II SA/WR 293/02

II SA/Wr 293/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Siedlecka
Mieczysław Górkiewicz
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/, Mieczysław Górkiewicz, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Katarzyna Grott, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego wznowionego w sprawie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Spółdzielnia Mieszkaniowa W.-P. zgłosiła do Wydziału Architektury, Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego W. w dniu [...] wniosek o zaopiniowanie zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego przedstawionego projektu podziału nieruchomości, położonej przy ul. K. [...],[...]oraz przy ul. K. [...] we W., oznaczonej geodezyjnie jako działki: [...] i [...],[...], obręb W.-P.
Postanowieniem z dnia [...]nr [...]Prezydent W. na podstawie art. 123 kpa, art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 115 poz. 741 ze zm./ po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni postanowił zaopiniować pozytywnie przedstawiony podział powyższej nieruchomości. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia opiniując pozytywnie przedstawiony projekt podziału nieruchomości uznał, że jest on zgodny z art. 93 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego W.
M. K. w dniu [...] zgłosił żądanie wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości położonej we W. przy ul. K. [...] oraz o uznanie A-M.K. za stronę w powyższym postępowaniu w związku z posiadaniem przez niego spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego zlokalizowanego na powyższej działce. Wnioskodawca dołączył do wniosku ostateczne decyzje dotyczące powyższej działki: o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu /nr [...]/ zmienioną decyzjami nr [...]i nr [...]oraz pozwolenie na budowę nr [...].
Dnia [...]Prezydent W. postanowieniem nr [...]na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 1 kpa w związku z art. 126 kpa wznowił postępowanie administracyjne zakończone postanowieniem z dnia [...] opiniującym pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości będącej przedmiotem postępowania.
Następnie decyzją z dnia [...]nr [...]Prezydent W. umorzył postępowania w wyżej wymienionej sprawie uznając je za bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 kpa w związku z art. 126 kpa. W uzasadnieniu organ stwierdził, że fakt posiadania spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego na terenie objętym procedurą podziałową nie daje podmiotowi statusu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału w/w nieruchomości. Podział nieruchomości gruntowej zdaniem organu jest wykonaniem prawa własności, którym wykazała się Spółdzielnia przedstawiając wstępny projekt podziału wraz z wypisem z rejestru gruntów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K., w którym zażądał jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem odwołującego się pogląd organu I instancji jest niesłuszny i narusza zarówno prawo materialne, jak i przepisy procedury i stan faktyczny sprawy. Wykazano, iż Spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego /pawilonu handlowego/ związanego nierozłącznie z działką nr [...], położonej przy ul. K. [...] we W., której dotyczy postępowanie podziałowe, daje M. K. przymiot strony w tym postępowaniu na podstawie art. 28 kpa. Posiadanie natomiast przez wyżej wymienionego ostatecznych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwolenia na budowę, dotyczących rozbudowy pawilonu handlowego wydanej za zgodą Spółdzielni, umożliwia domagania się ochrony swojego interesu prawnego jako strony postępowania administracyjnego. Zarzucono również organowi I instancji brak znajomości rzeczy i niezwykle pobieżne potraktowanie sprawy, ze względu na wskazanie Spółdzielni jako właściciela działki, a która jest jedynie użytkownikiem wieczystym gdyż rzeczywistym właścicielem gruntu jest Gmina W.
W odwołaniu M. K. podkreślił, iż wystąpił w dniu [...]z wnioskiem do Spółdzielni na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych o przeniesienie na jego rzecz własności pawilonu handlowego i prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] i, że do tego czasu nie uzyskał odpowiedzi. Przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że Spółdzielnia jest zobowiązana do przeniesienia wyżej wymienionych praw na rzecz właściciela własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego, jeśli ten zgłosi takie żądanie. Postępowanie w tej sprawie jest, więc w toku. W konkluzji odwołania stwierdzono, że odmowa przyznania praw strony w/w jest rażącym naruszeniem prawa materialnego: zarówno przepisów kodeksu cywilnego, Prawa budowlanego, jak i przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, iż argumentacja odwołania nie może wzruszyć pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia, skoro znajduje ono dostateczne wsparcie w obowiązującym prawie, a przy tym wydane zostało z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.
Fundamentalnym zagadnieniem, jak zaznaczono od rozwiązania, którego zależy ocena kwestionowanej decyzji, jest oznaczenie kręgu podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości. Podstawowych informacji w tym zakresie dostarczają unormowania zawarte w art. 93 i następnych ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W art. 97 ust. 1 tejże ustawy stanowi się, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny, co przy semantycznej jedynie i oderwanej od dalszych regulacji wykładni, mogłoby sugerować szeroki zakres podmiotowy przywołanego przepisu. Tymczasem już w art. 97 ust. 2 wyraźnie okrojono nie tylko krąg wnioskodawców, ale nade wszystko ograniczono przymiot strony w postępowaniu działowym nieruchomości. Z przepisu tego wynika, że wnioskodawcami i stronami takiego postępowania są niewątpliwie właściciele i współwłaściciele nieruchomości, a także użytkownicy i współużytkownicy wieczyści nieruchomości. Przywołane unormowania stwarzają więc podstawę do twierdzenia, że podmioty dysponujące innymi ograniczonymi prawami rzeczowymi, w tym w szczególności mające własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego lub użytkowego /art. 244 § 1 k.c/, jak również władający nieruchomością na podstawie uprawnień wynikających ze stosunków o charakterze zobowiązaniowym, nie są stronami postępowania administracyjnego mającego na celu zatwierdzenie podziału nieruchomości.
Kolegium stwierdziło, że teza taka znajduje odzwierciedlenie także w judykaturze odnoszącej się do podziału nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego sformułowano pogląd, że wnioskodawcą i stroną takiego postępowania administracyjnego jest właściciel i wieczysty użytkownik nieruchomości. Podział inicjowany przez właściciela /wieczystego użytkownika/ ma na celu wydzielenie z nieruchomości nowych działek geodezyjnych, które następnie będą mogły być wprowadzone do obrotu prawnego jako odrębne nieruchomości /wyrok NSA z 28 stycznia 1997 r., SA/Gd 3467/95, ONSA 1997, Nr 4, poz. 180/. Według Sądu Najwyższego, uprawnienie do wszczęcia postępowania o podział nieruchomości przysługuje tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego tej nieruchomości, co oznacza, że legitymację strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. mają jedynie właściciel lub użytkownik wieczysty /wyrok z 25 maja 1995 r., III ARN 16/95, OSNAP 1995, Nr 21, poz. 258/. Także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 1998 r. /I SA 500/98, LEX Nr 44571/ wywiedziono, że "w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości czy też ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są właściciele /współwłaściciele/ oraz użytkownicy wieczyści /współużytkownicy wieczyści/".
Nie można wreszcie pominąć faktu, co wywodziło Kolegium, że podział nieruchomości jest w istocie wykonywaniem podmiotowego prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego przez osoby, którym przysługuje takie prawo. Z tego też względu przepisy art. 97 i art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują, że o tym, w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość, decyduje jej właściciel lub użytkownik wieczysty, nie zaś osoba trzecia.
Jeżeli zatem projektowany podział nieruchomości jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to - zdaniem NSA /wyrok z 13 lipca 2000 r., II SA/Gd 1024/99, LEX Nr 44203/ - nikt poza właścicielem nieruchomości nie może decydować o sposobie przebiegu granic działek na jego nieruchomości.
Na tle poczynionych wywodów jak konkludował organ odwoławczy uzasadniony jest więc wniosek, że wnioskodawca, nie dysponujący prawem własności lub prawem użytkowania wieczystego do dzielonego gruntu, nie był, i nie mógł być, stroną w zwykłym postępowaniu zatwierdzającym podział nieruchomości. Również w nadzwyczajnym postępowaniu, zmierzającym do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej według art. 145 i nast. k.p.a., status materialnoprawny i procesowy wnioskodawcy nie zmienił się, bowiem nadal nie uzyskał przymiotu strony, gdyż w dalszym ciągu nie ma własnego interesu prawnego, który mogłaby przeciwstawić właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu dokonującemu wewnętrznego podziału nieruchomości gruntowej.
Brak u wnioskodawcy statusu strony zarówno w postępowaniu zwykłym, zakończonym kwestionowaną decyzją, jak i w postępowaniu ekstraordynaryjnym, uniemożliwia mu skuteczne prawnie złożenie wniosku o wszczęcie postępowania na żądanie strony według art. 147 k.p.a., co - po pierwotnym wydaniu przez organ pierwszej instancji postanowienia z dnia [...]/Nr [...]/ - musiało prowadzić do zastosowania dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a.
W kontekście przywołanych unormowań i orzecznictwa, Kolegium wskazało, że argument odwołującego się o przysługiwaniu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego nie mógł się ostać.
Odnosząc się do kolejnej kwestii odwołania, stwierdzono, iż powoływanie się na fakt dysponowania przez M. K. decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, również nie zmienia sytuacji w niniejszej sprawie, gdyż decyzja lokalizacyjna nie rodzi praw do terenu /art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm./, a nadto orzeczenie takie może uzyskać każdy podmiot, bez względu na to czy ma tytuł prawny do nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym /art. 41 ust. 1 tejże ustawy/.
Także uzyskanie przez M. K. pozwolenia na budowę nie czyni zeń strony postępowania o podział nieruchomości. Wprawdzie pozwolenie takie może być wydane temu, kto "wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" /art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./, a więc również ograniczone prawo rzeczowe lub prawo względne wynikające ze stosunku zobowiązaniowego, to jednakże wnioskodawca nie legitymuje się własnością /współwłasnością/ lub użytkowaniem /współużytkowaniem/ wieczystym nieruchomości, co jest niezbędne - jak powiedziano wcześniej - do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu działowym.
Dodano także, iż omyłkowe przypisanie Spółdzielni Mieszkaniowej tytułu właściciela, zamiast użytkownika wieczystego nieruchomości komunalnej, nie zmienia stanu rzeczy i nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcia w sprawie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości, gdyż użytkownik wieczysty, podobnie jak właściciel - co wynika z dotychczasowych wywodów - ma status strony w takim postępowaniu. Nie można przy tym nie zauważyć, że zaopiniowania projektu podziału nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej dokonano przy akceptacji właściciela, tj. Gminy W.
Wreszcie fakt wystąpienia M. K. do Spółdzielni Mieszkaniowej o przeniesienie na jego rzecz prawa własności pawilonu handlowego wraz z prawem użytkowania wieczystego działki Nr [...],[...], obręb W.-P., nie jest jeszcze zdarzeniem prawnym powodującym powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego, z którego można byłoby wywodzić przymiot strony w postępowaniu działowym nieruchomości. Sytuacja prawna wnioskodawcy zmieni się bowiem dopiero po nabyciu prawa własności lokalu i związanego z nim prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy W.
Nie odniesiono się do zarzutu rażącego - jak twierdzi odwołujący - naruszenia prawa materialnego, skoro w piśmie procesowym poprzestano na ogólnym jedynie powołaniu Kodeksu cywilnego, prawa budowlanego i ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, bez wskazania konkretnych unormowań.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. K. domagając się jej uchylenia.
Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisów, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 kpa przez błędne przyjęcie, iż M. K. nie jest stroną w postępowaniu o podział nieruchomości położonej we W. przy ul. K. [...], dz. nr [...],[...], obręb W. – P., z którą związane jest jego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego; Dodatkowo powołano się na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 97 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami przez błędne przyjęcie, iż stronami w postępowaniu o podział nieruchomości są tylko właściciel lub użytkownik wieczysty; oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych przez odmówienie M. K. przymiotu strony, podczas gdy złożenie przez niego wobec spółdzielni mieszkaniowej pisemnego żądania przeniesienia prawa własności budynku i prawa użytkowania wieczystego działki gruntu, na którym budynek jest posadowiony o obligatoryjne jej przeniesienie przez spółdzielnię na rzecz wnioskującego uzasadnia uznanie go za stronę w postępowaniu o podział nieruchomości.
W motywach skargi opisując przebieg postępowania administracyjnego podtrzymano dotychczasową argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
M. K. złożył w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pismo z dnia [...], w którym podtrzymując stanowisko strony w sprawie przedstawił argumentację przemawiającą za przypisaniem jej statusu strony postępowania administracyjnego w sprawie podziału nieruchomości. Powołując się na zasadę racjonalności prawodawcy przy dokonywaniu wykładni językowej wywiódł, że każde słowo użyte w tekście przepisów prawnych przez ustawodawcę są wybierane w sposób celowy i w pełni świadomy. Na podstawie powyższego stwierdzenia zakwestionował on ograniczanie pojęcia strony w postępowaniu o podział nieruchomości wyłącznie do właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości dokonanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. Racjonalny prawodawca świadomie i celowo odstąpił od wymienienia w art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podmiotów mających w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości status strony i użył sformułowania, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, o którym decydują przepisy prawa materialnego. Stroną postępowania administracyjnego, zdaniem M. K., będzie podmiot, którego prawa lub obowiązki ulegają konkretyzacji w procesie stosowania przez organ administracji publicznej norm prawa materialnego.
Odniósł się w piśmie również do kwestii obowiązku spółdzielni do zawarcia z członkiem spółdzielni mieszkaniowej, któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, umowy o przeniesienie na niego własności lokalu, który wiąże się z obowiązkiem przeniesienia stosunkowego udziału w użytkowaniu wieczystym gruntu, na którym znajduje się budynek. Powołując się na art. 39 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych skarżący stwierdził, że członek spółdzielni nabywa ekspektatywę prawa użytkowania wieczystego gruntu pod budynkiem. Ekspektatywa jest szczególnym rodzajem prawa podmiotowego chroniącym interesy podmiotu związane z oczekiwaniem na nabycie w przyszłości prawa podmiotowego. Stąd też należy podmiot ekspektatywy określonego prawa traktować jak podmiot tego prawa. Stąd w konkluzji wywiódł, że podmiot ekspektatywy użytkowania wieczystego danego gruntu musi mieć, z faktu dysponowania przez ten podmiot ekepektatywą tego prawa, wpływ na ukształtowanie przedmiotu użytkowania wieczystego i jego ochrony przed trudnymi do odwrócenia lub wręcz nieodwracalnymi skutkami. Ze względu na to, że skarżącemu przysługuje ekspektatywa prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], legitymuje się on interesem prawnym i jest zarazem stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie podziału w/w działki.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...]skarżący podtrzymał zarzuty skargi i jej argumentację przedstawioną również w kolejnych pismach procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnym i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 123 poz. 1271/, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie zatem do treści art. 3 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Podkreślić należy, iż sąd administracyjny dokonuje przedmiotowej kontroli z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja umarzająca w trybie art. 105 § 1 kpa wznowione postępowanie administracyjne w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną lub postanowieniem /art. 126 kpa/ jeżeli postępowanie, w którym one zapadły było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego.
Zgodnie z art. 149 § 1 kpa – wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających postępowanie tj. który z przepisów art. 145 § 1 kpa został uznany za przyczynę uzasadniającą wznowienie postępowania. Stwierdzenie czy ta przyczyna rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy /art. 149 § 2 kpa/, mogą być efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa i znaleźć się mogą dopiero w decyzji określonej w art. 151 kpa.
Jak wynika z utrwalonych poglądów judykatury w razie gdy w wyniku wadliwej oceny, organ wszczyna postępowanie, pomimo, że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu w trybie art. 105 § 1 kpa.
Natomiast postępowanie w tym wznowieniowe może być wszczęte dopiero wtedy gdy uruchomi je legitymowany podmiot a więc strona postępowania administracyjnego o jakiej mowa w art. 28 kpa.
W sytuacji gdy w chwili złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nie można precyzyjnie ustalić czy podmiot występujący z żądaniem posiada czy też nie posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa należy przyjąć, iż należy wszcząć postępowanie administracyjne i w jego toku wyjaśnić wątpliwości dotyczące istnienia interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie. W przypadku gdy okaże się, iż wnoszący podanie nie dysponuje owym interesem prawnym wtedy wszczęte postępowanie musi być umorzone.
Tak postąpiono w rozpoznawanej sprawie po wszczęciu postępowania wznowieniowego zakończonego ostatecznym postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] nr [...]pozytywnie opiniującym przedstawiony podział nieruchomości położonej przy ul. K. [...],[...]i [...]obręb P., [...]Dz. nr [...] i [...] będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej W. – P..
Skarżący domagał się wznowienia postępowania w sprawie zaopiniowania wstępnego podziału nieruchomości we W. przy ul. K. [...] dz. nr [...]obręb W. – P. wykazując, iż posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego położonego w budynku nr [...] przy ul. K. we W. związane z nieruchomością działką nr [...]a tym samym wywodził, że posiada z tego tytułu przymiot strony w postępowaniu działowym.
Niespornym pozostaje fakt, iż pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa może być wyprowadzony tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.
Kwestię podziału nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 46 z 2000r. poz. 543 ze zm./ i w przepisach tej ustawy należy poszukiwać normy prawnej, która stanowiłaby dla skarżącego podstawę ustalenia jego uprawnienia lub obowiązku. Zauważyć jednakże należy, iż zgodność podziału z planem zagospodarowania przestrzennego jest tylko jednym z warunków jego zatwierdzenia.
Z rozwiązań prawnych zawartych w art. 93 i następne wskazanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny /art. 97 ust. 1 cyt. ustawy/.
Postępowanie działowe zaś dotyczy wyłącznie interesu prawnego właściciela lub użytkownika wieczystego bądź współwłaścicieli albo użytkowników wieczystych gdyż te podmioty w ramach przysługującego im prawa mogą dysponować nieruchomością i poddać ją podziałowi – co w sposób niewątpliwy wynika już z zapisów art. 97 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Ponadto wskazać należy ich jak wynika z utrwalonych poglądów wyrażonych w judykaturze jednoznacznie przyjmuje się zarówno na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /t.j. Dz.U z 1991r. Nr 30 poz. 127 ze zm./ jak i aktualnie obowiązującej ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości przysługuje tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego tej nieruchomości /porównaj wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 1995r. sygn. akt III AR N 16/95 opublikowany OSNAP Nr 21 z 1995r. poz. 258/ wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 1993r. sygn. akt III ARN 58/93 /nie publikowany; wyrok NSA z 21 października 1999r. sygn. akt I SA 285/99 publikowany zbiór Lex nr 48618, wyrok NSA z 26 czerwca 1999r. sygn. akt I SA 1608/98 publikowany zbiór Lex nr 48515, wyrok NSA z 22 października 1998r. sygn. akt I SA 500/98 publikowany zbiór Lex 44571; wyrok NSA z 17 sierpnia 2000r. sygn. akt II SA/Gd 2248/98 publikowany ONSA Nr 2 z 2002r. poz. 69.
Skoro jednolicie przyjmuje się w judykaturze, iż z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko osoba dysponująca tytułem własności lub użytkownik wieczysty /współwłaściciele, współużytkownicy wieczyści/ to konsekwencją takiego poglądu i wykładni przedstawionych przepisów jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału. Podmiot dysponujący ograniczonymi prawami rzeczowymi w tym tak jak skarżący mający własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego bądź mieszkalnego jak również władający nieruchomością na podstawie uprawnień wynikających ze stosunków o charakterze zobowiązującym nie są stronami postępowania administracyjnego mającego na celu zatwierdzenie podziału nieruchomości.
Status strony bowiem nie wynika z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, ale z przepisów prawa materialnego. Interes faktyczny, który skarżący posiada w tej sprawie mając ekspektatywę prawa użytkowania wieczystego gruntu działki Nr [...]obręb P. nie rodzi dla takiego podmiotu spełnienia przesłanki strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Nie można podzielić zatem poglądów skarżącego, iż posiadając własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego i ekspektatywę prawa użytkowania wieczystego działki jest stroną postępowania o podział nieruchomości. Ekspektatywa czyli oczekiwanie prawe jest prawem podmiotowym "tymczasowym" którego treścią jest przygotowanie i zabezpieczenie ostatecznego nabycia określonego prawa podmiotowego. Nie rodzi ono po stronie skarżącego uprawnienia czy też obowiązku o jakim mowa w art. 28 kpa potwierdzając jedynie wyżej wyrażony pogląd o posiadaniu co najwyżej interesu faktycznego w sprawie o podział nieruchomości.
Stąd też skarżący nie ma przymiotu strony zarówno w postępowaniu zwykłym o podział nieruchomości a tym bardziej nie może legitymować się takim prawem w nadzwyczajnym postępowaniu. Poglądu tego nie zmienia fakt legitymowania się decyzjami o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleniem na budowę w odniesieniu do spornej działki.
Stąd też prawidłowo po wznowieniu postępowania i ustaleniu, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości umorzono postępowanie administracyjne w trybie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe. Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji jest w pełni podzielona przez Sąd i nie budzi żadnych wątpliwości.
Dlatego też wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa a skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu co też uczyniono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/.