II SA/Wr 2592/03

II SA/Wr 2592/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Halina Kremis
Zygmunt Wiśniewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: NSA Halina Kremis NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. Z .i J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] ([...]) z dnia [...]r. Prezydent W. na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku skarżących A. Z. i J. Z., odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia na własność nieruchomości położonej we W. przy ul. N. [...].
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dnia [...]r. skarżący złożyli wniosek w sprawie nieodpłatnego nabycia na własność wyżej wymienionej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Powołując się na unormowania art. 1 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy Prezydent W. podniósł, że skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży – akt notarialny Rep. A nr [...]z dnia [...] r., a zatem – zdaniem organu – nie spełniają warunku pozostawania użytkownikami wieczystymi w dniu [...]r. oraz w dniu [...]r., nie są też następcami prawnymi osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1. Organ I instancji podał, iż z treści umowy sprzedaży z dnia [...]r. wynika, że strona nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu z wybudowanym domem mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym oraz że wobec niespełnienia kryterium podmiotowego nie żądano od strony oświadczenia wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy, to jest o nieskorzystaniu z uwłaszczenia mieniem, o którym mowa w art. 56a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
W odwołaniu złożonym od tej decyzji A. Z. i J. Z. wnieśli o jej zmianę przez przyznanie nieodpłatnego nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem skarżących nietrafne jest stwierdzenie, że nie są oni następcami prawnymi osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, bowiem z żadnego przepisu tej ustawy nie wynika, aby następstwo prawne dla swej skuteczności musiało mieć miejsce dopiero po dniu wejścia jej w życie, to jest po dniu 24 października 2001 r. Skarżący zarzucili, że jest dowolna interpretacja organu decyzyjnego zmierzająca do uchylenia się od obowiązku nieodpłatnego uwłaszczenia użytkowników nieruchomości, nie znajdująca potwierdzenia w ustawie. Wątpliwości skarżących budzi również interpretacja, iż prawo do nieodpłatnego uwłaszczenia ma tylko taka osoba fizyczna, która była użytkownikiem wieczystym gruntu zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r. Podnieśli, że art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy używa liczby mnogiej wspominając o osobach fizycznych, a nie o osobie fizycznej oraz że gdyby ustawodawca użył w art. 1 określenia "osobie fizycznej będącej w dniu 26.V.1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikiem wieczystym nieruchomości", to "sprawa byłaby oczywista". Użycie zaś określenia w liczbie mnogiej oznacza, że chodzić może o różne osoby będące użytkownikami nieruchomości bądź w 1990 r., bądź w 2001 r., w tym i następcom prawnym. W opinii skarżących odmienna interpretacja stosowana przez organ jest sprzeczna zarówno z wykładnią gramatyczną powołanego przepisu, jak i jego wykładnią celowościową. Podkreślając, że istotą ustawy jest nieodpłatne uwłaszczenie obywateli Rzeczypospolitej Polskiej będących użytkownikami wieczystymi na określonym obszarze kraju, skarżący wywiedli, że niezbyt precyzyjna redakcja zapisów tej ustawy nie może stanowić pretekstu ani podstawy do uchylania się przez organy od obowiązku uwłaszczania.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy poddał analizie przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i wywiódł, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności, przewidziane w tej ustawie, przysługuje wszystkim osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340 z późn. zm.), zabudowanych na cele mieszkalne lub stanowiących nieruchomości rolne, niezależnie od tego, czy nadano im nieruchomości w trybie osadniczym, czy też nie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło następnie, że biorąc pod uwagę wspomniane daty graniczne (26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r.), w których należało posiadać status użytkownika (współużytkownika) wieczystego – jako przesądzające o możliwości ubiegania się o nieodpłatne nabycie prawa własności (współwłasności) przedmiotowej nieruchomości oraz fakt, że wspominane przez ustawę następstwo prawne musiało mieć miejsce po 23 października 2001 r., zasadne było wydanie decyzji odmownej. Kolegium podkreśliło, że – jak wynika z akt sprawy – A. i J. Z. nabyli prawo użytkowania wieczystego od H. i W. B. w dniu [...]r., a więc już po 26 maja 1990 r., a przed 24 października 2001 r., czyli – w ocenie organu II instancji – nie spełniają oni wspomnianych wyżej kryteriów podmiotowych, odnoszących się do czasu trwania użytkowania wieczystego.
Na powyższą decyzję A. Z. i J. Z. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz ich interesu prawnego przez uniemożliwienie im nieodpłatnego nabycia nieruchomości przy ul. N. [...] we W.. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o stwierdzenie obowiązku uwłaszczenia na mocy powołanych wyżej przepisów.
Podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zarzucili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie pominęło podnoszone przez nich argumenty, nie dokonało żadnej głębszej analizy tekstu art. 1 ustawy i nie wskazało, z czego wyprowadza wniosek, że obie przesłanki czasowe w odniesieniu do prawa uwłaszczenia i sukcesji muszą być spełnione łącznie. W opinii skarżących z "tekstu ustawy wniosek taki wcale nie wynika i jest to bardziej kwestia wątpliwej interpretacji niż rzetelnej wykładni".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji.
Przepis art. 1 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, iż osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.
W myśl ust. 2 tego artykułu prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
Stosownie do ust. 3 art. 1 decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego.
Przepis art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy wymaga, aby osoby fizyczne uprawnione do nabycia prawa własności wymienionych w tej ustawie nieruchomości były użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi tych nieruchomości "w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy", to jest w dniu 24 października 2001 r. Wymóg ten oznacza, że nie każda osoba fizyczna będąca użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości nabywa prawo własności tej nieruchomości na podstawie przepisów omawianej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., lecz tylko taka osoba, która była użytkownikiem (współużytkownikiem) wieczystym danej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r.
Wbrew twierdzeniom skarżących wymóg ten wynika jednoznacznie z brzmienia przywołanego przepisu i nie jest to "bardziej kwestia wątpliwej interpretacji niż rzetelnej wykładni", ani też "dowolna interpretacja organu decyzyjnego zmierzająca do uchylenia się od obowiązku nieodpłatnego uwłaszczenia użytkowników nieruchomości, nie znajdująca potwierdzenia w ustawie".
Dla właściwego rozumienia omawianego przepisu nie ma też znaczenia użycie przez ustawodawcę liczby mnogiej, a nie liczby pojedynczej w odniesieniu do kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia własności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Użycie liczby mnogiej wynika z przyjętej przez ustawodawcę redakcji analizowanego przepisu i oznacza, że z regulacji zawartej w tej ustawie skorzystać może bliżej nieoznaczona liczba osób spełniających określone w ustawie warunki, przy czym każda z uprawnionych osób może być zarówno użytkownikiem, jak i współużytkownikiem wieczystym danej nieruchomości. Ustawodawca mógł oczywiście także przy innej redakcji omawianego przepisu zawrzeć taką samą jego treść normatywną, ale użycie przez ustawodawcę liczby mnogiej nie uprawnia do przyjęcia poglądu, że inna osoba mogła być użytkownikiem (współużytkownikiem) wieczystym danej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., a inna w dniu 24 października 2001 r.
Skoro zatem osobami, o których mowa w ust. 1 art. 1 cytowanej ustawy, są takie osoby fizyczne, które były użytkownikami (współużytkownikami) wieczystymi danej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r., to – w konsekwencji – osobami wymienionymi w ust. 2 tego artykułu są osoby fizyczne będącymi następcami prawnymi osób, które były użytkownikami (współużytkownikami) wieczystymi danej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r., a nie tylko w jednej z tych dat.
Odnosząc się do kolejnego z argumentów podnoszonych przez skarżących stwierdzić należy, że istotą ustawy jest nieodpłatne uwłaszczenie obywateli Rzeczypospolitej Polskiej będących użytkownikami wieczystymi, jednak nie wszystkich, lecz tylko tych, którzy zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r. posiadali prawo użytkowania wieczystego konkretnej nieruchomości.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by decyzja ta naruszała prawo i to w stopniu wymagającym usunięcia jej z obrotu prawnego. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.