II SA/Wr 289/25

II SA/Wr 289/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Olga Białek
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 148
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 4 lutego 2025 r. nr SKO 4213.3.2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postanowieniem nr SKO 4213.3.2025 z dnia 4 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez Uniwersytet [...] na postanowienie Wójta Gminy W. z dnia 30 grudnia 2024 r. (znak sprawy: RGOŚ 6220.1.01.44.2022.2024) odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy W. z dnia 30 marca 2023 r. (znak sprawy: RGOŚ 6220.1.01.35.2022.2023), ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn.: "Budowa farmy fotowoltaicznej PV W. o mocy do 200 MW, realizowanej w granicach działek w obrębach B., G., K. (woj. [...], gm. W.) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym z przyłączem oraz stacją transformatorową GPO", uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 6 grudnia 2024 r. Uniwersytet [...] zwrócił się do Wójta Gminy W. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem w dniu 30 marca 2023 r. decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia "Budowa farmy fotowoltaicznej PV W. o mocy do 200 MW, realizowanej w granicach działek w obrębach B., G., K. (woj. [...], gm. W.) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym z przyłączem oraz stacją transformatorową GPO", wskazując w uzasadnieniu wniosku, że nie był zawiadomiony o wszczęciu postępowania i nie brał w nim udziału, tymczasem przedmiotowa inwestycja może mieć wpływ na jej działalność badawczo – dydaktyczną.
Odmawiając postanowieniem z dnia 30 grudnia 2024 r. wznowienia postępowania Wójt Gminy W. wyjaśnił, że wszelkie czynności postępowania obwieszczane były na zasadach wskazanych w art. 49 k.p.a., w związku z art. 74 ust. 3 ustawy i "w trakcie prowadzonego postępowania nie wpłynęły żadne uwagi ani też zastrzeżenia dotyczące realizacji planowanego przedsięwzięcia." Uzyskano także stosowne opinie i uzgodnienia organów współdziałających. W zażaleniu na to orzeczenie Uniwersytet podniósł, że odmowa wznowienia, o której mowa w art. 149 § 3 k.p.a., może nastąpić wyłącznie z przyczyn formalnych, nie merytorycznych.
Uchylając zaskarżone rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne SKO w pierwszej kolejności wyjaśniło, że możliwość uruchomienia ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w nadzwyczajnym postępowaniu uwarunkowana jest pozytywnym wynikiem przeprowadzonego uprzednio wstępnego postępowania, dotyczącego ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności wszczęcia wznowionego postępowania. Złożenie wniosku o wznowienie wszczyna bowiem "tylko" postępowanie wstępne. Obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania, jest w pierwszej kolejności - w ramach badania, czy spełnia on warunki formalne - ocena, czy wniosek dotyczy postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji (postanowienia), czy podmiot żądający wznowienia powołuje się na przesłanki określone wart. 145 § 1 i 145a lub b k.p.a. oraz czy wniosek został złożony w terminie określonym wart. 148 k.p.a. W przypadku uznania, że spełnione zostały ww. przesłanki, organ wydaje postanowienie określone w art. 149 § 1 k.p.a. (o wznowieniu postępowania administracyjnego). Jeżeli w wyniku wstępnego badania wniosku organ stwierdzi, że wznowienie jest niemożliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, powinien wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania, czyli orzeczenie o jakim mowa w art. 149 § 3 k.p.a.
Kolegium dodało przy tym, że oczywiście słuszne jest stanowisko żalącego się Uniwersytetu, że na etapie badania dopuszczalności wniosku nie jest możliwe badanie przez organ, czy w sprawie zachodzi któraś z przesłanek wznowienia. Zwrócono jednak uwagę, że zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Według art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Skoro w art. 148 k.p.a. ustawodawca zakreślił termin warunkujący skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania, organ administracji jest obowiązany z urzędu zbadać zachowanie terminu, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa. Dalej Kolegium wywodziło, że miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu administracyjnego jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.
Dalej SKO wskazało na okoliczność, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został w formie elektronicznej w dniu 6 grudnia 2024 r. i opisano w nim podstawy prawne i faktyczne wniosku. Uniwersytet wskazał w nim, że nie został powiadomiony o wniosku i wszczęciu postępowania i nie miał wiedzy o toczącym się postepowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Jednak wniosek nie zawierał żadnej informacji w przedmiocie, kiedy Uniwersytet dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, czyli o wydaniu przedmiotowej decyzji środowiskowej. Według Kolegium fakt, że wniosek nie zawierał tej informacji nie zwalania organu od dokonania ustaleń w tym zakresie, albowiem jest to okoliczność kluczowa dla oceny dopuszczalności wniosku. Jak wywiodło Kolegium, żądanie wznowienia postępowania wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 k.p.a. stanowi przeszkodę dla wznowienia postępowania. Powołując się na stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne Kolegium wywodziło, że właściwe ustalenie daty powzięcia wiadomości o decyzji, której ma dotyczyć wznowione postępowanie, ma - jak wspominano - fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia podania, o jakim mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Brak ustalenia okoliczności zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest więc naruszeniem, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Stąd konieczność wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2, w związku z art. 144 k.p.a. Organ odwoławczy nie jest bowiem uprawniony do konwalidowania wadliwości złożonego wniosku o wznowienie postępowania, gdyż powinien był to uczynić organ pierwszej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2007 r., I OSK 786/06). Również podjęcie rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim bowiem przypadku organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości, a do tego nie jest uprawniony świetle art. 136 k.p.a.
Końcowo Kolegium przypomniało, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. jest możliwe tylko w przypadku, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki jest kształtowana z mocy prawa, a także gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną lub gdy strona opiera żądanie wznowienia postępowania na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka niebędąca stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego.
SKO podkreśliło, że organ administracji ze szczególną ostrożnością winien oceniać przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania. Dotyczy to zwłaszcza wznowienia postępowania z tego powodu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jeśli bowiem wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na tej podstawie, a ponadto zawiera stwierdzenie, że składający podanie uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest w istocie badaniem przesłanek wznowienia. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania może "zakończyć postępowanie tylko w przypadkach gdy brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest oczywisty, a zatem gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego jest po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego" (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., II OSK 933/14). Jak dalej wywodziło Kolegium, w wyroku z dnia 19 września 2016 r. (II SA/Kr 708/16) WSA w Krakowie stwierdził, że w myśl "aktualnie jednoznacznych poglądów prezentowanych w orzecznictwie i doktrynie, w przypadku wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (niezawiniony brak udziału w postępowaniu) organ w zasadzie ma obowiązek wznowić postępowanie na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. (tylko wspominany oczywisty brak przymiotu strony mógłby na tym etapie postępowania prowadzić do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.), a następnie w toku wznowionego postępowania zbadać, czy osoba składająca wniosek jest stroną postępowania i czy faktycznie przyczyny wznowienia postępowania miały miejsce (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 lipca 2016 r., II SA/G1 259/16; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2015 r., II SA/Po 542/15). Jak wspominano, wszelkie ustalenia co do wystąpienia podstaw do wznowienia postępowania mogą być dokonywane wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego, o czym jednoznacznie stanowi art. 149 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., II OSK 1085/16).
W końcowej części uzasadnienia postanowienia Kolegium wskazało również na fakt, że organ pierwszej instancji najwyraźniej przeoczył, że we wniosku wskazano dwie podstawy wznowienia postępowania, tj. nie tylko wskazaną w art. 145 § 1 pkt. 4, ale również w pkt. 5. Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W ocenie wnioskodawcy, nową okolicznością faktyczną ma być posadowienie w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu [...].
W związku z opisanymi okolicznościami, Kolegium w wytycznych dla organu pierwszej instancji wskazało, że ten w ponownie prowadzonym postępowaniu, wezwie Uniwersytet [...] do udowodnienia, kiedy dowiedział się o wydaniu decyzji środowiskowej, której dotyczy wniosek o wznowienie/okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia (w rozumieniu wyżej przedstawionym) i zweryfikuje twierdzenia strony i przedstawione przez nią dowody oraz przeprowadzi postępowanie wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokona oceny zebranego materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wskazano przy tym, że nie wystarczy jeśli strona wskaże wyłącznie datę. Data ta musi znaleźć uzasadnienie w okolicznościach faktycznych sprawy, a więc strona winna w tym wypadku przedstawić dowody, na podstawie których organ mógłby zweryfikować jej twierdzenia o dacie dowiedzenia o wydanym przez organ akcie.
Skargę na to postanowienie wniósł inwestor – P. sp. z o.o. w W.(1) (dalej jako skarżący, skarżąca spółka), domagając się jego uchylenia. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowanie, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 148 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że złożenie przez Uniwersytet [...] wniosku o wznowienie postępowania mogło potencjalnie nie nastąpić z uchybieniem terminu, gdyż z uwagi na doręczenia dokonywane w postępowaniu przez obwieszczenie, rozpoczęcia biegu tego terminu nie należy liczyć – według SKO – od ogłoszenia decyzji w trybie obwieszczenia z art. 74 ust. 3 UOOŚ w zw. z art. 49 k.p.a. lecz od dnia, w którym Uniwersytet faktycznie dowiedział się o jej wydaniu;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego sprawy w zakresie w jakim wynika z niego, że Uniwersytet był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji środowiskowej i nie wzięcie tej okoliczności pod uwagę przy wydaniu zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z akt sprawy wynika, że Uniwersytet był stroną postępowania od momentu jego wszczęcia, albowiem jest ujęty w wykazie stron. Z uwagi na okoliczność, że stron postępowania było kilkadziesiąt, zgodnie z uregulowaniami wynikającymi z art. 74 ust. 3 UOOŚ, zawiadomienia dokonywane były poprzez obwieszczenia. Tymczasem SKO zupełnie okoliczność tę pominęło, choć jest kluczowa dla rozstrzygnięcia. Wskazano, że Wójt powinien był uwzględnić te okoliczności już na etapie wstępnego badania dopuszczalności złożonego wniosku, albowiem ustalenie, że Uniwersytet był stroną postępowania od samego początku było oczywiste, a co za tym idzie, skoro zawiadomienia dokonywane były obwieszczeniem, to wniosek o wznowienie postępowania takiej strony z uwagi na brak udziału w postępowaniu, nie jest dopuszczalny.
Dodatkowo skarżący podniósł, że wniosek złożony został po upływie ustawowego terminu do jego złożenia i jest to jednocześnie okoliczność dyskwalifikująca ten wniosek również w odniesieniu do drugiej z podstaw wznowienia w nim podniesionych, to jest ujawnienia nowych okoliczności, istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji a nie znanych organowi. Jak zaznaczono, skutek doręczenia decyzji środowiskowej w drodze obwieszczenia nastąpił w dniu 19 kwietnia 2023 r., natomiast wniosek o wznowienie postepowania złożony został w dniu 6 grudnia 2024 r.
W ocenie skarżącego, jeżeli podanie o wznowienie postępowania złoży podmiot, który uważa się na stronę postępowania, ale nią nie był, to zasadne jest liczenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie od dnia, w którym podmiot ten dowiedział się o wydaniu decyzji. Inaczej zaś jest w odniesieniu do podmiotu, który stroną był i któremu decyzja została doręczona, choćby w drodze obwieszczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchyleniu postanowienie Wójta Gminy o odmowie wznowienia postępowania.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przepis art. 138 § 2 k.p.a., który z mocy art. 144 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie również do postanowień, stanowi procesową podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, skutkującego przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na jego podstawie organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Omawiany przepis stanowi odstępstwo od statuowanej w art. 138 § 1 k.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy, wybierając to odstępstwo, nie może więc ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach tej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego (na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.) przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz – ewentualnie – z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 k.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. powinien brać pod uwagę nie tylko ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania (por. wyrok WSA z 13 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1136/13, CBOSA).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo uznało, że organ I instancji naruszył art. 148 k.p.a., a wadliwość ta była na tyle istotna, że nie mogła zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym, wobec czego zaktualizowały się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, iż postanowienie Uniwersytetu [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 30 marca 2023 r. Wójta Gminy W. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn "Budowa farmy fotowoltaicznej PV W. o mocy do 200 MW, realizowanej w granicach działek w obrębach B., G., K. (woj. [...], gm. W.) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym z przyłączem oraz stacją transformatorową GPO".
Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją środowiskową organ I instancji stwierdził, że podanie Uniwersytetu nie jest dopuszczalne, albowiem wszystkie zawiadomienia dokonywane były obwieszczeniem, postępowanie trwało ponad rok, a brak wiedzy Uniwersytetu o wydaniu decyzji nie jest winą organu prowadzącego postępowanie. Organ wymienił wszystkie dokonane w toku postępowania zawiadomienia stron, w tym zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału. Podniósł, że żadne wnioski ani zastrzeżenia nie wpłynęły.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji (postanowienia). W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim – o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia, czy chociażby jej kopii. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2009 sygn. akt II OSK 714/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 sygn. akt II OSK 547/07 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń, orzeczenia. nsa.gov.pl.).
Na gruncie niniejszej sprawy podnieść należy, iż istotnie stosownie do treści art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm. – dalej jako ustawa) organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, niezwłocznie po jej wydaniu, podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniami i opiniami organów, o których mowa w art. 77 ust. 1, a także udostępnia na okres 14 dni w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu treść tej decyzji.
Sam fakt dopełnienie obowiązku informowania społeczeństwa o wszczętym postępowaniu, możliwości składania uwag czy w końcu o wydanej decyzji i możliwości zapoznania się z jej treścią nie rodzi zaś automatycznie skutku w postaci powzięcia informacji o decyzji przez stronę postępowania, zaś data upublicznienia informacji nie jest datą powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji przez stronę postępowania. Nie można zatem wprost przyjąć, że dzień następujący po dniu upływu czternastodniowego terminu od ogłoszenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach był dla wnioskodawcy pierwszym dniem miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że nie można utożsamiać daty doręczenia decyzji, ustalonej zgodnie z przepisem art. 49 k.p.a., z dniem dowiedzenia się przez stronę o decyzji oraz dniem dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z treścią art. 49 k.p.a. sam upływ czternastu dni, w ciągu których obwieszczenie jest dostępne publicznie, powoduje, że czynność doręczenia uważa się za dokonaną ze skutkiem prawnym. Jest to rozwiązanie procesowe umożliwiające prowadzenie postępowań administracyjnych, w których występuje duża liczba podmiotów. Jednakże przyjęcie, zgodnie z art. 49 in fine k.p.a., doręczenia stronie decyzji ze skutkiem prawnym nie jest tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), czy też z dowiedzeniem się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Konsekwentnie, kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a., uznającej obwieszczenie o decyzji za równoważne jej doręczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2517/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1191/14 – wszystkie orzeczenia przywołane w wyroku dostępne są w centralnej bazie orzeczeń, orzeczenia. nsa.gov.pl).
Nadto, niezależnie od powyższego, prawidłowa jest konstatacja organu odwoławczego, że stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie rozważenia, czy termin do złożenia podania o wznowienie został w ogóle zachowany, jest elementem niezbędnym orzeczenia wydanego we wstępnym etapie postępowania. Fakt, że rozważań tych całkowicie zabrakło, stanowiło podstawę do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia w drugiej instancji, zgodnie z wywodami Kolegium w tym zakresie.
Słusznie też uznało Kolegium, iż nie można przyjąć, że Uniwersytet uzyskał wiedzę o decyzji w dniu 19 kwietnia 2023 r., tj. w ostatnim dniu, w którym obwieszczenie o decyzji i treść decyzji była udostępniana na stronie BIP Urzędu Gminy.
Nie można również pominąć faktu, trafnie zauważonego przez Kolegium, że wniosek zawierał wskazanie dwóch podstaw wznowienia, tymczasem Wójt do jednej z nich w żaden sposób się nie odniósł.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji zasadnie uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż organ I instancji nie zbadał kwestii kluczowej dla możliwości formalnego rozstrzygnięcia o dopuszczalności wniosku, tj. czy zachowany został termin do jego złożenia.
Podkreślić należy, iż wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania.
W tym miejscu należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19). Nie można więc wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Jednak dotyczy to sytuacji oczywistych. Takie sytuacje zachodzą zwłaszcza wtedy, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15).
Natomiast w sytuacji, gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialnoprawną, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. "Ustalenie czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu udziału w tych czynnościach ustalających. Rozpoznanie interesu prawnego poza postępowaniem, bez zapewnienia czynnego udziału jednostki jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego wartością jest prawo do procesu, a zatem prawo do obrony w trybie regulowanym przepisami prawa" (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, wydanie 14, wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 691).
Zatem wszelkie ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji dokonanie oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy ma bowiem charakter merytoryczny. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy zatem ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie zaś, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2559/17, CBOSA).
Ponadto Sąd wskazuje, iż nie przesądza, ze wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem miesięcznego terminu, a wyłącznie wskazuje, że kwestia ta winna zostać przeanalizowana i zweryfikowana na podstawie oświadczenia strony i przedłożonych wraz z tym oświadczeniem dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.