II SA/WR 276/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę na umorzenie postępowania w sprawie legalności budowy gazociągu, uznając brak podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej z uwagi na wiek obiektu i brak dokumentacji.
Skarżąca domagała się nakazania rozbiórki gazociągu, zarzucając jego budowę bez prawa do dysponowania nieruchomością. Organy administracji umorzyły postępowanie w sprawie legalności budowy, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu braku dokumentacji potwierdzającej samowolę budowlaną, zwłaszcza że obiekt powstał w 1975 r. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak dokumentacji nie dowodzi samowoli, a przepisy z tamtego okresu nie obligowały do jej archiwizacji. Sąd podkreślił, że brak zgody właściciela nieruchomości nie jest przesłanką do nakazania rozbiórki w świetle przepisów z 1974 r.
Sprawa dotyczyła skargi Z. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy gazociągu. Skarżąca domagała się nakazania rozbiórki gazociągu, argumentując, że został on wybudowany bez jej zgody i prawa do dysponowania nieruchomością. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ nie udało się ustalić, czy budowa była samowolna, zwłaszcza że gazociąg powstał w 1975 r., a przepisy z tamtego okresu nie wymagały archiwizacji dokumentacji budowlanej przez inwestora. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że brak dokumentacji nie jest równoznaczny z samowolą budowlaną, a przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały nakazu rozbiórki z powodu braku zgody właściciela nieruchomości na budowę. Sąd podkreślił również, że inwestycje liniowe mają charakter ogólnospołeczny i mogą korzystać z pewnych uprzywilejowań. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na brak sprzeciwu skarżącej przez kilkadziesiąt lat istnienia gazociągu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, brak dokumentacji nie dowodzi samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy przepisy z okresu budowy nie obligowały do jej archiwizacji, a organ zgromadził dowody wskazujące na podjęcie czynności prawnych w celu legalnej realizacji inwestycji.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie nakładały na inwestora obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej przez okres istnienia obiektu. Brak dokumentacji nie może być traktowany jako dowód samowoli budowlanej, jeśli organ zgromadził inne dowody wskazujące na legalność budowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.
Prawo budowlane z 1974 r. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane
Przesłanki przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego (niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego lub spowodowanie niebezpieczeństwa/pogorszenie warunków użytkowych).
Prawo budowlane z 1974 r. art. 37 § 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane
Inne ważne przyczyny uzasadniające rozbiórkę (nie wymieniono braku zgody na dysponowanie nieruchomością).
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości ustalenia samowoli budowlanej z powodu wieku obiektu i braku dokumentacji. Brak zgody właściciela nieruchomości nie jest przesłanką do nakazania rozbiórki w świetle przepisów z 1974 r. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77, 80) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do wyjaśnienia stanu sprawy. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 10, 107) poprzez nieodniesienie się do pisma procesowego. Naruszenie przepisów materialnych (art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) poprzez niezastosowanie nakazu rozbiórki. Brak prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jako podstawa do rozbiórki.
Godne uwagi sformułowania
z samego faktu, że właściciel budowli posadowionej na nieruchomości kilkadziesiąt lat wcześniej nie dysponuje pozwoleniem na budowę, nie można wysnuwać faktu, że nigdy tym pozwoleniem nie dysponował. zniszczenie lub zaginięcie dokumentacji związanej z konkretnym obiektem budowlanym nie spowoduje, że stanie się on z tej przyczyny samowolą budowlaną. kwestie samowoli budowlanej i jej skutków regulował 37 Prawa budowlanego z 1974 r. inwestycje liniowe korzystały i korzystają z pewnego uprzywilejowania z uwagi na ich charakter.
Skład orzekający
Adam Habuda
sprawozdawca
Marta Pawłowska
członek
Olga Białek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w kontekście braku dokumentacji i samowoli budowlanej, a także kwestia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy z 1975 r. i przepisów obowiązujących wówczas. Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii legalności budowy obiektów infrastrukturalnych, zwłaszcza tych powstałych wiele lat temu, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.
“Czy brak dokumentów sprzed 50 lat usprawiedliwia rozbiórkę gazociągu? WSA wyjaśnia.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wr 276/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-08-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-04-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Adam Habuda /sprawozdawca/ Marta Pawłowska Olga Białek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II OSK 2956/24 - Wyrok NSA z 2025-11-06 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2024 r. nr 151/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy gazociągu oddala skargę w całości. Uzasadnienie Decyzją nr 140/2023 z dnia 19 grudnia 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oleśnicy umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy gazociągu DN [...] mm J. odg. O., położonego na dz. nr [...], AM-[...], obręb B., gm. O. Postępowanie wszczęto wskutek wniosku Z. C. z dnia 1 września 2021 r. dotyczącego wydania nakazu rozbiórki wskazanego gazociągu. W wyniku uzyskanych informacji oraz oględzin organ ustalił, że gazociąg wybudowano w 1975 r., a aktualnie stanowi on własność P., i jest zarządzany przez O. we W. Nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia. Przedstawiciel zarządcy nie przedłożył dokumentów związanych z pozwoleniem na budowę, przedstawił dokumenty potwierdzające przyjęcie gazociągu do ewidencji środków trwałych. Taki stan rzeczy dał podstawę do wszczęcia postępowania w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami. Dnia 25 października 2023 r. organ pozyskał dokumenty w postaci książki obiektu, protokołów okresowej kontroli stanu technicznego, protokoły kontroli trasy gazociągu, dnia 31 października 2023 r. uzyskano od Gminy D. dokumentację dotyczącą planu realizacyjnego budowy gazociągu. Organ stwierdził, że z uwagi na czasokres budowy oraz dokonane od tego czasu reformy administracyjne i braki w dokumentacji istnieje duży problem w kwestii ustalenia legalności budowy. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala w sposób bezsporny potwierdzić, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną, a żaden przepis prawa nie wprowadza domniemania samowoli budowlanej. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że wybudowany obiekt jest samowolą, a więc należało umorzyć postępowania z powodu bezprzedmiotowości. W odwołaniu, wnosząc o uchylenie decyzji i nakazanie rozbiórki obiektu, zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, 77§1, 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego polegające na pominięciu okoliczności braku prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, b) naruszenie art. 7, 77§1, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia zgodności przedmiotowej inwestycji z dokumentacją planistyczną obowiązującą w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego oraz ewentualnie z normami planistycznymi obowiązującymi w całym okresie istnienia linii przesyłowych od momentu ich powstania, c) art. 10§1 k.p.a. w związku z art. 107§3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do pisma procesowego odwołującej z dnia 18 grudnia 2023 r. stanowiące odpowiedź na zawiadomienie PINB z dnia 1 grudnia 2023 r., 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to znaczy: a) art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane przez jego niezastosowanie i niezastosowanie nakazu rozbiórki urządzenia przesyłowego w postaci gazociągu, podczas gdy w sytuacji, w której właściciel tego urządzenia nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, b) art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy brak prawa inwestora obiektu budowlanego posadowionego w drodze samowoli do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powoduje niedopuszczalne pogorszenie przez ten obiekt warunków użytkowych dla otoczenia uzasadniające orzeczenie nakazu jego rozbiórki, c) art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy inną ważną przyczyną w rozumieniu tego przepisu stanowiącą podstawę orzeczenia o rozbiórce jest brak prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po rozpoznaniu odwołania Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję umarzającą postępowanie. Na uzasadnienie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył treść art. 105 k.p.a. i wyjaśnił, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, tj. gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W ocenie DWINB prawidłowo organ pierwszej instancji uznał, że właśnie z taką sytuacją ma do czynienia w niniejszej sprawie. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności wyjaśnienia kwestii legalności powstania gazociągu. Zwrócił się z zapytaniami do różnych organów administracji i instytucji (pisma z 11 października 2023 r.) w zakresie informacji związanych z budową. W ocenie DWINB, z samego faktu, że właściciel budowli posadowionej na nieruchomości kilkadziesiąt lat wcześniej nie dysponuje pozwoleniem na budowę, nie można wysnuwać faktu, że nigdy tym pozwoleniem nie dysponował. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy wywodził, że fakt nieprzedłożenia stosownej dokumentacji dowodzi jedynie braku zachowania takiej dokumentacji, nie stanowi natomiast żadnego dowodu na to, że obiekt ten powstał samowolnie. Dodatkowo DWINB podniósł, że dopiero ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., wprowadziła w art. 63 obowiązek, dla właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, przechowywania przez okres istnienia obiektu określonej dokumentacji budowlanej. Tym bardziej więc, okoliczność, że nie odnaleziono stosownych dokumentów nie uprawnia do przyjęcia, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Skoro bowiem przepisy obowiązujące w czasie rozpoczęcia prac budowlanych przy realizacji przedmiotowego gazociągu nie obligowały inwestora ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu budowlanego nie można wyprowadzić wniosku, że obiekt ten został w całości zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W ocenie organu, taki wniosek również w obecnym stanie prawnym nie byłby uprawniony, bowiem nawet gdyby z różnych przyczyn nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego zrealizowanego pod rządami ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., dopuszczalne byłoby dowodzenie - z uwzględnieniem art. 75 kpa, że obiekt ten nie został samowolnie wzniesiony. Zarówno bowiem w świetle przepisów ustawy - Prawo budowlane z 1974 roku, jak i ustawy - Prawo budowlane z 1994 roku zniszczenie lub zaginięcie dokumentacji związanej z konkretnym obiektem budowlanym nie spowoduje, że stanie się on z tej przyczyny samowolą budowlaną. Odnosząc się zaś do żądania rozbiórki obiektu, organ wyjaśnił, że nawet w przypadku samowoli budowlanej nakaz taki jest ostatecznością, ponieważ zawsze pierwszeństwo będzie miała możliwość legalizacji. W odniesieniu do zarzutów strony związanych z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ wyjaśnił, że ustawa Prawo budowlane z 1974 r., obowiązująca w czasie gdy powstał gazociąg, nie wymagała w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowoli budowlanej przedstawienia zgody na dysponowane nieruchomością na cele budowlane, zatem podnoszony zarzut jej braku, nie może skutkować żądanym nakazałem rozbiórki. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2018 r. (sygn. akt II OSK 2533/17) organ odwoławczy podniósł, że ocena zachowania inwestora powinna uwzględniać również okoliczności, które miały miejsce po zrealizowaniu samowolnych robót budowlanych. To, że w okresie kilkunastu lub kilkudziesięciu lat istnienia samowolnej zabudowy nieruchomości stan ten jest aprobowany przez właścicieli/współwłaścicieli, którzy nie występowali do organu nadzoru budowlanego z zawiadomieniem o wykonaniu robót budowlanych bez ich zgody jest okolicznością istotną z punktu widzenia stosowania nakazu rozbiórki. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i zwrócił się do wszystkich instytucji, które mogłyby posiadać przedmiotowe dokumenty. W takich okolicznościach, wobec braku dowodów świadczących o samowoli budowlanej, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że umorzenie postępowania w sprawie jest zasadne. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Z. C. (dalej jako skarżąca, strona skarżąca), i wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę domagając się uchylenia wydanych decyzji, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów. Zarzucono wydanie decyzji z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez uznanie, że nie jest możliwe ustalenie faktu nielegitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, poprzez zaniechanie ustalenia zgodności inwestycji z dokumentami planistycznymi. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia prawa materialnego, tzn.: 1) art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 Prawa Budowlanego z 1974 r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie podlega badaniu w postępowaniu legalizacyjnym, podczas gdy taka wykładnia godzi w przepisy Konstytucji RP (art. 7, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 3), nieuwzględnienie, że brak dysponowania prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez inwestora powoduje niedopuszczalne pogorszenie przez obiekt warunków użytkowych dla otoczenia uzasadniające rozbiórkę, 2) art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez niezastosowanie, podczas gdy inną ważną przyczyną w rozumieniu tego przepisu jest brak dysponowania przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżąca akcentowała, że nigdy nie wyraziła zgody na budowę gazociągu na jej nieruchomości. Następnie skarżąca przywołała orzeczenia sądowe mające przemawiać za trafnością jej argumentacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935), dalej także jako p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych). W myśl art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 §1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DWINB z dnia 31 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB w Oleśnicy z dnia 19 grudnia 2023 r., umarzającą, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej: k.p.a. jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie legalności budowy gazociągu, posadowionego m.in. na działce należącej do skarżącej. Zgodnie z powołanym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten kładzie nacisk na bezprzedmiotowość, rozumianą jako brak przedmiotu postępowania administracyjnego. W doktrynie powszechnie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z konstytutywnych elementów sprawy, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 563). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Tak więc w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości umorzenie postępowania jest obligatoryjne. Skarżąca na pierwszym planie postawiła zarzut realizacji przedmiotowej inwestycji bez wymaganego prawem budowlanym tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pomimo szeregu czynności procesowych przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego, w szczególności wystąpienia do Starostwa Powiatowego w Oławie i we Wrocławiu oraz do Archiwum Państwowego we Wrocławiu o przekazanie dokumentacji związanej ze sporną inwestycją, nie udało się odnaleźć decyzji o pozwoleniu na budowę. Okolicznością bezsporną jest natomiast, że inwestycja zrealizowana została w 1975 r. Strony postępowania (skarżąca oraz spółka zarządzająca gazociągiem) nie kwestionowali tej okoliczności, nadto w aktach sprawy znajdują się: kierowany do Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu wniosek o wydanie zezwolenia na budowę gazociągu na trasie D.(1) – J. (z 12 listopada 1973 r.), informacja o przystąpieniu do budowy z 21 stycznia 1974 r., decyzja WRN we Wrocławiu z 3 stycznia 1973 r. zatwierdzająca plan realizacyjny, plan realizacyjny inwestycji z datą grudzień 1972 r., informacja Prezydium WRN we Wrocławiu z 17 grudnia 1972 r. o możliwościach i warunkach realizacji. Podkreślenia wymaga przy tym okoliczność, że w przepisach ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229), na podstawie którego było wydane pozwolenie na budowę, nie było przepisu obligującego inwestora do przechowywania dokumentów związanych z procesem budowlanym przez okres istnienia obiektu budowlanego. Skoro więc przepisy, na których podstawie inwestor realizował inwestycję nie obligowały go do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, to tylko z faktu, że nie zachowała się aktualnie decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę, nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Z braku pierwotnej dokumentacji projektowej nie można wyprowadzać negatywnych dla inwestora konsekwencji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 45/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 lutego2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1091/13). Do stwierdzenia, że inwestor zrealizował inwestycję w ramach samowoli budowlanej, konieczne byłoby ustalenie, że decyzją taką nigdy nie dysponował. Tymczasem w niniejszej sprawie organ zgromadził obszerną dokumentację z której wynika, że inwestor (jego poprzednik prawny) podjął czynności prawne w celu legalnego zrealizowania inwestycji. Zresztą, co szczególnie istotne w niniejszej sprawie, skarżąca nie tyle zabiega o ustalenie samowoli budowlanej podczas realizacji inwestycji, co doprowadzenie do rozbiórki gazociągu. W tym kontekście podnosi, że nie wyrażała zgody na posadowienie gazociągu na nieruchomości. Podpierając się tym zarzutem wywodzi, że bez zgody właściciela nieruchomości inwestycja nie mogła być przeprowadzona legalnie. Wobec tego należy dobitnie podkreślić, że kwestie samowoli budowlanej i jej skutków regulował 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Według treści przepisu, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Są to zatem jedyne przesłanki jakie organ zobowiązany jest badać przed wydaniem decyzji o rozbiórce. Inaczej rzecz ujmując, wyłącznie stwierdzenie przez organ, że samowolnie wybudowany obiekt jest niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, umożliwiał takiemu organowi wydanie decyzji o rozbiórce. Wśród przesłanek nakazania rozbiórki nie figuruje brak zgody na dysponowania nieruchomością do celów budowlanych, zatem nawet jeśli organ ustaliłby taki brak, nie mogłoby to stanowić powodu do nakazania rozbiórki gazociągu. W tym kontekście jednak Sąd zwraca uwagę, że skoro skarżąca była właścicielem nieruchomości już w chwili realizacji inwestycji, to nie można pominąć faktu, że nie zachowały się również jakiekolwiek ślady jej sprzeciwu w chwili budowy, a jak również przez kolejne kilkadziesiąt lat istnienia gazociągu. Może to potwierdzać fakt, że inwestycja była realizowana legalnie, a właściciele nieruchomości mieli tego świadomość. Podkreślić należy również, że inwestycje liniowe korzystały i korzystają z pewnego uprzywilejowania z uwagi na ich charakter. Służą bowiem realizacji interesów i zabezpieczeniu potrzeb - takich jak dostęp do gazu - szerszej grupy podmiotów, takiej jak np. osiedle bądź cała miejscowość. Jest to jednocześnie system zależny od ciągłości funkcjonowania jego elementów i każde jego ewentualne przerwanie - poprzez demontaż jednego z elementów - pozbawia funkcjonalności całą sieć, a wszystkich jej odbiorców - dostępu do dobra publicznego, np. energii (gazu). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym (VII SA/Wa 793/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie LEX nr 3104173). Z tego też powodu możliwe są rozwiązania prawne, również w aktualnym stanie prawnym, pozwalające na realizację inwestycji na podstawie decyzji administracyjnej w przypadku wyraźnego braku zgody właściciela nieruchomości na przebieg inwestycji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, mając na względzie prawidłową interpretację przez organy art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia wskazanych przepisów ustawy zasadniczej, stanowiących o legalności, równości wobec prawa i o ochronie własności. W świetle akt sprawy nie jest trafny zarzut naruszenia przepisów procesowych, ponieważ organy podjęły wszelkie możliwe czynności w celu wyjaśnienia stanu sprawy, należycie odnosząc się do zebranego materiału dowodowego. Finalnie należy też podkreślić, że Sąd, mutatis mutandis, podzielił w pełni argumentację sformułowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Wr 377/22), podtrzymaną orzeczeniem Sądu Naczelnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 872/23), zauważając, że orzeczenia dotyczą tożsamego obiektu (gazociągu), tylko zlokalizowanego na różnych nieruchomościach. Tłumaczy to dlaczego Sąd nie uznał za właściwe przeniesienie na grunt przedmiotowej sprawy judykatury wskazanej w skardze w sposób oczekiwany przez skarżącą. Skoro postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie legalności budowy gazociągu nie dało podstaw do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca ingerencję organów nadzoru budowlanego i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, należało uznać, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy – zebrany w sposób prawidłowy – nie pozwolił na konkluzję, że gazociąg powstał w warunkach samowoli budowlanej. W związku z tym, Sąd zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI