II SA/Wr 291/24

II SA/Wr 291/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Dominik Dymitruk
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 551/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49f, art. 49g
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81a 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi S. I. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lutego 2024 r. nr 203/2024 w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących tarasu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji) po rozpatrzeniu zażalenia S. I. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Świdnicy (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 20 grudnia 2023 r., nr 217/2023, nakładające na S. I., P. M., M. M. oraz D. M. obowiązek przedłożenia do dnia 20 marca 2024 r. wskazanych w tym postanowieniu dokumentów legalizacyjnych, uchylił opisane postanowienie w części dotyczącej terminu przedłożenia ww. dokumentów legalizacyjnych i w tym zakresie orzekając co do istoty sprawy wyznaczył nowy termin do dnia 15 kwietnia 2024 r. W pozostałym zakresie DWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 8 grudnia 2022 r. PINB wszczął z urzędu, postępowanie w sprawie samowolnej budowy tarasu nad pomieszczeniem werandy budynku przy Al. [...] w S. W poczet materiału dowodowego włączony został protokół z kontroli dotyczącej tarasu przynależnego do lokalu nr [...]. Kontrola ta przeprowadzona została przez PINB w dniu 21 listopada 2022 r. przy udziale M. M. i P. M. – właścicieli lokalu nr [...], oraz A. M. – poprzedniego właściciel tego lokalu. Podczas kontroli ustalono, że w budynku wyodrębnione zostały dwa lokale mieszkalne – lokal nr [...] na parterze, oraz lokal nr [...] na piętrze. Lokal nr [...] posiada wejście od strony klatki schodowej i poprzez werandę od strony ogrodu. Nad werandą widoczny jest taras konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,80m x 3,20m. Konstrukcja tarasu oparta jest z jednej strony na murłacie a z drugiej strony na słupie drewnianym (110mm x 120mm) oraz na wsporniku mocowanym do ściany w narożniku budynku. Wspornik przymocowany został do budynku śrubami stalowymi. Słup mocowany jest łącznikiem systemowym do podłoża, widocznych jest 5 śrub mocowanych do kołków rozporowych wpuszczonych w mur. Od spodu tarasu widoczny jest ruszt wykonany z elementów drewnianych, na którym ułożona jest podłoga z płyt OSB. Taras zaopatrzony został w rynnę i rurę spustową z odprowadzeniem wód opadowych do kanalizacji burzowej. Wysokość balustrady tarasu wynosi 97 cm. Podłoga tarasu wykonana z desek modrzewiowych pod którymi widoczna jest papa.
W toku postępowania organ I instancji przeprowadził dowody z przesłuchań właścicieli lokalu nr [...] jako stron postępowania, oraz dowody z przesłuchań osób wskazanych jako świadków, tj. M. I. (obecnej lokatorki lokalu nr [...]), A. M., A. M.(1) (poprzednich właścicieli lokalu nr [...]), J. H. - właścicielki lokalu nr [...] przed A.A.(1) M., J. W. - użytkowniczki lokalu nr [...] przed A.A.(1) M., J. W.(1) - właściciela lokalu przed A.A.(1) M.
Do akt sprawy złożone zostało pismo Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu , Delegatura w Wałbrzychu z dnia 10 lutego 2023 r., z którego wynika, że: przedmiotowy budynek ujęty został w gminnej ewidencji zabytków prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy S. W związku z tym bryła budynku, jego pokrycie dachowe, elewacje oraz stolarka okienna i drzwiowa, podlegają ochronie konserwatorskiej. Jednocześnie stwierdzono, że ze względu na lokalizację tarasu oraz jego konstrukcję, jak również ze względu na brak negatywnego wpływu na historyczną bryłę budynku, przedmiotowa inwestycja byłaby dopuszczalna do realizacji przez organ konserwatorski.
Właściciele lokalu nr [...] do akt sprawy złożyli szkice z pomiarów geodezyjnych pobranych z Powiatowego Biura Geodezji i Katastru w Świdnicy, datowane na dzień 24 września 1970 r. Na szkicach w narożu przedmiotowego budynku udokumentowany jest taras. Przedłożyli także ekspertyzę stanu technicznego tarasu sporządzoną przez R. N. (upr. Nr [...]). Stan ogólny konstrukcji tarasu oceniono w niej jako zadowalający, a stan pokrycia jako dobry. Zalecono bieżącą konserwację elementów oraz wymianę, a także zwiększenie – w ciągu pięciu lat - ilości elementów podpierających pokrycie tarasu na belki lub bale ustawione w pozycji pionowej.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r., Starosta Świdnicki poinformował, że brak jest danych potwierdzających aby było prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót związanych z rozbudową przedmiotowego budynku (np. poprzez budowę werandy, tarasu, itp.).
Postanowieniem nr 126/2023 z dnia 28 sierpnia 2023 r. PINB dopuścił jako dowód opinię techniczną z dnia 10 października 2021 r. sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego D. J. Stwierdzono w niej, że roboty budowlane w zakresie konstrukcji tarasu, tj. elementy drewniane dotyczące konstrukcji nośnej oraz podłogi zostały wykonane nieprawidłowo. Część konstrukcyjna tarasu posiada nieprawidłowe rozwiązania statyczne co spowodowało uszkodzenia stropów, ścian wewnętrznych i zewnętrznych pomieszczeń mieszkalnych lokalu zlokalizowanego na parterze. Zalecono montaż urządzeń do pomiaru szczelin na istniejących rysach i szczelinach na stropie i ścianach pomieszczenia nr [...], nr [...], nr [...] celem monitorowania szczelin i rys. Jednocześnie stwierdzono, że stan wszystkich elementów tarasu zagraża bezpieczeństwu konstrukcji oraz bezpieczeństwu użytkowania i jest niezgodny z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W dniu 6 października 2023 r wpłynęło pismo Burmistrza S. informujące, że organ ten nie wydawał pozwolenia na budowę ani też nie przyjmował zgłoszenia robót związanych z budową, rozbudową przedmiotowego budynku mieszkalnego poprzez budowę werandy i tarasu. W rejestrach nie odnotowano żadnej informacji w powyższym temacie.
Pismem z dnia 9 października 2023 r., M. I. (działająca jako pełnomocnik S. I.) wniosła o wyłączenie tarasu z użytkowania i eksploatacji w trybie pilnym wskazując na zagrożenie życia, bezpieczeństwa ludzi oraz mienia.
W wyniku podjętych czynności wyjaśniających organ I instancji ustalił, że G. S. – poprzednia właścicielka lokalu nr [...], nie żyje.
W tak ustalonym stanie faktycznym, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. PINB nałożył na współwłaścicieli budynku obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 20 marca 2024 r. dokumentów legalizacyjnych dotyczących tarasu na poziomie I piętra.
W uzasadnieniu organ, odwołując się całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że - biorąc pod uwagę dowody w postaci zeznań ww. świadków jak też udostępnioną organowi dokumentację fotograficzną - sporny taras nie istniał przed 2000 rokiem. Jego budowa miała miejsce po 2000 r., co potwierdziły zeznania świadków (J. H. i J. W.) oraz przedłożona dokumentacja fotograficzna (dołączona do zeznań J. H., potwierdzająca brak tarasu przez rokiem 1990). W ocenie organu l instancji zeznania A. M. należy uznać za niewiarygodne, gdyż nie zostały poparte żadnymi dowodami, w tym dokumentacją fotograficzną. PINB wskazał, że wysoce prawdopodobne jest, że A. M. był inwestorem budowy przedmiotowego tarasu jako, że taras wykonany został w taki sposób, że wejście na niego możliwe jest wyłączenie z lokalu nr [...], którego współwłaścicielami byli A. M. i A. M.(1) w latach 2000 - 2018. W tej sytuacji PINB zgodził się ze stwierdzeniem M. I., że G. S., jako właścicielka lokalu nr [...] (znajdującego się na parterze) w latach 2004-2013 (własność w tych latach potwierdzają zapisy Księgi Wieczystej) nie miała interesu w budowie spornego tarasu, który dostępny jest wyłącznie z lokalu nr [...]. Dlatego też, mało prawdopodobne jest, aby to G. S. - jak twierdził A. M. - była inwestorką budowy przedmiotowego tarasu.
Zdaniem PINB wykonanie tarasu należy uznać za rozbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Doszło bowiem do zwiększenia kubatury budynku (zgodnie z pkt. 5.2.1 Polskiej Normy PN-ISO 9836 do kubatury brutto wliczane są również części budynku, które są ograniczone przez elementy budowli (np. balustrady); kubatura obliczana jest do wysokości elementu zamykającego - w tym przypadku do wysokości balustrady) - co wymagało (obecnie jak i w dacie wykonania rozbudowy) uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia PINB wskazał, że zebrane dowody nie wyjaśniają, czy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Niemniej – zdaniem organu - materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i nie ma możliwości dokładniejszego ustalenia daty budowy przedmiotowego tarasu. Jedyną osobą, która mogłaby określić dokładniejszą datę budowy jest bowiem nieżyjąca już G. S. Jednocześnie z zeznań M. I. wynika, że pozyskała ona od nieżyjącej G. S. informacje, jakoby w 2010r. przedmiotowy taras już istniał. Z tych względów organ uznał, że można zawęzić datę budowy tarasu do lat 2000-2010 - co oznacza, że od jego budowy upłynęło od 13 do 23 lat. Wobec wątpliwości odnośnie daty budowy przedmiotowego tarasu (tj. czy upłynęło co najmniej 20 lat) organ I instancji kierując się zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, uznał za słuszne umożliwienie zalegalizowania przedmiotowego tarasu w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oprotestowane w drodze zażalenia przez S. I.
W wyniku rozpatrzenia środka zaskarżenia, DWINB opisanym na wstępie postanowieniem, orzekł reformacyjnie w części dotyczącej terminu ustalonego dla założenia dokumentów legalizacyjnych, w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia DWINB wyjaśnił, że podstawę orzekania stanowi art. 49g ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Organ omówił wynikające z przepisu przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W kwestii zebranych dowodów DWINB podkreślił, że w wielu przypadkach, z uwagi na znaczny upływ czasu, trudne, a czasem wręcz niemożliwe staje się potwierdzenie legalności budowy obiektu budowlanego. Taka sytuacja, zdaniem organu, ma miejsce w niniejszym postępowaniu. Z materiału dowodowego nie wynika bowiem wprost, czy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Niemniej organ II instancji uznał, że materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i nie ma możliwości dokładniejszego ustalenia daty budowy przedmiotowego tarasu. Jedyną osobą, która mogłaby określić dokładniejszą datę budowy jest bowiem nieżyjąca już G. S. Nadto brak jest możliwości przesłuchania S. I. (właściciela lokalu nr [...] od 2013 r.) gdyż jego miejsce pobytu nie jest znane ani organom ani pełnomocnikowi.
Uwzględniając zeznania M. I., która odwołała się do pozyskanych od nieżyjącej już G. S. informacji, z których wynikać miałoby, że przedmiotowy taras istniał już w 2010 r DWINB uznał, że budowa przedmiotowego tarasu zakończyła się po 2000 roku. Powyższe, zdaniem organu, potwierdzają zeznania świadków (J. H., J. W.) oraz przedłożona dokumentacja fotograficzna (dołączona do zeznań J. H.), dokumentująca brak tarasu przez rokiem 1990. Dowody w postaci zeznań ww. świadków i udostępniona dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdzają, że taras nie istniał przed 2000 rokiem. Jednocześnie organ wskazał, jako wysoce prawdopodobne, że A. M. był inwestorem budowy przedmiotowego tarasu gdyż, został on wykonany w taki sposób, że wejście na niego możliwe jest wyłączenie z lokalu nr [...] którego współwłaścicielami byli A. M. i A. M.(1) w latach 2000 - 2018. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy przyjął, że można było zawęzić okres budowy tarasu do lat 2000-2010, a w konsekwencji przyjąć, że do zakończenia budowy mogło dojść co najmniej 20 lat temu. Wobec wątpliwości odnośnie daty budowy przedmiotowego tarasu (tj. czy upłynęło co najmniej 20 lat), kierując się wynikającą z art. 81a § 1 k.p.a. zasadą rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, DWINB uznał, że należy umożliwić zalegalizowane przedmiotowego tarasu w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego, które zostało uznane za korzystniejsze niż legalizacja na zasadach określonych w art. 48 Prawa budowlanego ze względu na brak konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Przyjmując, że od zakończenia budowy spornego tarasu mogło upłynąć 20 lat a inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę ani nie dokonał zgłoszenia, PINB prawidłowo wszczął uproszczone postępowanie legalizacyjne. W tym kontekście organ II instancji podkreślił, że ocena czy obiekt stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi nie warunkuje zaś wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Organ wydaje zaś decyzję o legalizacji, gdy dokumenty legalizacyjne są kompletne a z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (art. 49i ust. 1 pkt 1 lit, a-b Prawa budowlanego). Dlatego też, współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości zostali zobowiązani do przedłożenia dokumentacji wskazanej w art. 49g ust. 2 Prawa budowlanego, w tym ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, którą następnie PINB będzie zobligowany ocenić. Zgodnie zaś z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego, gdy roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
W dalszych rozważaniach DWINB przywołał uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2008r. sygn. akt III CZP 10/08 w której stwierdzono, że elementy wewnętrzne balkonu czy tarasu, takie jak podłoga, balustrada, ściany boczne i sufit stanowią część składową lokalu. Z kolei elementy architektonicznej konstrukcji balkonu (tarasu) trwale połączone z bryłą budynku i usytuowane na zewnątrz w stosunku do przestrzeni wykorzystywanej do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalu uznaje się za stanowiące nieruchomość wspólną. Organ zauważył, że w orzecznictwie przyjęta została koncepcja, zgodnie z którą, balkon lub loggia przylegające do określonego lokalu i służące do wyłącznego użytku osób zajmujących ten lokal stanowią część składową tego lokalu. Dotyczy to tylko "wewnętrznej" części balkonu lub loggi, natomiast ich elementy zewnętrzne i elementy konstrukcyjne bezpośrednio przylegające do bryły budynku są elementami nieruchomości wspólnej. Nieruchomością wspólną jest wszystko, co nie służy do wyłącznego użytku właścicieli lokali. W doktrynie prawa podpartej judykaturą odróżnia się taką część balkonu, która stanowi część składową lokalu mieszkalnego i służy wyłącznie do użytku właściciela lokalu i osób z nim zamieszkałych - jest nią przestrzeń wewnętrzna, z reguły wyodrębniona podłogą i balustradą, a niekiedy ścianami bocznymi i sufitem, z wyłączeniem ściany przedniej (zob. Hubert Izdebski, Ustawa o własności lokali. Komentarz, Warszawa 2019, uwagi do art. 3), od elementów architektonicznej konstrukcji balkonu trwale połączonych z bryłą budynku i na ogół usytuowanych na zewnątrz w stosunku do przestrzeni wykorzystywanej do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalu - które powinny być kwalifikowane jako nieruchomość wspólna (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 kwietnia 2017 r, sygn. I ACa 1638/16). W języku polskim (Słownik języka polskiego PWN) elewacja budynku to zewnętrzna ściana budynku, lico budynku, a zgodnie z elementarną wiedzą techniczną elewacje chronią zewnętrzne ściany budynków przed działaniem czynników atmosferycznych, uszkodzeniem mechanicznym oraz pełnią funkcje dekoracyjne. Zewnętrzna ściana pionowa balkonu (tarasu) jest więc jednocześnie fragmentem całego budynku i jego elewacji, a jej należyty stan współprzyczynia się - wraz ze ścianami innych balkonów (tarasów) do odpowiedniego stanu całego budynku. W pełni logiczne i uzasadnione jest więc zdaniem Sądu potraktowanie balkonów i tarasów w zakresie ich elementów zewnętrznych (od czoła płyt balkonowych/tarasowych), konstrukcyjnych, stanowiących fragment elewacji całego budynku jako nieruchomości wspólnej. Tych części budynku nie da się zakwalifikować jako służących wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a tym samym podpadają one pod zakres pojęciowy nieruchomości wspólnej z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali (wyrok WSA we Wrocławiu z 18 kwietnia 2023 r., II SA/Wr 508/22, LEX nr 3550612). Istotą współwłasności tej samej rzeczy jest bowiem to, że przysługuje ona niepodzielnie kilku osobom. Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy, DWINB uznał, że przedmiotowy taras jest część wspólną budynku przy ul. Al. [...] w S., a w konsekwencji (wobec stwierdzenia, że żaden z obecnych współwłaścicieli nie był inwestorem robót związanych z budową tarasu) prawidłowym było nałożenie, na postawie art. 49g ust.1 i ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązku przedłożenia dokumentacji wskazanej w tym przepisie na współwłaścicieli przedmiotowego obiektu budowlanego.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł S. I. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik sprawy, tj:
1/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie oraz ocenę przez organ materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z ww. przepisów, w szczególności dając w ramach prowadzonego postępowania wiarę zeznaniom składanym przez świadków A. i A.(1) M. oraz informacjom przekazanym tylko przez jedną ze stron sporu tj. P. i M. M., podczas gdy z przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego oraz pism, a także z zamieszczonych w niniejszej skardze fotografii, bezsprzecznie wynika, że budowa konstrukcji tarasu miała miejsce w latach 2006-2007, a zatem krócej niż 20 lat liczonych wstecz przed wydaniem postanowienia z dnia 20 grudnia 2023 r.
W konsekwencji uchybień związanych z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, co doprowadziło do błędnej konstatacji, że taras na poziomie I piętra został wybudowany co najmniej 20 lat temu, a tym samym istnieją podstawy prawne do wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
2) art. 81a § 1 i 2 pkt 1 k.p.a. poprzez zastosowanie tego przepisu (§ 1) w stanie faktycznym sprawy, w którym jest możliwe rozstrzygnięcie zaistniałych wątpliwości, a także rozstrzygnięcie na korzyść pozostałych stron postępowania, podczas gdy skarżący jest stroną o spornych w stosunku do nich interesach (§ 2).
3) art. 49g ust. 1 i 2 w z w. z art. 49f ust. 1 ustawy — Prawo budowlane poprzez nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach postępowania administracyjnego wadliwie wszczętego, tj. w sytuacji, gdy od zakończenia budowy nie upłynęło co najmniej 20 lat, tj. poprzez dopuszczenie przeprowadzenia uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej w sytuacji, gdy budowa części obiektu będącego przedmiotem Postanowienia, tj. Tarasu na I piętrze Budynku przy al. [...] w S. nie została zakończona co najmniej 20 lat przed wydaniem postanowienia z dnia 20 grudnia 2023 r. nr 217/2023, tylko w latach 2006-2007, a zatem upłynęło najwyżej 17 lat.
4) art. 49g ust. 1 i 2 w zw. z art. 49f ust. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez brak wydania nakazu zabezpieczenia części obiektu budowlanego (tarasu) oraz usunięcia stanu zagrożenia, w sytuacji gdy taras mający zostać zalegalizowany stanowi zagrożenie dla życia oraz zdrowia, tj. prowadzenie postępowania legalizacyjnego i wezwanie stron postępowania do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, bez podjęcia odpowiednich działań przez organ prowadzących do zabezpieczenia przed zagrożeniem.
Zarzucając powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i jednoczesne umorzenie postępowania; 2) uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i jednoczesne umorzenie postępowania 3) wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia 4) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szeroką argumentację poszczególnych zarzutów popartą stosowanym orzecznictwem sądowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanym postanowieniu.
W piśmie procesowym złożonym w dniu 13 maja 2024 r. pełnomocnik uczestników postępowania M. M. i P. M., wniósł o oddalenie skargi, nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie postanowienia oraz o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z: ekspertyzy stanu technicznego dotyczącego przedmiotowego budynku z dnia 1 lutego 2024 r., dwóch zdjęć budynku mieszkalnego celem wskazania umiejscowienia okna wskazywanego w skardze z napisem "A.M 2006", które to okno nie ma nic wspólnego z przedmiotowym tarasem i znajduje się w drugiej części budynku.
Pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o oddalenie wniosku dowodowego zawartego w odpowiedzi na skargę zarzucając złożonej ekspertyzie szereg nieprawidłowości. Podtrzymano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz polemicznie odniesiono się do argumentacji uczestników postępowania kwestionującej datę wykonania tarasu wskazaną przez skarżącego. Pełnomocnik skarżącego wniósł także o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z: 1/ kopii ekspertyzy technicznej z 14 lutego 2023 r., 2/ zdjęcia słupa nr [...] , 3/ ekspertyzy technicznej D. J. z 10 października 2021 r. – na okoliczność nieprzydatności ekspertyzy stanu technicznego budynku z dnia 1 lutego 2024 r. 4/ decyzji ubezpieczyciela z 25 stycznia 2017 r., 5/ pism V. z 29 listopada 2022 r. i z 3 stycznia 2023 r., 6/ pisma W. z 20 kwietnia 2023 r. 7/ pism M. I. z 30 lipca 2022 r. i z 12 grudnia 2022 r., 8/ zaświadczenia zleceniobiorcy robót z 20 grudnia 2022 r., na okoliczność przyczyn zaprzestania zgłaszania zalania werandy.
W replice na powyższe pismo, w dniu 2 lipca 2024 r. wpłynęło stanowisko pełnomocnika uczestników postępowania w którym potrzymał on dotychczasowe stanowisko uczestników postępowania, wnosząc jednocześnie o pominięcie zgłoszonych przez pełnomocnika skarżących wniosków dowodowych.
W dniu 24 lipca 2024 r. złożone zostało z kolei pismo procesowe pełnomocnika skarżącego ustosunkowujące się do repliki uczestników i podtrzymujące dotychczasowe stanowisko i twierdzenia skarżącego. Równocześnie pełnomocnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu ze zgłoszenia szkody ubezpieczeniowej z dnia 1 lipca 2024 r. W dniu 26 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że stan techniczny tarasu ulega stałemu pogorszeniu a uczestnicy postępowania nie podejmują żadnych czynności naprawczych lub konserwujących. Podniesiono także, że ze względu na stan techniczny tarasu nie jest dopuszczalne postępowanie legalizacyjne. Przedstawiono nadto stanowisko skarżącego względem złożonych w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia dokumentów.
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako p.p.s.a ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Uwzględniając, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.). Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą wydanych postanowień są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlanego zawarte w art. 49 f i 49 g , regulujące kwestię tzw. uproszczonej legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych zakwalifikowanych w niniejszej sprawie jako rozbudowa budynku mieszkalnego w związku z wykonaniem tarasu.
Zgodnie z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Z kolei według art. 49g cytowanej ustawy, w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą: oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 (pkt 1); geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego (pkt 2); ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (pkt 3 lit. a-b).
Zasadniczymi okolicznościami warunkującymi możliwość przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest zatem ustalenie, że konkretny obiekt budowalny lub jego część został wzniesiony samowolnie (bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, albo pomimo sprzeciwu do tego zgłoszenia) oraz, że od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat, względnie, że jego budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. lub przed tą datą zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią okazało się ustalenie daty wykonania przedmiotowego tarasu.
Organy nadzoru budowlanego w oparciu o zebrany materiał dowodowy – w szczególności zeznania świadków, tj. J. H., J. W. oraz dokumentację fotograficzną potwierdzającą brak tarasu przez rokiem 1990 - stwierdziły, że sporny taras nie istniał przed 2000 rokiem. Przyjęto, że jego budowa miała miejsce po 2000 r. w czasie, gdy właścicielami lokalu nr [...] był A. i A.(1) M. Zeznania A. M. wskazujące na wcześniejszą datę budowy zostały przez organy uznane za niewiarygodne i nie poparte dokumentacją zdjęciową. Stwierdzono nadto, skoro taras został wykonany tak, że wejście na niego możliwe jest wyłączenie z lokalu nr [...], to możliwym jest, że jego inwestorem był A. M. (pomimo, że on temu zaprzeczał) a nie G. S. Organy były także zgodne, że zebrane dowody nie wyjaśniają, czy od zakończenia budowy tarasu upłynęło co najmniej 20 lat. Co prawda (mając na względzie zeznania M. I., która odwołała się do pozyskanych od nieżyjącej już G. S. informacji, z których wynikać miałoby, że przedmiotowy taras istniał już w 2010 r) organy stwierdziły, że okres budowy tarasu można zawęzić do lat 2000-2010, co oznaczałoby, że od zakończenia budowy mogło upłynąć od 13 do 23 lat. W ocenie organów wątpliwości co do daty wybudowania tarasu nie da się jednak usunąć przy pomocy dostępnych środków dowodowych. Dlatego kierując się zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a k.p.a.), uznały, że należy umożliwić stronom zalegalizowanie przedmiotowego tarasu w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Oceniając opisane wyżej stanowisko organów nadzoru budowalnego w zakresie przyjętych ustaleń faktycznych, Sąd doszedł jednak do przekonania, że naruszyły one przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia jak też postanowienia organu I instancji, nie podjęto bowiem wszelkich czynności niezbędnych do właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W tym miejscu przypomnieć należy, że prawidłowo przeprowadzone przez organ administracji publicznej postępowanie musi odpowiadać określonym wymogom procesowym tak, aby można było uznać, że wydana w jego następstwie decyzja (lub też jak w niniejszej sprawie postanowienie) odpowiada prawu. Obowiązkiem organów jest więc w pierwszej kolejności podjęcie wszelkich prawem dozwolonych czynności, które są niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia, mając na uwadze słuszny interes obywateli, jak i interes społeczny (art. 7 k.p.a.). Po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego organ zobowiązany jest do jego rozpatrzenia w całości (art. 77 k.p.a.), dokonując oceny czy dana, istotna dla sprawy okoliczność faktyczna została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Stosownie do powołanego przez organ odwoławczy art. 81a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Z kolei według art. 81a § 2 k.p.a. przepisu § 1 nie stosuje się między innymi, gdy w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich (pkt 1 ww. przepisu).
Z powyższego wynika, że zastosowanie przepisu art. 81a k.p.a. uzależnione jest zarówno od wystąpienia przesłanek pozytywnych, jak też od braku wystąpienia przesłanki negatywnej – wykluczające możliwość jego zastosowania. Pierwsza z nich dotyczy przedmiotu postępowania, którym musi być nałożenie na stronę obowiązku bądź też ograniczenie lub odebranie jej jakiegoś uprawnienia. Konieczną przesłanką do zastosowania tego przepisu jest też to, aby w prowadzonym postępowaniu istniały wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które nie dają się usunąć. W ślad za poglądami doktryny oraz orzecznictwem sądowym należy stwierdzić, że celem tego przepisu jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organ wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego. Zastosowanie zasady uwzględnienia wątpliwości na korzyść strony skarżącej jest więc dopuszczalne w sytuacji, w której po zebraniu wszelkiego dostępnego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy będzie niejednoznaczny i budzący wątpliwości. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 25 maja 2020 r., sygn. II OSK 3031/19, WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. VII SA/Wa 25/23).
Omawiany przepis, co należy podkreślić, nie może mieć jednak zastosowania, gdy w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na ich interesy ( art. 81a § 2 pkt 1 k.p.a.).
Z powyższego wnika, że dla zastosowania art. 81a § 1 k.p.a. niezbędne jest wykazanie przez organ, że w sprawie zaistniały przesłanki pozytywne, tj pomimo zebrania wszelkiego dostępnego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy będzie niejednoznaczny i budzący wątpliwości, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych tj. np. uczestnictwa w sprawie stron o spornych interesach.
W rozpoznawanej sprawie organy nie wykazały jednak aby spełnione zostały przesłanki pozytywne zastosowania ww. przepisu jak też – co istotne - pominęły zupełnie, że wystąpiła wskazana wyżej przesłanka negatywna wykluczająca stosowanie omawianej zasady.
Organ II instancji (podobnie jak organ I instancji) wprost stwierdziły bowiem, że nie ustalono okoliczności faktycznej kluczowej dla zastosowania art. 49g Prawa budowlanego, tj daty zakończenia budowy przedmiotowego tarasu – zakreślono jedynie dziesięcioletni okres w którym zdarzenie to mogłoby mieć miejsce. Co istotne, takie ustalenie okazała się także niewystarczająca do wykazania, że spełniona została przesłanka uproszczonego postępowania legalizacyjnego w postaci upływu dwudziestu lat od zakończenia budowy. Organy obu instancji uznały jednak, że materiał dowodowy zebrany został w sposób wyczerpujący i nie ma możliwości dokładniejszego ustalenia daty budowy przedmiotowego taras. W cenie organów jedyną osobą, która mogłaby określić dokładniejszą datę budowy jest bowiem nieżyjąca już G. S. Z tego względu sięgnęły do zasady wynikającej z art. 81a § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, takim działaniem organy nadzoru budowlanego dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania. Po pierwsze – na co już zwrócono uwagę – zaistniała przesłanka negatywna z art. 81a § 2 pkt 1 k.p.a. wykluczająca możliwość stosowania w niniejszej sprawie zasady określonej w art. 81a § 1 k.p.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, że oprócz skarżących stroną postępowania jest także właściciel lokalu nr [...], którego interes prawny nie jest tożsamy z interesem skarżących. Jako współwłaściciel budynku dąży on bowiem do rozbiórki przedmiotowego tarasu a nie do jego utrzymania w drodze legalizacji. Interesy współwłaścicieli są zatem rozbieżne. Już choćby z tego względu organy pozbawione były możliwości zastosowania zasady określonej w art. 81a § 1 k.p.a.
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy organy nie wykazały, że spełnione zostały przesłanki pozytywne dla zastosowania art. 81a § 1 k.p.a.. Zdaniem Sądu organy nie wyczerpały bowiem wszystkich możliwości dowodowych celem ustalenia stanu faktycznego, w szczególności co do daty zakończenia budowy tarasu. W konsekwencji przedwcześnie uznały, że w sprawie zachodzą niedające się usunąć wątpliwości.
Raz jeszcze zaakcentować wypada, że prowadząc postępowanie administracyjne organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, przy wykorzystaniu "wszelkich" dopuszczonych przez procedurę administracyjną czynności dowodowych. W niniejszej sprawie dla ustalenia daty zakończenia budowy tarasu organu I instancji ograniczył swoje czynności do pozyskania zeznań poprzednich właścicieli i użytkowników lokalu nr [...] (jako świadków) oraz zeznań stron postępowania. Organ poszukiwał także dokumentów wskazujących, czy inwestor uzyskał zgodę organu architektoniczno-budowlanego na budowę przedmiotowego tarasu. W aktach sprawy brak jest natomiast potwierdzonej aktywności organu ukierunkowanej na sprawdzenie – poprzez wystąpienie do odpowiedniego organu - czy różnego rodzaju dokumenty mogące zawierać informacje co do daty wybudowania tarasu nie znajdują się w zasobie ewidencji gruntów. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem przedłożony przez uczestników postępowania dokument geodezyjny – szkic z 1970 r. - wskazujący na istnienie części ww. obiektu opisanego jako taras (oznaczony liniami przerywanymi). Między obecnymi współwłaścicielami sporne jest, czy na przedmiotowym szkicu geodezyjnym naniesiono taras, czy też werandę, jednak żaden z organów nie podjął czynności zmierzających do wyjaśnienia tej kwestii, jak też do sprawdzenia czy w zasobie ewidencji gruntów istnieją ewentualnie inne dokumenty mające związek z przedmiotową sprawą. Organ nie podjął również próby sprawdzenia, czy możliwe jest ustalenie bliższego okresu budowy tarasu na podstawie zdjęć lotniczych z poszczególnych lat, znajdujących się w dyspozycji GUGiK. Z akt nie wynika także, aby podjęto próby przesłuchania w charakterze świadków innych osób niż współwłaściciele i użytkownicy lokalu nr [...] - jak choćby najbliższych sąsiadów budynku. Wreszcie brak dowodów potwierdzających, że organ podejmował próby skontaktowania się z właścicielem lokalu nr [...]. Organy stwierdziły, że jego miejsce pobytu jest nieznane, jednak Sąd zwraca uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego udzielone M. I. w dniu 11 sierpnia 2017 r. w którym podano adres zamieszkania skarżącego w N. Nadto, skarżący, w postępowaniu sądowym skutecznie ustanowił on pełnomocnika – usuwając braki formalne skargi – co oznacza, że przynajmniej pełnomocnik pozostaje ze skarżącym w kontakcie. Zauważyć wreszcie trzeba, że organ zaniechał rozważenia możliwości skorzystania z opinii biegłego z zakresu budownictwa celem ustalenia daty wybudowania przedmiotowego tarasu.
Przedstawione powyżej wadliwości postępowania wskazują, że organ nie wyczerpał wszystkich możliwości dowodowych jakie przewiduje procedura administracyjna, celem wszechstronnego i rzetelnego zebrania materiału dowodowego oraz prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Pomimo wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, organ wadliwie poprzestał na rozstrzygnięciu tych wątpliwości na korzyść jednej ze stron, pomijając, że istniała przesłanka negatywna uniemożliwiająca stosowanie tej zasady.
Powyższe stwierdzenie prowadzi do konstatacji, że zaskarżone postanowienie jak też poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 i § 2 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co do zasady, słuszne zatem okazały się podniesione w skardze zarzuty wskazujące na naruszenie ww. przepisów prawa procesowego, aczkolwiek z argumentacją przyjętą w niniejszym wyroku. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany obecnie w aktach administracyjnych i przedłożony wraz z odpowiedzią na skargę nie jest wystarczający dla jednoznacznego stwierdzenia kiedy zakończono budowę spornego tarasu, a tym bardziej dla przyjęcia, że miało to miejsce w dacie wskazywanej przez skarżącego. Twierdzenie skarżącego, że zdarzenie to miało miejsce w latach 2006-2007 nie zostało bowiem poparte konkretnymi dowodami a jest tylko wynikiem wnioskowania strony.
Skoro stan faktyczny w niniejszej sprawie nie został ustalony w sposób wystarczający dla ustalenia kiedy zakończono budowę tarasu, a tym samym która z norm prawa materialnego winna znaleźć zastosowanie przy likwidacji samowoli budowlanej, Sąd stwierdził, że na obecnym etapie przedwczesnym byłoby odnoszenie się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego. Z tych samych względów nie jest obecnie możliwe odniesienie się do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania przed organami administracji.
Powyższe wady samoistnie przesądzają o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zbędnym, w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzenie przez Sąd na obecnym etapie sprawy uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w piśmie procesowym pełnomocnika uczestnika postępowania z dnia 13 maja 2024 r. oraz pełnomocnika skarżącego w pismach z dnia 4 czerwca 2024r. z dnia 24 lipca 2024 r. oraz z dnia 26 listopada2024 r. Wnioski te dotyczą głównie przeprowadzenia dowodu na okoliczność stanu technicznego przedmiotowego tarasu, co wiąże się z kwestią zastosowania w sprawie przepisu art. 49f ust.3 Prawa budowlanego. Jak jednak wcześniej wyjaśniono ma to związek z zarzutami naruszenia prawa materialnego, a rozstrzygnięcie tej kwestii, wobec braku należytego ustalenia stanu faktycznego, nie jest na obecnym etapie postępowania możliwe. Nadto postępowanie dowodowe przed sądem ma jedynie charakter uzupełniający, ale przede wszystkim musi być niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a przy tym nie może spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem część wnioskowanych do przeprowadzenia dokumentów powstała już po dniu wydania zaskarżonego postanowienia i tym samym nie ma związku z legalnością zaskarżonego rozstrzygnięcia (dotyczy bardzie jego wykonania).
Wyjaśnić bowiem należy, że przeprowadzenie dowodów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. jest uprawieniem a nie obowiązkiem Sądu. Wiąże się to z tym, że zakres postępowania dowodowego określony w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest dostosowany do funkcji postępowania sądowoadministracyjnego której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może zatem oczekiwać, że sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2243/21; wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14). Ponadto z treści art. 106 § 3 p.p.s.a.. wynika, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest ograniczone wyłącznie do dowodów z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów, np. dowodu ze zdjęć, opinii biegłego, oględzin lub nagrania na nośniku nie jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z 27 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1399/22).
W ponownym postępowaniu właściwy organ uwzględni uwagi wynikające z niniejszego wyroku i usunie wskazane naruszenia procesowe, w tym podejmie czynności mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego celem ustalenia daty wykonania spornego tarasu. Od wyjaśnienia tej okoliczności zależny bowiem będzie dalszy tryb postępowania.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt II wydane zostało na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.