II SA/Wr 2454/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2004-12-01
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęrozbiórkanadzór budowlanyobiekt tymczasowyuporządkowanie terenu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność części decyzji nakazującej uporządkowanie terenu po rozbiórce samowolnie wybudowanej budowli pod wibratory, oddalając jednocześnie skargę w pozostałej części.

Sprawa dotyczyła skargi R. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu nakazującą rozbiórkę budowli pod wibratory wraz z przesiewaczami kruszywa, wybudowanej bez pozwolenia na budowę podczas budowy stawów hodowlanych. Sąd stwierdził nieważność decyzji w części nakazującej uporządkowanie terenu po rozbiórce, uznając, że organ wykracza poza zakres art. 48 Prawa budowlanego. W pozostałej części skargę oddalono, potwierdzając legalność nakazu rozbiórki budowli jako samowoli budowlanej, która nie spełniała przesłanek zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał sprawę ze skargi R. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanej budowli pod wibratory wraz z przesiewaczami kruszywa. Budowla ta została wzniesiona na działce, gdzie prowadzono budowę stawów hodowlanych. Skarżący argumentował, że budowla miała charakter tymczasowy i służyła jako zaplecze budowy, nie wymagając pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały jednak budowlę za samowolę budowlaną, podlegającą rozbiórce na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Sąd, kontrolując legalność zaskarżonych decyzji, stwierdził nieważność decyzji obu instancji w części nakazującej uporządkowanie terenu po rozbiórce, wskazując na brak podstaw prawnych do wydania takiego nakazu w ramach art. 48 Prawa budowlanego. W pozostałej części skargę oddalono, uznając, że budowla pod wibratory wraz z przesiewaczami kruszywa stanowiła obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, a nie obiekt tymczasowy związany z budową stawów, zgodnie z interpretacją art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że brak jest dowodów na zgłoszenie budowy, a argument o czasowym charakterze budowli nie mógł być uwzględniony ze względu na brak funkcjonalnego powiązania z realizowaną inwestycją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nakazanie uporządkowania terenu po rozbiórce w decyzji wydanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego jest niezgodne z prawem, ponieważ przepis ten pozwala jedynie na nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.

Uzasadnienie

Organ wydający decyzję w trybie art. 48 Prawa budowlanego nie posiada uprawnienia do wydawania nakazów innych niż rozbiórka obiektu. Formułowanie w sentencji decyzji innych obowiązków oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej i narusza zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Nie obejmuje nakazu uporządkowania terenu.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definiuje budowlę jako obiekt budowlany stanowiący całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami.

p.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położone na terenie budowy.

p.b. art. 30 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy zgłoszenia budowy.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości lub gdy naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Reguluje rozpoznawanie spraw w sądach administracyjnych po zmianie przepisów.

p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji.

p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki oddalenia skargi.

p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki stwierdzenia nieważności decyzji w części.

p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

p.g.g. art. 104a

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Dotyczy organu właściwego do wydania decyzji nakazującej wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopalin.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nakazanie uporządkowania terenu po rozbiórce w decyzji wydanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego wykracza poza zakres tego przepisu i stanowi naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Budowla pod wibratory wraz z przesiewaczami kruszywa jest obiektem tymczasowym, nie wymagającym pozwolenia na budowę. Zgłoszenie zamiaru budowy obiektu nastąpiło w Starostwie Powiatowym w dniu 3 września 2001 r. Projektanci zapewniali o braku konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Budowla zostanie rozebrana po ukończeniu budowy stawów.

Godne uwagi sformułowania

organy działając w trybie art. 48 Prawa budowlanego, nie posiadały uprawnienia do wydania nakazu w przedmiocie uporządkowania terenu po rozbiórce obiekty i urządzenia do segregacji kruszywa nie są obiektami towarzyszącymi budowie stawów nie można jej zakwalifikować jako zaplecze budowy "stawu" nie mają znaczenia racje ekonomiczne, które stanowiły przyczynę powstania budowli, czy też okoliczność, że projektanci oraz pracownicy Powiatowego Inspektoratu zapewnili skarżącego o braku konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.

Skład orzekający

Daria Sachanbińska

sprawozdawca

Elżbieta Kmiecik

członek

Teresa Cisyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, w szczególności art. 48 oraz art. 29 ust. 1 pkt 3, a także zakresu kompetencji organów nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy obiektu towarzyszącego inwestycji budowlanej, którego charakter tymczasowy i funkcjonalne powiązanie z główną inwestycją jest kluczowe dla oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej i obiektów tymczasowych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład praktycznego zastosowania prawa w sporach budowlanych.

Samowola budowlana czy tymczasowe zaplecze? Sąd rozstrzyga o legalności budowli towarzyszącej inwestycji.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 2454/02 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Teresa Cisyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 238/05 - Wyrok NSA z 2005-11-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Oddalono skargę w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Daria Sachanbińska – (spr.) Protokolant : sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki budowli 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], w części nakazującej uporządkowanie terenu po rozbiórce, 2) w pozostałej części skargę oddala, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, w której w pkt 1 niniejszego wyroku stwierdzono jej nieważność, 4) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącego R. J. kwotę 5 (pięć) złotych, tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) nakazał R. J. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanej na działce a mapa [...] w L. budowli pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa oraz nakazał uporządkować teren po rozbiórce. Organ stwierdził, że przeprowadzone przez pracowników Inspektoratu, z udziałem zainteresowanych stron, oględziny przedmiotowej posesji, potwierdzone protokołem oględzin z dnia 10 stycznia 2002 r., wykazały, iż na działce stanowiącej własność R. J. w miejscowości L. prowadzona jest budowa, wg oświadczenia inwestora, stawu przeznaczonego na hodowlę raków. R. J. na dowód tego przedłożył kserokopię zgłoszenia rozpoczęcia budowy stawu potwierdzone przez pracownika Starostwa Powiatowego w P. Dołączył również kserokopię decyzji o warunkach zabudowy na budowę stawu hodowlanego raków o pow. 4,5ha, wydaną przez Burmistrza Miasta [...].Ponieważ w trakcie budowy stawu okazało się, że tereny objęte inwestycją posiadają złoża żwiru i piasku, B. J. wybudował obiekt budowlany o pow. 7,0 m x 7,0 m i wysokości około 4.0 m z bloczków żwirobetonowych usytuowanych na płytach drogowych żelbetowych (bez fundamentów), na którym to obiekcie zamontowany jest przesiewacz wibracyjny kruszywa o kołowym torze drgań. Inwestor wyjaśnił, że obiekt ten stanowi tymczasowe zaplecze budowy stawu i po zakończeniu jego budowy zostanie rozebrany. Ponadto stwierdził, że przesortowane kruszywa wykorzysta dla celów własnych, bo przeznaczy je do zagospodarowania terenów rekreacyjno-wypoczynkowych na sąsiednich, uprzednio wybudowanych hodowlanych stawach rybnych.
Na interwencję Głównego Geologa Wojewódzkiego, pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dokonali oględzin budowy stawu hodowlanego i stwierdzili, że budowla pod wibratory jest samowolą budowlaną. W toku postępowania prowadzonego przed Powiatowym Inspektorem potwierdzono, że budowla ta została wykonana bez pozwolenia na budowę, zatem nastąpiła konieczność zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Ponadto organ wyjaśnił, że , że budowla ta została wykonana bez pozwolenia na budowę, zatem nastąpiła konieczność zastosowania art.
skierował pismo do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o przejęcie, zgodnie z kompetencjami, sprawy związanej z określeniem czy wyrobisko jest budową stawów hodowlanych czy zakładem górniczym. W odpowiedzi udzielonej przez Okręgowy Urząd Górniczy w G. stwierdzono, że R. J. nie prowadzi działalności górniczej, gdyż nie ma udokumentowanego złoża i nie posiada koncesji. Wskazano również, że zgodnie z art. 104a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, organem właściwym do wydania decyzji nakazującej wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopalin ze złoża jest organ administracji geologicznej. Powyższe pismo zostało przekazane do załatwienia wg kompetencji Starostwu Powiatowemu w P
Z powyższą decyzją nie zgodził się R.J. W odwołaniu wyjaśnił, że budowę stawu rozpoczął we wrześniu 2001 roku. Ponieważ okazało się, że pod wierzchnią warstwą ziemi znajdują się zaglinione piaski i żwiry, wybudował podmurówkę z bloczków żwirobetonowych na płytach drogowych żelbetowych, na której umieścił przesiewacz kruszywa. Budowlę tę postawił bez pozwolenia, gdyż projektanci, którzy opracowali projekt, zapewniali, że na tego typu obiekt nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, a nawet zgłoszenie, gdyż nie jest na stałe powiązany z gruntem i służy czasowo, na okres budowy stawów. Odkładanie i wywóz urobku pozyskiwanego z pogłębiania wykopu, bez równoczesnego jego przesiewania, podrożyłoby koszt budowy stawów. Przesiane kruszywo odwołujący się przeznacza na własne cele, nie czerpiąc z tego żadnych korzyści. Po skardze A w O., komisja ze Starostwa Powiatowego w P. dokonała kontroli i nie stwierdziła żadnej samowoli budowlanej, gdyż budowa stawów została zgłoszona zgodnie z art.30 Prawa budowlanego, a obiekt tymczasowy /na okres budowy stawów/, zgodnie z art. 29 ust.3 i art.30 ust.l pkt.l Prawa budowlanego, nie wymaga nawet zgłoszenia. Tymczasem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., powołując się na polecenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazał rozbiórkę sortowni kruszywa.
R. J. zakwestionował prawidłowość decyzji organu I instancji, gdyż zgodnie z art.29 ust.3 Prawa budowlanego, obiekty czasowe /na terenie budowy/ nie wymagają zgłoszenia . Przepis ten nie określa jednoznacznie jakie to mają być obiekty, a więc nie można konkretnie określić czy sporna budowla wymaga, czy też nie, pozwolenia na budowę, nawet jeśli jest ona określona w art.3 pkt 1 lit.b Prawa budowlanego. Przesiewacz kruszywa ustawiono obok budowanych stawów na raki, aby zminimalizować koszty wywozu urobku a także zgodnie z ustawą o odpadach użyć przesiany piasek i żwir do celów budowlanych na własne potrzeby, związane z budową ośrodka rekreacyjno-wypoczynkowego oraz do przekazania osobom fizycznym. Budowla ta będzie na pewno rozebrana po ukończeniu budowy stawów na raki. Strona domaga się aby sprawdzić czy A w O., która również posiada budowle pod przesiewacze i budynki we wsi M., posiada pozwolenia na budowę, bo samowole budowlane nie przedawniają się. Dlatego też organy nadzoru budowlanego, jeżeli prowadzą w tej sprawie postępowanie, nie traktują wszystkich uczestników (stron) postępowania jednakowo.
Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przypomniał, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, po przekazaniu przez Starostę [...] interwencji Prezesa Zarządu A w O. z dnia 7 grudnia 2001 r. Interwencja ta w części dotyczyła samowoli budowlanej popełnionej przez R. J., związanej z wydobywaniem kruszyw.
W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny w dniu 10 stycznia 2002 r. W trakcie tych oględzin ustalono, że na powierzchni około 30 arów, na działkach oznaczonych nr a i nr b we wsi L., rozpoczęto budowę stawu, przy wykonywaniu którego wydobywana jest mieszanka żwiro-piaskowa, wykorzystywana (wg oświadczenia inwestora) dla celów własnych. Ponadto ustalono, że przy wykopalisku ustawiono na murach z bloczków żwirobetonowych na zaprawie cementowej urządzenie sortująco-filtrujące kopalinę, posadowione na istniejących płytach żelbetowych - drogowych. Wymiary urządzenia to 7,0 m x 7,0 m i około 4 m wysokości, a wraz z taśmociągiem i sitem wstępnym (koszem) długości około 10 m. R. J. oświadczył do protokołu, że urządzenie sortujące ustawione jest na okres budowy stawów jako obiekt towarzyszący w trakcie budowy i po ukończeniu budowy będzie usunięty łącznie z pozostałą częścią zaplecza budowy (barakowozem). Dnia 4 kwietnia 2002 r. pracownik Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] ponownie przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdził, że wykopy wykonane są w tym samym miejscu, co w dniu 10 stycznia 2002 r.
11 kwietnia 2002 r. Prezes A w O. złożył do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę na działalność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...]. W ramach postępowania skargowego pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O. przeprowadzili oględziny terenu objętego działalnością eksploatacyjną. W trakcie tych oględzin ustalono, że działki nr a i nr b zajmują około 70 ha, a wydobycie urobku odbywa się na działce a od grudnia 2001 r. Stwierdzono, że odkopano dwa miejsca, w których prowadzone były roboty wydobywcze. Na placu budowy znajdowały się trzy urządzenia techniczne, tj. przesiewacze wibracyjne typu WPB z Łęczyckich Zakładów Górniczych S.A. i przenośnik taśmy. Ustalono, że przesiewacze ustawiono zgodnie z opracowaniem projektowym pt. Tymczasowy obiekt zaplecza budowy stawu - budowla pod wibrator. Na zamontowane urządzenia nie przedstawiono instrukcji eksploatacji urządzeń (charakterystyki technicznej urządzeń, danych technicznych umożliwiających identyfikację urządzenia w projekcie budowlanym) oraz dokumentacji techniczno-odbiorczej, tj. eksploatacyjnej dokumentacji techniczno - konstrukcyjnej. Brak było również protokołu odbioru części budowlanej, stwierdzającego prawidłowy montaż urządzeń, protokołu pomiarów ochrony przeciwporażeniowych i rezystancji obwodów urządzeń. Ustalono również, że na przesiewacze brak było certyfikatów na znak bezpieczeństwa. Obiekt - urządzenie techniczne do sortowania żwiru, wykonano zgodnie z załączonym projektem. Na prowadzone roboty budowlane nie przedstawiono dziennika budowy. Zasilanie placu budowy odbywa się z istniejącego od 1990 roku transformatora usytuowanego na słupie żelbetowym, poprzez rozprowadzenia do trzech rozdzielni budowlanych. Powyższe ustalenia stały się podstawą do wydania w dniu [...] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzji nr [...], nakazujące R. J. rozbiórkę samowolnie wybudowanej na działce a budowli pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa.
Opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym organ odwoławczy przyjął, że R. J. jest sprawcą samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu budowli pod wibrator wraz z przesiewaczami kruszywa bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaskarżoną decyzję prawidłowo wydano na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Przepis ten nakłada na właściwy organ nadzoru budowlanego obowiązek nakazania, w drodze decyzji, rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, lub też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Stwierdzono, że w rozpatrywanej sprawie zaszły okoliczności, o których mowa w omawianym przepisie, bowiem przy wykonywaniu inwestycji polegającej na budowie stawu na raki, R. J. wybudował budowle nie związane z tą inwestycją. Przedmiotowe roboty rozpoczęto w 2001 r. Odwołujący potwierdził fakt wybudowania obiektów bez pozwolenia budowlanego. Zdaniem organu, budowla pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa niezależnie od tego czy jest trwale połączona z gruntem czy nie, stanowi bez wątpienia obiekt budowlany, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit b Prawa budowlanego (budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami). Takiego typu obiekt budowlany wymagał, zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego, będący przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 cytowanej ustawy i mającym przed nim zastosowanie, zwalnia inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, czy też dokonania uprzedniego zgłoszenia budowy obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych danej inwestycji. Obiekty i urządzenia do segregacji kruszywa nie są obiektami towarzyszącymi budowie stawów. Nie stanowią więc obiektów wskazanych w art. 29 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Przyjmując nawet założenie, że budowa stawów dla raków prowadzona jest zgodnie z prawem, to i tak budowa tego typu budowli wymagała osobnego pozwolenia budowlanego. Budowla pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa jest obiektem służącym do segregacji kruszywa, a więc nie służy do kopania zagłębienia w ziemi. Co za tym idzie, nie można jej zakwalifikować jako zaplecze budowy "stawu".
Dodatkowo Wojewódzki Inspektor wyjaśnił, że postępowanie organów nadzoru budowlanego w sprawach samowoli budowlanych pozbawione jest elementów ocennych, co oznacza, że do wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części wystarczający jest sam fakt stwierdzenia tej samowoli, niezależnie od tego jakimi przyczynami kierował się inwestor. Jednocześnie organ zapowiedział, że odnośnie obiektów wybudowanych przez A w O. zostanie przeprowadzone, przez właściwy miejscowo organ nadzoru budowlanego, odrębne postępowanie, sprawdzające legalność wykonania tych obiektów.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył R. J., który jeszcze raz opisał okoliczności w jakich doszło do wybudowania budowli wraz z urządzeniami sortującymi. Przypomniał, że projektanci budowli nie widzieli potrzeby ubiegania się o pozwolenie na jej budowę. Pierwsza kontrola, dokonana przez pracowników Starostwa Powiatowego w P., nie stwierdziła samowoli budowlanej. Ustalenia tego dokonano dopiero podczas oględzin prowadzonych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu. Skarżący podkreślił, że opinie biegłych z Okręgowego Urzędu Górniczego w G. oraz z Instytutu Rybactwa Śródlądowego wykluczają pomówienia o prowadzeniu zakładu wydobywczego. Co do przedmiotowej budowli R. J. wyraził pogląd, że jest ona obiektem, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zatem nie musiał uzyskać pozwolenia na jej budowę, czy też dokonywać stosownego zgłoszenia. Skarżący zapewnił, że budowla zostanie rozebrana po ukończeniu budowy stawów na raki. Ponadto podniósł, że jako właściciel terenu, na którym znajduje się kopalina, nie wyraża zgody, by A weszła na jego teren, mimo że posiada koncesję na wydobywanie kopaliny. Na koniec R. J. poinformował, że zamiar budowy spornego obiektu zgłosił w Starostwie Powiatowym w dniu 3 września 2001 r. i wówczas nie wydano decyzji odmownej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko wraz z jego argumentacją. Dodatkowo organ wyjaśnił, że twierdzenie skarżącego o zgłoszeniu zamiaru budowy fundamentu pod wibrator nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.
W trakcie rozprawy sądowej R. J. poinformował, iż uzyskał pozwolenie (do 2008 roku) na wytwarzanie odpadów powstających przy budowie stawów na raki. Ponadto sprostował swe wcześniejsze stwierdzenie, że to projektanci zapewniali go o braku konieczności ubiegania się o pozwolenie na budowę. Wiadomość tę skarżący uzyskał od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Pełnomocnik organu podkreślił, że spornej budowli nie można zakwalifikować do przypadków, o jakich mowa w art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego. Stwierdził również, że obecnie trudno się ustosunkować do twierdzeń skarżącego w zakresie udzielanych przez Powiatowego Inspektora informacji, gdyż były one udzielane ustnie. Nie jest zatem znany stan faktyczny, o który pytał skarżący oraz niewiadomo jaką uzyskał odpowiedź.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o treść art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 ). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Skargę należało częściowo uwzględnić aczkolwiek z innych powodów niż w niej wywiedziono.
Treść art. 134 § 1 p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji wykazała, iż w części nie odpowiadają one wymogom prawa, przy czym waga i rodzaj popełnionych naruszeń przesądziły o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji w części, której owe naruszenia dotyczyły.
Poczynione dotychczas wywody dotyczą tej części decyzji obu instancji, w której nakazano R. J. uporządkować teren po rozbiórce samowolnie wybudowanej budowli pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa. Zgodnie z treścią art. 48 obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.), zwanej dalej Prawo budowlane, właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Tak zredagowany przepis pozwala organowi na wypowiadanie się w treści decyzji jedynie o nakazie rozbiórki obiektu lub jego części. Formułowanie w sentencji decyzji wydanej w reżimie art. 48 Prawa budowlanego także innych niż wskazany wyżej obowiązków oznacza, że decyzja - w tym zakresie - została wydana bez podstawy prawnej, a ponadto wbrew podstawowej zasadzie kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 6, zgodnie z którą organy administracyjne działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażony pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (patrz np. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1998 r., IV SA 1287/96). Konsekwencją powyższego ustalenia jest stwierdzenie, że organy działając w trybie art. 48 Prawa budowlanego, nie posiadały uprawnienia do wydania nakazu w przedmiocie uporządkowania terenu po rozbiórce, a popełnione naruszenie stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.) W tej sytuacji Sąd zobowiązany był, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a., stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w części nakładającej na skarżącego obowiązek uporządkowania terenu. Stwierdzenie nieważności części decyzji organu pierwszej instancji oparto o treść art. 135 p.s.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić trzeba, że nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego, a dokładnie budowli pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa, odbyło się w zgodzie z przepisami prawa materialnego i procesowego normującymi to zagadnienie. Zainicjowane skargą A w O. postępowanie toczyło się z urzędu przed właściwymi w sprawach samowoli budowlanej organami nadzoru budowlanego. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, w trakcie którego skarżącemu zapewniono możliwość czynnego udziału. Postępowanie wyjaśniające, w tym kilkakrotne oględziny spornej budowli, pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego sprawy w sposób, który nie budzi żadnych wątpliwości. Faktem jest bowiem, i potwierdza to również R. J., że w trakcie realizacji inwestycji polegającej na budowie stawów na raki, wybudowano jednocześnie budowlę, na której umieszczono urządzenie sortująco-filtrujące kopalinę, pozyskiwaną z prowadzonych obok wykopów. Całość inwestycji, o wymiarach 7,0 m x 7,0 m i około 4 m wysokości, a wraz z sitem wstępnym długości około 10 m, stanowi obiekt budowlany, o jakim mowa w treści art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Budowla ta została wzniesiona bez pozwolenia na budowę. Analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie potwierdziła argumentu skargi, jakoby w dniu 3 września 2001 r. R. J. dokonał w Starostwie Powiatowym zgłoszenia zamiaru jej budowy. Skarżący w trakcie rozprawy sądowej nie okazał dowodu, na który się powoływał. W aktach sprawy znajduje się pismo sporządzone w tej właśnie dacie, lecz jego autorem jest A w O., która zawiadomiła Starostwo Powiatowe w P. o podjęciu przez skarżącego prac związanych m.in. z budową sortowni. W tym stanie rzeczy organy słusznie przyjęły, że sporna budowla powstała w warunkach samowoli budowlanej. Prawidłowo również przyjęto, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o zwolnieniu od uzyskania pozwolenia na budowę, o jakim mowa w treści art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z tą regulacją pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. budowa obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy. Sąd zgadza się ze skarżącym, że przepis ten nie jest jednoznaczny, gdyż nie zawiera definicji legalnej "obiektu przeznaczonego do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych". Niemniej jednak organy dokonały prawidłowej interpretacji tego przepisu, słusznie wywodząc, że w realiach sprawy nie ma on zastosowania. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że funkcja jaką spełnia wzniesiony samowolnie obiekt budowlany, a więc segregacja kruszywa, nie wiąże się i nie służy budowie stawu hodowlanego. Położone na terenie budowy obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego muszą być funkcjonalnie i czasowo powiązane z realizowaną inwestycją. Podkreślił to wyraźnie, i z poglądem tym należy się zgodzić, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 stycznia 1998 r., III RN 108/97, publ. OSNAP i US 1998/20/586. Innymi słowy mówiąc, dla określenia, że obiekt jest związany z daną inwestycją koniecznym jest m.in. udzielnie twierdzącej odpowiedzi na pytanie, czy obiekt ten jest "pomocny" w realizacji prowadzonych robót budowlanych. W ocenie Sądu, w warunkach rozpoznawanej sprawy, na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć przecząco, gdyż do kopania zagłębienia w ziemi, a takie roboty budowlane głównie wykonywane są przy budowie stawu, nie jest potrzebne przesiewanie pozyskanego urobku. Zresztą sam skarżący twierdzi, że są dwa powody, dla których prowadzona jest segregacja kruszywa bezpośrednio po jego wydobyciu. Po pierwsze, obniżone zostaną koszty późniejszego zagospodarowania kopaliny. Po drugie, kopalina będzie wykorzystana na utwardzenie dróg dojazdowych, alejek oraz plaży na terenie mającego powstać w przyszłości ośrodka rekreacyjno-wypoczynkowego. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że spornej budowli wraz z urządzeniami nie można uznać za obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w trakcie realizacji budowy stawu dla hodowli raków. Dlatego też na jej wybudowanie koniecznym było uzyskanie pozwolenia na budowę. Oceny tej nie może zmienić wielokrotnie podnoszony przez skarżącego argument, że z chwilą ukończenia budowy stawy przedmiotowy obiekt budowlany zostanie rozebrany, co potwierdzić miało tezę, że posiada on charakter czasowy. Wobec braku funkcjonalnego powiązania obiektu z realizowaną budową, argument ten nie może odnieść oczekiwanego przez R. J. skutku, zwłaszcza, iż prawdziwość tego twierdzenia pozostaje pod znakiem zapytania. Sądowi bowiem znana jest z urzędu okoliczność, że skarżący zabiega o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi L. dla terenu obejmującego działki o numerach c i d k.m. [...] , z przeznaczeniem ich pod zakład przeróbczy kopalin pospolitych.
Konsekwencją powyższych ustaleń jest stwierdzenie, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo objęły budowlę pod wibratory wraz z przesiewaczami wibracyjnymi kruszywa, reżimem art. 48 Prawa budowlanego. Przepis ten jest kategoryczny i zobowiązuje właściwe organy do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Wielokrotnie w orzecznictwie NSA podnoszono, że decyzja wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego na charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w hipotezie tego przepisu organ nie tylko posiada uprawnienie, ale i obowiązek wydania tej decyzji. Wówczas nie mają znaczenia racje ekonomiczne, które stanowiły przyczynę powstania budowli, czy też okoliczność, że projektanci oraz pracownicy Powiatowego Inspektoratu zapewnili skarżącego o braku konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Na marginesie należy podkreślić, że faktu udzielenia błędnej informacji przez pracowników organu pierwszej instancji, skarżący nie poparł żadnym dowodem.
Dodatkowo wyjaśnić trzeba, że aczkolwiek Sąd nie jest związany zarzutami skargi, to – zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 134 p.s.a. – rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy. Dlatego też Sąd nie badał sprawy legalności budowy stawu i nie odniósł się do twierdzeń skarżącego dotyczących tej kwestii.
Mając na uwadze powyższe ustalenia i wywody, w zakresie , w którym Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji, należało – na podstawie art. 151 p.s.a. – skargę oddalić. Rozstrzygnięcie w punkcie trzecim wyroku oparto na przepisie art. 152 p.s.a., a orzeczenie o kosztach postępowania na przepisie art. 206 p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI