II SA/WR 252/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-01-16
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskadecyzja o środowiskowych uwarunkowaniacheksploatacja kruszywamiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegogrunty rolnenaruszenie planuPrawo ochrony środowiskaPrawo geologiczne i górniczeWSA Wrocław

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla eksploatacji kruszywa, uznając, że przedsięwzięcie narusza przeznaczenie terenu określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Skarżąca domagała się wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla eksploatacji odkrywkowej kruszywa. Organy administracji odmówiły, wskazując na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza teren pod grunty rolne z zakazem zabudowy. Sąd administracyjny zgodził się z organami, stwierdzając, że eksploatacja kruszywa jest sprzeczna z przeznaczeniem terenu, nawet jeśli plan nie zawiera bezpośredniego zakazu wydobycia.

Sprawa dotyczyła skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy D. odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej kruszywa naturalnego. Głównym powodem odmowy było naruszenie przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Plan ten przeznaczał teren pod grunty rolne (symbol 2R) z zakazem zabudowy, z wyjątkiem specyficznych obiektów służących rolnictwu. Skarżąca argumentowała, że plan nie zawiera bezpośredniego zakazu wydobycia kopalin i że organ powinien ograniczyć się do oceny nienaruszania przeznaczenia nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że eksploatacja odkrywkowa kruszywa, zwłaszcza dwoma piętrami eksploatacyjnymi (w tym pod wodą), jest sprzeczna z przeznaczeniem terenu pod grunty rolne i narusza zakaz zabudowy, w tym zakaz tworzenia zbiorników wodnych innych niż służące rolnictwu. Sąd podkreślił, że naruszenie planu może nastąpić nie tylko przez bezpośredni zakaz, ale także przez działania uniemożliwiające realizację funkcji rolnych terenu. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia przepisów o publikowaniu obwieszczeń w BIP, uznając, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, eksploatacja odkrywkowa kruszywa narusza przeznaczenie terenu pod grunty rolne, ponieważ ingeruje w strukturę nieruchomości gruntowej i uniemożliwia realizację celów rolnych, nawet jeśli plan nie zawiera bezpośredniego zakazu wydobycia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że eksploatacja odkrywkowa kruszywa, zwłaszcza dwoma piętrami eksploatacyjnymi, jest sprzeczna z przeznaczeniem terenu pod grunty rolne i narusza zakaz zabudowy, w tym zakaz tworzenia zbiorników wodnych innych niż służące rolnictwu. Naruszenie planu może nastąpić przez działania uniemożliwiające realizację funkcji rolnych terenu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 80 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dla przedsięwzięć innych niż poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, kryterium oceny lokalizacji jest nienaruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Nie jest wymagane stwierdzenie zgodności, lecz tylko uznanie, że przedsięwzięcie nie narusza ustaleń planu. Naruszenie następuje m.in. gdy w planie zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin lub gdy skutki wydobycia prowadzą do utraty funkcji terenu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definiuje grunty rolne, które obejmują m.in. użytki rolne, pod stawami rybnymi służącymi rolnictwu, pod budynkami i urządzeniami służącymi produkcji rolniczej.

Prawo geologiczne i górnicze art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu tej ustawy jest dozwolone, jeżeli nie narusza przeznaczenia nieruchomości ustalonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w odrębnych przepisach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Eksploatacja odkrywkowa kruszywa narusza przeznaczenie terenu pod grunty rolne określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli plan nie zawiera bezpośredniego zakazu wydobycia. Planowana inwestycja doprowadzi do utraty funkcji terenu (rolnej) i zniszczenia gleby. Plan miejscowy wyklucza możliwość zrealizowania zbiornika wód stojących o rolniczym lub rekreacyjnym wykorzystaniu, co jest częścią planu rekultywacji poeksploatacyjnej.

Odrzucone argumenty

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie zawiera bezpośredniego zakazu wydobycia kopalin na nieruchomości. Organ I instancji naruszył przepisy dotyczące obowiązku powiadamiania przez BIP. Organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni art. 80 ust. 3 ustawy.

Godne uwagi sformułowania

nie jest już wymagane stwierdzenie jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lecz tylko uznanie, że takie przedsięwzięcie nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. naruszenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nastąpi – jak przyjął NSA – jeżeli np. w planie miejscowym zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin. nie stanowi jednak kryterium jedynego, co też wynika również z treści samego orzeczenia, w którym NSA posłużył się zwrotem "np.". nie można więc wyłącznie poszukiwać w planie bezpośredniego zakazu wydobycia kopaliny, lecz należy również ustalić, czy planowana działalność wydobywcza wyklucza sposoby wykorzystania gruntu, na którym ma być realizowana, wskazane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wydobywanie kruszywa metodą odkrywkową niewątpliwie doprowadzi do zniszczenia gleby stanowiącej podstawę dla działalności rolniczej.

Skład orzekający

Halina Filipowicz-Kremis

przewodniczący

Malwina Jaworska-Wołyniak

sprawozdawca

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 80 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w kontekście eksploatacji kopalin na terenach rolnych, gdzie plan miejscowy nie zawiera bezpośredniego zakazu wydobycia, ale zakazuje zabudowy i określa przeznaczenie pod cele rolnicze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy plan miejscowy przeznacza teren pod grunty rolne z zakazem zabudowy, a planowana inwestycja (eksploatacja kruszywa) jest sprzeczna z tym przeznaczeniem, nawet bez bezpośredniego zakazu wydobycia w planie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować pojęcie 'naruszenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego' w kontekście decyzji środowiskowych, co jest istotne dla inwestorów i samorządów.

Eksploatacja kruszywa na roli? Sąd: nawet bez zakazu w planie, to naruszenie jego przeznaczenia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 252/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis /przewodniczący/
Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 80 ust. 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Sławomir Mirowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2023 r. Nr SKO 4136/35/22/23 w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej kruszywa naturalnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 marca 2023 r. (nr SKO 4136/35/22/23), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm., dalej ustawa), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 30 września 2022 r. (nr OŚ.6220.3.2020) odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej kruszywa naturalnego ze złoża [...], planowanego na działce nr [...], obręb N. w gminie D. ze względu na naruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego.
A. B. (dalej: skarżąca, strona) wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej kruszywa naturalnego ze złoża [...], planowanego na działce nr [...], obręb N. w gminie D.
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy D., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla niniejszego przedsięwzięcia, ale SKO decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. uchyliło niniejszą decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia 30 września 2022 r., powołując się na art. 80 ust. 3 ustawy, Wójt Gminy D. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji niniejszego przedsięwzięcia wywodząc, że w dniu [...] czerwca 2022 r. Rada Gminy D. podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu zlokalizowanego w obrębach [...] S. (Dz. Urz. Woj. Dolno, z 2022r. poz. [...]).
Odwołanie od tej decyzji złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wydając zaskarżoną decyzję z dnia 6 marca 2023 r. SKO wskazało, że w art. 80 ust. 2 i ust. 3 ustawy określone zostały przesłanki wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach związane z oceną lokalizacji przedsięwzięcia w zgodzie z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Regułą jest konieczność stwierdzenia zgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2). Zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy, w odniesieniu do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko związanych z poszukiwaniem i rozpoznawaniem kopalin zwalnia się organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z konieczności badania zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w odniesieniu do pozostałych przedsięwzięć realizowanych w oparciu o przepisy ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, takich chociażby jak wydobywanie kopalin ze złóż, modyfikuje kryterium oceny lokalizacji przedsięwzięcia. Nie jest konieczne stwierdzenie zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lecz stwierdzenie, że przedsięwzięcie "nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego".
Kolegium zauważyło, że w literaturze przedmiotu można odnaleźć pogląd, iż do naruszenia ustaleń planu dochodzi m.in. wówczas, gdy w planie zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin. Zdaniem organu odwoławczego oceny, czy przedsięwzięcie narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy dokonać z uwzględnieniem czy:
- w planie zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin;
- plan wprowadza zakaz wznoszenia obiektów budowlanych, a obiekty zakładu górniczego, które mają zostać zlokalizowane na powierzchni gruntu planowane są w ramach terenu objętego zakazem;
- skutki planowanego wydobycia kopaliny będą prowadziły do utraty funkcji danego terenu, tzn. nie dają się z tą funkcją pogodzić.
Nie można więc wyłącznie poszukiwać w planie bezpośredniego zakazu wydobycia kopaliny, lecz należy również ustalić, czy planowana działalność wydobywcza wyklucza sposoby wykorzystania gruntu, na którym ma być realizowana, wskazane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Kolegium dalej wskazało, że - jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z planu miejscowego dla działki nr [...] - działka ta położona jest na terenie oznaczonym symbolami: 2R, 16MN, 17MN, 18MN, 19MN, 10KDW, 11KDW, 12KDW. Tereny rolne oznaczone symbolem 2R, zgodnie z § 25, przeznaczone zostały pod grunty rolne w rozumieniu przepisów odrębnych. Na terenach tych wprowadza się zakaz zabudowy z wyjątkiem:
1) budowli i urządzeń, które nie wymagają pozwolenia na budowę i które służą wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu;
2) obiektów liniowych sieci technicznych wraz z towarzyszącymi urządzeniami infrastruktury technicznej, przy zachowaniu przepisów odrębnych;
3) obiektów małej architektury;
4) urządzeń melioracyjnych, urządzeń wodnych związanych z prawidłowym funkcjonowaniem istniejących rowów;
5) stawów rybnych i innych zbiorników wodnych, służących wyłącznie dla potrzeb rolnictwa;
6) dróg dojazdowych do gruntów rolnych zaliczanych do gruntów rolnych.
W znajdującym się w aktach sprawy wyrysie z planu miejscowego większość terenu działki nr [...] jest oznaczona symbolem 2R. Skarżąca zamierza zaś nie tylko prowadzić wydobycie kopaliny na terenie gruntów rolnych, ale zrekultywować tereny poeksploatacyjne "wokół zbiornika wypełnionego wodą." Tymczasem Rada Gminy jednoznacznie wykluczyła możliwość "zrealizowania zbiornika wód stojących o rolniczym lub rekreacyjnym wykorzystaniu".
Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie ma miejsce sytuacja, w której skutki planowanego wydobycia kopaliny będą prowadziły do utraty funkcji terenu inwestycji. Wydobywanie kruszywa metodą odkrywkową niewątpliwie doprowadzi do zniszczenia gleby stanowiącej podstawę dla działalności rolniczej. Planowana inwestycja zniweczyłaby założony w planie miejscowym sposób użytkowania terenu jako grunty rolne, z zakazem lokalizacji zabudowy, w tym zbiorników wodnych z wyłączeniem tylko "stawów rybnych i innych zbiorników wodnych, służących wyłącznie dla potrzeb rolnictwa", bo tylko takie wpisują się w definicję gruntów rolnych. Wydanie w takiej sytuacji pozytywnej decyzji środowiskowej stanowiłoby rażące naruszenie art. 80 ust. 3 ustawy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 października 2021 r., II SA/Łd 568/20).
Nadto, Kolegium zauważyło, że w załączniku nr 3 do planu miejscowego zawarto rozstrzygnięcia Rady Gminy D. o sposobie rozpatrzenia uwag zgłoszonych do projektu planu miejscowego. Rada nie uwzględniła uwag skarżącej w zakresie m.in. wprowadzenia "na terenie oznaczonym w projekcie planu miejscowego symbolem 2R ustaleń umożliwiających eksploatację powierzchniową złoża kruszywa, a także ustaleń dotyczących zagospodarowania po zakończeniu wydobycia, tj. możliwości zrealizowania zbiornika wód stojących o rolniczym lub rekreacyjnym wykorzystaniu wraz z terenami zielonymi, miejscami plażowymi, stanowiskami rybackimi oraz układem komunikacyjnym w postaci dróg wewnętrznych, ciągów pieszych i rowerowych oraz niezbędną infrastrukturą techniczną i drogową)."
Nie uwzględniając przywołanej uwagi wskazano, że:
- wyznaczenie terenu eksploatacji powierzchniowej złoża kruszywa stanowić będzie funkcję kolidującą względem sąsiednich istniejących i planowanych terenów zabudowy mieszkaniowej, a w szczególności planowanej zabudowy mieszkaniowej bezpośrednio sąsiadującej, która została wyznaczona na tych samych działkach geodezyjnych;
- na terenie gminy D. działają obecnie 2 kopalnie, kolejne 2 są w trakcie rekultywacji. W latach ubiegłych działały również kopalnie w S.(1) i M. Z każdą kopalnią wiązały się różnego rodzaju uciążliwości, tym samym wyznaczenie kolejnego terenu powierzchniowej eksploatacji nie leży w interesie gminy, ogółu jej mieszkańców a w szczególności mieszkańców N. Eksploatacja kruszywa wiąże się z licznymi uciążliwościami takimi jak zapylenie, obniżenie poziomu wód gruntowych oraz hałasem związanym zarówno z wydobyciem jak i transportem urobku;
- zgodnie z zapisem Studium w opracowywanym planie miejscowym należy uściślić zasięg złoża wg dokumentacji geologicznej, co zostało uczynione. Jednocześnie z zapisu Studium nie wynika konieczność wyznaczenia terenu powierzchniowej eksploatacji;
- na przestrzeni lat wydano szereg decyzji o warunkach zabudowy dotyczących budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych na terenie wsi N. Polityka przestrzenna gminy zawarta w studium również wskazuje na rozwój wsi w kierunku mieszkaniowo- usługowym. Jest to preferowany kierunek rozwoju wsi N. w zakresie zagospodarowania przestrzennego.".
Wreszcie Kolegium zauważyło, że wskazywany w wyjaśnieniach Rady Gminy D. kierunek rozwoju Gminy jest wyraźnie artykułowany w planie miejscowym, tj. w § 16 i § 21.
Na zakończenie Kolegium wyjaśniło, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie ma sporu co do tego, że w przypadku niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 80 ust. 2 lub art. 80 ust. 3 ustawy należy wydać decyzję odmowną, bez dalszego badania rzeczywistego wpływu planowanej działalności na środowisko. W takiej sytuacji nie mają znaczenia ewentualne, wskazane w odwołaniu, uchybienia organu I instancji w zakresie publikowania obwieszczeń w BIP, skoro inwestor miał zapewniony czynny udział w postępowaniu.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła A. B. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji.
Kwestionowanej decyzji zarzucono:
- naruszenie art. 80 ust. 3 ustawy przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie występuje sprzeczność planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu podczas gdy Kolegium nie dostrzega faktu, iż Wójt Gminy D. przy rozpoznawaniu wniosku strony winien ograniczyć się do oceny nienaruszania zamierzoną w sprawie działalnością przeznaczenia nieruchomości określanego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego postanowienia nie zawierają bezpośredniego zakazu wydobycia kopalin na obszarze nieruchomości, której dotyczy wniosek strony;
- naruszenie postanowień planu miejscowego, poprzez ich niewłaściwie zastosowanie polegające na stwierdzeniu sprzeczności planowanego przez stronę przedsięwzięcia z przeznaczeniem nieruchomości ustalonym w miejscowym planie podczas gdy postanowienia planu nie zawierają bezpośredniego zakazu wydobycia kopalin na nieruchomości, której dotyczy planowane przez stronę przedsięwzięcie;
- naruszenie przepisów ustawy w zakresie regulującym obowiązek Wójta Gminy powiadamiania przez stronę BIP o podejmowanych przez niego w toku niniejszego postępowania czynnościach.
Uzasadniając tak sformułowane zarzuty skarżąca wskazała, że Wójt Gminy D. mimo wytycznych zawartych w uprzedniej decyzji kasacyjnej Kolegium nadal nie przestrzegał przepisów ustawy w zakresie w jakim regulują one obowiązek i terminy informowania w toku postępowania o podejmowanych czynnościach. Powyższe skarżąca stwierdziła po analizie wpisów na stronie BIP.
Dalej strona wskazała, że nie budzi wątpliwości, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał plan miejscowy. Organy obu instancji pominęły jednak w zupełności istotny dla sprawy fakt, iż jego postanowienia nie zawierają bezpośrednich zakazów w odniesieniu do wydobycia kopalin na obszarze nieruchomości, której dotyczy jej wniosek. W tych okolicznościach Kolegium, w ślad za organem I instancji, dokonało również wadliwej wykładni art. 80 ust. 3 ustawy.
Skarżąca wskazała, że Kolegium, podobnie jak organ I instancji, wyraziło wątpliwości interpretacyjne przy stosowaniu w niniejszej sprawie art. 80 ust. 3 ustawy, a mimo to podjęło decyzję naruszającą ten przepis, która jest niekorzystna dla strony. Rozpoznając odwołanie i wydając zaskarżoną decyzję Kolegium pominęło fakt, iż organ I instancji sam przyznaje, że dla kryterium oceny lokalizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 80 ust. 3 ustawy znaczenie ma istniejący w miejscowym planie zagospodarowania bezpośredni zakaz wydobywania kopalin.
Zdaniem strony, organy obu instancji przy rozpoznawaniu wniosku strony winny ograniczyć się do oceny nienaruszania zamierzoną w sprawie działalnością przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego postanowienia nie zawierają bezpośredniego zakazu wydobycia kopalin na obszarze nieruchomości, której dotyczy wniosek strony.
W odpowiedzi na skargę SKO we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 30 września 2022 r. (nr OŚ.6220.3.2020) odmawiającą wydania na rzecz skarżącej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej kruszywa naturalnego ze złoża [...], planowanego na działce nr [...], obręb N. w gminie D. ze względu na naruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Tym samym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 80 ust. 3 ustawy, który w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji określił, że " W przypadku działalności określonej ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, innej niż przedsięwzięcia wymagające koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, kryterium oceny lokalizacji przedsięwzięcia jest nienaruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, oraz w odrębnych przepisach".
Przywołany przepis jest kolejnym, zawierającym w sobie normę nakazującą w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do uwzględniania postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli taki dla terenu objętego wnioskiem został uchwalony. Generalną zasadę, jaką przyjął ustawodawca jest konieczność zbadania zgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a z obowiązku tego zwolnił m.in. przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko i które związane są z poszukiwaniem i rozpoznawaniem kopalin. Natomiast dla pozostałych przedsięwzięć, realizowanych na podstawie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, a więc także wydobywania takich kopalin ze złóż jak w niniejszej sprawie, norma z art. 80 ust. 3 ustawy, wprowadza - jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 2020 r. (sygn. akt II OSK 395/19, CBOSA) - zmianę kryterium oceny lokalizacji danego przedsięwzięcia. Wynika to z tego, że nie jest już wymagane stwierdzenie jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lecz tylko uznanie, że takie przedsięwzięcie nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że dla stwierdzenia braku sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie jest wymagane ustalenie w planie miejscowym, wskazujące na dopuszczalność prowadzenia takiej działalności gospodarczej. Ponadto, ocena zgodności danego przedsięwzięcia powinna – jak dalej zauważył NSA - uwzględniać również dyspozycję art. 7 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, który stanowi, że podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu tej ustawy jest dozwolone, jeżeli nie narusza przeznaczenia nieruchomości ustalonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w odrębnych przepisach. Oznacza to, że naruszenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nastąpi – jak przyjął NSA - jeżeli np. w planie miejscowym zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin.
Tym samym zawarty w postanowieniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bezpośredni zakaz wydobycia kopalin stanowi przesłankę do wydania decyzji odmownej, ale nie jedyną, co też w realiach badanej sprawy słusznie zauważyło Kolegium.
W ocenie Sądu w realiach badanej sprawy odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej kruszywa naturalnego ze złoża [...], planowanego na działce nr [...], obręb N. w gminie D. - wbrew kluczowym twierdzeniom prezentowanym przez skarżącą w toku postępowania oraz w skardze – nie wymagała przyjęcia w uchwale Rady Gminy D. z dnia [...] czerwca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu zlokalizowanego w obrębach [...] S. (Dz. Urz. Woj. Dolno, z 2022r. poz. [...]) bezpośredniego zakazu wydobycia kopalin na obszarze nieruchomości, której dotyczy wniosek strony. Niniejszy zakaz – jak to wskazał w przywołanym wyroku NSA – jest przykładowym przejawem działalności lokalnego prawodawcy normowanym zakresem zastosowania art. 80 ust. 3 ustawy. W ocenie tut. Sądu nie stanowi jednak kryterium jedynego, co też wynika również z treści samego orzeczenia, w którym NSA posłużył się zwrotem "np.". Niewątpliwie stanowi również kryterium oczywiste.
Wskazaną w cyt. przepisie przesłankę, aby objęte zamiarem inwestycyjnym przedsięwzięcie nie naruszało przeznaczenia nieruchomości, przyjętego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, należy wykładać szerzej. Mianowicie trzeba dokonać oceny czy planowane wydobycie kopaliny spowoduje, że tereny, które zgodnie z ustaleniami planu są przeznaczone pod grunty rolne będą mogły być wykorzystane właśnie w sposób oznaczony w planie.
W realiach badanej sprawy taka sytuacja nie ma miejsca. Zgodnie bowiem z załączonym do akt sprawy wypisem i wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, objęte zamiarem inwestycyjnym przedsięwzięcie, położone jest na obszarze, który został oznaczony symbolem 2R, dla którego lokalny prawodawca przewidział przeznaczenie pod grunty rolne w rozumieniu przepisów odrębnych, a nadto na obszarze tym wprowadził zakaz zabudowy z wyjątkiem:
1) budowli i urządzeń, które nie wymagają pozwolenia na budowę i które służą wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu;
2) obiektów liniowych sieci technicznych wraz z towarzyszącymi urządzeniami infrastruktury technicznej, przy zachowaniu przepisów odrębnych;
3) obiektów małej architektury;
4) urządzeń melioracyjnych, urządzeń wodnych związanych z prawidłowym funkcjonowaniem istniejących rowów;
5) stawów rybnych i innych zbiorników wodnych, służących wyłącznie dla potrzeb rolnictwa;
6) dróg dojazdowych do gruntów rolnych zaliczanych do gruntów rolnych.
W ocenie Sądu tak przyjęte przeznaczenie sprzeciwia się przeznaczeniu niniejszego terenu pod eksploatację odkrywkową kruszywa naturalnego. W sposób wyraźny niniejsze przedsięwzięcie polegające na eksploatacji odkrywkowej kruszywa prowadzonej dwoma piętrami eksploatacyjnymi: pierwszym- suchym i drugim – spod lustra wody narusza postanowienia planu, gdyż oznaczona działalność wydobywcza ze względu na ingerencję w strukturę nieruchomości gruntowej wyklucza przyjęte przeznaczenie pod grunty rolne. Cele rolne nie obejmują prowadzenia eksploatacji odkrywkowej kruszywa. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty:
1) określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne;
2) pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb rolnictwa;
3) pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu;
3a) pod budynkami, budowlami i urządzeniami wchodzące w skład biogazowni rolniczej spełniającej warunki określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597), a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w bezpośrednim ich sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy, place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i ogrodzenia, o ile ich łączna powierzchnia nie jest większa niż 1 ha i wchodzą one w skład gospodarstwa rolnego;
4) pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych;
5) parków wiejskich oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym również pod pasami przeciwwietrznymi i urządzeniami przeciwerozyjnymi;
6) rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych;
7) pod urządzeniami: melioracji wodnych, przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia rolnictwa w wodę, kanalizacji oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa i mieszkańców wsi;
8) zrekultywowane dla potrzeb rolnictwa;
9) torfowisk i oczek wodnych;
10) pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych.
Należy także zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż po zakończeniu eksploatacji gleba zostanie wykorzystana do rekultywacji terenów poeksploatacyjnych wokół zbiornika wypełnionego wodą. Tymczasem przywołane postanowienia planu jednoznacznie wykluczają możliwość zrealizowania takiego zbiornika, co też słusznie zauważyło Kolegium, a czego nie zakwestionowała skarżąca. Prawidłowo przyjął więc organ odwoławczy, że planowana inwestycja zniweczyłaby założony w planie miejscowym sposób użytkowania terenu jako grunty rolne, z zakazem lokalizacji zabudowy, w tym zbiorników wodnych z wyłączeniem tylko "stawów rybnych i innych zbiorników wodnych, służących wyłącznie dla potrzeb rolnictwa".
Oczywiście rozpoznając niniejszą sprawę Sąd zauważył wadliwość, sporządzonego przez organ I instancji uzasadnienia, zwłaszcza w kontekście uwag poczynionych w jego ostatnim akapicie jednakże uznał, że uchybienie to pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu – z przyczyn powołanych we wcześniejszej części uzasadnienia – należy przyjąć, że zamierzona działalność narusza przeznaczenie nieruchomości, określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się z kolei do ostatniego ze sformułowanych w skardze zarzutów, a mianowicie uchybienia organu I instancji w zakresie publikowania obwieszczeń w BIP, trzeba zauważyć, iż słusznie przyjęło Kolegium, że wobec braku sporu w judykaturze co do tego, że w przypadku niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 80 ust. 2 lub art. 80 ust. 3 ustawy należy wydać decyzję odmowną, bez dalszego badania rzeczywistego wpływu planowanej działalności na środowisko, ewentualne uchybienia w zakresie wadliwości publikacji w BIP pozostają bez wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy inwestor miał zapewniony czynny udział w postępowaniu.
Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.
W tej sytuacji mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI