydaniem decyzji o zameldowaniu takiej osoby wbrew woli właściciela lokalu. Według skarżących K. Z. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w S.(1) bez tytułu prawnego i wbrew ich woli jako właścicieli tej nieruchomości, a więc nielegalnie. Wojewoda Dolnośląski stwierdził z kolei, że w ustalonych okolicznościach sprawy brak wyrażenia zgody na zameldowanie przez właścicieli jest bez znaczenia dla podjętego kierunku rozstrzygnięcia, ponieważ wyłączną przesłanką zameldowania na pobyt stały jest fakt zamieszkiwania w lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu odwoławczego, trafnie wsparte poglądem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27.05.2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). Dlatego należy wskazać za powołanym wyrokiem, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona zatem formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. TK w powołanym wyroku wyraził przy tym pogląd, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest więc zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Podkreślenia wymaga również to, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że orzekanie przez organ administracji o zameldowaniu jak i wymeldowaniu nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym prawa własności lokalu. Istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem. Powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej. Meldunek w danym lokalu w sytuacji, gdy dana osoba nie przebywa w nim i okoliczność ta ma charakter trwały, stanowiłby fikcję, sprzeczną z istotą i funkcją ewidencji ludności, która ma stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby.
Wobec przedstawionego stanowiska TK należy stwierdzić, że istotne znaczenie na gruncie rozpoznawanej sprawy ma wyłącznie to, czy spełniły się przesłanki, których rejestracja powinna znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji ludności. Postępowanie w sprawie zameldowania jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tym samym, na gruncie ustawy o ewidencji ludności niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu, który jest niewątpliwy wobec okoliczności niniejszej sprawy, ale też fizyczne przebywanie osoby w danym miejscu i skupienie tam swojego centrum życiowego poprzez nocowanie, spożywanie posiłków, wypoczywanie, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzieży, żywności, mebli), przyjmowanie członków rodziny, przyjmowanie i nadawanie korespondencji.
W rozpoznawanej sprawie, czego zresztą sami skarżący nie kwestionują, ustalone okoliczności nakazywały przyjąć, że lokal o adresie przy ul. [...] w S.(1) stanowi centrum życiowe K. Z. Bez wątpienia potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Co ważne, K. Z. mieszka w tym lokalu od ponad 10 lat, wyrażając jednoznaczną wolę przebywania w nim na stałe. W świetle całokształtu materiału dowodowego należało zatem uznać za prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów administracyjnych, że pobyt K. Z. pod tym adresem ma, co należy wyraźnie zastrzec - w dacie orzekania przez organy - charakter stały, stworzył on w tym miejscu centrum swoich spraw życiowych. Wbrew przy tym zarzutom skargi, do zameldowania K. Z. nie była wymagana zgoda skarżących, którzy bezspornie dysponują tytułem prawnym do tego lokalu. Tym samym mogli w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu administracyjnym bronić swojego interesu prawnego jako strony postępowania. Od bycia stroną postępowania odróżnić należy jednak kwestię przesłanek materialnoprawych do podjęcia decyzji o zameldowaniu na podstawie art. 31 ust. 2 u.e.l. Na tej postawie prawnej, właściwy organ nie dokonuje meldunku w trybie czynności materialno-technicznej, lecz rozstrzyga w sprawie zameldowania w drodze decyzji administracyjnej. Należy jednocześnie wyraźnie podkreślić, że wydanie zaskarżonej decyzji nie daje prawa K. Z. do przebywania w lokalu przy ul. [...] w S.(1) (w wymiarze cywilistycznym). O tym czy jego pobyt w tym lokalu jest legalny rozstrzygnie dopiero właściwy do tego sąd powszechny. W dacie orzekania przez organy administracyjne uprawniony do tego sąd powszechny nie stwierdził, aby zamieszkiwanie K. Z. było nielegalne i wobec tego powinien ten lokal upuścić i opróżnić. Skarżący nie przedstawili także wyroku sądu karnego, z którego wynikałoby, że pobyt K. Z. stanowił przestępstwo naruszenia miru domowego. Z tych powodów nie można zgodzi się ze skarżącymi, że kwestionowany przez nich meldunek stanowi sankcjonowanie stanu bezprawia.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku i jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).