II SA/WR 2672/02

II SA/Wr 2672/02 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Janowska
Grażyna Jeżewska
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant : referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), odmówił A. W. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ ustalił, że A. W. zarejestrował się w urzędzie pracy po raz pierwszy w dniu 4 stycznia 2000r., przedstawiając świadectwo pracy za okres od 1 czerwca 2001r. do 31 grudnia 2001r., z którego wynikało, że stosunek pracy ustał z upływem czasu, na jaki była zawarta umowa. Stronie przyznano zasiłek dla bezrobotnych, którego wypłatę – z dniem 1 marca 2002r. - wstrzymano w związku z podjęciem od tego dnia zatrudnienia. Ponownej rejestracji A. W. dokonał w dniu 9 września 2002r. i przedłożył świadectwo pracy za okres zatrudnienia od 1 marca 2002r. do 7 września 2002r., z którego wynikało, że stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę z przyczyn dotyczących zakładu, na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z pracownikami. Strona jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego wraz z dokumentacją, potwierdzającą okres pracy uprawniający do emerytury, wynoszący powyżej 38 lat. W tym stanie faktycznym Prezydent Miasta [...] stwierdził, że A. W. prawo do zasiłku dla bezrobotnych nabył już w dniu 12 stycznia 2002 r. i wówczas – z uwagi na sposób rozwiązania umowy o pracę – nie kwalifikował się do przyznania świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w art. 37 k ust. 1cyt. wyżej ustawy. Organ podniósł, że fakt ponownej rejestracji uprawnia stronę jedynie do wznowienia wypłaty zasiłku dla bezrobotnych, stosownie do treści art. 25 pkt 11 ustawy (i taka decyzja została wydana) , a nie do nabycia prawa do tego zasiłku. Ponadto organ wyjaśnił, że wznawiając wypłatę zasiłku nie bada się już podstawy prawnej rozwiązania umowy o pracę, bada się tylko przesłanki do wznowienia jego wypłaty.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. zauważył, że przepis art. 25 pkt 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dotyczy jedynie ustalenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych i wynika z niego to, że przysługuje mu prawo do wznowienia wypłaty zasiłku. Przepis ten nie dotyczy jednak świadczenia przedemerytalnego, o jakie się ubiega. Prawo do świadczenia A. W. wywodzi z treści art. 37 k ust. 1 pkt 2 w związku z treścią art. 37 l ust. 1 ustawy, gdyż uzyskał prawo do zasiłku i status bezrobotnego od dnia 9 września 2002 r. (decyzja z dnia [...]), rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zatrudnienie trwało ponad 6 miesięcy, odwołujący się skończył już 55 lat oraz osiągnął wymagany okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat.
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przypomniał, że A. W. w dniu 18 października 2002 r. ukończył 60 lat i do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący – w jego przypadku – 39 lat, 11 miesięcy i 8 dni. Przypomniał również, że w dniu pierwszej rejestracji, ze względu na sposób rozwiązania stosunku pracy nie kwalifikował się do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. W tej sytuacji, po dokonaniu ponownej rejestracji, nabył wyłącznie prawo do zasiłku na okres pomniejszony o poprzedni okres pobierania zasiłku, zgodnie z art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na poparcie swego stanowiska organ odwoławczy powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 19 czerwca 2000 r. Ponadto wyjaśnił, że do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego koniecznym jest, by A. W. podjął zatrudnienie na okres nie krótszy niż 365 dni, a rozwiązanie stosunku pracy musi nastąpić z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. W., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 10 września 2002r. W ocenie skarżącego, zaprezentowane przez organy stanowisko narusza obowiązujący porządek prawny. Powołany w decyzjach art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu rozstrzyga wyłącznie kwestię "długości okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych." Nie przesądza on natomiast o prawie do świadczenia przedemerytalnego. Problematyce tej poświęcony został rozdział 3 c ustawy, który w sposób kompleksowy ustala warunki i zasady nabycia prawa do świadczenia. W dniu powtórnej rejestracji w urzędzie pracy, tj. w dniu 9 września 2002r., skarżący ponownie uzyskał status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a nadto spełniał pozostałe warunki określone w art. 37 k ust. 1 ustawy. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu potwierdza stanowisko skarżącego, iż chodzi o każdorazową, a nie pierwszą, rejestrację. Błędne jest zatem twierdzenie, że warunkiem sine qua non nabycia przez skarżącego prawa do świadczenia jest ponowne podjęcie zatrudnienia na okres co najmniej 365 dni i rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w treści swej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a.
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa, gdyż została wydana z naruszeniem art. 25 ust. 11, art. 37 k ust. 1 i art. 37 l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą.
Dla uporządkowania czynionych rozważań koniecznym jest przypomnienie, że A. W. zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy po raz pierwszy w dniu 4 stycznia 2002r., przedstawiając świadectwo pracy, z którego wynikało, że stosunek pracy ustał z upływem czasu na jaki była zawarta umowa. Decyzją z dnia 31 stycznia 2002r. przyznano skarżącemu status bezrobotnego z prawem do zasiłku od dnia 12 stycznia 2002r. Wypłatę tego zasiłku wstrzymano z dniem 1 marca 2002r. z uwagi na podjęcie krótkookresowej pracy. W dniu 9 września 2002r. A. W. dokonał ponownej rejestracji, tym razem przedstawiając świadectwo pracy za okres od 1 marca do 7 września 2002r., w którym stwierdzono, że stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wraz z dokumentami skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] uznano go za bezrobotnego od dnia 9 września 2002r. z prawem do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed podjęciem zatrudnienia. W tak ustalonym stanie faktycznym organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że w dacie pierwszej rejestracji A. W., z uwagi na sposób rozwiązania stosunku pracy, nie nabył prawa do świadczenia przedemerytalnego, mimo iż spełnił pozostałe warunki do jego przyznania. Co prawda przy kolejnej rejestracji przedstawił świadectwo pracy potwierdzające, że stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn leżących po stronie zakładu, jednak na przeszkodzie w przyznaniu żądanego świadczenia stoi art. 25 ust. 11 ustawy, który przesądza o tym, że po kolejnej rejestracji strona uzyskuje wyłącznie prawo do zasiłku dla bezrobotnych i to na okres pomniejszony o poprzedni okres jego pobierania. Dla poparcia wyrażonego poglądu organ odwoławczy powołał się na treść uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 19 czerwca 2000r.
Z takim stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić, ponieważ nie znajduje ono oparcia w powołanych przez organy przepisach. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sprawy związane z przyznaniem świadczeń przedemerytalnych zostały uregulowane w sposób kompletny w rozdziale 3 c ustawy. Przepis art. 25 ust. 11 ustawy znajduje się w rozdziale 3 ustawy, zatytułowanym "Zasady i formy przeciwdziałania bezrobociu oraz łagodzenia jego skutków", w którym pomieszczono m.in. przepisy związane z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, jego wysokością oraz okresem pobierania. Tej ostatniej kwestii dotyczy właśnie art. 25 ustawy. W jego ust. 11 uregulowano tylko i wyłącznie okresy pobierania niewykorzystanej części, już wcześniej przyznanego zasiłku, w sytuacji gdy bezrobotny, który utracił status bezrobotnego na okres krótszy niż 365 dni z powodu m.in. podjęcia zatrudnienia, zarejestrował się ponownie w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny w ciągu 7 dni od dnia ustania zatrudnienia. W przepisie tym przesądzono, że posiada on wówczas prawo do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. Omawiana regulacja w żadnej mierze nie odnosi się i nie przesądza o prawie do innych świadczeń. Przywołana przez Wojewodę [...] teza uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 czerwca 2002r. (sygn. akt. OPS 9/00, opubl. ONSA 2001/1/15) wskazała, że bezrobotny - w sytuacji objętej dyspozycją art. 25 ust. 11 ustawy – uzyskuje wyłącznie prawo do tzw. zasiłku uzupełniającego. Sformułowaniem "wyłącznie" posłużono się jedynie dla określenia długości okresu uprawniającego do pobierania zasiłku. Taki sens i znaczenie tezy postawionej przez NSA wynika z uzasadnienia uchwały, jak i treści pytania prawnego przedstawionego Sądowi do rozstrzygnięcia. W omawianej uchwale potwierdzono prezentowany już wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego pogląd dotyczący tożsamości zasiłku przyznanego w wyniku "pierwszej" rejestracji, z tym zasiłkiem, którego wypłatę wznowiono w oparciu o treść art. 25 ust. 11 ustawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że bezrobotny, o którym mowa w omawianym przepisie, w dniu kolejnej rejestracji nie musi ponownie ubiegać się o potwierdzenie prawa do zasiłku, gdyż prawo to nabył jeszcze przed datą podjęcia zatrudnienia. Po ustaniu zatrudnienia, na wniosek bezrobotnego, dochodzi do realizacji niewykorzystanej części wcześniej przyznanego zasiłku. W konsekwencji należy więc przyjąć, że skarżący, dokonując w wymaganym terminie ponownej rejestracji i dokumentując, że zatrudnienie trwało krócej niż 365 dni, był w dniu 9 września 2002r. osobą legitymującą się statusem bezrobotnego i posiadał prawo do tzw. uzupełniającego zasiłku. Okoliczność tę potwierdził zresztą Prezydent Miasta [...], wydając w tej sprawie korzystną dla skarżącego decyzję.
W tym stanie rzeczy nie było podstaw do uznania, że A. W. nie spełnił jednego z materialnoprawnych warunków określonych w art. 37 k ust. 1 ustawy, i że uzyskanie statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku, w rozumieniu tego przepisu, będzie mogło nastąpić dopiero po podjęciu zatrudnienia trwającego co najmniej przez 365 dni i po wykazaniu, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. U podstaw takiego stanowiska legła zapewne wadliwa wykładnia treści art. 37 l ust. 1 zd. pierwsze ustawy, który brzmi: "Prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy." Organy błędnie przyjęły, że w pojęciu "dzień rejestracji" nie mieszczą się – oprócz pierwszej – również rejestracje kolejne. Treść tego przepisu jest jasna i jednoznaczna. Ustawodawca posłużył się pojęciem "rejestracja" bez doprecyzowania, o którą rejestrację chodzi, zatem należy przyjąć, że chodzi o każdą z nich. Przepis art. 25 ust. 11 ustawy wyraźnie wymaga od bezrobotnego, by ten – w odpowiednim terminie po zakończonym zatrudnieniu – "zarejestrował się" w powiatowym urzędzie pracy a więc w ramach jednej ustawy posłużono się tym samym pojęciem. Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego wprowadzanie ograniczeń w jego rozumieniu. Przy takiej wykładni art. 37 l ust. 1 ustawy należy uznać, iż dniem rejestracji, o jakim mowa w tym przepisie, był dzień 9 września 2002r. Wówczas to skarżący udokumentował, stosownie do treści art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy, iż był zatrudniony ponad 6 miesięcy a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
A. W. spełnił również pozostałe materialnoprawne warunki do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Przepis art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy zalicza do nich: ukończenie – w przypadku mężczyzn – 60 lat oraz osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury , który dla mężczyzn wynosi 35 lat. Ponieważ skarżący ukończył 18 października 2002r. – 60 lat i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący ponad 39 lat, nie ulega wątpliwości, że także te ustawowe warunki zostały spełnione.
Powiedziane dotychczas przesądza o tym, że A. W. nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa materialnego a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, zatem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, oraz art. 135 p.s.a., należało orzec, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim wyroku oparto na treści art. 152 p.s.a.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań Sądu.