II SA/Wr 277/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-11-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
pozwolenie wodnoprawneprawo wodnepostępowanie administracyjneuchylenie decyzjinaruszenie proceduryuzasadnienie decyzjiNatura 2000ochrona środowiskaWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym z powodu naruszeń proceduralnych i braku wyczerpującego uzasadnienia organu.

Sąd uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (DRZGW) utrzymującą w mocy pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych. Skarga została uwzględniona z przyczyn procesowych, ponieważ organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym dotyczących braków w treści decyzji oraz konieczności oceny wpływu na obszar Natura 2000. Sąd wskazał na naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (DRZGW) z dnia [...] 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Legnicy z dnia [...] 2021 r. udzielającą pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych. Skarga została uwzględniona z przyczyn procesowych, ponieważ Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie spełnia zasadniczych wymagań wynikających z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności, organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, takich jak braki w treści pozwolenia wodnoprawnego (np. brak określenia wielkości przepływu nienaruszalnego, pojemności retencji, sposobu postępowania w awarii) oraz kwestia oceny wpływu na obszar Natura 2000. Sąd podkreślił, że uzasadnienie decyzji musi zawierać odniesienie do wszystkich istotnych okoliczności i argumentów strony, a braki w tym zakresie nie mogą być uzupełniane w odpowiedzi na skargę. Sąd wskazał, że organ powinien rozważyć, czy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące zmiany przeznaczenia gruntów leśnych i naruszenia ustawy o lasach, wskazując, że pozwolenie wodnoprawne dotyczy usług wodnych, a nie korzystania z gruntów, a kwestie te dotyczą etapu realizacji pozwolenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym dotyczących braków w treści decyzji oraz kwestii oceny wpływu na obszar Natura 2000.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i prawidłowego uzasadnienia decyzji, poprzez wybiórcze odniesienie się do zarzutów odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

pr.w. art. 403 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

pr.w. art. 403 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

uoiś art. 96 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

uoiś art. 72 § 1a

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.l.

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.o.g.r.l.

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewyczerpujące rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego w odwołaniu. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji, które nie zawiera odniesienia do istotnych kwestii prawnych i faktycznych (np. braki w treści pozwolenia, ocena wpływu na Natura 2000).

Odrzucone argumenty

Pozwolenie wodnoprawne nie wymaga uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Pozwolenie wodnoprawne nie narusza praw do terenu.

Godne uwagi sformułowania

organy zobligowane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (zasada prawdy materialnej) uzasadnienie decyzji, które pomija istotne elementy faktyczne lub prawne sprawy, jak również uzasadnienie, w którym organ nie odnosi się do argumentacji faktycznej lub prawnej podnoszonej przez strony, nie może zostać uznane za zgodne z opisanymi wyżej wymaganiami procesowymi organ nie ma możliwości sanowania braków uzasadnienia późniejszymi pismami kierowanymi do strony, czy do sądu w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie było podstaw do kwestionowania stanowiska DRZGW w kwestii zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne oraz w kwestii wymagań określonych w ustawie o lasach przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie usługa wodna w postaci poboru wód. Innymi słowy, kwestionowana decyzja jest pozwoleniem z zakresu gospodarki wodnej, a nie z zakresu gospodarki gruntami.

Skład orzekający

Gabriel Węgrzyn

przewodniczący sprawozdawca

Marta Pawłowska

sędzia

Olga Białek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym, obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia sprawy i prawidłowego uzasadnienia decyzji, a także kwestie związane z oceną wpływu na obszary Natura 2000 w kontekście pozwoleń wodnoprawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań wodnoprawnych i administracyjnych, ale zasady proceduralne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczne aspekty sprawy mogłyby być rozstrzygnięte inaczej. Podkreśla wagę prawidłowego uzasadnienia i odniesienia się do wszystkich zarzutów strony.

Błędy proceduralne w pozwoleniu wodnoprawnym: Sąd uchyla decyzję z powodu braku uzasadnienia i nieuwzględnienia zarzutów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 277/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Olga Białek
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 8  par. 1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi N. W. z siedzibą w B. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] 2022 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej w zakresie poboru wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 780 zł (słownie: siedemset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2022 r. (nr [...]) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "DRZGW") - po rozpoznaniu odwołania N. W. w B.-G. (dalej jako "skarżący") – utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Legnicy (dalej jako "DZZ") z dnia [...] 2021 r. (znak [...]) udzielającej na rzecz W. P. W. i K. sp. z o.o. w W. pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia w Walimiu, składającego się ze studni szybowej, pełniącej rolę studni zbiorczej drenażu, zlokalizowanej na działce nr 355 obręb Glinno, gm. Walim, z przeznaczeniem na cele zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia.
Decyzja powyższa wydana została w następujących okolicznościach:
Pismem z dnia 28 VIII 2020 r. W. P. W. i K. sp. z o.o. w Wałbrzychu (dalej jako "WPWiK") wniosło o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia w Walimiu, składającego się ze studni szybowej, pełniącej rolę studni zbiorczej drenażu, zlokalizowanej na działce nr 355 obręb Glinno, gm. Walim, z przeznaczeniem na cele zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Do wniosku załączono m.in. operat wodnoprawny na pobór wody z ujęcia w Walimiu datowany na VI 2020 r., zatwierdzoną dokumentację hydrogeologiczną zasobów wód podziemnych w Walimiu datowaną na III 2020 r. oraz poprzednie pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty Wałbrzyskiego z dnia [...] 2000 r. (WOS-[...]) na okres do [...] 2020 r.
DZZ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] 2021 r. (znak WR.ZUZ.[...]), udzielił WPWiK pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych w zakresie określonym we wniosku. W pozwoleniu określono przy tym szczegółowe paramenty poboru oraz obowiązki WPWiK.
Odwołanie od decyzji DZZ wniósł skarżący powołując się na leśny charakter gruntów objętych decyzją, które pozostają w zarządzie Lasów Państwowych. Skarżący podniósł, że WPWiK nie poprzedziła wniosku o wydanie decyzji jakimikolwiek uzgodnieniami ze stroną skarżącą co do sposobu i zakresu korzystania z gruntów. Ponadto w ocenie skarżącego pozwolenie wodnoprawne nie zawierało wszystkich wymaganych ustawowo elementów treściowych oraz odwoływało się do operatu wodnoprawnego, który nie stanowił załącznika do pozwolenia.
DRZGW opisaną na wstępie decyzją odwoławczą z [...] 2022 r. (nr [...]), utrzymał decyzję DZZ w mocy.
Jak wynika z motywów decyzji odwoławczej, DRZGW stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. DRZGW nadmienił, że decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego powinna spełniać wymagania określone w art. 403 ust. 1 ustawy z 20 VII 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233, ze zm.) – dalej jako "pr.w.". Wyjaśnił, że objęte wnioskiem ujęcie wód podziemnych, zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentacji hydrogeologicznej wykonane zostało przed rokiem 1945. Ujęcie nie wymaga wykorzystania pomp i energii elektrycznej oraz nie powodują emisji. Zatem zaistniałe ewentualne sytuacje awaryjne, np. zatrzymanie pracy ujęcia, nie będą wiązać się z wystąpieniem zagrożenia wymagającego konieczności określenia stosownych procedur postępowania w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia. Ponadto w dziale II pkt 7 i 8 decyzji DZZ wskazano na konieczność niezwłocznego usunięcia wszelkich awarii oraz szkód wynikających z eksploatacji urządzeń wodnych. DRZGW zaznaczył także, że w decyzji pierwszoinstancyjnej nałożono obowiązek niezwłocznego przystąpienia do usunięcia przyczyn awarii urządzeń wodnych istotnych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego, jak również do utrzymania w pełnej sprawności technicznej urządzeń pomiarowych, jak i całego ujęcia, naprawienia wszelkich ewentualnych szkód wynikających z eksploatacji urządzeń wodnych oraz korzystania z wód. Zobowiązano także WPWiK do przestrzegania parametrów eksploatacyjnych ujęcia.
W ocenie DRZGW pozwolenie wodnoprawne nie musi zawierać opisu zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, ponieważ te informacje, zawiera część opisowa i graficzna operatu wodnoprawnego (zgodnie z art. 409 ust. 1 pkt 2 lit.d oraz ust. 2 pkt 1 pr.w.) będącego podstawą do wydania pozwolenia wodnoprawnego. W dalszej części uzasadnienia decyzji powołano art. 393 ust. 4 pr.w., zaznaczając, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. W ocenie organu odwoławczego WPWiK nie miało więc obowiązku wykazywać się tytułem prawnym do gruntów na etapie postępowania o pozwolenie wodnoprawne.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie:
art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa, poprzez nieodniesienie się przez DRZGW do części zarzutów kierowanych przez stronę oraz braki w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięć,
art. 107 § 2 kpa w zw. z art. 403 ust. 1 i 2 pkt 11, 14, 15 oraz 19 pr.w, poprzez brak zawarcia w decyzji elementów wymaganych zgodnie z przepisami ustawy pr.w.,
art. 7 i 77 § 1 kpa, poprzez niedokonanie niezbędnych ustaleń i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie konieczności przeprowadzenia oceny wpływu przedsięwzięcia na obszar chroniony Natura 2000,
art. 59 ust. 2, art. 61 ust. 5, art. 96 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 3 X 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 2373) w związku z nieprzeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,
art. 396 ust. 1 pkt 8 pr.w., poprzez naruszenia m.in. wymagań określonych w ustawie z dnia 28 IX 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2022 r., poz. 672);
art. 7 oraz art. 10 ustawy z dnia 3 II 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 poz. 1326), poprzez niedokonanie wymaganych przekształceń oraz nieuzyskanie zgody na przeznaczenie gruntów na cele nieleśne.
W motywach skargi szczegółowo opisano poszczególne zarzuty podkreślając przede wszystkim, że wydanie zaskarżonej decyzji wymagało uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nr PLH020071 - Ostoja Nietoperzy Gór Sowich. Wymagało także uprzedniego uzyskania zgody na zmianę gruntów leśnych na cele nieleśne, uzgodnienia w zakresie zamierzeń zawartych w planach i prognozach gospodarowania lasem oraz uregulowania kwestii praw do terenu eksploatacji źródeł. W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja nie wskazuje również wszystkich wymaganych elementów treściowych, tj.: 1) wielkości przepływu nienaruszalnego; 2) pojemności naturalnej retencji terenowej; 3) sposobu postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania i awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia, a także rozmiaru i warunków korzystania z wód oraz urządzeń wodnych w tych sytuacjach wraz z maksymalnym dopuszczalnym czasem trwania tych warunków; 4) sposobu postępowania w przypadku uszkodzenia urządzeń pomiarowych; 5) zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.
W odpowiedzi na skargę DRZGW podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o jej oddalenie. Wyjaśnił, że warunkiem wydania pozwolenia wodnoprawnego nie jest wykazywanie się przez wnioskodawcę tytułem do nieruchomości. Pozwolenie wodnoprawne nie rozstrzyga także o przeznaczeniu gruntów i nie wymaga uzgodnień z organami administracji leśnej w zakresie korzystania z gruntów leśnych. Zdaniem DRZGW nie było też podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania usługi wodnej na obszar Natura 2000, skoro w sprawie nie mamy do czynienia z "przedsięwzięciem" w rozumieniu przepisów z zakresu ochrony środowiska.
W piśmie procesowym z dnia 15 VI 2022 r. WPWiK, jako uczestnik postępowania, odniosło się szczegółowo do zarzutów i argumentów podnoszonych w skardze wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Postanowieniem z dnia 6 VII 2022 r. tutejszy Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn procesowych. Kwestionowana decyzja nie spełnia bowiem zasadniczych wymagań wynikających z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy.
Jak wynika z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, organy zobligowane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (zasada prawdy materialnej). Wydanie rozstrzygnięcia musi zaś poprzedzić ocena materiału dowodowego w jego całokształcie (art. 80 kpa) przy uwzględnieniu zarówno okoliczności uznanych za istotne przez organ jak i okoliczności uznanych za istotne przez stronę (zasada swobodnej oceny dowodów i czynnego udziału strony). Zaznaczyć należy, że określone w art. 10 kpa prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu nie jest celem samym w sobie, ale służyć ma z założenia zapewnieniu optymalnych warunków dla dokonania rzetelnych ustaleń faktycznych i prawidłowej oceny sprawy.
Z powołanymi wyżej zasadami skorelowane są zasady przekonywania (art. 11 kpa) oraz budzenia zaufania (art. 8 § 1 kpa). Jednym z istotnych instrumentów realizacji tych zasad jest uzasadnienie rozstrzygnięcia, w ramach którego organ wyjaśnia stronie okoliczności faktyczne, którymi się kierował oraz przesłanki prawne, jakie wziął pod uwagę podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Jak wynika z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jakkolwiek powołany przepis nie stanowi wprost o obowiązku odnoszenia się w uzasadnieniu decyzji do okoliczności i argumentów podnoszonych przez strony w toku postępowania administracyjnego, to jednak obowiązek taki należy uznać za oczywisty, gdyż tyko pod takim warunkiem można uznać, że organ wywiązuje się z obowiązków wynikających z zasady prawdy obiektywnej, zasady przekonywania i budzenia zaufania. W tym sensie uzasadnienie decyzji, które pomija istotne elementy faktyczne lub prawne sprawy, jak również uzasadnienie, w którym organ nie odnosi się do argumentacji faktycznej lub prawnej podnoszonej przez strony, nie może zostać uznane za zgodne z opisanymi wyżej wymaganiami procesowymi.
W orzecznictwie trafnie podnosi się, że obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji, odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa, stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 kpa. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji (wyrok NSA z dnia 27 I 2021 r., I OSK 3071/18 – CBOSA). Co więcej, kompletność uzasadnienia, jako integralnego elementu decyzji administracyjnej istotna jest także z tego powodu, że organ nie ma możliwości sanowania braków uzasadnienia późniejszymi pismami kierowanymi do strony, czy do sądu w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Treści zawarte w odpowiedzi na skargę nie mają znaczenia dla legalności wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego. Pismo to ma bowiem charakter jedynie pomocniczy i treści w nim zawarte mają jedynie stanowić dodatkowe wyjaśnienie motywów postępowania organu (zob. np. wyrok NSA z dnia 15 XI 2013 r., I OSK 2557/12 – CBOSA).
Poczynione wyżej uwagi mają znaczenie w okolicznościach kontrolowanej decyzji. Lektura jej uzasadnienia, jak i uzasadnienia DZZ, nie pozwala uznać, że organy wywiązały się z obowiązku przeprowadzenia wyczerpującej oceny sprawy w zakresie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek DRZGW zaznacza w uzasadnieniu decyzji, że organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności zobligowany jest rozpatrzyć całość sprawy, a nie jedynie odnieść się do zarzutów odwołania, to jednak z uzasadnienia wynika, że w ogóle nie odniesiono się do znacznej części odwołania.
Należy przypomnieć, że w odwołaniu skarżący zarzucił m.in. braki w zakresie elementów treściowych decyzji DZZ, określonych w art. 403 ust. 1 i ust. 2 pkt. 11, 14, 15 oraz 19 pr.w., tj.: 1) wielkości przepływu nienaruszalnego; 2) pojemności naturalnej retencji terenowej; 3) sposobu postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania i awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia, a także rozmiaru i warunków korzystania z wód oraz urządzeń wodnych w tych sytuacjach wraz z maksymalnym dopuszczalnym czasem trwania tych warunków; 4) sposobu postępowania w przypadku uszkodzenia urządzeń pomiarowych; 5) zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. DRZGW w zaskarżonej decyzji wprawdzie odniósł się do opisanego wyżej zarzutu, jednak w sposób wybiórczy, pomijając całkowicie elementy wymienione w pkt. 1, 2 i 4, czyli wielkości przepływu nienaruszalnego; pojemności naturalnej retencji terenowej oraz sposobu postępowania w przypadku uszkodzenia urządzeń pomiarowych. Elementy te nie zostały określone w decyzji DZZ, jednak ani z decyzji DZZ, ani też z decyzji DRZGW nie wynika, dlaczego zostały one pominięte. Co więcej, do zarzutów skarżącego w tym zakresie nie odniesiono się również w odpowiedzi na skargę, mimo że zostały one powtórzone także w skardze.
Analogiczne uchybienie dotyczy podnoszonej przez skarżącego w toku postepowania administracyjnego jak i sądowego kwestii oceny sprawy pod kątem wymagań wynikających z ochrony obszaru Natura 2000 nr PLH020071 - Ostoja Nietoperzy Gór Sowich, na którym znajdują się urządzenia objęte pozwoleniem wodnoprawnym. Okoliczność, że nieruchomość objęta wnioskiem WPWiK znajduje się na takim obszarze potwierdza treść operatu wodnoprawnego (str. 12) i jest to zresztą niekwestionowane.
Należy zaznaczyć, że w takim przypadku aktualizują się szczególne obowiązki po stronie organu. Zgodnie bowiem z art. 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko – dalej jako "uoiś", organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a, oraz do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.
DRZGW nie może zatem pominąć tego aspektu sprawy przed wydaniem decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Nawet bowiem w przypadku, gdyby DRZGW nie stwierdził możliwości potencjalnego, znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000, zobligowany był dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Z art. 96 ust. 1 uoiś wynika bowiem expressis verbis obowiązek "rozważenia" przez organ właściwy do wydana decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Tak samo jest zresztą w przypadku uznania przez organ, że z jakichś względów regulacja z art. 96 ust. 1 i n. uoiś nie znajdzie w sprawie zastosowania. W każdym przypadku stanowisko DRZGW powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, bowiem niewątpliwe dotyczy ono zagadnienia, które może mieć wpływ na wynik sprawy, a nadto było wyraźnie i jednoznacznie podnoszone przez skarżącego.
Przedstawione w odpowiedzi na skargę stanowisko DRZGW, że przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego nie było w tym przypadku "przedsięwzięcie" w rozumieniu przepisów z zakresu ochrony środowiska, nie może sanować przedmiotowego uchybienia procesowego. Abstrahując od spójności wyrażonego przez DRZGW poglądu ze stanowiskiem formułowanym w innych znanych Sądowi z urzędu sprawach (...), generalnie oceny prawne wyrażane przez organ w toku postępowania sądowego nie mogą być traktowane jako uzupełniające braki uzasadnienia decyzji. Rolą takich wypowiedzi jest bowiem obrona stanowiska organu jako strony postępowania sądowego. Stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę jest już wynikiem pozycji procesowej organu jako strony postępowania sądowego (zainteresowanej określonym rozstrzygnięciem sporu sądowego), a nie wypowiedzią organu konkretyzującego sytuację prawną jednostki w formie decyzji administracyjnej. Dlatego też nie może być ono traktowane jako wypowiedź uzupełniająca braki (luki) w uzasadnieniu decyzji w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wyżej opisane braki czynią zaskarżoną decyzję przedwczesną wykluczając zarazem możliwość przeprowadzenia w tym zakresie kontroli sądowej. Niewyrażenie przez DRZGW motywów w zakresie elementów treściowych pozwolenia wodnoprawnego oraz wymagań ochrony obszaru Natura 2000 w istocie uniemożliwia zajęcie przez Sąd stanowiska w tych kwestiach. Rolą sądów administracyjnych jest bowiem zasadniczo przeprowadzanie kontroli stanowiska przyjętego przez organ administracji publicznej, nie zaś zastępowanie czy wyręczanie organu w tym zakresie.
Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa. Zaskarżona decyzja narusza bowiem art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy rozstrzygnąć sprawę po rozważeniu jej wszystkich aspektów prawnych i faktycznych, ze szczególnym uwzględnieniem argumentów zawartych w odwołaniu, w tym dotyczących elementów treściowych pozwolenia wodnoprawnego oraz wymagań obszaru chronionego Natura 2000. Wynik tych rozważań musi zaś być odzwierciedlony w uzasadnianiu decyzji odwoławczej.
Natomiast nawiązując do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że nie było podstaw do kwestionowania stanowiska DRZGW w kwestii zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne oraz w kwestii wymagań określonych w ustawie o lasach. Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie usługa wodna w postaci poboru wód. Innymi słowy, kwestionowana decyzja jest pozwoleniem z zakresu gospodarki wodnej, a nie z zakresu gospodarki gruntami. Nie upoważnia ona do korzystania z gruntów leśnych na cele nieleśne, tak więc jej uzyskanie nie jest uzależnione od uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Jak wynika z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, pod pojęciem "przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne" rozumie się ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. Chodzi tu więc o taki sposób użytkowania gruntu, który wyklucza (uniemożliwia) kontynuację użytkowania leśnego. Kwestionowane pozwolenie wodnoprawne takiego użytkowania nie wykluczało. Co do zarzutu naruszenia wymagań określonych w ustawie o lasach to zasadnie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że pozwolenie wodnoprawne nie narusza praw do terenu. Oznacza to, że samo uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie rozstrzyga o prawie do terenu nim objętego i nie uprawnia do korzystania z tego terenu. Osoba uprawniona z takiej decyzji musi zatem we własnym zakresie zapewnić sobie dostęp do nieruchomości niezbędny do korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia, w przeciwnym razie nie będzie mogła wykorzystać przyznanego pozwoleniem wodnoprawnym uprawnienia. Jeżeli w przedmiotowej sprawie udostępnienie gruntu, z uwagi na leśny charakter, wymaga uwzględnienia warunków określonych w ustawie o lasach (w szczególności w zakresie uzyskania zgód właściwych organów), to oczywiście takie warunki powinny zostać uwzględnione. Nie limitują one jednak dopuszczalności wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale dotyczą już etapu jego wykonania. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jakoby wydanie pozwolenia wodnoprawnego wymagało uzgodnienia w zakresie korzystania z gruntów leśnych i ich zasobów. W szczególności nie mogą znaleźć tu zastosowania powoływane w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego przepisy z art. 39 i art. 40 ustawy o lasach dotyczące warunku uzyskania zgody właściwego organu na obciążenie, wynajem, dzierżawę lub oddanie w użytkowanie lasu, gruntu oraz innych nieruchomości pozostających w zarządzie Lasów Państwowych.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 780 zł, na które składają się: wpis od skargi (300 zł) i wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI