II SA/Wr 637/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnagrzywna w celu przymuszenianadzór budowlanystan techniczny obiektuobowiązki niepieniężnepostępowanie egzekucyjneuchylanie się od obowiązku

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, uznając, że skarżący uchylał się od wykonania obowiązków nałożonych decyzją nadzoru budowlanego.

Skarżący B. D. zaskarżył postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Grzywna została nałożona z powodu uchylania się od wykonania obowiązków kontroli stanu technicznego budynku mieszkalnego, nałożonych decyzją z 2017 r. Sąd uznał, że skarżący uchylał się od wykonania obowiązku, ponieważ nie podjął żadnych działań przez prawie 5 lat od uzyskania przez decyzję statusu ostatecznej. Wybór grzywny jako środka egzekucyjnego został uznany za prawidłowy, jako mniej uciążliwy niż wykonanie zastępcze.

Przedmiotem skargi była decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB), która utrzymała w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Grzywna została nałożona z powodu uchylania się od wykonania obowiązków nałożonych decyzją z 2017 r., dotyczących kontroli stanu technicznego instalacji gazowej, przewodów kominowych, instalacji elektrycznej i piorunochronnej budynku mieszkalnego. Skarżący zarzucał m.in. bezpodstawne żądanie tworzenia podwójnej dokumentacji oraz wydanie decyzji na podstawie uchylonej decyzji PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podkreślając, że kontroli podlega jedynie zasadność zastosowania środka egzekucyjnego (grzywny), a nie prawidłowość ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązki. Sąd stwierdził, że skarżący uchylał się od wykonania obowiązku, ponieważ przez prawie 5 lat od uzyskania przez decyzję statusu ostatecznej nie podjął żadnych działań. Wybór grzywny w celu przymuszenia jako środka egzekucyjnego został uznany za prawidłowy, zgodnie z zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, a jej wysokość za współmierną dolegliwość.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ egzekucyjny jest zobowiązany do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, w tym grzywny w celu przymuszenia, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchylanie się od wykonania obowiązku następuje przez samą bierność w jego wykonaniu, zwłaszcza gdy obowiązek ma charakter prewencyjny (ochrona życia i zdrowia). Organ egzekucyjny nie jest władny weryfikować zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 6 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pb art. 62 § 3

Prawo budowlane

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 125

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 126

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny ma obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze. Zakres kontroli sądu administracyjnego w sprawie skargi na postanowienie o grzywnie ogranicza się do oceny legalności zastosowania środka egzekucyjnego, a nie zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej. Brak podjęcia działań przez zobowiązanego przez prawie 5 lat od uzyskania przez decyzję statusu ostatecznej stanowi uchylanie się od wykonania obowiązku.

Odrzucone argumenty

Zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie uchylonej w całości decyzji PINB. Decyzje organów nadzoru budowlanego zostały wydane bez wcześniejszego wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. DWINB przed wydaniem decyzji z 30 maja 2017 r. pozbawił strony możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i możnością obrony swoich praw. Podwójne żądanie tworzenia dokumentacji.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać lub w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która wraz z uzyskaniem statusu decyzji ostatecznej, podlega przymusowemu wykonaniu dla uznania, że wystąpiła omawiana przesłanka (uchylania się od wykonania obowiązku), wystarczy sama bierność w wykonaniu obowiązku pomimo, że decyzja stała się wykonalna obowiązki nałożone w związku z tym na stronę skarżącą powinny były być wykonane bez zbędnej zwłoki, licząc od momentu, gdy decyzja stała się ostateczna niepodejmowanie jakichkolwiek działań celem zastosowania się do nałożonych obowiązków jest równoznaczne z uchylaniem się od ich wykonania grzywna w celu przymuszenia nie jest świadczeniem bezzwrotnym grzywna w celu przymuszenia powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku

Skład orzekający

Olga Białek

przewodniczący sprawozdawca

Halina Filipowicz-Kremis

sędzia

Wojciech Śnieżyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku organu egzekucyjnego do wszczęcia postępowania w przypadku uchylania się od wykonania obowiązku, a także prawidłowość wyboru grzywny jako środka egzekucyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego postępowania egzekucyjnego w administracji i nie stanowi przełomu w szerszym zakresie prawa administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje mechanizmy egzekucji administracyjnej i konsekwencje uchylania się od wykonania obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowlanego, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów z zakresu prawa budowlanego.

Grzywna 10 000 zł za brak reakcji na obowiązek kontroli budynku – czy sąd administracyjny stanie po stronie obywatela?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 637/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda
Halina Filipowicz-Kremis
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OZ 435/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-08
II OZ 543/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 6 par. 1, art. 7 par. 2, art. 125, art. 126
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2022 r., nr 744/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. D. (dalej: strona, skarżący) jest wskazane w sentencji postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji), którym utrzymane zostało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Złotoryi (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 16 maja 2022 r., nr PINB.7356/1-106/2005-2022, nakładające na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł na skutek uchylania się od wykonania obowiązków nałożonych przez organ nadzoru budowlanego.
Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Organ I instancji, decyzją z dnia 6 marca 2017 r., nakazał skarżącemu i drugiemu współwłaścicielowi budynku mieszkalnego poddanie tego budynku kontroli poprzez sprawdzenie stanu technicznego i przydatności do użytkowania instalacji gazowej, przewodów kominowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych), instalacji elektrycznej i piorunochronnej – w zakresie stanu sprawności wymienionych instalacji – w terminie 30 dni liczonych od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a także poddanie ocenie i wykonanie ekspertyzy technicznej określającego nieprawidłowości stanu technicznego ww. budynku w całości, we wskazanym w decyzji zakresie, wyznaczając w tej części termin 60 dni.
Decyzją z dnia 30 maja 2017 r. DWINB uchylił ww. rozstrzygnięcie zgadzając się co do zasady w kwestii nałożonych obowiązków, zwrócił jednak uwagę, że przepisy Prawa budowlanego nie dają podstawy do wyznaczania terminu ich wykonania. W związku z tym, rozstrzygając co do istoty, organ II instancji nałożył na współwłaścicieli tożsame obowiązki, co organ I instancji, przy czym nie wyznaczył terminu ich wykonania.
Wobec braku podjęcia stosownych działań przez zobowiązanych zmierzających do ustosunkowania się do ww. decyzji, PINB skierował do nich upomnienia datowane na 21 grudnia 2017 r. z wezwaniem do dobrowolnego wykonania nałożonych obowiązków w terminie 7 dni.
Po bezskutecznym upływie wskazanego wyżej terminu, PINB wystawił w dniu 29 stycznia 2018 r. tytuły wykonawcze (doręczone w dniu 30 stycznia 2018 r.) i wszczął wobec zobowiązanych postępowanie egzekucyjne celem wykonania obowiązków. Zarzuty wniesione przez zobowiązanych w postępowaniu egzekucyjnym PINB uznał za niezasadne, organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie w tym przedmiocie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 12 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 550/18, oddalił skargę na to ostatnie rozstrzygnięcie. Wyrok stał się prawomocny.
Wobec braku realizacji nakazów nałożonych w decyzji DWINB z dnia 30 maja 2017r. PINB wskazanym na wstępie postanowieniem, nałożył na skarżącego jako współwłaściciela ww. budynku mieszkalnego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie organ II instancji zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem, utrzymał je w mocy.
Argumentując wydane rozstrzygnięcie DWINB, w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – dalej: u.p.e.a.), zgodnie z którym, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest władny uchylać, zmieniać lub w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która wraz z uzyskaniem statusu decyzji ostatecznej, podlega przymusowemu wykonaniu.
DWINB wyjaśniał, że do wyegzekwowania obowiązku wynikającego z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko dwa środki egzekucyjne – grzywnę w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze. Zwrócił uwagę na przepis art. 7 § 2 u.p.e.a., który przewiduje zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie najłagodniejszym środkiem była grzywna. Powołał w tym względzie unormowania zawarte w art. 125 i art. 126 u.p.e.a. wskazując na przesłanki ewentualnego umorzenia grzywny lub jej częściowego zwrotu.
DWINB dla porównania wskazał na skutki zastosowania drugiego środka egzekucyjnego, to jest wykonania zastępczego, które jest realizowane przez inną osobę na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. Stąd organ II instancji wywiódł, że koszty zastosowania tego środka mogą znaczenie przewyższać koszty poniesione przez zobowiązanego, który samodzielnie wykonałby obowiązek.
W ocenie DWINB prawidłowo organ I instancji uznał, że zobowiązani uchylają się od wykonania nałożonego na nich obowiązku. Zauważył, że decyzja nakładająca przedmiotowe obowiązki wiązała się z nieodpowiednim stanem technicznym określonego w niej budynku, zaś żądane dokumenty są niezbędne do wydania decyzji w trybie art. 66 Prawa budowlanego, to jest zobowiązującej do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Zdaniem organu, w takich okolicznościach obowiązek powinien być wykonany bez zbędnej zwłoki.
Organ II instancji zauważył, że przepis art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, będący podstawą wydania decyzji o nałożeniu obowiązków, nie daje podstaw do wyznaczenia terminu ich wykonania – decyzja podlega wykonaniu z chwilą, gdy staje się ostateczna. Wskazał, że w niniejszej sprawie taka decyzja, która stała się ostateczna, wydana została 30 maja 2017 r., a więc 5 lat temu, zaś obowiązek z niej wynikający do tej pory nie został wykonany. Jako słuszne organ uznał zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego i zastosowania jako środka egzekucyjnego grzywnę w celu przymuszenia.
Jako prawidłowe też DWINB ocenił określenie kwoty grzywny. Zdaniem organu II instancji, jest to kwota na tyle wysoka i na tyle uciążliwa, że dla skarżącej korzystniejsze będzie wykonanie nałożonych obowiązków w całości. Organ zauważył przy tym, że ma ona charakter jednorazowy i w razie dalszego uchylania się od wykonania nakazanych obowiązków, uzyskana w ten sposób kwota, w przypadku jej zapłaty lub ściągnięcia, umożliwi organowi egzekucyjnemu zabezpieczenie środków finansowych na zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego – wykonania zastępczego.
Powołując się na orzecznictwo sądowe, organ II instancji podkreślił, że grzywna powinna być na tyle dolegliwa, aby zmusiła osobę zobowiązaną do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione.
W końcowych wywodach skarżonego postanowienia DWINB odniósł się szczegółowo do zarzutów zażalenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. D. wniósł o uchylenie postanowień obu instancji. Zarzucił im bezpodstawne żądanie tworzenia podwójnej dokumentacji, co było podnoszone w zażaleniu z dnia 14 czerwca 2022 r. - jednak fakty te zostały pominięte przez DWINB. Podniósł również, że zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie uchylonej w całości decyzji PINB. Dalej strona zwróciła uwagę, że decyzje obu instancji wydane zostały na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, dlatego też żaden z organów, które te decyzje wydały, nie miał upoważnienia ustawowego do wyznaczania terminu wykonania obowiązku. Stąd strona wywiodła naruszenie przez DWINB art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto skarżący wytknął, że decyzja z dnia 30 maja 2017 r. nie zawiera żądania dostarczenia dokumentacji organowi – oznacza to, że PINB "sam sobie dał prawo wyznaczania terminów i żądania podwójnej dokumentacji". Zwrócił uwagę, że decyzje organów nadzoru budowlanego zostały wydane bez wcześniejszego wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, są to zatem decyzje nieistniające. Dodatkowo DWINB przed wydaniem decyzji z 30 maja 2017 r. pozbawił strony możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i możnością obrony swoich praw.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Zaznaczyć też trzeba – mając na uwadze zarzuty, jakie zostały podniesione w skardze – że zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., na podstawie którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy z kolei wytyczone są aktem, który jest przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie jest to postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji o nałożeniu grzywny celem przymuszenia – co za tym idzie, Sąd władny jest wyłącznie ocenić zasadność zastosowania tego środka egzekucyjnego na podstawie przepisów ustawy, która ma tutaj zastosowanie, to jest ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W rezultacie wszelkie zarzuty odnoszące się do decyzji wydanej przez DWINB w dniu 30 maja 2017 r. – a właściwie przedmiotowa skarga skupia się wyłącznie na tym akcie – pozostają poza obszarem rozpoznania niniejszej sprawy. Podkreślić należy, że powyższa decyzja jest ostateczna i nie podlega kontroli w toku postępowania egzekucyjnego a tym samym nie podlega obecnie kontroli Sądu. Oznacza to, że obowiązki, jakie zostały nałożone na stronę skarżącą i na drugiego współwłaściciela budynku tą decyzją w żaden sposób nie mogą być w niniejszej sprawie kwestionowane.
Dokonując zatem sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia (w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a), przy uwzględnieniu kryterium legalności oraz zakreślonych granic sprawy (odnoszących się do przedmiotu nałożenia grzywny w celu przymuszenia) Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ egzekucyjny wydając powyższy akt, nie naruszył prawa.
Objęte skargą postanowienie DWINB, utrzymujące w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, wydane zostało w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowana przez organ egzekucyjny grzywna w celu przymuszenia jest natomiast środkiem egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym.
W przedmiotowej sprawie źródłem tych obowiązków (mających charakter niepieniężny) jest ostateczna decyzja DWINB z dnia 30 maja 2017 r., wydana na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. Przy czym jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, że prawidłowość i zasadność tej decyzji w niniejszej sprawie nie podlega obecnie kontroli i nie ulega wątpliwości, że dopóki wymieniona decyzja istnieje w obrocie prawnym, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, zaś w razie bezczynności zobowiązanego, wierzyciel obowiązany jest – na mocy art. 6 u.p.e.a – uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.
W ocenie Sądu, przesłanka "uchylania się od wykonania obowiązków", określona w art. 6 § 1 u.p.e.a., w niniejszej sprawie została zrealizowana. Stosownie do brzmienia ww. przepisu, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Ustawa nie wyjaśnia, jak należy interpretować to pojęcie, jednakże w orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że dla uznania, że wystąpiła omawiana przesłanka, wystarczy sama bierność w wykonaniu obowiązku pomimo, że decyzja stała się wykonalna.
W niniejszej sprawie – jak słusznie zauważył organ II instancji w skarżonym postanowieniu – przepisy Prawa budowlanego, a konkretnie art. 62 ust. 3, który był podstawą nałożonych na skarżącego obowiązków, nie przewidują terminu w jakim te obowiązki powinny być wykonane, niemniej już sama treść tego przepisu wskazuje, że ich realizacja powinna nastąpić bez zbędnej zwłoki. Przepis art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego stanowi bowiem, że organ nadzoru budowlanego nakazuje przeprowadzenie kontroli o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części – w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Unormowanie to i działania podjęte przez organ nadzoru budowlanego na jego podstawie mają charakter prewencyjny – ich celem jest ochrona najwyższych wartości, jakimi są zdrowie i życie ludzi. Stąd też zasadnie DWINB stwierdził, że obowiązki nałożone w związku z tym na stronę skarżącą powinny były być wykonane bez zbędnej zwłoki, licząc od momentu, gdy decyzja stała się ostateczna – w niniejszej sprawie od dnia wydania decyzji przez organ II instancji, to jest 30 maja 2017 r.
Tymczasem od daty wydania ww. decyzji ostatecznej do daty nałożenia przedmiotowego środka egzekucyjnego postanowieniem organu I instancji, podtrzymanym zaskarżonym postanowieniem DWINB, upłynęło bezskutecznie niemal 5 lat. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że niepodejmowanie jakichkolwiek działań celem zastosowania się do nałożonych obowiązków jest równoznaczne z uchylaniem się od ich wykonania.
W takich okolicznościach przepis art. 6 § 1 u.p.e.a. wręcz obligował PINB jako wierzyciela do podjęcia działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Unormowanie to formułuje bowiem jedną z ogólnych zasad postępowania egzekucyjnego: obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji). Skoro bowiem wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, to w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 629/20, dostępne w CBOSA).
Jednocześnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego i zastosowanie wobec skarżącego grzywny celem przymuszenia prawidłowo zostały poprzedzone czynnościami, jakie przewidują przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji. Do skarżącego skierowane zostało upomnienie (pismem z dnia 21 grudnia 2017 r.) które zawierało wszystkie elementy, aby mogło być uznane jako skuteczne upomnienie przedegzekucyjne. Również tytuł wykonawczy z dnia 29 stycznia 2018 r., którego wystawienie inicjuje wszczęcie postępowania egzekucyjnego, odpowiada wymogom prawa i zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu następnego dnia, to jest 30 stycznia 2018 r. Prawidłowość powyższych czynności potwierdzona została prawomocnym wyrokiem z dnia 12 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 550/18.
Kolejnym aspektem rozpatrywanej sprawy jest kwestia wyboru przez organ egzekucyjny środka, który będzie najodpowiedniejszy w danej sytuacji. W myśl przepisów u.p.e.a., do środków egzekucji zobowiązań niepieniężnych zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni. Przy czym dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego należy mieć na względzie zasadę wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien rozważyć, który z tych środków należało zastosować w świetle wskazanej zasady.
Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd stwierdził, że organy zasadnie dokonały wyboru jako środka egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądowym poglądem, który skład orzekający podziela, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – organ ma do wyboru zastosowanie grzywny w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze, powinien w pierwszej kolejności zastosować grzywnę w celu przymuszenia, a dopiero gdyby okazała się nieskuteczna, w drugiej kolejności może wdrożyć środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 767/08, dostępne w CBOSA).
Zwrócić należy uwagę, że zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów ponad te, które są związane z wykonaniem nakazu w wyznaczonym w niniejszym postanowieniu terminie. To od zobowiązanego zależy, czy nałożony na niego obowiązek zostanie wykonany, a w konsekwencji – czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Należy bowiem uwzględnić, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym.
Słusznie w tym względzie DWINB powołał w skarżonym postanowieniu regulacje zawarte w przepisach art. 125 i art. 126 u.p.e.a., gdyż wynika z nich, po pierwsze, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.), a po drugie, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy zatem wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwym od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego. Niemniej jednak, aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1208/17, dostępne w CBOSA).
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy zastosowany przez organy środek egzekucyjny jest odpowiedni do przymuszenia strony skarżącej do wykonania obowiązku i stanowi wystarczającą dolegliwość, by spełnić swoje zadanie, polegające na skutecznym zmobilizowaniu zobowiązanego do zintensyfikowania działań, które prowadziłyby do wykonania obowiązku nałożonego decyzją administracyjną z dnia 30 maja 2017 r. Również wysokość nałożonej grzywny nie narusza prawa i stanowi współmierną dolegliwość dla zobowiązanego.
Zatem w świetle tak poczynionych ustaleń, brak było podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu wydanego w pierwszej instancji.
Nie można też się zgodzić ze stroną skarżącą, że powyższe akty zostały wydane bez podstawy prawnej. Błędnie bowiem strona wywodzi, że podstawę stanowiła tutaj decyzja z dnia 6 marca 2017 r., wydana w I instancji, która została w całości uchylona przez organ odwoławczy. Jak już niejednokrotnie w rozważaniach uzasadnienia Sąd wskazywał, źródłem obowiązków, które są przedmiotem egzekucji w niniejszej sprawie, jest decyzja DWINB z 30 maja 2017 r. uchylająca ww. akt organu I instancji i orzekająca co do istoty. Zauważyć przy tym wypada, że w rzeczywistości organ II instancji w swoim rozstrzygnięciu powtórzył nakazy, o jakich orzekł PINB, tyle że nie wyznaczył – tak jak to miało miejsce w decyzji I instancji – terminów realizacji tych nakazów. Przy czym powtórzyć trzeba, że niezależnie od tego, że terminy takie nie zostały określone, cel nakazów – prewencja przed zagrożeniem zdrowia i życia ludzi – nakazywał wykonanie nakazów bez zbędnej zwłoki.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia braku jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa nakazujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, a tym samym bezzasadności przedmiotowej skargi, Sąd skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI